Như chúng ta đã biết, cạnh tranh là sự ganh đua giữa những chủ thể kinh tế với nhau nhằm có được những ưu thế về sản xuất cũng như tiêu thụ thông qua đó mà thu được lợi ích tối đa.. Quy
Trang 1ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN – ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA VẬT LÝ
- -
BÀI TIỂU LUẬN
Type equation here.
Lớp: K65- Kĩ Thuật Điện Tử và Tin học Sinh viên thực hiện: Hồ Hải Phong
Mã sinh viên: 20002149
Hà Nội - 2021
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Thay mặt sinh viên K65- Kĩ Thuật Điện Tử và Tin học, em xin chân thành cảm ơn giảng viên bộ môn đã đồng hành cùng bọn em trong năm học
vừa qua, cảm ơn sự tận tình, tâm huyết của giảng viên dành cho sinh viên chúng em Chúc thầy cô sức khỏe và thành công!
Trang 3Câu 1: Phân tích tác động của cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường? Các tác động này đang biểu hiện như thế nào trong nền kinh
tế thị trường ở Việt Nam hiện nay? Minh hoạ bằng ví dụ cụ thể?
Như chúng ta đã biết, cạnh tranh là sự ganh đua giữa những chủ thể kinh tế với nhau nhằm có được những ưu thế về sản xuất cũng như tiêu thụ thông qua đó mà thu được lợi ích tối đa Không những thế cạnh tranh còn là một quy luật của nền kinh tế hay chúng ta biết đến dưới cái tên quy luật cạnh tranh Quy luật này chỉ rõ, khi đã tham gia thị trường, các chủ thể sản xuất kinh doanh, bên cạnh sự hợp tác, luôn phải chấp nhận sự cạnh tranh Không nằm ngoài quy luật này, trên con đường chuyển đổi từ nền kinh tế cũ sang nền kinh tế thị trường, Việt Nam dưới sự tác động của quy luật này đã và đang dành được những thành tựu tiêu biểu song cũng đứng trước những thách thức to lớn cần phải giải quyết
Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phải biết được rằng kinh tế thị trường là
gì ? Nó mang lại cho chúng ta những gì ? Và rủi ro khi chúng ta gia nhập nền kinh tế thị trường là gì ? Đó là một mô hình kinh tế mà trong đó người mua và người bán tác động với nhau theo quy luật cung cầu, giá trị
để xác định giá cả và số lượng hàng hóa, dịch vụ trên thị trường Nền kinh tế thị trường luôn tạo ra động lực cho sự sáng tạo của chủ thể kinh tế Thứ hai, nền kinh tế thị trường luôn phát huy tốt nhất tiềm năng của chủ thể, các vùng miền cũng như quốc gia Cuối cùng, nền kinh tế thị trường luôn tạo ra các phương thức để thỏa mãn tối đa như cầu của con người, từ
đó thúc đẩy tiến bộ, văn minh xã hội Song song với những cơ hội mà nền kinh tế thị trường mang lại là những rủi ro mà chúng ta buộc phải đối đầu Thứ nhất, trong nền kinh tế thị trường luôn tiềm ẩn những rủi ro khủng hoảng Hai là, nền kinh tế thị trường không thể khắc phục được xu thể cạn kiệt nguồn tài nguyên không thể tái tạo, suy thoái môi trường tự
Trang 4nhiên, môi trường xã hội Và cuối cùng, nền kinh tế này không thể tự khắc phục được hiện tượng phân hóa sâu sắc trong xã hội
Vậy cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường-một nền kinh tế mà lợi nhuận luôn song hành cùng rủi ro đã tác động đến Việt Nam như thế nào ? Trước hết, ta làm rõ tác động của cạnh tranh theo chiều hướng tích cực
Thứ nhất, tác động của cạnh tranh đã thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất
Trong nền kinh tế thị trường, để nâng cao năng lực cạnh tranh, các chủ thể sản xuất kinh doanh không ngừng tìm kiếm và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất từ đó kéo theo sự đổi mới
về trình độ tay nghề, tri thức của người lao động Bằng chứng cho điều đó
là việc đất nước ta đã chuyển đổi từ một đất nước phụ thuộc vào nền nông nghiệp với những ngành nghề thủ công sang một đất nước phát triển theo hướng công nghiệp, dịch vụ, ứng dụng máy móc tiên tiến vào để sản xuất, khắc phục những hạn chế về chất lượng cũng như về số lượng Dưới đây là biểu đồ cho thấy sự tang trưởng kinh tế bền vững, được thúc đẩy bởi ngành dịch vụ và hoạt động công nghiệp mạnh mẽ theo National authorities and IMF staff calculations:
Trang 5Thứ hai, cạnh tranh thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế thị trường Mọi hành vi của chủ thể kinh tế đều hoạt động trong môi trường cạnh tranh
Hơn nữa, mọi hoạt động của chủ thể kinh tế trong kinh tế thị trường đều nhằm mục địch thu về lợi ích tối đa, muốn vậy ngoài việc hợp tác, Việt Nam cũng phải cạnh tranh với nhiều nước để có thể có được những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và kinh doan để thu được lợi ích cao nhất Thông qua đó, nền kinh tế thị trường không ngừng hoàn thiện Bằng chứng cho điều đó, là Việt Nam đã lọt top 4 trên 11 nước Đông Nam Á
về tăng trưởng GDP năm 2020 với 340,6 tỷ USD xếp trên những Singapore(337,4 tỷ USD), Malaysia(336,3 tỷ USD) và xếp sau những Philippines(367,4 tỷ USD), Thái Lan(509,2 tỷ USD), Indonesia(1088,8 tỷ
USD) theo Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra vào cuối tháng 10/2020
đánh giá về mức độ GDP trong “Báo cáo triển vọng kinh tế thế giới” Không dừng lại ở đó, Việt Nam còn cho thấy tiềm lực đầu tư và hợp tác
từ các nguồn vốn bên ngoài nước, tính đến ngày 20/04/2020, tổng số vốn
Trang 6đăng ký mới, vốn bổ sung, vốn góp và quyền mua cổ phần của nhà đầu tư
nước ngoài đạt 12,33 tỷ USD, tương đương 84,5% cùng kỳ năm
2019.( Số liệu về đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam (FDI) | Kiểm Toán Crowe Vietnam)
Thứ ba, cạnh tranh là cơ chế điều chỉnh linh hoạt việc phân bố các nguồn lực
Nền kinh tế thị trường đòi hỏi việc tiếp cận các nguồn lực phải dựa trên nguyên tắc cạnh tranh để phân bổ vào chủ thể có thể sử dụng hiệu quả hơn
cả Theo đó, các chủ thể sản xuất kinh doanh phải thực hiện cạnh tranh để
có được cơ hội sử dụng các nguồn lực để phục vụ cho sản xuất kinh doanh
Để hiểu được điều này, chúng ta cần nhìn vào lượng phân bố nguồn vốn vào các tỉnh thành, những tỉnh thành có tiềm lực phát triển kinh tế sẽ được phân bố vốn vào nhiều hơn so với các tỉnh thành khác nhằm thu về lợi
nhuận lên mức cao nhất Theo Số liệu về đầu tư trực tiếp nước ngoài
vào Việt Nam (FDI) | Kiểm Toán Crowe Vietnam đầu tư trực tiếp nước
ngoài đã có mặt ở 63 tỉnh và thành phố trên cả nước Số liệu tháng 04/2020 đã chỉ ra 5 khu vực được đầu tư nhiều nhất là Thành phố Hồ Chí
Trang 7Minh, Hà Nội, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đồng Nai
Thứ tư, cạnh tranh thúc đẩy năng lực thỏa mãn nhu cầu của xã hội
Trong nền kinh tế thị trường, mục đích của các chủ thể kinh tế là lợi nhuận tối đa Chỉ có những sản phầm hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng lựa chọn thì mới bán được và do đó người sản xuất mới có lợi nhuận Vì vậy, những người sản xuất phải tìm mọi cách tạo ra khối lượng sản phẩm đa dạng, dồi dào, phong phú, chất lượng tốt, giá thành hợp lý, làm cho nhu cầu của người tiêu dùng và xã hội được đáp ứng Hay nói một cách ngắn gọn, sản phẩm là thứ đem lại lợi nhuận cho chủ thể và để gia tăng lợi nhuận thì chủ thể phải làm mọi cách để đáp ứng được nhu cầu cần thiết của xã hội Để hình dung rõ nhất về vấn đề này, hãy lấy Apple với hệ sinh thái của mình đã bỏ xa hai đối thủ cạnh tranh là Samsung và Oppol về thị phần điện thoại di động tại Việt Nam với tỷ lệ 38,1% tính
Trang 8đến tháng 10/2019 theo báo cáo của StatCounter Điều đó cho thấy,
Apple đã làm rất tốt trong việc thu hút và tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu của người dùng tại Việt Nam
Tuy nhiên, chính vì nền kinh tế thị trường đem lại cơ hội để sinh ra lợi nhuận quá lớn đã dẫn đến rất nhiều những tiêu cực khi cạnh tranh Những canh tranh không lành mạnh đó, trước hết đã gây tổn hại môi trường kinh doanh
Khi các chủ thể kinh doanh không lành mạnh, việc tìm mọi cách
để gia tăng lợi nhuận sẽ bị biến tướng thành tìm mọi thủ đoạn để trục lợi gây ra xói mòn môi trường kinh doanh, thậm chí xói mòn giá trị đạo đức xã hội Do đó, các biện pháp, thủ đoạn cạnh tranh thiếu lành mạnh cần phải loại trừ Có thể kể đến một số vụ việc cạnh tranh
không lành mạnh do cục quản lý cạnh tranh xử lý như vụ việc Công
Trang 9hàng đa cấp bị xử phạt 85 triệu đồng hay cũng với lỗi tương tự bị xử phạt 60 triệu đồng đối với Công ty Kiệt Vinh Lục Cốc trích theo
thegioiluat.vn
Thứ hai, cạnh tranh không lành mạnh gây lãng phí nguồn lực
xã hội
Để dành ưu thế trong cạnh tranh, có thể có chủ thể chiếm giữ các nguồn lực mà không phát huy vai trò của nguồn lực đó trong sản xuất kinh doanh, không đưa vào sản xuất để tạo ra hàng hóa, dịch vụ cho
xã hội Để chứng minh cho điều đó, trích theo nguồn Tổ chức Minh Bạch Quốc tế đã chỉ ra Việt Nam lọt top 4 quốc gia tồn tại nhiều vấn
đề tham nhũng nhất khu vực Châu Á – Thái Bình Dương được thực hiện từ tháng 7/2015 đến tháng 1/2017:
Cuối cùng, cạnh tranh không lành mạnh gây tổn hại phúc lợi xã hội
Thay vì sử dụng có hiệu quả nguồn lực để đóng góp lợi nhuận cho đất nước, phát triển xã hội thì nhiều chủ thể đã chọn cách tham nhũng, hối lộ gây tổn hại cho phúc lợi xã hội dẫn đến nhu cầu của xã hội không được thỏa mãn, suy giảm nền kinh tế nước nhà Bằng chứng cho điều đó là hàng loạt vụ việc tham nhũng gây thất thoát nền kinh tế nước nhà hàng
Trang 10nghìn tỷ đồng trải dài qua các năm trên mọi miền Tổ quốc Có thể kể đến
vụ tham nhũng của Công ty EPCO-Minh Phụng ở Tp.Hồ Chí Minh thập niên 90 gây thất thoát 6000 tỷ đồng, hay vụ PVC-Trịnh Xuân Thanh giai đoạn 2007-2013 gây thiệt hại 3300 tỷ đồng cho nhà nước Những con số khổng lồ không cánh mà bay khỏi kho bạc nhà nước khiến cho Việt Nam vẫn còn trì trệ trong việc xử lý nợ xấu Tỷ lệ nợ xấu tại Việt Nam có xu hướng tăng từ cuối năm 2007 và trở nên trầm trọng hơn từ cuối năm 2011
Theo báo cáo của các Tổ Chức Tín Dụng(TCTD), đến 31/5/2012, nợ
xấu của hệ thống là 117.723 tỷ đồng, chiếm 4,47% Tuy nhiên, theo số
liệu Ngân Hàng Nhà Nước(NHNN) đã mạnh dạn công bố tỷ lệ nợ xấu tới 8,82% (2012), vượt xa số liệu các Ngân Hàng Thương mại(NHTM) công bố Ngoài ra, theo số liệu của Fitch Ratings(một trong ba ông lớn
về xếp hạng tín dụng được thành lập 1913 tại Mỹ), tỷ lệ nợ xấu Việt
Nam năm 2012 là 13% trên tổng dư nợ Thậm chí, tới thời điểm tháng
5/2015, khi đánh giá lại toàn diện các nguồn nợ xấu, NHNN đưa ra một
tỷ lệ nợ xấu gấp đôi tới 17,21% tại thời điểm 30/9/2012 tương đương 465.000 tỷ đồng cho vay không có khả năng thu hồi Tỷ lệ này gần với
các đánh giá của Fitch là 15% (9/2012) và tỷ lệ tới 20% theo đánh giá của Barclay(một công ty chuyên điều hành dichh vụ tài chính trên
toàn thế giới có trụ sở tại Anh)
Qua đó, chúng ta có thể thấy được tác động của cạnh tranh đối Việt Nam trong nền kinh tế thị trường Chúng vừa đem lại cho nền kinh tế nước nhà những sự tích cực và đổi mới cũng vừa đặt ra cho chúng ta những thử thách to lớn cần phải khắc phục Tuy nhiên, với sự sáng suốt
và đường lối lãnh đạo của Đảng và nhà nước chúng ta hoàn toàn có thể hi vọng vào một tương lai phát triển theo hướng tích cực mà cạnh tranh đem lại và có thể giảm những rủi ro, khắc phục những thách thức, tiêu cực mà
Trang 11cạnh tranh còn tồn đọng đến mức tối thiểu Đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân và sự thịnh vượng cho đất nước
Câu 2: Phân tích các điều kiện cần tạo lập để chuyển đổi từ nền sản xuất – xã hội lạc hậu sang nền sản xuất – xã hội tiến bộ trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam?
Sự phát triển của Việt Nam trong hơn 30 năm qua rất đáng ghi nhận
Từ năm 1986 cho đến nay, Việt Nam từ một trong những quốc gia nghèo nhất trên thế giới trở thành quốc gia thu nhập trung bình thấp Từ 2002 đến 2018, GDP đầu người tăng 2,7 lần, đạt trên 2.700 USD năm 2019, với hơn 45 triệu người thoát nghèo Tỉ lệ nghèo giảm mạnh từ hơn 70% xuống còn dưới 6% (3,2 USD/ngày theo sức mua ngang giá) Đại bộ phận
người nghèo còn lại ở Việt Nam là dân tộc thiểu số, chiếm 86% theo The
World Bank đưa ra vào thasng4/2021. Để có được những con số đáng ghi nhận như trên, Việt Nam đã tiến hành thay đổi nền kinh tế để nắm bắt
và gia nhập xu hướng công nghiệp hóa- hiện đại hóa trên toàn thế giới Trước hết, chúng ta cần phải hiểu được quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản từ, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế-xã hội, từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghệ và tiến bộ khoa học công nghệ nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao Và như GS.Klaus Schwab đã nói: “ Chúng ta đang tiến tới một cuộc cách mạng công nghệ, công nghiệp làm thay đổi cơ bản lối sống, phong cách làm việc và cách thức giao tiếp Xét về phạm vi, mức độ và tính phức tạp, sự dịch chuyển này không giống với bất kỳ điều
gì mà con người từng trải qua.”
Trang 12Trước khi tiến hành cuộc cách mạng làm thay đổi hoàn toàn bộ mặt của đất nước, lịch sử đã để lại cho chúng ta một nền sản xuất xã hội nghèo nàn và lạc hậu, lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề cũng như trình độ của lực lượng sản xuất vô cùng thấp kém đã đặt ra cho bộ máy lãnh đạo của đất nước một thách thức lớn cần phải giải quyết Bởi vậy, nhà nước
đã xác định ra năm điều kiện cần tạo lập để có thể chuyển đổi nền sản xuất lạc hậu sang nền sản xuất tiến bộ
Thứ nhất, Đảng ta phải hướng đến việc tạo vốn cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Nguồn vốn đó phải đến từ cả trong và ngoài nước Trong đó, cần phải xác định được nguồn vốn trong nước là quyết định và nguồn vốn ngoài nước là quan trọng Nguồn vốn đó là tiền đề nhằm thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng được cơ sở vật chất kĩ thuật hạ tầng ngày một hiện đại Vậy cần phải làm gì để tạo ra được nguồn vốn trong nước? Đó
là tích lũy vốn từ nội bộ nền kinh tế được thực hiện trên cơ sở hiệu quả sản xuất, nguồn của nó là giá trị lao động thặng dư của người lao động thuộc tất cả các thành phần kinh tế Sau khi có được nguồn vốn tích lũy trong nước, Đảng ta hướng đến việc gia tăng nguồn vốn hiện có bằng cách gọi vốn từ các nguồn bên ngoài nước dưới nhiều hình thức khác nhau: vốn viện trợ của các nước, của các tổ chức kinh tế-xã hội, vốn vay ngắn hạn, dài hạn với các mức lãi suất khác nhau của các nước và tổ chức kinh tế,……Và để có được điều đó, ta phải đẩy mạnh mở rộng các hình thức hợp tác quốc tế, tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho các nhà sản xuất kinh doanh nước ngoài, tranh thủ mọi sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế, vay vốn ở các nước Hãy nhìn những con số sau để thấy rõ rằng Việt Nam đang cho thấy tiềm năng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào nước ta, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch như hiện tại
Trang 13Nguồn:Kinh tế và Đô thị
Tiếp theo, chúng ta phải hướng đến việc đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Bất kì cuộc cách mạng công nghiệp hóa hiện đại hóa nào cũng cần đến nguồn lực lao động dồi dào với trình độ tay nghề cao, đi cùng với đó cần có bộ máy điều hướng đến từ những cán bộ khoa học công nghệ, khoa học quản lý Cần xác định được rằng con người là trung tâm của sự phát triển kinh tế và để thực sự phát tiển chúng ta phải coi việc đầu tư vào giáo dục và đào tạo là cấp thiết, là quan trọng, là quốc sách Để nói về điều đó hãy dựa vào biểu đồ thống kê về trình độ chuyên môn kỹ thuật của lực lượng lao động Q2/2012 đến quý 2/2017 để thấy rõ nhất sự phát triển về chuyên môn của nguồn lực tiềm năng ở nước ta