Đề cương đạo đức kinh doanh Tự luận Chương 2 Vi phạm đạo đức trong kinh doanh 1 Các hành vi vi phạm 1) Lạm dụng các nguồn lực của doanh nghiệp Mô tả hành vi là dạng hành vi sai trái phổ biến hàng đầu.
Trang 1Tự luận
Chương 2: Vi phạm đạo đức trong kinh doanh
1 Các hành vi vi phạm
1) Lạm dụng các nguồn lực của doanh nghiệp
Mô tả hành vi: là dạng hành vi sai trái phổ biến hàng đầu về việc sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp bao gồm các hành vi tiêu biểu như: Trộm cắp nội
bộ, Trộm cắp thời gian, Sử dụng sai nguồn lực của doanh nghiệp
- Chặn giao tiếp của người khác tại nơi làm việc: cô lập, tẩy chay cá nhân khỏi tập thể.
- Phô trương địa vị hoặc quyền hạn để lợi dụng người khác: dùng quyền hạn để đưa ra những yêu cầu vô lý, quá giới hạn.
- Hạ thấp uy tín các ý tưởng và quan điểm của người khác: Phủ định mọi sáng kiến, ý tưởng của người khác một cách chủ quan
- Sử dụng email để hạ thấp người khác: email nặc danh, gửi những thông tin mang tính hạ thấp danh dự, đạo đức của cá nhân hay tập thể
- Từ chối giao tiếp với người khác: Phớt lờ, không quan tâm, lảng tránh
Trang 2- Sử dụng ngôn ngữ cơ thể hoặc ánh mắt để làm tổn thương người khác hoặc danh tiếng của họ
- Tranh công hoặc ý tưởng của người khác
Ví dụ: Chị A đã nghỉ việc ở công ty do bị sếp sai vặt quá nhiều, bị bắt làm đến 19h thường xuyên mà không trả thêm đồng nào trong khi hợp đồng ghi làm đến 17h30 thôi.
2 Các trường hợp được xem là người có chức vụ quyền hạn có dấu hiệu xung đột lợi ích và ví dụ:
a Nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích khác của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân liên quan đến công việc do mình quyết hoặc thuộc phạm vi quản lý của mình.
b. Thành lập, tham gia quản lý điều hành doanh nghiệp quản lý tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác
xã, trừ trường hợp luật quy định khác
c Tư vấn doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân ở trong nước và nước ngoài về công việc có liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật công tác, công việc thuộc thẩm quyền giải quyết hoặc tham gia giải quyết;
Trang 3đồng cho cơ quan, tổ chức, đơn vị do mình là người đứng đầu hoặc cấp phó của người đứng đầu;
f Ký kết hợp đồng với doanh nghiệp Thuộc sở hữu của của vợ của chồng
bố mẹ con anh chị em ruột hoặc để doanh nghiệp thuộc sở hữu của vợ hoặc chồng bố mẹ con anh chị em ruột tham dự các gói thầu của cơ quan
tổ chức đơn vị mình khi giao thực hiện các giao dịch mua bán hàng hóa dịch vụ ký kết hợp đồng cho cơ quan tổ chức đơn vị đó.
g Có vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh, chị, em ruột là người có quyền, lợi ích trực tiếp liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của mình.
h Can thiệp hoặc tác động không đúng đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền vì vụ lợi.
Ví dụ: Công ty Việt Á đã hợp tác với giám đốc CDC các tỉnh thành, lợi dụng nhằm mục đích nâng khống giá bộ kit test pcr covid 19 lên mức 45% cao hơn so với mức giá quy định, nhằm trục lợi Sau đó, công ty hợp tác bán bộ kit test này cho các tỉnh thành
Ví dụ : Giám đốc Trung tâm đăng kiểm Sài Gòn, ông Hồ Hữu Tài bị bắt vì việc
nhận hối lộ, bỏ qua lỗi vi phạm trong công đoạn kiểm tra thủ công hoặc cho thuê phụ tùng không đảm bảo kỹ thuật, xe mòn lốp thì nộp tiền thay, sử dụng phần mềm can thiệp vào hệ thống đăng kiểm để thay đổi thông số kiểm định khí thải.
Một số thủ đoạn thường găp
● Lấy cắp và sao chép thông tin bất hợp pháp
● Hack máy tính
● Tìm bới sọt rác
● Hối lộ
Trang 4● Cướp nhân viên chủ chốt
6) PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ
Mô tả hành vi: Khi một người bị đối xử kém thuận lợi hơn người khác vì đặc
điểm không liên quan đến năng lực, hoặc các yêu cầu vốn có của công việc.
Ví dụ cụ thể:
- Khách sạn S, người Việt Nam nói lưu loát tiếng Hàn chỉ được nhận trợ
cấp 1.000.000 đồng, trong khi đó nhân viên người Hàn Quốc cùng vị trí
được nhận trợ cấp 5.000.000 đồng (phân biệt nguồn gốc quốc gia)
Hệ thống pháp luật:
- Bộ Luật Lao động năm 2019
7) QUẤY RỐI TÌNH DỤC
Mô tả hành vi: là loại hành vi cưỡng bức có yếu tố tình dục, phản văn hóa
thông qua: lời nói, hình ảnh, hành vi đụng chạm, sờ mó người khác…
Trang 5- Hành vi được thực hiện bởi các nhà quản lý, các lãnh đạo các cấp cố tình trình bày sai hoặc trình bày không thích hợp hoặc che đậy những sai phạm liên quan đến báo cáo tài chính.
- Các hình thức gian lận báo cáo tài chính: ghi nhận doanh thu không có thật; ghi nhận sai niên độ kế toán; che giấu công nợ và chi phí; định giá sai tài sản; không khai báo đầy đủ thông tin.
- Hành vi này xuất phát từ việc quản lý lợi nhuận theo ý chủ quan của lãnh đạo; thu hút vốn đầu tư; do trình độ năng lực của kế toán; hệ thống chuẩn mực kế toán yếu kém.
2 Ví dụ và hệ thống pháp luật:
Ví dụ : c ông ty cổ phần Dược phẩm Viễn Đông (DVD) Chủ tịch hội đồng quản trị chỉ đạo thực hiện để kinh doanh lòng vòng, tạo doanh thu ảo cho DVD, cung cấp một số thông tin không đúng thực tế như về các hợp đồng
có giá trị lớn, doanh thu của DVD nhằm chào bán cổ phiếu DVD ra công chúng .
- Hệ thống pháp luật: Nghị định 41/2018 NĐ-CP.
- Mô tả gian lận marketing: là tuyên bố sai lệch và gây hiểu lầm, bao gồm:
- Bán hàng nhái nhưng quảng cáo như hàng chính hãng
- Hứa hẹn, ngụ ý về lợi ích, lợi nhuận đầu tư hoặc các phần thưởng khác
mà thực tế không có
- Diễn giải sai thông tin để bán hàng hóa hoặc dịch vụ mà không có hiệu quả, không cần thiết với khách hàng
- Mời chào để thu tiền nhưng không giao hàng
Ví dụ: Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Ích cốt Long của công ty TNHH thước Nam
Nguyên Kiều quảng cáo sai sự thật về công dụng của sản phẩm chữa dứt điểm thoát bị địa đệm, thoái hóa cột sống, đau nhức xương khớp một cách an toàn, hiệu quả Thực tế sản phẩm này có công dụng hỗ trợ hoạt huyết, lưu thông khí huyết
C Hành vi người tiêu dùng lừa đảo
Mô tả: xảy ra khi người tiêu dùng cố gắng lừa dối doanh nghiệp để thu lợi riêng.
Trang 6Ví dụ: Băng nhóm giả danh người khác bằng chứng minh nhân dân giả để rút
tiền ngân hàng bị bắt vào tháng 5/2020
Văn bản pháp luật:
- Bộ luật hình sự sửa đổi bổ sung năm 2017.
D GIAN LẬN THƯƠNG MẠI
Mô tả: là hành vi dối trá, mánh khóe trong lĩnh vực thương mại thông qua các hoạt động mua, bán nhằm mục đích thu lợi bất chính.
1 Giả mạo xuất xứ, ghi nhãn hàng hóa, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, chuyển tải bất hợp pháp:
2 Trốn thuế, in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước:
Ví dụ : Hành vi trốn thuế của công ty Asanzo: Căn cứ vào kết quả thanh tra, xác
định Công ty Asanzo có dấu hiệu tội phạm để truy cứu trách nhiệm hình sự, ngoài ra, Cục Thuế TP.HCM cũng ban hành quyết định xử phạt về thuế, truy thu với Công ty Asanzo tổng số tiền hơn 68 tỉ đồng.
Các văn bản pháp luật liên quan:
- Nghị định số 98/2020/NĐ-CP
- Bộ Luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017
E Gian lận trong nghiệp vụ tín dụng
a, Giai đoạn tiếp nhận hồ sơ và phê duyệt khoản vay
- Cho vay khống:
- Che dấu khoản vay cho các bên liên quan:
- Nhân viên ngân hàng nhận hối lộ từ khách hàng
- Khách hàng cung cấp thông tin sai lệch trên hồ sơ vay vốn
- Gian lận liên quan đến tài sản thế chấp
b, Giai đoạn giải ngân và theo dõi việc sử dụng vay vốn
- Sử dụng sai mục đích
- Tài sản đảm bảo không được kiểm soát, bị thất thoát, sử dụng sai
c Giai đoạn thu gốc, lãi và hoàn trả tài sản đảm bảo
- Cho vay đảo nợ
- Bán tài sản đảm bảo dưới giá trị thị trường
Trang 710) GIAO DỊCH NỘI GIÁN
Mô tả: mua/bán chứng khoán bởi người có khả năng tiếp cận các thông tin bí mật, chưa được công bố về loại chứng khoán đó.
Ví dụ:
- Trịnh Văn Quyết "thao túng thị trường chứng khoán", "che giấu thông tin
trong hoạt động chứng khoán": ông Quyết đã 2 lần bán cổ phiếu nhưng
không báo cáo thông tin giao dịch với Ủy ban chứng khoán và Sở Giao dịch chứng khoán TP HCM (57 triệu cổ phiếu - 11/2017 và 74,8
triệu cổ phiếu FLC - 01/2022)
Quy định ban hành:
+ Bộ Luật Hình sự (điều 209, 210, 211, 212)
+ Luật Chứng khoán 2019
11) VI PHẠM QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ
Mô tả: là quyền tài sản được hiến pháp và pháp luật Việt Nam bảo hộ Quyền
sở hữu trí tuệ không phải là một quyền mà là một tập hợp gồm nhiều loại
quyền khác gồm ba nhóm chính:
- quyền tác giả và quyền liên quan
- quyền sở hữu công nghiệp
- quyền đối với giống cây trồng
Ví dụ: Cartier kiện Tiffany&Co ăn cắp bí mật thương mại Cựu nhân viên quản
lý cấp thấp của Cartier được Tiffany&Co thuê để nhằm tìm hiểu thêm về bộ sưu tập sản phẩm độc quyền nhất của hãng có giá trị từ 50.000 đến 10 triệu USD
Văn bản pháp luật liên quan đến hành vi vi phạm này
- Bộ Luật sở hữu trí tuệ ban hành năm 2019
8) Huỷ hoại môi trường
Mô tả hành vi: Việc sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên để đáp ứng nhu cầu như ăn, ở, đi lại và năng lượng cho một xã hội di động đã dẫn đến những vấn đề môi trường ngày càng nghiêm túc.
Ví dụ cụ thể:
- Lạm dụng tài nguyên thiên nhiên
- Ô nhiễm không khí
Trang 8- Ô nhiễm nguồn nước
Ví dụ:Vụ gây ô nhiễm môi trường biển do công ty Formosa: Nguyên nhân gây
ra sự cố môi trường làm hải sản chết hàng loạt tại ven biển bốn tỉnh miền Trung được xác định do công ty Formosa gây ra trong quá trình vận hành thử nghiệm
tổ hợp nhà máy, đã có những vi phạm và để xảy ra sự cố, dẫn tới nước thải có chứa độc tố phenol, xyanua chưa được xử lý đạt chuẩn xả ra môi trường.
Văn bản pháp luật :
- Luật Bảo Vệ Môi Trường 2022
- Luật Tài Nguyên Nước 2012
12) HÀNH VI VI PHẠM QUYỀN RIÊNG TƯ
1 Mô tả hành vi: là vi phạm đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình của người khác Các loại vi phạm quyền riêng tư:
- Vi phạm về sự riêng tư về thông tin cá nhân
- VP Sự riêng tư về cơ thể
- VP Sự riêng tư về thông tin liên lạc
- VP Sự riêng tư về nơi cư trú
2 Ví dụ cụ thể
Ví dụ 1:
Anh A phụ trách bên khâu kỹ thuật máy tính, có tạo nick zalo trực tiếp trên máy tính của cơ quan anh làm việc Vào một ngày, A được lệnh đi công tác ở bên ngoài cơ quan, bà C là lãnh đạo tại nơi A làm việc, đã mở zalo và đọc tin nhắn riêng của A Trong nội dung tin nhắn anh A có nói với bạn về vấn đề tiền bạc và nhiều vấn đề khác Bà C đọc xong lấy điện thoại chụp hình lại và in nội dung tin nhắn ra giấy đem tham mưu cho lãnh đạo xem rồi kỷ luật anh A.
3 Quy định ban hành (nếu có)
- Điều 38 bộ Luật dân sự
- Luật an ninh mạng năm 2018
Trắc nghiệm Chương 1
1 Khái niệm đạo đức xuất hiện từ khoảng thời gian nào?
a 470- 399 TCN
b 582-500 TCN
Trang 93 Ý nào sau đây không đúng với quan niệm thể diện tại Trung Quốc?
a Hành động của một cá nhân không ảnh hưởng đến thể diện của tổ chức
b Doanh nhân muốn được “mát mặt” trước công chúng
c Thể diện ở Trung Quốc thường mang tính tập thể hơn là cá nhân
d Thể diện đề cập đến cách một người được người khác nhìn nhận về địa vị của doanhnhân trong hệ thống phân cấp xã hội
4 Ý nào sau đây không phải là hướng phát triển của Thuyết đạo đức công lý?
a Công lý trong phân phối
b Công lý trong thu nhập
c Công lý trong quan hệ
Trang 10a Archimedes
b Socrates
c Aristotle
d Plato
7 Triết lý đạo đức nào chú trọng kết quả hành động hơn phương pháp hành động?
a Thuyết đạo đức công lý
c Thuyết đạo đức công lý
d Thuyết đạo đức nhân cách
9 Tại Nhật Bản, Trung tâm đối với quan điểm đạo đức là ý tưởng nào?
b Phù hợp với nhận thức của mọi đối tượng
c Khuyến khích con người chú trọng vào mục tiêu
d Giúp người kinh doanh thu được lợi nhuận cao nhất
11 Đạo đức kinh doanh có nghĩa là:
Select one:
Trang 11a Tuân thủ pháp luật, bảo vệ lợi ích các bên liên quan và lợi ích cộng đồng, của môitrường tự nhiên và xã hội
b Bảo vệ lợi ích người tiêu dùng
c Bảo vệ lợi ích nhà đầu tư
a Khuyến khích nhân viên có những hành vi phi đạo đức
b Gây mâu thuẫn giữa các bên liên quan trong một doanh nghiệp
c Cung cấp thông tin sai nhằm duy trì sự ủng hộ của các bên liên quan
d Xem nhẹ cách thức đạt được một kết quả nhất định
Trang 1216 Mâu thuẫn nào là không phải là mâu thuẫn giữa đạo đức và kinh doanh?
Select one:
a Mâu thuẫn giữa yêu cầu giảm mức độ ô nhiễm và giảm thiểu chi phí môi trường
b Mâu thuẫn giữa giá cả hàng hóa/dịch vụ thấp và tối đa hóa lợi nhuận
c Mâu thuẫn giữa các bộ phận trong doanh nghiệp
d Mâu thuẫn giữa việc tăng số lượng công ăn việc làm và hạn chế chi phí sản xuất
17 "Lẽ đúng sai của một hành vi luôn tuỳ thuộc vào kết quả toàn cục của nó" là quanđiểm của trường phái đạo đức nào sau đây?
Select one:
a Học thuyết đạo lý của Immanuel Kant
b Chủ nghĩa hiện thực đạo đức của George Edward Moore
c Triết lý trung thành của Josia Royce
d Triết lý tự nhiên của Friedrich Nietzsche
18 Các quy định về kinh doanh lần đầu tiên xuất hiện trong lịch sử vào khoảng thời giannào?
Trang 13a Không làm hại con người, sinh vật khác và môi trường tự nhiên
b Không làm hại động vật hoang dã
c Không làm hại người khác
d Không làm hại môi trường
22 Quan điểm nào chưa đúng về đạo đức kinh doanh?
Select one:
a Đạo đức kinh doanh là tuân thủ các nguyên tắc do các bên liên quan đề ra, tôn trọngcác giá trị đạo đức xã hội
b Đạo đức kinh doanh là đáp ứng mọi mong muốn của xã hội
c Đạo đức kinh doanh là vì lợi ích của các bên liên quan
d Đạo đức kinh doanh là tuân thủ pháp luật
23 Quan điểm “Đạo đức mang lại điều tốt đẹp cho số đông” là của trường phái đạo đứcnào sau đây?
Trang 1425 Các quốc gia theo đạo Hồi tuân thủ ý tưởng nào?
d Tàu thủy hơi nước
3 Có … nguyên nhân chủ yếu của hành vi quấy rối tình dục
Trang 15a Để giữ uy tín của lãnh đạo
a Gian lận báo cáo tài chính
b Gian lận thương mại
Trang 16c Khí hậu
d Đất đai
9 Câu nào sau đây không phản ánh đúng kết quả khảo sát của WBI:
Select one:
a Hơn 1/3 những kẻ đi bắt nạt không phải các sếp mà là những người ngang hàng trong
cơ quan, thậm chí có cả nhân viên dưới cấp
b 19% người trưởng thành được hỏi cho biết họ từng bị bắt nạt ở chỗ làm
c 61% kẻ bắt nạt là nam
d Đa số kẻ đi bắt nạt ở nơi làm việc là những người giữ chức vụ điều hành, quản lý
10 Sử dụng máy tính của công ty để viết email đặt phòng nghỉ cho gia đình mình là hành
b Tặng hoa sếp nhân dịp sinh nhật
c Cắt lại 15% giá trị hợp đồng cho bên A
d Bán rẻ cho thanh tra viên một căn hộ trong khi đang thanh tra doanh nghiệp
12.Theo lý thuyết về gian lận của Cressey (1953), có bao nhiêu yếu tố tạo ra hành vi gianlận?
Trang 1713 Các vấn đề đạo đức trong kinh doanh thường liên quan đến 3 nguyên tắc cơ bản nàocủa đạo đức?
Select one:
a Trung thực, liêm chính, nhân ái
b Trung thực, công bằng, liêm chính
a Chơi với lãnh đạo CT cạnh tranh với công ty mình đang làm việc
b Đi làm thêm công việc thứ hai cho đối thủ cạnh tranh với CT mình đang làm việc
c Thành lập CT riêng kinh doanh các loại hàng hóa hay cung cấp các loại dịch vụ mà CTmình đang cung cấp
d Thông qua CT của họ hay gia đình họ cung cấp một số dịch vụ, hàng hóa cho các nhàcung cấp, khách hàng của CT đang làm việc
15 Hệ quả của sự thiếu minh bạch và thiếu yếu tố thực hành liêm chính trong kinhdoanh là:
Select one:
a Doanh nghiệp mất hợp đồng vào tay đối thủ cạnh tranh
b Doanh nghiệp phải chi hoa hồng
c Doanh nghiệp không thể hội nhập quốc tế
d Các nguyên tắc vận hành của nền kinh tế bị phá vỡ
16 Theo Luật sở hữu trí tuệ ban hành ngày 25/6/2019, ý nào sau đây không phải là đốitượng của sở hữu trí tuệ?
Select one:
a Quyền sáng tạo
b Quyền đối với giống cây trồng
c Quyền sở hữu công nghiệp,
Trang 18d Quyền tác giả và quyền liên quan
17 Hành vi xung đột lợi ích được quy định trong văn bản pháp luật nào của nhà nướcViệt Nam?
c Tái bản nhiều lần một đầu sách mà chỉ xin phép xuất bản lần đầu
d Đặt tên sản phẩm của mình na ná tên một sản phẩm nổi tiếng cùng loại
19 Huyền, 50 tuổi, phát hiện ra rằng cô ấy không nhận được công việc mà cô ấy đã đủđiều kiện Thay vào đó, công ty đã thuê một người đàn ông, 25 tuổi, vừa ra khỏi trườngđại học với ít kinh nghiệm và trình độ thấp hơn Huyền có thể là nạn nhân của …
Select one:
a Phân biệt đối xử về tuổi tác hoặc giới tính
b Phân biệt đối xử về chủng tộc
c Kỳ thị mang thai
d Sự phân biệt tôn giáo
Cách duy nhất để giữ niềm tin của khách hàng và cổ đông là: