Một số vấn đề tổng quan về Nhà nước – Định nghĩa về Nhà nước: Nhà nước là cơ quan thống trị của một hoặc một nhóm giai cấp này đối với một hoặc toàn bộ các giai cấp khác trong xã hội; v
Trang 1PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH
Trang 2CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG CỤ QUẢN LÝ
VÀ CÁC CHÍNH SÁCH KINH TẾ - XÃ HỘI
I Nhà nước với các công cụ quản lýKTXH
II Tổng quan về các chính sách kinh tế - xã
hội (Các chính sách công)
Trang 3PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
I NHÀ NƯỚC VÀ CÁC CÔNG CỤ QUẢN LÝ KTXH
1 Một số vấn đề tổng quan về Nhà nước
– Định nghĩa về Nhà nước: Nhà nước là cơ quan thống trị của một
(hoặc một nhóm) giai cấp này đối với một hoặc toàn bộ các giai cấp khác trong xã hội; vừa là cơ quan quyền lực công đại diện cho lợi ích của cộng đồng xã hội, thực hiện những hoạt động nhằm duy trì và phát triển xã hội
– Đặc trưng của Nhà nước:
• Phân chia dân cư theo lãnh thổ hành chính
• Sự hiện diện của một bộ máy đặc biệt có chức năng quản lý xã hội
• Quyền tối cao trong việc quyết định các vấn đề đối nội đối ngoại
• Ban hành luật pháp
• Quy định và thu các loại thuế để tạo nguồn kinh phí cho Nhà nước
hoạt động
Trang 4CỦA CHỨC NĂNG NHÀ NƯỚC
Chức năng của Nhà nước
Chức năng đối nội
Chức năng đối ngoại
Chức năng
trấn áp
Chức năng Quan hệ đối ngoại
Chức năng quốc phòng
Chức năng
tổ chức quản lý
Trang 5PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
2 TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA NHÀ NƯỚC
ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ XÃ HỘI
• Tính chu kỳ của kinh doanh
• Có những lĩnh vực tư nhân không muốn đầu tư
• Tồn tại những yếu tố phi kinh tế như dân số, môi
trường, tài nguyên,…
• Cung cấp thông tin
• Xử lý vấn đề công bằng trong xã hội
Trang 63 CÁC CÔNG CỤ QUẢN LÝ KINH TẾ XÃ HỘI
Trang 7PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
II TỔNG QUAN VỀ CÁC CHÍNH SÁCH KT - XH
1 Khái niệm về các chính sách
Là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, các giải pháp và
các công cụ mà Nhà nước sử dụng để tác động lên các chủ thể KT – XH nhằm giải quyết vấn đề nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định
Trang 9PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
Trang 102 – Phân loại chính sách
Xét theo cấp độ của chính sách
Chính sách của Trung ương
Chính sách của địa phương
Trang 11PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
Trang 12Muc tiêu tối cao của các chính sách kt - xh
xã hội
Mục tiêu chung của chínhsách đối ngoại
Mục tiêu chung của chính sách quốc phòng
Mục tiêu riêng của
Mục tiêu riêng của
Mục tiêu
riêng của
Mục tiêu riêng của
Mục tiêu riêng của
Mục tiêu chung của chính sách Văn hoá
Trang 13PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
3 - Cấu trúc của chính sách
Nguyên tắc thực hiện mục tiêu của chính sách
Định nghĩa: Nguyên tắc thực hiện mục tiêu của
chính sách là những quan điểm chỉ đạo hành vi của các cơ quan Nhà nước trong quá trình hoạch định và tổ chức thực thi chính sách
Trang 15PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
4 – Vai trò của chính sách
Chức năng định hướng
Chức năng điều tiết
Chức năng tạo điều kiện cho sự phát triển
Chức năng khuyến khích sự phát triển
Trang 165 – Yêu cầu đối với các chính sách
Trang 17PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
6 – Quá trình chính sách
Hoạch định
chính sách
Thể chế hoá chính sách
Tổ chức các hình thức cơ cấu
Chỉ đạo thực hiện
Kiểm tra điềuchỉnh
Trang 18CHƯƠNG 2 HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH KT - XH
Trang 19PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
1 – Khái niệm, vị trí và mục đích của công tác hoạch định chính sách kt – xh
2 – Quan điểm và nguyên tắc hoạch định chính sách kt – xh
3 – Quá trình hoạch định chính sách
Trang 20I - Khái niệm,vị trí và mục đích
1 Khái niệm:
Hoạch định chính sách KT – XH là một quá trình bao gồm việc nghiên cứu đề xuất ra một chính sách với các mục tiêu, giải pháp và công cụ nhằm đạt tới mục tiêu được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thông qua và ban hành chinh sách đó dưới hình thức một văn bản quy phạm pháp luật
Trang 21PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
2 - Vị trí của giai đoạn hoạch định
chính sách
-Nó là giai đoạn lập kế hoạch
- Là căn cứ để đánh giá toàn bộ chu trình chính sách
- Nó quyết định kết quả hoạt động thực tiễn
Trang 223 - Mục đích của hoạch định chính sách
Đáp ứng đòi hỏi của sự phát triển KT- XH
Xác định cơ hội và những vấn đề cần giải quyết
Hiện thực hoá triển vọng, khắc phục và hạn chế những nguy cơ
Trang 23PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
II – Quan điểm và nguyên tắc
1 – Quan điểm
2 – Nguyên tắc
Trang 241 – Quan điểm chỉ đạo quá trình hoạch định
chính sách
Quan điểm nhân văn
Quan điểm giai cấp
Quan điểm lịch sử
Quan điểm hệ thống
Trang 25PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
2 – Nguyên tắc trong công tác hoạch định chính
Trang 26III – Quá trình hoạch định
chính sách kt – xh
Trang 27PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
Xác định vấn đề
Xây dựng các phương
án chính sách
quyết định chính sách
lựa chọn phươg
Án tối ưu
khẳng định đường lối
Nghiên cứu
dự báo
Xác định mục tiêu
Trang 28CHƯƠNG 3
TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH KT - XH
I – Khái niệm , tầm quan trọng của việc tổ
Trang 29PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
I - khái niệm và tầm quan trọng
Trang 30I – Khái niệm và tầm quan trọng
2 - Tầm quan trọng của việc tổ chức thực
thi chính sách+ Để giải quyết các vấn đề bức xúc của
xã hội đặt ra
+ Nếu công tác tổ chức thực thi chính sách không tốt sẽ dẫn đến thiếu lòng tin+Quá trình tổ chức thực thi chính sách
Trang 31PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
Trang 321 – Các yếu tố ảnh hưởng
- Các yếu tố chủ quan
+ Quá trình truyền đạt
+ Bộ máy cán bộ tổ chức thực thi chính sách
+ Thủ tục hành chính
+ Kinh phí
+ Thái độ của nhân dân
Trang 33PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
2 - Các điều kiện tổ chức thực thi
chính sách
+ Phải có chính sách khoa học
+ Phải có nền hành chính đủ mạnh
+ Sự quyết tâm của nhà lãnh đạo
+ Phải tạo được niềm tin cho quần chúng
Trang 34III – Quá trình tổ chức thực thi
chính sách
- Giai đoạn 1 : Chuẩn bị triển
khai
- Giai đoạn 2 : Tổ chức triển khai
- Giai đoạn 3 : Kiểm tra đánh giá
và điều chỉnh
Trang 35PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
Xây dựng cơ
Quan tổ
chức thực thi
Xây dựng chương Trình hành động (lập kh)
Ra văn bản hướng dẫn
Điều chỉnh chính sách
Tổng kết và kiến nghị
Giai đoạn 3: Kiểm tra đánh giá , điều chỉnh
Hệ thống Thông tin đại chúng
hệ thống sự nghiệpvà dịch vụ
phối hợp ngànhđịa phương tổ chức quản lý
vận hành các quỹ
XD thẩm định và phê duyệt dự án
Giai đoạn 2 : Tổ chức triển khai
Trang 364 - Lựa chọn các hình thức và các phương pháp thực thi chính sách
Trang 37PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
-Các phương pháp thực thi chính
sách + Phương pháp thuyết phục + Phương pháp cưỡng chế + Phương pháp tổ chức…
+ Phương pháp kinh tế + Phương pháp hành chính
Trang 38CHƯƠNG 4
PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH
I - Tổng quan về phân tích chính sách
II – Qúa trình phân tích chính sách
Trang 39PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
I - Tổng quan về phân tích chính sách :
1 – Khái niệm : quá trình xem xét , so sánh đánh giá mục tiêu nội dungvà các ảnh hưởng của chính sáchđể đưa ra những lời khuyên ( kiến nghị ) về
chính sách trên cơ sở lợi ích xã hội
Trang 402 - Nhiệm vụ của phân tích chính sách
- Hình thành cơ sở lý luận và thực tiễn
cho việc đề ra các chính sách
- Lựa chọn phương án thích hợp cho sự can thiệp của nhà nước vào quá trình
phát triển kt-xh
- Đánh giá các ảnh hưởng trực tiếp hay
gián tiếp đến sự phát triển kt-xh
- Đề ra khuyến nghị để điều chỉnh hoàn
Trang 41PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
Trang 421 – phân tích chính sách trên
bình diện vĩ mô
- Mục đích của phân tích chính sách trên bình diện vĩ mô là xem
xét đánh giá ảnh hưởng của
chính sách lên tất cả các chủ thể kinh tế và tất cả các mục tiêu
Trang 43PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
Ba bộ phận cấu thành của phân tích chính sách trên bình diện vĩ mô
Chiến lược Bối cảnh Các chỉ tiêu thực hiện
Hộ gia đình , các tổ chức, doanh nghiệp … -Luật chơi Luật pháp , thông lệ xã hội
QUỐC TẾ
Các tổ chức quốc tế , các hiệp hội quốc tế
Kinh tế
Lạm phát -Thất nghiệp
Quốc tế
-Thuế quan -Cán cân thanh toán
Trang 442 – Phân tích chính sách trên
- Đánh giá ảnh hưởng của chính sách lên hoạt động của những chủ thể kt-xh cụ thể Ví dụ : chính sách dân số , chính sách giáo dục….
Trang 45PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
3 – Quá trình phân tích chính sách
Phân tích hành động Chính sách
Đánh giá chính sách
Phân tích vấn đề Chính sách
Phântích giải pháp Chính sách
Thu thập thông tin
Trang 46CHƯƠNG V
CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH
I – Khái niệm
II - Hệ thống tài chính quốc gia
III – Vai trò của chính sách tài chính
IV - Nội dung của chính sách tài chính quốc gia
Trang 47PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
I – Khái niệm
1 – Tài chính là gì: Tài chính là những quan hệ thu chi tiền tệ , qua đó hình
thành nên những quĩ tiền tệ tập trung ( ngân sách nhà nước ) và không tập
trung ( vốn của các doanh nghiệp , quĩ gia đình ) và sử dụng những quĩ tiền tệ
đó để thực hiện những mục tiêu nhất định
Trang 482 – Chính sách tài chính là các quyết định của nhà nước về thu
nhập và chi tiêu
- Các nguồn thu nhập
- Các khoản chi tiêu
Trang 49PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
II -Hệ thống tài chính quốc gia
1 – Tài chính nhà nước
2 – Tài chính doanh nghiệp
3 – Tài chính trung gian
4 – Tài chính hộ gia đình
Trang 50III – Vai trò của chính sách tài
chính
1 - Chức năng phân phối
2 - Chức năng giám sát
Trang 51PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
IV - Nội dung của chính sách tài chính quốc gia
1 – Chính sách huy động vốn
2 – Chính sách về thu thuế
3 – Chính sách ngân sách nhà nước
Trang 521 – Chính sách huy động vốn
- Nguồn vốn trong nước
+ Từ ngân sách
+ Nguồn vốn từ trong dân
+ Nguồn vốn do phát triển hệ thống tài chính trung gian
Trang 53PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
1 – Chính sách huy động vốn
- Nguồn vốn từ bên ngoài
+ Vốn đầu tư nước ngoài
+ Nguồn tài trợ của các tổ chức quốc tế + Nợ quốc tế
Trang 542 – Chính sách thuế
- Thuế trực thu
+ Thuế thu nhập công ty
+ Thuế thu nhập cá nhân
- Thuế gián thu
+ Thuế doanh thu
+ Thuế giá trị gia tăng
+ Thuế tiêu thụ đặc biệt
+ Thuế xuất nhập khẩu
Trang 55PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
Trang 56CHƯƠNG 6
CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC
I – GIÁO DỤC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN
II – CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trang 57PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
I – GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
1 – Khái niệm giáo dục và đào tạo
2 - Hệ thống giáo dục quốc dân
3 - Mục đích của giáo dục và đào tạo
Trang 581 – Khái niệm giáo dục và đào
tạo
- Theo nghĩa rộng :
Giáo dục là một quá trình bao gồm tất cả các hoạt động hướng vào sự phát triển và rèn luyện năng lực ( tri thức , kỹ năng ,
kỹ xảo ) và phẩm chất ( niềm tin , đạo
đức , thái độ ) ở con người để có thể
phát triển nhân cách đầy đủ và trở nên có
Trang 59PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
1 – Khái niệm giáo dục và đào tạo
- Định nghĩa theo nghĩa hẹp:
Giáo dục là một quá trình được tổ chức một cách có mục đích , có kế hoach
nhằm truyền đạt và lĩnh hội những kinh nghiệm xã hội của loài người
Trang 602 - Hệ thống giáo dục quốc dân
Tiến sĩ ( 2-3năm)
Đại học (4-6 năm)
Trung học phổ thông ( 3 năm )
Trung học cơ
sở ( 4 năm )
Tiểu học ( 5 năm )
Mẫu giáo ( 3 năm )
Cao học ( 2 năm )
Đào tạo nghề ( 1-2 )
Cao đẳng ( 3 năm )
Trung học chuyên nghiệp ( 3-4 năm) Đào tạo nghề
( 1 năm )
Trang 61PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
II – Chính sách giáo dục và đào tạo
tiêu đó trong một giai đoạn nhất định của sự phát triển đất nước
Trang 62II – Chính sách giáo dục và đào tạo
2 - Định hướng giáo dục
- Coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu
- Đến năm 2000 đại bộ phận trẻ em 5 tuổi được
hưởng chương trình giáo dục mần non
- Xây dựng hệ thống các trường trọng điểm , trung tâm giáo dục chất lượng cao ở các bậc học.
- Đổi mới hệ thống giáo dục chuyên nghiệp và đại
Trang 63PGS.TS PHAN KIM CHIẾN
II – Chính sách giáo dục và đào tạo
3 - Một số nội dung quan trọng trong việc xây dựng và thực thi chính sách giáo dục và đào tạo
- Phân tích môi trường bên trong
- Phân tích môi trường bên ngoài
- Xác định hệ thống các quan điểm chỉ đạo
- Phương hướng phát triển giáo dục và dào tạo
- Lựa chọn mục tiêu
- Một số giải pháp cho chính sách giáo dục và đào tạo
- Lựa chọn cơ quan thực hiện
- Lựa chọn hình thức thực hiện
-Đánh giá hiệu lực hiệu quả , tổng kết chính sách
