TIỂU LUẬN CHÍNH SÁCH CÔNG vì sao nước ta chưa giàu, đồng chí hãy đề xuất chính sách để cho nước ta trở lên giàu mạnh, hùng cường trong tương lai

TIỂU LUẬN CHÍNH SÁCH CÔNG VÌ SAO NƯỚC TA CHƯA GIÀU, ĐỒNG CHÍ HÃY ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH ĐỂ CHO NƯỚC TA TRỞ LÊN GIÀU MẠNH, HÙNG CƯỜNG TRONG TƯƠNG LAI MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 I VÌ SAO NƯỚC TA CHƯA.

TIỂU LUẬN CHÍNH SÁCH CÔNG

VÌ SAO NƯỚC TA CHƯA GIÀU, ĐỒNG CHÍ HÃY ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH ĐỂ CHO NƯỚC TA TRỞ LÊN GIÀU MẠNH,

HÙNG CƯỜNG TRONG TƯƠNG LAI

MỤC LỤC

Trang

1.1 Tình hình thế giới, trong nước tác động đến mục tiêu pháttriển đất nước giàu mạnh, hùng cường 2

1.2

Khát vọng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, pháttriển, kiên định mục tiêu độc lập và chủ nghĩa xã hội, dựatrên ý chí tự chủ, tự cường  - ngọn cờ tập hợp, đoàn kết,dẫn dắt toàn dân tộc

6

1.3 Những khó khăn, thách thức dẫn đến nước ta chưa giàu 7

II ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH ĐỂ CHO NƯỚC TA TRỞ LÊN GIÀU MẠNH, HÙNG CƯỜNG TRONG TƯƠNG LAI 132.1 Phải làm rõ khát vọng xây dựng đất nước giàu mạnh,hùng cường 13

2.3 Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước 182.4 Tăng cường tiềm lực khoa học - công nghệ, đổi mới cănbản, toàn diện nền giáo dục quốc dân 21

Xây dựng đất nước giàu mạnh, hùng cường là giá trị và mục tiêu của pháttriển đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa Mục tiêu này phù hợp với nguyệnvọng và mong muốn của mọi tầng lớp nhân dân Đây là mục tiêu tốt đẹp, tậphợp trí tuệ và sức mạnh của nhân dân, động viên nhân dân xây dựng chủ nghĩa

xã hội, phát huy tính tích cực và tự giác của nhân dân trong sự nghiệp công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Vì vậy, nghiên cứu vấn đề “Vì sao nước ta

chưa giàu, đồng chí hãy đề xuất chính sách để cho nước ta trở lên giàu mạnh, hùng cường trong tương lai” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và

thực tiễn sâu sắc

NỘI DUNG

I VÌ SAO NƯỚC TA CHƯA GIÀU

1.1 Tình hình thế giới, trong nước tác động đến mục tiêu phát triển đất nước giàu mạnh, hùng cường

* Về thực tiễn bối cảnh thế giới

Hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song đứng trước nhiềukhó khăn, trở ngại Tình hình chính trị, an ninh, kinh tế thế giới có những biếnđộng lớn, nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo Cạnh tranh chiến lược giữa cácnước lớn, xung đột cục bộ tiếp tục diễn ra phức tạp, quyết liệt; chủ nghĩa dân tộccực đoan, chủ nghĩa dân túy, cường quyền nước lớn trong quan hệ quốc tế giatăng Toàn cầu hóa tiếp tục tiến triển nhưng gặp nhiều trở ngại, luật pháp quốc tế

và các thể chế đa phương toàn cầu đứng trước những thách thức lớn

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo ra cả thời cơ và thách thức đốivới mọi quốc gia, dân tộc Cạnh tranh kinh tế, chiến tranh thương mại giữa cácnước, các nền kinh tế ngày càng quyết liệt Nhiều vấn đề an ninh truyền thống,phi truyền thống, an ninh mới như an ninh mạng, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môitrường, thiên tai, dịch bệnh trở thành những thách thức lớn trên quy mô toàncầu Đại dịch Covid-19 làm đảo lộn, suy thoái nghiêm trọng kinh tế thế giới

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có khu vực Đông Nam Á làkhu vực cạnh tranh gay gắt giữa các nước lớn, tiềm ẩn nhiều bất ổn Tranh chấpchủ quyền lãnh thổ, biển, đảo căng thẳng, phức tạp ASEAN có vai trò quantrọng trong duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy hợp tác trong khu vực, nhưngđứng trước nhiều khó khăn, thách thức Các thế lực thù địch vẫn tìm mọi cáchchống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, chống phá Đảng, Nhà nước,chế độ xã hội chủ nghĩa, xâm phạm quyền độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ,biển đảo của đất nước ta

* Về thực tiễn tình hình trong nước

Đảng ta đã lãnh đạo trải qua hơn 35 năm thực hiện đường lối đổi mới, hơn

10 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) và Chiến lược phát triển kinh tế - xã

hội 10 năm 2011-2020, đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Quy

mô, trình độ phát triển kinh tế, xã hội của đất nước được nâng lên Đất nước tachưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay

Đây là động lực, nguồn lực quan trọng để đất nước ta vượt qua khó khăn,thách thức, phát triển nhanh, bền vững trong những năm tới Tuy nhiên, kinh tế -

xã hội phát triển vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của đất nước và cònnhiều khó khăn, thách thức Ở mỗi kỳ đại hội Đảng đều là những đấu mốc quantrọng về sự phát triển của Đảng, của đất nước và của sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội ở Việt Nam Đánh giá đúng thành tựu, kết quả đạt được của cácchặng đường đã trải qua của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là: “chặngđường đầu”, “thời kỳ công nghiệp hóa”, “thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa”;

“thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”; “công nghiệp phát triển” Quanghiên cứu có thể thấy, vị trí của đất nước ta đang ở chặng đường “công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước” và “nước có nền công nghiệp phát triển”, đây lànhững chặng đường cuối của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam -nước có điểm xuất phát thấp từ nền sản xuất lạc hậu đi lên xây dựng chủ nghĩa

xã hội

Tuy nhiên, bên cạnh đó, nền kinh tế của nước ta trong quá trình phát triểngặp rất nhiều khó khăn: chịu sự tàn phá nặng nề của chiến tranh, sự chủ quan ỷlại của lãnh đạo trong khôi phục kinh tế sau chiến tranh bằng máy móc dậpkhuôn mô hình kinh tế Liên Xô cũ Bởi vậy, trong một thời gian nền kinh tếnước ta lâm vào tình trạng trì trệ và lạc hậu.Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đạihóa lại được tiến hành sau một loạt nước trong khu vực và trên thế giới Đó làmột khó khăn và thiệt thòi lớn nhưng đồng thời nó cũng tạo ra cho chúng tanhững thuận lợi nhất định Khó khăn là trang thiết bị của chúng ta đã bị lạc hậuđến 40,50 năm so với các nước tiên tiến trên thế giới Còn thuận lợi được thểhiện trước hết ở chỗ thông qua những kinh nghiệm thành công và không thànhcông của các nước trong khu vực và trên thế giới, chúng ta có thể rút ra nhữngbài học bổ ích cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước

Thực tiễn lịch sử đã chỉ rõ, để thủ tiêu tình trạng lạc hậu về kinh tế xã hộikhai thác tối ưu các nguồn lực và lợi thế, bảo đảm nhịp độ tăng trưởng ổn định,nước ta phải xác định cơ cấu kinh tế hợp lý, trang thiết bị ngày càng hiện đại chocác ngành kinh tế, quá trình ấy gắn liền với quá trình công nghiệp hóa.

Thực tiễn đất nước đang tồn tại bốn nguy cơ mà Đảng đã chỉ ra và cómặt gay gắt hơn Nguy cơ tụt hậu, rơi vào bẫy thu nhập trung bình còn lớn.Việc phát triển văn hóa, bảo đảm phúc lợi xã hội, thực hiện tiến bộ, công bằng

xã hội, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển kinh tế thịtrường Việc phát triển đồng bộ các vùng, miền, địa phương trên cơ sở pháthuy tiềm năng, lợi thế của từng vùng vẫn còn nhiều hạn chế Tham nhũng, lãngphí, quan liêu, suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”,

“tự chuyển hóa” trong nội bộ, mâu thuẫn xã hội còn diễn biến phức tạp Xuhướng già hóa dân số, đô thị hóa tăng nhanh và biến đổi khí hậu, thiên tai, dịchbệnh ảnh hưởng ngày càng lớn đến sự phát triển đất nước Các thế lực thù địchtiếp tục chống phá Đảng, Nhà nước, xâm phạm độc lập, chủ quyền, toàn vẹnlãnh thổ, biển đảo của đất nước

Trong bối cảnh đó, Đảng ta đã khẳng định: “Tình hình thế giới và trongnước có cả thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen, đặt ra nhiều vấn

đề mới, yêu cầu mới nặng nề, phức tạp hơn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc, đòi hỏi toàn Đảng phái tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, có quyếttâm chính trị cao… đưa đất nước vững bước tiến lên phát triển nhanh và bềnvững” [2, tr.109] Đảng, Nhà nước phải đưa ra tầm nhìn, thông qua và quyếtđịnh mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ trong Chiến lược phát triển kinh tế - xãhội đất nước định kỳ 5 năm, 10 năm tới từ (2021 - 2030), tầm nhìn đến năm

2045 là cần thiết Việc xác định “Tầm nhìn và định hướng phát triển đất nướctrong văn kiện Đại hội XIII của Đảng” đã bảo đảm tính nhất quán với Cươnglĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được Đại hộiVII của Đảng thông qua năm 1991 (Cương lĩnh 1991) và Cương lĩnh xây dựngđất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm2011) của Đảng đã đề ra Nội dung “Tầm nhìn và định hướng phát triển đất

nước trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng”, thể hiện ở những dấu mốc thờigian, các mục tiêu nêu cụ thể hướng tới của đất nước ta là:

Một là, đến năm 2025, kỷ niệm 50 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam,

thống nhất đất nước: Là nước đang phát triển, có công nghiệp theo hướng hiệnđại, vượt qua mức thu nhập trung bình thấp Đảng ta đã đưa ra định hướng cácchỉ tiêu chủ yếu về phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025, trong đó xácđịnh về kinh tế: “Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 5 năm đạt khoảng 6,5 -7%/năm Đến năm 2025, GDP bình quân đầu người khoảng 4.700 - 5.00USD…” [2, tr.112]

Hai là, đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng thì Việt Nam trở

thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao Địnhhướng phát triển đất nước giai đoạn 2021 - 2030, Đảng ta xác định 12 định hướngtrên các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó về lĩnh vực kinh tế là: “Bảo đảm ổnđịnh kinh tế vĩ mô, đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng…nâng cao năng suất,chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế” [2, tr.114]

Ba là, đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Trở thành nướcphát triển, thu nhập cao Văn kiện Đại hội XIII đã chỉ rõ: “Trong nhiệm kỳ 2021

- 2025 và những năm tiếp theo, mục tiêu phát triển tổng quát của chúng ta là:

Nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng;xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; củng cốniềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa; khơidậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, phát huy ý chí và sứcmạnh thời đại; đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, công nghiệphóa, hiện đại hóa; xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ gìn môi trường

hòa bình, ổn định; phấn đấu đến giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành một nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa” [2, tr.35].

Những mục tiêu trên đều hướng đến việc xây dựng đất nước giàu mạnh,hùng cường sánh vai với các cường quốc năm châu Là khát vọng ngàn đời củadân tộc Việt Nam

1.2 Khát vọng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, phát triển, kiên định mục tiêu độc lập và chủ nghĩa xã hội, dựa trên ý chí tự chủ, tự cường  - ngọn cờ tập hợp, đoàn kết, dẫn dắt toàn dân tộc

Để trở thành một quốc gia - dân tộc phát triển, cần rất nhiều yêu cầu, điềukiện, trong đó tầm nhìn, khát vọng vươn lên của bản thân quốc gia - dân tộc đó

là một sức mạnh tinh thần to lớn “Giấc mơ Đại Hàn”, khát vọng “đưa

Xin-ga-po lên thế giới thứ nhất” hay khát vọng “thoát Á” đã đưa các quốc gia HànQuốc, Xin-ga-po, Nhật Bản đứng vào hàng ngũ các nước phát triển chỉ trongmột thời gian ngắn dù xuất phát từ một nền tảng rất khiêm tốn Còn “giấc mơMỹ” - giấc mơ quốc gia Mỹ là tổng hòa giấc mơ của các cá nhân hợp lại, đã dẫndắt nước Mỹ phát triển hơn 200 năm liên tục kể từ khi giành được độc lập năm

1776 đến nay

Lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, đặc biệt là trải qua cáccuộc chiến tranh chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập, chủ quyền lãnh thổ đã hunđúc lên khát vọng phát triển, tinh thần độc lập, tự chủ, tự cường mãnh liệt củadân tộc Việt Nam Đây là điểm quy tụ, chất kết dính, tạo nên sự đoàn kết, sứcmạnh to lớn giúp dân tộc ta chiến đấu và chiến thắng các kẻ thù xâm lượcthường lớn mạnh hơn gấp nhiều lần

Ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập bất

hủ, tuyên bố kết thúc chế độ thuộc địa nửa phong kiến, khai sinh nước Việt NamDân chủ Cộng hòa, một lần nữa khẳng định “khát vọng độc lập, tự chủ, tự cườngcủa dân tộc Việt Nam” [1, tr.143] Khát vọng đó đã tập hợp xung quanh Chủtịch Hồ Chí Minh đội ngũ nhân sĩ, trí thức, nhà cách mạng bản lĩnh, trí tuệ, cùngnhân dân cả nước hướng đến mục tiêu giải phóng dân tộc Mùa Xuân năm 1975,sau 30 năm trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâmlược, dân tộc Việt Nam đã giành được độc lập, thống nhất đất nước, cả nước đilên xây dựng chủ nghĩa xã hội

Gần 45 năm sau ngày đất nước thống nhất, đặc biệt là qua hơn 30 năm đổimới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử; uy tín, vịthế quốc tế của đất nước ngày càng được nâng cao Đây là thời điểm Việt Nam

cần nhìn lại con đường đã đi, hướng về phía trước, nhận thức rõ hơn và nêu caokhát vọng dân tộc vươn lên sánh vai với các cường quốc năm châu như ướcnguyện của Bác Hồ lúc sinh thời.

Khát vọng độc lập, tự chủ, tự cường, giàu mạnh của Việt Nam là nhấtquán và xuyên suốt, nhưng trong những bối cảnh, hoàn cảnh lịch sử khác khau,khát vọng đó có nội hàm và nội dung trọng tâm khác nhau Ở những thời khắcđối mặt với họa mất nước, khát vọng độc lập, tự chủ đã tạo nên một sức mạnhtinh thần to lớn giúp dân tộc ta đánh bại các kẻ thù xâm lược Trong bối cảnhhiện nay, khát vọng độc lập, tự chủ chính là tự cường để xây dựng một nướcViệt Nam thịnh vượng, phát triển; đồng thời, là đối tác tin cậy, thành viên cótrách nhiệm của cộng đồng quốc tế

Ngày nay, độc lập và tự chủ chỉ thực sự có được và duy trì một cách bềnvững trên cơ sở tự cường, do vậy, tự cường chính là nội dung trọng tâm của khátvọng dân tộc Việt Nam trong giai đoạn mới Dân tộc Việt Nam tự cường có nghĩa

là một dân tộc độc lập, tự chủ trước hết về kinh tế, ở mức độ cao hơn là đạt đếngiàu có và thịnh vượng Để đạt được điều đó, sự phát triển của đất nước phải dựatrên một thể chế được thiết kế phù hợp, bền vững, có khả năng giải phóng sức laođộng và năng lực sáng tạo của mỗi cá nhân, huy động được mọi nguồn lực, pháthuy tối đa tiềm năng, sức mạnh chung của cả dân tộc Bên cạnh đó, phải xây dựngđược một cấu trúc xã hội bền vững, đoàn kết và đồng thuận tự nguyện trên cơ sở

kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Trong một thế giới biến đổi với gia tốc lớn, diễn biến phức tạp, khó lườngnhư hiện nay, tự cường còn thể hiện ở chỗ: trong bất cứ hoàn cảnh nào ViệtNam cũng phải kiên định, vững vàng với con đường đã chọn, ra sức nỗ lựcnhằm hiện thực hóa mục tiêu, khát vọng xây dựng một nước Việt Nam “dângiàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

1.3 Những khó khăn, thách thức dẫn đến nước ta chưa giàu

Quá trình toàn cầu hóa và tiến bộ khoa học  - công nghệ, cùng với đó lànhững diễn biến phức tạp, khó lường của tình hình khu vực và thế giới, đặt racho đất nước những vấn đề mới, phức tạp, chưa có tiền lệ, tác động trực tiếp đến

việc thực hiện mục tiêu, chiến lược và khát vọng phát triển của Việt Nam, thểhiện trên mấy điểm sau đây:

Khi tri thức và nền kinh tế tri thức ngày càng đóng vai trò chủ đạo chophát triển, thì đổi mới sáng tạo là đòi hỏi căn bản Tri thức, công nghệ là nguồnlực quan trọng nhất của các mô hình tăng trưởng kinh tế dựa trên đổi mới sángtạo trong thế kỷ XXI, còn vốn, lao động, tài nguyên ngày càng giảm sút vai trò.Điều này lại càng đúng trong bối cảnh toàn cầu hóa và các cơ hội tiếp cận thịtrường toàn cầu và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) Các nền kinh

tế dù ở trình độ thấp hay trình độ cao đều cần phải đạt tốc độ tăng trưởng thôngqua đổi mới sáng tạo mà tri thức đóng vai trò hạt nhân Là nước đi sau, đangphát triển, Việt Nam cần làm rõ những vấn đề mấu chốt trong quá trình sản xuất,tái tạo và “vốn hóa” tri thức [6, tr.120]

Chúng ta sẽ phải đối mặt với thực tế rằng, tăng trưởng dựa trên xuất khẩu

- phương thức thành công của nhiều quốc gia đang có diễn biến không thuận lợi.Toàn cầu hóa là bệ đỡ cho các nền kinh tế Nhật Bản, Hàn Quốc, Xin-ga-po,Trung Quốc cất cánh Đặc điểm chung của các nền kinh tế này là tăng trưởngcao dựa trên xuất khẩu, đặc biệt là với Hàn Quốc, Trung Quốc

Thực tế cho thấy, trong thời điểm hiện nay mô hình tăng trưởng dựa trênxuất khẩu không còn thuận lợi như trước đây Người lãnh đạo, quản lý phải ýthức được điều này để tìm ra những cách tiếp cận thích hợp cho dân tộc VớiViệt Nam, cách tiếp cận toàn cầu hóa sẽ phải chọn lọc hơn, có hàm lượng trithức cao hơn, dựa nhiều hơn vào hợp tác song phương và khu vực

Sự hình thành và ngày càng phát triển của không gian mạng - một “khônggian sinh tồn” mới tồn tại song song với “không gian lãnh thổ” truyền thống -đang và sẽ làm thay đổi thế giới Không gian mạng sẽ là nền tảng trên đó diễn rangày càng nhiều và phổ biến các tương tác của nhiều chủ thể trong xã hội

“thực” Con người có thể sẽ hoạt động trên không gian “ảo” này nhiều hơn trongkhông gian “thực” Diễn biến gần đây cho thấy, những hạn chế, bất cập trongquản lý không gian mạng có thể dẫn đến những hậu quả tiêu cực ngoài tầm kiểm

soát Trong tương lai, không thể có lãnh đạo, quản lý hiệu quả xã hội “thực” nếuthiếu năng lực làm chủ, bảo vệ và quản lý không gian mạng.

Nhìn từ phương diện phát triển nội tại, trong suốt lịch sử hàng nghìn nămcủa dân tộc, giai đoạn hiện nay tiềm ẩn những nguy cơ đưa tới những “vòng

xoáy” của “lời nguyền địa lý” mà dân tộc không ít lần phải đối mặt Trước hết,

khá phổ biến trong lịch sử dân tộc là: Trước họa ngoại xâm, nhiều vương triều vớinhững vị vua anh minh, đức độ đã tập hợp được quanh mình những con người ưu

tú và cùng đội ngũ đó xây dựng được một thể chế thích hợp để huy động, tập hợp,phát huy mọi nguồn lực, tạo thành sức mạnh hợp trội và nổi bật, thể hiện và thựchiện thành công khát vọng độc lập, tự chủ của đất nước Song, ở những giai đoạnsau đó, không ít vương triều vì tự mãn, lợi ích cục bộ, đã đưa đất nước đến trìtrệ, suy vong, thậm chí rơi vào ảnh hưởng của các thế lực bên ngoài

“Vòng xoáy” thứ hai chính là ở những thời điểm chuyển giao thế hệ lãnh

đạo Thế hệ lãnh đạo đất nước trong điều kiện hội nhập quốc tế sâu rộng phảiđối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức mới, yêu cầu mới, đòi hỏi bản lĩnh,nền tảng kiến thức, trí tuệ, ý chí, nỗ lực lớn, thậm chí phải dấn thân, “hóa thân”

vì sự nghiệp chung Trong khi đó, trong bối cảnh hòa bình tập trung xây dựng,phát triển kinh tế lại có rất nhiều cám dỗ, nguy cơ suy thoái, dễ đẩy một bộ phậncán bộ lãnh đạo, quản lý xa rời các mục tiêu hướng tới hiện thực hóa khát vọngdân tộc

Trong những năm tới, sự phát triển kinh tế của Việt Nam không chỉ có cơhội, mà còn có không ít thách thức, thậm chí cả những nguy cơ Điều đáng chú ý

là nhiều thách thức trong đó lại xuất phát từ những mặt khác của chính nhữngyếu tố tạo ra cơ hội cho phát triển kinh tế đất nước

Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng sẽ đặt doanh nghiệp Việt Nam, cácsản phẩm hàng hóa của Việt Nam trước thách thức phải cạnh tranh quyết liệt vớicác doanh nghiệp, các sản phẩm hàng hóa của nước ngoài không chỉ ở thị trườngnước ngoài mà ngay cả ở thị trường trong nước của Việt Nam; trong khi cácdoanh nghiệp Việt Nam phổ biến là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trình độ côngnghệ thấp, năng lực tài chính hạn chế, phải cạnh tranh với những doanh nghiệp

lớn, công nghệ cao, tiềm lực tài chính hùng hậu, có những sản phẩm có thươnghiệu nổi tiếng trên thế giới Doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trịsản xuất toàn cầu, hiện nay, phần lớn là ở những công đoạn có trình độ côngnghệ thấp, gia công, lắp ráp.

Hội nhập quốc tế, kinh tế Việt Nam đứng trước thách thức sẽ chịu tácđộng trực tiếp, nhanh chóng từ những biến động kinh tế từ bên ngoài, từ nhữngbiến động trên thị trường khu vực, thế giới về giá cả, lãi suất, tỷ giá của cácđồng tiền, nhất là những đồng tiền có ảnh hưởng lớn; từ những thay đổi của cácluồng hàng hóa, tài chính, đầu tư quốc tế và nghiêm trọng hơn là chịu sự tácđộng, ảnh hưởng rất nhanh của các cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính khu vực

và trên thế giới Tác động với nền kinh tế đất nước sẽ rất nghiêm trọng nếu ViệtNam không chủ động có biện pháp ứng phó và nếu nội lực của nền kinh tế yếu.Đồng thời, các doanh nghiệp Việt Nam còn đối mặt với những thách thức từnhững cuộc tấn công mạng vào các hệ thống quản lý, hệ thống dữ liệu để ăn cắp

dữ liệu, ăn cắp công nghệ, kế hoạch, các bí quyết kinh doanh, nhất là của nhữngđối thủ cạnh tranh

Khi hội nhập quốc tế, việc giữ vững, không ngừng củng cố nền kinh tếđộc lập, tự chủ của đất nước cũng gặp những thách thức bởi một tỷ lệ không nhỏcác yếu tố đầu vào cho hoạt động của nền kinh tế (vốn, công nghệ, máy móc,thiết bị, vật tư, nguyên liệu) là nhập khẩu từ nước ngoài và thị trường bên ngoài

có vai trò rất lớn, rất quan trọng đối với việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa mà nềnkinh tế đất nước tạo ra Hàng hóa nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam sẽ gópphần làm phong phú hơn hàng hóa trên thị trường, đáp ứng nhu cầu tiêu dùngcủa nhân dân, nhưng sẽ trở thành thách thức nếu hàng hóa nước ngoài chiếmlĩnh thị trường, loại hàng hóa Việt Nam ra khỏi thị trường, bóp chết sản xuấttrong nước Những điều kiện vay vốn nước ngoài (vay chính phủ các nước, vaycác ngân hàng, tổ chức tài chính quốc tế, phát hành trái phiếu quốc tế…) càng dễdàng, thuận lợi thì nợ nước ngoài cũng càng có khả năng, điều kiện tăng nhanh,

sẽ trở thành thách thức lớn khi việc sử dụng vốn vay kém hiệu quả Các dự ánđầu tư trực tiếp nước ngoài đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế đất nước,

tạo việc làm cho người lao động, nguồn thu cho ngân sách nhà nước, nguồn thungoại tệ cho đất nước, nhưng có thể trở thành thách thức lớn nếu quản lý thiếuchặt chẽ, để gây ra ô nhiễm môi trường, nước ta trở thành bãi thải công nghệ lạchậu cho các nước phát triển, để các nhà đầu tư nước ngoài lợi dụng các chínhsách ưu đãi, khai thác tài nguyên, nguồn lao động giá rẻ của đất nước, khi hếtthời hạn ưu đãi, không còn có thể khai thác tài nguyên và tận dụng lao động rẻ,

họ sẽ bỏ đi, để lại nhiều gánh nặng mà đất nước phải giải quyết…

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng không phải chỉ tạo ra cơ hộicho kinh tế Việt Nam phát triển, rút ngắn khoảng cách phát triển với các nướctiên tiến, mà cũng tạo cho Việt Nam nhiều thách thức lớn phải vượt qua và chỉkhi vượt qua những thách thức này mới nắm bắt được cơ hội, chuyển cơ hộithành hiện thực Thách thức rất lớn đối với Việt Nam là vấn đề tốc độ phát triểnrất nhanh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, của những thay đổi, pháttriển công nghệ diễn ra nhanh chóng trên thế giới Theo kịp tốc độ phát triển nàyđối với Việt Nam là một thách thức lớn Hơn nữa, trong khi ở Việt Nam, hệthống thể chế cho các hoạt động, các lĩnh vực, các mô hình kinh doanh mới, việcbảo vệ sở hữu trí tuệ, bảo vệ người tiêu dùng, xử lý tranh chấp,… việc quản lýcác hoạt động kinh tế, sinh hoạt xã hội trong thời đại cách mạng công nghiệp lầnthứ tư còn chưa hình thành; việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, phát triểnkhoa học - công nghệ, xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng… đáp ứng đòi hỏi pháttriển kinh tế đất nước trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng khôngphải là nhiệm vụ đơn giản, dễ dàng

Thách thức khác đối với Việt Nam là trình độ khoa học - công nghệ rấtcao, rất mới, diễn ra trên diện rất rộng, hầu như tất cả các lĩnh vực kinh tế, phạm

vi tác động rất lớn của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư Để nắm bắt được

cơ hội, đòi hỏi phải đáp ứng được đồng thời tất cả các yêu cầu đặt ra, đòi hỏi đấtnước cũng phải có trình độ phát triển cao về khoa học - công nghệ, có nguồnnhân lực chất lượng cao, từ cán bộ nghiên cứu khoa học, sáng tạo công nghệ,thiết kế sản phẩm đến những người trực tiếp sản xuất; đòi hỏi cả những thay đổitâm lý, nếp sống của các tầng lớp xã hội, thay đổi tổ chức, quản lý của hệ thống

chính quyền các cấp, các ngành; đây không phải là vấn đề dễ dàng, mà thật sự lànhững thách thức Không vượt qua được những thách thức nhỏ, cụ thể này thìthách thức lớn nhất với Việt Nam sẽ là tụt hậu xa hơn, so với các nước khác

- Khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có khu vực Đông Nam Á pháttriển năng động, nhưng cũng là khu vực có sự cạnh tranh, tranh giành ảnh hưởngmạnh mẽ, kìm chế lẫn nhau giữa các nước lớn, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc.Đặc biệt là tranh chấp chủ quyền Biển Đông giữa các nước trong khu vực hếtsức căng thẳng, có nguy cơ gây mất ổn định khu vực Giữ vững chủ quyền biển,đảo của đất nước, đồng thời phải giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để pháttriển kinh tế đất nước là thách thức lớn đối với Việt Nam

Kinh tế Việt Nam phát triển chưa ổn định, bền vững Nợ công, thâm hụtngân sách nhà nước cao, kéo dài Doanh nghiệp trong nước 95-96% là doanhnghiệp nhỏ, trình độ công nghệ thấp Nền kinh tế cơ bản còn phát triển theochiều rộng, dựa vào vốn đầu tư, tài nguyên thiên nhiên, lao động phổ thông,chuyển dịch sang phát triển theo chiều sâu dựa trên khoa học – công nghệ vànguồn nhân lực chất lượng cao còn chậm Năng suất, chất lượng, hiệu quả, sứccạnh tranh kinh tế thấp, chuyển biến chậm

Hiện nay, Việt Nam đang ở thời kỳ dân số vàng, nhưng theo dự báo, thời

kỳ dân số vàng của Việt Nam sẽ kết thúc sớm hơn so với một số nước, dân sốgià nhanh Kinh nghiệm các nước cho thấy, các nước cất cánh được trở thànhnước phát triển, vượt qua bẫy thu nhập trung bình đều diễn ra trong thời kỳ dân

số vàng Nếu kinh tế Việt Nam không cất cánh được trong thời kỳ dân số vàng,Việt Nam sẽ khó thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, chưa giàu đã già Đây làmột thách thức lớn

Đời sống nhân dân được cải thiện, nhưng khoảng cách giàu nghèo, phântầng xã hội có xu hướng mở rộng không chỉ ảnh hưởng tới ổn định xã hội màcòn ảnh hưởng tới sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vào phát triển kinh tế.Tình trạng ô nhiễm môi trường được quan tâm ngăn ngừa, xử lý, nhưng chưangăn chặn được, vẫn có xu hướng tăng lên, nguồn lực, chi phí cho bảo vệ môitrường cũng ngày càng tăng lên Kinh tế phát triển, thu nhập bình quân đầu