Vết thương sọ não

PowerPoint Presentation VẾT THƯƠNG SỌ NÃO BS Phùng quốc thái Mục tiêu 1/ Biết rõ các loại tổn thương Giải phẫu bệnh/ Vết thương sọ não 2/ Chẩn đoán Lâm sàng ,cận lâm sàng 3/ Xử trí Vết thương sọ não k[.]

VẾT THƯƠNG

SỌ NÃO

BS PHÙNG QUỐC THÁI

Mục tiêu

 1/ Biết rõ các loại tổn thương Giải phẫu bệnh/ Vết thương sọ não

 2/ Chẩn đoán Lâm sàng ,cận lâm sàng

 3/ Xử trí Vết thương sọ não kỳ đầu

 4/ Nguyên tắc điều trị phẫu thuật

ĐẠI CƯƠNG

 - Nguyên nhân:

 Do hỏa khí, mảnh bom/ chiến tranh

 (10-15% ở VN/ Thời kỳ chống Mỹ)

 Thời bình: chém, cuốc, đinh, tai nạn lao động, tai nạn sinh hoạt

 - Định nghĩa:

 Vết thương sọ não là vết thương xuyên thấu

não: rách da đầu, vỡ xương sọ, rách màng cứng, tổn thương chất não

PHÂN LOẠI

 GPB:

 Vết thương không thấu não

 Vết thương thấu não

a/ Vết thương không thấu não:

 40 – 45%

 Chỉ tổn thương da đầu + vỡ sọ

B/ Vết thương thấu

não:

 1/ Vết thương chột thấu não:

 - Chỉ có 1 lỗ vào

 - Mảnh đạn nằm trong hộp sọ

 Cách vỏ não 4cm

 Nằm giữa 2 bán cầu đại não (não thất)

 Xuyên cả 2 bán cầu đại não (ngang)

 Đường đạn dây cung: tổn thương 1 số thùy não

 Xuyên dọc từ trán đến chẩm

 2/ Vết thương xuyên thấu não

 Có lỗ vào, lỗ ra:

 Lớn ( lổ ra) : não dập, Dịch não tủy, mảnh xương

 Nh ( lổ vào) : mảnh xương vỡ, dị vật

 3/ Vết thương thấu não tiếp tuyến

 Đường đạn tiếp tuyến vỏ não

 4/ Vết thương bật đổi góc:

 Vết thương phức tạp: phù não, giập não, tổn thương thần kinh, mạch máu

LÂM SÀNG

 1/ Tại chỗ da đầu:

 - Cạo tóc

 - Mô tả vị trí, kích thước

 - Miệng VT đầu vào, ra: Mô não giập, máu loãng, di vật

 2/ Khám thần kinh:

 a/ Tri giác: giảm dần do tổn thương thứ phát: phù não, tụ máu

 b/ Khám 12 đôi dây sọ:

 - Đồng tử, phản xạ ánh sang

 - Dây II, III, IV, VI, dây TK mặt, IX

 c/ Dấu tiểu não

 d/ Vận động, cảm giác: sức cơ 0/5 -> 5/5

 e/ Dấu màng não

DIỄN TIẾN LÂM SÀNG

 5 giai đoạn theo Smirnov

GIAI ĐOẠN I (cấp tính)

 Ngày 1 -> Ngày 3

 Rối loạn hô hấp, tim mạch: Mạch nhanh, huyết

áp tụt do mất máu, thở nhanh nông

 Giảm tri giác do máu tụ trong sọ dập phù não

GIAI ĐOẠN II (biến

chứng sớm)

 Ngày 4 -> Ngày 30

 Áp lực trong sọ (ALTS) giảm

 Biểu hiện nhiễm trùng vết thương, viêm màng não, vụn xương ra miệng VT

GIAI ĐOẠN III (trung gian)

 Thời gian:1 tháng -> 6 tháng

 Hình thành sẹo não, màng não; áp xe não

 Co giật

 Rối loạn tâm thần

 Yếu liệt vận động

 Rối loạn ngôn ngữ

GIAI ĐOẠN IV (biến

chứng muộn)

 Tháng thứ 6 -> 3-4 năm

 Tổng trạng hồi phục

 Cốt tủy viêm

 Dò dịch não tủy (DNT) ra miệng Vết thương

 Động kinh cục bộ, toàn thể, Rối loạn tâm thần

GIAI ĐOẠN V (di chứng)

 Thời gian : > 3 năm

 Đau đầu, sa sút trí tuệ

 Áp xe não muộn

 Động kinh, Rối loạn tâm thần

CẬN LÂM SÀNG

 1/ Xquang sọ quy ước: (T+N+3/4)

 Hình ảnh tổn thương sọ

 Vị trí đường đạn, mảnh kim khí, dị vật, vụn xương vỡ

 2/ Cắt lớp vi tính

 3 tư thế: MP trục, MP trán, MP đứng bên

 Xác định: tổn thương nguyên phát hoặc thứ phát đi kèm: ĐM, TM, xoang hơi, xoang TM

 2/Chống nhiễm khuẩn:

 Kháng sinh phổ rộng: Gram (-), (+), kỵ khí

 Xử lý VT/ 6 giờ đầu

 3/ Nguyên tắc xử trí kỳ đầu VTSN:

 Lấy hết dị vật: mảnh xương, mảnh đạn

 Hạn chế làm tổn thương thêm nhu mô não lành, tránh nhiễm khuẩn lan rông

 Cầm máu kỹ, khâu kín màng não (<6 giờ)

 4/ Săn sóc sau mổ:

 Nằm nghỉ tuyệt đối

 Kháng sinh phổ rộng hoặc kháng sinh đồ

 Chống phù não tích cực: lợi tiểu, corticoid

 An thần chống co giật

 Nuôi ăn TM