XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CÓ KẾT CẤU HẠ TẦNG KINH TẾ- TIỂU LUẬN CHÍNH SÁCH CÔNG

Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng xác định mụctiêu xây dựng nông thôn mới là: “Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, dânchủ, công bằng, văn minh, có cơ cấu ki

II/ Phương Pháp nghiên cứu.

1/ Thu thập thông tin

2/ Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

III/ Cở sở lý luận và thực tiễn

1/Nêu 1 số khái niệm có liên quan:

2.Thực tiễn ở 1 số địa phương trong nước

IV/ Kết quả nghiên cứu và thảo luận

1,Khái quát về văn bản chính sách

1.1/.Quá trình hoạch định chính sách:

1.2/ nội dung chính sách

2.Thực trạng thực thi chính sách

2.1 Tình hình thực hiện - tổ chức thực thi chính sách2.2Tác động của chính sách

Nông thôn là nơi sinh sống của một bộ phận dân cư chủ yếu làm việc tronglĩnh vực nông nghiệp Nước ta hiện nay vẫn là một nước nông nghiệp với hơn 70%dân cư đang sống ở nông thôn Phát triển nông nghiệp nông thôn đã, đang và sẽ còn

là mối quan tâm hàng đầu, có vai trò quyết định đối với việc ổn định kinh tế xã hộiđất nước Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng xác định mụctiêu xây dựng nông thôn mới là: “Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, dânchủ, công bằng, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kếtcấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại”

Do kết cấu hạ tầng nội thôn (điện, đường, trường, trạm, chợ, thủy lợi, cònnhiều yếu kém, vừa thiếu, vừa không đồng bộ); nhiều hạng mục công trình đã xuốngcấp, tỷ lệ giao thông nông thôn được cứng hoá thấp; giao thông nội đồng ít đượcquan tâm đầu tư; hệ thống thuỷ lợi cần được đầu tư nâng cấp; chất lượng lưới điệnnông thôn chưa thực sự an toàn; cơ sở vật chất về giáo dục, y tế, văn hoá còn rất hạnchế, mạng lưới chợ nông thôn chưa được đầu tư đồng bộ, trụ sở xã nhiều nơi xuốngcấp Mặt bằng để xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn đạt chuẩn quốc gia rất khó khăn,dân cư phân bố rải rác, kinh tế hộ kém phát triển

Do sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ, bảo quản chế biến còn hạn chế,chưa gắn chế biến với thị trường tiêu thụ sản phẩm; chất lượng nông sản chưa đủ sứccạnh tranh trên thị trường Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ứng dụng khoa học côngnghệ trong nông nghiệp còn chậm, tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp còn thấp;

cơ giới hoá chưa đồng bộ

Do thu nhập của nông dân thấp; số lượng doanh nghiệp đầu tư vào nôngnghiệp, nông thôn còn ít; sự liên kết giữa người sản xuất và các thành phần kinh tếkhác ở khu vực nông thôn chưa chặt chẽ Kinh tế hộ, kinh tế trang trại, hợp tác xãcòn nhiều yếu kém Tỷ lệ lao động nông nghiệp còn cao, cơ hội có việc làm mới tạiđịa phương không nhiều, tỷ lệ lao động nông lâm nghiệp qua đào tạo thấp; tỷ lệ hộnghèo còn cao

Do đời sống tinh thần của nhân dân còn hạn chế, nhiều nét văn hoá truyềnthống đang có nguy cơ mai một (tiếng nói, phong tục, trang phục ); nhà ở dân cưnông thôn vẫn còn nhiều nhà tạm, dột nát Hiện nay, kinh tế - xã hội khu vực nôngthôn chủ yếu phát triển tự phát, chưa theo quy hoạch

Do yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, cần 3 yếu

tố chính: đất đai, vốn và lao động kỹ thuật Qua việc xây dựng nông thôn mới sẽtriển khai quy hoạch tổng thể, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệphóa

Mặt khác, mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp

Vì vậy, một nước công nghiệp không thể để nông nghiệp, nông thôn lạc hậu, nôngdân nghèo khó

2.Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung:

Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiệnđại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp vớiphát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quyhoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trườngsinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thầncủa người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa

2.2 Mục tiêu cụ thể:

- Giai đoạn 2011 - 2012: Tập trung hoàn thành quy hoạch và đề án xây dựngnông thôn mới đạt 100% số xã Rà soát, điều chỉnh đề án các xã xây dựng nông thônmới phù hợp với quy hoạch được duyệt

- Giai đoạn 2011 - 2013: Song song với công tác quy hoạch, tập trung hỗ trợhướng dẫn nông dân tổ chức chuyển dịch cơ cấu, phát triển sản xuất nâng cao thunhập; xem xét hỗ trợ các xã đầu tư hoàn thành cơ bản một số nội dung của các tiêuchí: giao thông, thủy lợi, trường học…đồng thời với đầu tư cơ sở hạ tầng về bưu

điện, điện, nhà ở dân cư…nhằm bảo đảm có trên 50% số xã đạt từ 10 tiêu chí trở lêntheo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới.

- Giai đoạn 2013 - 2015: Tập trung chỉ đạo toàn diện, trong đó tiếp tục hỗ trợđầu tư cho các xã để bảo đảm đến năm 2015 có 79 xã đạt từ 10 đến 19 tiêu chí (trong

đó có 20 xã đạt toàn bộ 19 tiêu chí trở lên theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thônmới

- Giai đoạn 2016 - 2020: Phấn đấu 100% số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mớitheo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới

II/ Phương Pháp nghiên cứu

1/ Thu thập thông tin

+ Tài liệu thứ cấp :

- Thu thập các tài liệu, số liệu đã có tại các cơ quan trong tỉnh và các huyện: SởNông nghiệp và phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường, phòng Nôngnghiệp và phát triển nông thôn, phòng Tài nguyên và Môi trường, Cục Thống kê vàphòng Thống kê của các huyện Sử dụng các báo cáo thống kê định kỳ và điều trachuyên môn

- Các tài liệu, số liệu từ các ấn phẩm và các websites chuyên ngành

+Tài liệu sơ cấp

- Nội dung điều tra: các nội dung theo 19 tiêu chí đánh giá nông thôn mới.

2/ Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

+ Đối tượng là các mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

+ Thời gian thực hiện: từ năm 2010 đến năm 2020

+ Phạm vi: thực hiện trên địa bàn nông thôn cuả toàn quốc

III/ Cở sở lý luận và thực tiễn

1/ Một số khái niệm có liên quan:

+ Nông thôn: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị cácthành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dânxã"

+ Nông thôn mới: Là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thầncủa người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn vàthành thị Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnhchính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới

+ Xây dựng nông thôn mới : là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn đểcộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mìnhkhang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịchvụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập,đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao

2.Thực tiễn ở 1 số địa phương trong nước

Tại xa La Pán huyện Mù Cang Chải nhờ có nông thôn mới (NTM) mà ý thứccủa người Mông mình thay đổi nhiều lắm, không còn ỷ lại, trông chờ vào sự hỗ trợcủa Nhà nước như trước nữa” – người dẫ tại xã cho biết

nguồn vốn của nhiều chương trình, dự án của Chính phủ đầu tư vào địa phương cảchục tỷ đồng, thì sức dân đóng góp cho công cuộc kiến thiết NTM cũng tươngđương bằng ấy”

Thay đổi tư duy sản xuất

Triển khai xây dựng NTM, Mù Cang Chải đã mở mới được 41,6km đườngliên thôn, bản, bê tông hóa được 2km, giúp việc làm ăn của người dân thuận lợi hơn.Mùa táo mèo vừa qua, gia đình ông Hảng Súa Già ở xã La Pán Tẩn thu được gần

200 triệu đồng, ngay từ đầu vụ đã có thương lái đến tận nhà đặt mua cả đồi táo

Thành công lớn nhất là đồng bào dân tộc trên địa bàn huyện đã dần dần thayđổi tư duy sản xuất, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật mới đã được chuyển giao, ứngdụng, theo đó một số hộ đã xây dựng mô hình và làm trang trại chăn nuôi lợn địaphương, gà đen có giá trị kinh tế cao

IV/ Kết quả nghiên cứu và thảo luận

1/ Khái quát về văn bản chính sách:

1.1/.Quá trình hoạch định chính sách:

Thu thập thông tin và xử lý số liệu

Phân tích chính sách

chức hội thảo lấy ý kiến tham vấn

Hoàn thiện dự thảo

Kiểm tra các văn bản, thẩm định và phê duyệt

1.2/ Nội dung của văn bản chính sách:

Nội dung 1: Mục tiêu

Nội dung 2: Thời gian, phạm vi thực hiện chương trình

Nội dung 3: Nội dung chương trình

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chươngtrình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng, gồm 11nội dung sau:

+ Quy hoạch xây dựng nông thôn mới

+ Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội

+ Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập

+ Giảm nghèo và an sinh xã hội

+ Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nôngthôn

+ Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn

+ Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn

+ Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn

+ Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn

+ Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hộitrên địa bàn

+ Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn

Nội dung 4: Vốn và nguồn vốn thực hiện chương trình

Nội dung 5: Các giải pháp chủ yếu để thực hiện chương trình

Nội dung 6: Phân công quản lý và tổ chức thực hiện

2.Thực trạng thực thi chính sách

2.1 Tình hình thực hiện - tổ chức thực thi chính sách

Giai đoạn 1: Chuẩn bị triển khai

a,Thành lập tổ khảo sát đánh giá: Thành phần gồm đại diện lãnh đạo UBND

xã, cán bộ chuyên môn, đại diện một số thôn trong xã; mỗi thôn thành lập nhómkhảo sát (khoảng 5 - 6 người) để hỗ trợ cho tổ khảo sát xã thực hiện nhiệm vụ khảosát, đánh giá thực trạng tại thôn đó;

b) Tổ chức nghiên cứu các văn bản hướng dẫn về đánh giá thực trạng nôngthôn, lập kế hoạch triển khai thực hiện nhiệm vụ của tổ khảo sát đánh giá;

c) Tiến hành đánh giá thực trạng: Tổ khảo sát phối hợp với các nhóm ở cácthôn, bản tiến hành đo đạc, ước tính hoặc tính toán từng nội dung các tiêu chí;

d) Tổng hợp kết quả và xác định rõ thực trạng của xã so với yêu cầu của Bộtiêu chí quốc gia NTM như: Số tiêu chí đạt, mức đạt; những tiêu chí chưa đạt, mứcđạt cụ thể từng chỉ tiêu của tiêu chí

Giai đoạn 2: Phổ biến tuyên truyền chính sách

a) Tổ chức phát động, tuyên truyền, phổ biến, vận động từ trung ương đến cơ

sở, để mọi tầng lớp nhân dân hiểu và cả hệ thống chính trị tham gia Thường xuyêncập nhật, đưa tin về các mô hình, các điển hình tiên tiến, sáng kiến và kinh nghiệmhay về xây dựng nông thôn mới trên các phương tiện thông tin đại chúng để phổbiến và nhân rộng các mô hình này;

Tổ chức các hoạt động tuyên truyền vận động để mọi người dân nhận thức sâusắc về mục tiêu, quy mô, nội dung, phương pháp và cách làm để thực hiện Chươngtrình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, hiểu rõ vai trò của cộng đồng dân

cư ở nông thôn là chủ thể xây dựng nông thôn mới tại địa phương; Thông qua đóphát huy vai trò, tạo sức lan tỏa trong cán bộ, đảng viên và nhân dân đồng lòng,chung sức xây dựng nông thôn mới

b) Phát động phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới trong toàn quốc Nộidung xây dựng nông thôn mới phải trở thành một nhiệm vụ chính trị của địa phương

và các cơ quan có liên quan

Hiện nay, Công tác tuyên truyền vận động toàn dân xây dựng nông thôn mới tiếnhành rộng khắp trở thành một phong trào của tỉnh và cả nước Công tác này hiện vẫn đangđược tiếp tục tiến hành thường xuyên

Giai đoạn 3: Phân công phối hợp thực hiện chính sách

1/Trách nhiệm của các Bộ, ngành trung ương:

a) Các Bộ, ngành được phân công thực hiện các nội dung của chương trình(tại mục IV) chịu trách nhiệm về việc xây dựng cơ chế, chính sách; hướng dẫn xâydựng các đề án, dự án để thực hiện các nội dung theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốcgia về nông thôn mới, đồng thời, đôn đốc, kiểm tra, chỉ đạo thực hiện ở cơ sở.

b) Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là cơ quan thường trực Chươngtrình, có nhiệm vụ:

- Giúp Ban Chỉ đạo Trung ương chỉ đạo thực hiện Chương trình; chủ trì vàphối hợp với các Bộ, ngành liên quan xây dựng kế hoạch 5 năm và hàng năm về mụctiêu, nhiệm vụ, các giải pháp và nhu cầu kinh phí thực hiện Chương trình gửi Bộ Kếhoạch và Đầu tư và Bộ Tài chính để tổng hợp báo cáo Chính phủ;

- Đôn đốc, kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện Chương trình của các Bộ,ngành, cơ quan Trung ương và các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, tổng hợpbáo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương và Chính phủ

c) Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các Bộ, ngành

có liên quan cân đối và phân bổ nguồn lực cho Chương trình thuộc nguồn vốn ngânsách Trung ương; phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xây dựng cơ chế, chínhsách, quản lý thực hiện Chương trình

d) Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn xác định vốn từ ngân sách đối với từng nhiệm vụ cụthể cho các Bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện Chương trình theo quy địnhcủa Luật Ngân sách nhà nước; đồng thời chịu trách nhiệm hướng dẫn cơ chế tàichính phù hợp với các Đề án, dự án của Chương trình; giám sát chi tiêu; tổng hợpquyết toán kinh phí Chương trình; cơ chế lồng ghép các nguồn vốn

đ) Bộ Xây dựng hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương hoàn thành quy hoạch ởcác xã theo tiêu chí nông thôn mới;

e) Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện chính sáchtín dụng của các ngân hàng tham gia thực hiện chương trình;

g) Các cơ quan thông tin truyền thông có trách nhiệm tuyên truyền phục vụyêu cầu của chương trình.

2/Trách nhiệm của địa phương

a) Tổ chức triển khai các chương trình trên địa bàn;

b) Phân công, phân cấp trách nhiệm của từng cấp và các ban, ngành cùng cấptrong việc tổ chức thực hiện Chương trình theo nguyên tắc tăng cường phân cấp và

đề cao tinh thần trách nhiệm cho cơ sở;

c) Chỉ đạo lồng ghép có hiệu quả các Chương trình, dự án trên địa bàn;thường xuyên kiểm tra, giám sát việc quản lý thực hiện chương trình và thực hiệnchế độ báo cáo hàng năm

3/ Huy động sự tham gia của các tổ chức đoàn thể: đề nghị Ủy ban Trungương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tích cực tham gia vàothực hiện Chương trình; tiếp tục thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xâydựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, bổ sung theo các nội dung mới phù hợp vớichương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

Giai đoạn 4: Duy trì chính sách

Để duy trì được chính sách, địa phương cần đạt được những tiêu trí nhất định

về đánh giá nông thôn mới: 1: Quy hoạch, 2: Giao thông, 3: Thủy lợi, 4: Điện, 5:Trường học, 6: Cơ sở vật chất văn hóa, 7: Chợ, 8: Bưu điện, 9: Nhà ở dân cư, 10:Thu nhập, 11: Tỷ lệ hộ nghèo, 12: Cơ cấu lao động, 13: Hình thức tổ chức sản xuất,14: Giáo dục, 15: Y tế, 16: Văn hóa, 17: Môi trường, 18: Hệ thống tổ chức chính trị

xã hội vững mạnh, 19: An ninh, trật tự xã hội

Giai đoạn 5: Điều chỉnh chính sách

Thủ tướng chỉnh phủ đã ra Quyết định số 695/QĐ-TTg : Sửa đổi nguyên tắc

cơ chế hỗ trợ vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thônmới giai đoạn 2010-2020

Sửa đổi nguyên tắc cơ chế hỗ trợ vốn từ ngân sách nhà nước (ngân sách trungương và ngân sách các cấp chính quyền địa phương tỉnh, huyện, xã) để thực hiện cácnội dung xây dựng nông thôn mới trên địa bàn cấp xã quy định tại Khoản 3, Mục VI,Điều 1 của Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04 tháng 6 năm 2010 của Thủ tướngChính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giaiđoạn 2010-2020.

Giai đoạn 6: Theo dõi, điều tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách

Các phòng, ban, ngành của huyện căn cứ nhiệm vụ được phân công về triểnkhai thực hiện Chương trình.Chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể gắn với chươngtrình, kế hoạch công tác năm của cơ quan, đơn vị mình để tổ chức thực hiện nhữngtiêu chí liên quan đến chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của cơ quan, đơn vịmình đảm nhiệm Các thành viên Ban chỉ đạo huyện chủ động hướng dẫn, đôn đốc,kiểm tra, giám sát các xã được phân công phụ trách thực hiện Chương trình xâydựng nông thôn mới Kịp thời giúp cơ sở tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trongquá tình tổ chức thực hiện và báo cáo tình hình về Ban chỉ đạo huyện

*Văn phòng Điều phối Chương trình nông thôn mới huyện:

- Tham mưu, giúp việc cho Ban chỉ đạo huyện dự thảo các văn bản hướng dẫncác xã; kiểm tra, theo dõi, đôn đốc tiến độ thực hiện các tiêu chí về xây dựng nôngthôn mới, tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện các tiêu chí;

- Hàng quý, hết năm tham mưu cho Ban chỉ đạo CTXDNTM huyện tổ chứcđánh giá kiểm điểm rút kinh nghiệm về kết quả thực hiện công tác xây dựng nôngthôn mới

- Chuẩn bị nội dung, chương trình cho các cuộc họp, hội nghị của Ban Chỉđạo huyện và các báo cáo theo yêu cầu của Trưởng Ban Chỉ đạo

- Xây dựng nội dung công tác xây dựng nông thôn mới năm 2015 (kèm theo

kế hoạch)

* Ban Chỉ đạo, Ban quản lý CTXDNTM các xã