Họ chỉ cố gắng làm thế nào để không gây thêm một chấn thương từ thông báo này ví dụ không gây thêm rối loạn, nhưng tạo điều kiện thuận lợi để bệnh nhân hợp tác điều trị trong tương lai T
Trang 1ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 1
THÔNG BÁO CHẨN ĐOÁN
THÔNG BÁO TIN DỮ
MỤC TIÊU:
1 Trình bày được khái niệm về tin dữ và sự khó khăn khi thông báo chẩn đoán/tin dữ
2 Trình bày được các kiểu thông báo tin khác nhau và tác động của chúng
3 Trình bày được các nội dung cần chuẩn bị khi thông báo chẩn đoán/ tin dữ
4 Trình bày được tiến trình thông báo chẩn đoán/thông báo tin dữ
Việc thông báo chẩn đoán bệnh và cung cấp thông tin cho bệnh nhân là một trong những công việc của người thầy thuốc dù ở bất cứ chuyên khoa nào, trong đó, thông báo tin dữ là một trong những phần khó khăn và nặng nề
Không có sự khéo léo nào có thể biến đổi việc thông báo tin dữ thành một việc nhẹ nhàng
Khi thông báo bệnh, người thầy thuốc không thể thay đổi những phản ứng thông thường Họ chỉ
cố gắng làm thế nào để không gây thêm một chấn thương từ thông báo này (ví dụ không gây thêm rối loạn, nhưng tạo điều kiện thuận lợi để bệnh nhân hợp tác điều trị trong tương lai)
Trong quá trình điều trị cần lưu ý nhìn nhận quyền bệnh nhân được biết về bệnh tật và cách điều trị của mình là quan trọng
1 Tin dữ/ tin xấu là gì?
Tin dữ là bất kỳ thông tin làm ảnh hưởng nghiêm trọng và bất lợi đến viễn ảnh của mỗi cá nhân
về tương lai của họ
Thông báo một tin dữ là một thông tin sẽ biến đổi cơ bản cuộc sống của bệnh nhân vì tin dữ động
chạm đến vấn đề cảm giác không thể bị tổn thương của bản thân Thông báo có thể là về bệnh nặng
hoặc một khiếm khuyết… Việc bác sĩ thông báo bệnh giống như đưa bệnh nhân đối diện với cái chết của bệnh nhân
Việc thông báo bệnh và cung cấp thông tin cho bệnh nhân nằm trong nghề nghiệp và khả năng
của bác sĩ dù bác sĩ ở bất cứ chuyên khoa nào Thường thì việc thông báo tin dữ là một phần khó
khăn và nặng nề trong công việc của bác sĩ
Ví dụ:
- Có phải tôi bị Ung thư/ HIV không ạ?
- Bệnh của tôi chữa khỏi không?
Trang 2ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 2
- Tôi còn sống được bao lâu?
- Con tôi bị bệnh Down ư?
Thông báo tin dữ đặt vấn đề đối diện với sự thật Có những câu hỏi được đặt ra ở đây là: sẽ
thông báo sự thật nào? cho ai? Có bắt buộc phải nói sự thật cho bệnh nhân không?
Người nhận thông tin thường bị sốc và ngay lúc đó người đó không thể suy nghĩ hoặc hành động
được nữa Tình trạng này cũng xảy ra khi ta thông báo về cái chết của một người thân Trước tiên
người nhận được tin bị sốc, không thể chấp nhận sự thật, sau đó người đó bị sự trầm cảm xâm lấn và cuối cùng, từ từ người đó chập nhận sự ra đi vĩnh viễn của người thân Đó là những trạng thái tự nhiên, bình thường
Không có công thức cố định: Không có sự khéo léo nào có thể biến đổi việc thông báo tin dữ
thành một việc mà sau khi thực hiện thì bệnh nhân có thể thấy nhẹ nhàng hơn ngay sau khi tiếp nhận
Điều quan trọng là không làm hại: Khi thông báo bệnh, bác sĩ không thể thay đổi những phản
ứng thông thường, bác sĩ cố gắng làm thế nào để không gây thêm một chấn thương từ thông báo này (ví dụ không gây thêm rối loạn, nhưng tạo điều kiện thuận lợi để bệnh nhân hợp tác điều trị trong tương lai)
2 Nên hay không nên thông báo tin dữ cho bệnh nhân?
Khi bác sĩ thông báo tin dữ thì người nhận thông tin thường bị sốc và ngay lúc đó người đó không
thể suy nghĩ hoặc hành động được nữa Tình trạng này cũng xảy ra khi ta thông báo về cái chết của
một người thân Trước tiên người nhận được tin bị sốc, không thể chấp nhận sự thật, sau đó người đó
bị sự trầm cảm xâm lấn và cuối cùng, từ từ người đó chập nhận sự ra đi vĩnh viễn của người thân Đó
là những trạng thái tự nhiên, bình thường
Không có công thức cố định: Không có sự khéo léo nào có thể biến đổi việc thông báo tin dữ
thành một việc mà sau khi thực hiện thì bệnh nhân có thể thấy nhẹ nhàng hơn ngay sau khi tiếp nhận
Điều quan trọng là không làm hại: Khi thông báo bệnh, bác sĩ không thể thay đổi những phản
ứng thông thường, bác sĩ cố gắng làm thế nào để không gây thêm một chấn thương từ thông báo này (ví dụ không gây thêm rối loạn, nhưng tạo điều kiện thuận lợi để bệnh nhân hợp tác điều trị trong tương lai)
Hầu hết các thầy thuốc bây giờ thông báo cho bệnh nhân ung thư về những chẩn đoán của họ Ở một khía cạnh nào đó, khuynh hướng đưa đến việc tiết lộ thông tin về tình trạng bệnh là kết quả của
sự nhận thức của công chúng về sự tiến triển của chẩn đoán và điều trị ung thư, đồng thời cũng là sự hợp tác nhiều hơn nữa giữa thầy thuốc và bệnh nhân nhằm giảm sự ngăn cách và sự sợ hãi của họ, động viên được năng lực và các kỹ năng tương tự của họ
Trang 3ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 3
Ở phương tây, phần lớn các bác sĩ thông báo chẩn đoán và người ta quan niệm tất cả mọi người
có khả năng có quyền biết những thông tin y tế (trừ những người có biểu hiện bệnh lý sa sút trí tuệ hoặc thông tin không thể được bệnh nhân xử lý một cách phù hợp) Do vậy, thường bác sĩ thông báo cho chính bệnh nhân Tuy nhiên, ở Việt Nam, bác sĩ thường thông báo cho người nhà của bệnh nhân biết Việc nhìn nhận quyền bệnh nhân được biết về bệnh tật và cách điều trị của mình là điều quan trọng
2.1 Trường hợp không nên thông báo
- Người nhà bệnh nhân yêu cầu giấu
- Sợ bệnh nhân mất hy vọng
- Bệnh nhân sẽ đau khổ à chối bỏ bệnh tật, bỏ điều trị
- Tìm kiếm điều trị không chính thống
- Sợ bệnh nhân bị trầm cảm
- Sợ bệnh nhân mặc cảm, tự ti
- Khi bác sĩ cảm thấy khó nói
2.2 Trường hợp nên thông báo
- Giúp bệnh nhân sống tích cực, có ý nghĩa những ngày cuối đời Gia tăng nội lực à chấp nhận/đối đầu thực tế
- Lập kế hoạch cho cái chết, cho tương lai
- Quyết định chọn lựa điều trị kịp thời
- Hòa giải những bất đồng
- Tạo mối quan hệ tốt bác sĩ – bệnh nhân
- Nâng cao chất lượng cuộc sống
- Hoàn thành ước nguyện cuộc sống trong thời gian còn lại
3 Tác động của việc thông báo tin xấu đến bệnh nhân
Việc thông báo tin xấu một cách cẩn thân và đúng lúc hết sức quan trọng Vì:
- Bệnh nhân có thể bị tổn thương nếu việc thông báo tin xấu không được thực hiện tốt và không phù hợp với các giá trị văn hóa của người bệnh
- Khi vấn đề được thực hiện tốt, nó có thể củng cố mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân
- Thông báo tin xấu giúp cho gia đình và bệnh nhân có kế hoạch để đón nhận thực tế và đau buồn
Ví dụ:
Trang 4ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 4
o “Đừng nói cho tôi biết nếu nó là ung thư”: một vài bệnh nhân yêu cầu không nói với họ tin họ
bị ung thư Thầy thuốc nên hỏi bệnh nhân những gì mà tin xấu sẽ có ý nghĩa đối với họ, hoặc những gì họ sợ xảy ra nếu họ nhận được tin xấu Khi bệnh nhân yêu cầu không đưa tin xấu, rất quan trọng để giải thích những lý lẽ với họ về kết quả chẩn đoán
o “Đừng nói với anh ấy, cô ấy đó là ung thư”: những thành viên trong gia đình có thể yêu cầu
rằng không nên nói kế quả chẩn đoán ung thư cho bệnh nhân Phải cảm ơn gia đình về sự quan tâm và đảm bảo rằng những câu hỏi của bệnh nhân sẽ được trả lời thành thật Hãy giải thích lý lẽ cho những hiểu biết của bệnh nhân về chẩn đoán và giúp gia đình tìm ra những giải pháp để cung cấp sự ủng hộ về mặt cảm xúc Hãy xem xét sự quan tâm của gia đình về những
gì có thể xảy ra nếu bệnh nhân biết
3.1 Phản ứng của bệnh nhân trước một thông báo tùy thuộc vào:
- Nhân cách của người nhận thông tin và sẽ đảm nhận thông tin đó
- Chất lượng mối quan hệ bệnh nhân – thân nhân (có thể chống đỡ và nâng đỡ nhau)
- Phản ứng của người chung quanh (chối bỏ, giận dữ, mặc cảm tội lỗi )
- Chất lượng đối thoại của người thông báo và không khí tin tưởng và lắng nghe một cách trân trọng
3.2 Cách thông báo tin xấu và tác động của nó
3.1.1 Thông báo đường đột: tính cấp thiết và nghiêm trọng à sock vì không có sự chuẩn bị
trước
Thường do tính cấp thiết và tình trạng trầm trọng của bệnh, bệnh nhân cần được chăm sóc khẩn Bệnh nhân/ thân nhân được thông báo trực tiếp về tình trạng bệnh Họ phải tiếp xúc liền với sự thật, không được chuẩn bị trước
3.1.2 Thông báo âm thầm: Nhân viên y tế không dám giải thích và nói với bệnh nhân à
bệnh nhân sống trong trạng thái nghi ngờ và sợ hãi
Nhân viên y tế không dám giải thích, sự yên lặng gây khó chịu, nhân viên thì thầm và ít nhiều né tránh Còn thân nhân bệnh nhân thì “Chúng tôi muốn biết sự thất nhưng họ không nói gì với chúng tôi, chúng tôi không biết sẽ đi gặp ai nữa”
Gia đình không biết nghĩ gì về tình huống đó, gia đình nghi ngờ và lo hãi Tình huống trầm kha hiển nhiên nhưng nhân viên y tế không nói với gia đình Trong sự yên lặng, thân nhân cảm thấy không được tôn trọng, họ có thể có thái độ thụ động và thu mình lại, sự khó chịu bao trùm và điều này làm cho êkíp chăm sóc khó chịu hơn
Trang 5ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 5
3.1.3 Thông báo trực tiếp bằng lời và có sự chuẩn bị chu đáo trước: Bệnh nhân vẫn trải
qua những cung bậc cảm xúc khác nhau nhưng đây là cách thích hợp nhất Đây là cách thích hợp nhất dẫu rằng không dễ dàng để chọn lựa phải nói gì và nói như thế nào Người thông báo phải biết rằng
họ có nguy cơ đánh mất niềm tin ở người đối thoại với họ Người thông báo ở đây không phải giúp người nhà hoặc bệnh nhân tránh trải nghiệm một thảm kịch, cũng không phải làm họ đau khổ Dầu sao đi nữa thì người được thông báo tin dữ cũng sẽ trải qua những cảm xúc khác nhau : mặc cảm tội lỗi, lo hãi, lo sợ, trầm cảm và ta phải cố gắng giữ mối liên lạc và cuộc đối thoại với họ
è “Điều không thể chấp nhận là bác sĩ không nói gì hoặc nói quá đường đột, chiến lược tốt nhất là
chỉ nói điều có thể nghe và hiểu được, nhưng cùng lúc chấp nhận trạng thái tâm lý bệnh nhân, mức
độ bệnh nhân chấp nhận căn bệnh” [M Bertrand]
4 Khó khăn của bác sĩ khi thông báo tin xấu
4.1 Khó khăn của bác sĩ
- Thường phải trải qua nhiều cảm xúc mạnh như lo lắng, gánh nặng của trách nhiệm thông báo tin xấu và nỗi sợ bị đánh giá không tốt
- Ngại thông báo tin xấu cho người bệnh, đặc biệt đối với những người bệnh là người dễ bị tổn thương hoặc trong cơn đau khổ
- Thế tiến thoái lưỡng nan: làm thế nào để trung thực với người bệnh và không phá vỡ niềm hy vọng của họ?
- Bác sĩ không được đào tạo về chủ đề này
- Bác sĩ có nhiều công việc (bệnh nhân nhiều) à ít thời gian để giải thích
- Thông báo một tin dữ cũng là đối đầu với sự thất bại và bất lực của bản thân -> khó chấp nhận
- Phản ánh sự sợ bệnh tật, cái chết của chính mình và những kinh nghiệm cá nhân trước đó
4.2 Thái độ của bác sĩ khi thong báo tin xấu phụ thuộc vào:
- Nhân cách và lịch sử bản thân
- Sự đào tạo
- Điều kiện vật chất công việc của bác sĩ (thời gian, phương tiện, cách tổ chức, )
- Mức độ stress mà bác sĩ phải gánh chịu
5 Mục tiêu thông báo tin xấu qua trò chuyện
- Thu thập thông tin từ người bệnh
Trang 6ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 6
- Chuyển tải thông tin về tình hình sức khỏe
- Cho phép bệnh nhân và gia đình có kế hoạch để đón nhận thực tế và đau buồn
- Cung cấp những hỗ trợ cho người bệnh
- Nêu ra những điều mà người bệnh có thể hợp tác để lập kế hoạch cho tương lai
- Tạo ra mối quan hệ tốt bác sĩ – bệnh nhân
6 Nội dung của thông báo
6.1 Do ai? Bác sĩ phụ trách và chỉ 1 bác sĩ mà thôi, có thể đồng nghiệp đi kèm hoặc lý tưởng là
một tâm lý gia
6.2 Khi nào? Khi có thể được Sự chờ đợi kết quả chẩn đoán/ tiên lượng là nguồn của sự lo âu
è phải để ý đến những gì BN có thể hiểu và chịu đựng được
6.3 Ở đâu? Nơi yên tĩnh không bị quấy rầy (tránh thông báo qua điện thoại hoặc trong phòng hậu phẫu)
6.4 Thông tin nào? thái độ ra sao? Giả thuyết, nguy cơ của căn bệnh và hậu quả, tiên lượng
trong tương lai Bằng tất cả sự chân thật và trung lập, bác sĩ có thể nói về giả thuyết, nguy cơ về những gì thường xảy ra nhưng không bao giờ có sự giống nhau hoàn toàn giữa bệnh nhân này với bệnh nhân khác Cùng lúc đó, phải cung cấp những thông tin và để ý đến thực tại tâm lý, phản ứng
của người đó và thích nghi ( Ví dụ : sau khi được thông báo, bệnh nhân khó chịu, ta hãy cho bệnh
nhân một thời gian để bình tâm lại rồi tiếp tục nói một cách nhẹ nhàng)
Khi thông báo một tin dữ, bác sĩ thường có khuynh hướng tạo một khoảng cách tốt giúp cho thấy
mình là một nhà chuyên môn, đồng nhất với bệnh nhân, đặt mình vào vị trí của bệnh nhân (lắng nghe
và chia sẻ những cảm xúc) nhưng đồng thời cũng giữ được sự tự chủ trước tình huống (không khóc trước bệnh nhân)
Lượng thông tin mà một bệnh nhân muốn có được sẽ phụ thuộc vào văn hóa, niềm tin và giá trị của bệnh nhân
Có thể bệnh nhân không muốn nhận bất cứ thông tin nào hoặc đưa ra bất cứ quyết định nào về sức khỏe của mình mà muốn để người khác như thành viên trong gia đình đón nhận tất cả thông tin đó
Có thể bệnh nhân muốn bản thân mình cần phải được cung cấp tất cả thông tin (phổ biến ở các nước phương Tây)
7 Kỹ thuật thông báo tin xấu
Sau đây là một hướng dẫn 6 bước thông báo tin xấu do các bác sĩ của Trung tâm Ung thư MD Anderson tại Mỹ biên soạn nhằm giúp các bác sĩ chuyển tải thông tin về tình trạng bệnh không mong muốn cho người bệnh ung thư
Trang 7ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 7
7.1 Thiết kế buổi trò chuyện
Thông báo một tin dữ cần phải có sự chuẩn bị để có được những điều kiện tốt
Phải biết rõ ca bệnh để tránh nhầm lẫn, nói ngược nhau và nhất là không nói dối Về điều này ta
có thể thảo luận với những bác sĩ khác mà bệnh nhân đã gặp, điều trị
Khi thông báo, phải biết người đối thoại đang có mặt (những nhà chuyên môn khác, chồng, bà
nội ngoại, cô dì, con cái nếu là cha mẹ, tốt hơn nên gặp chung cả hai cha mẹ)
Phải chọn trước một nơi yên tĩnh và kín đáo với tiện nghi tối thiểu cho bệnh nhân (tắt điện thoại ,
ngồi cạnh bệnh nhân)
- Sắp xếp vị trí riêng tư
- Mời những người có liên quan
- Chỗ ngồi thoải mái
- Tạo sự liên hệ/kết nối với người bệnh
- Quản lý thời gian và các gián đoạn có thể có
7.2 Đánh giá nhận thức của người bệnh:
- Trước khi giải thích, bác sĩ nên hỏi bệnh nhân biết gì về bệnh của họ, và bệnh nhân muốn nắm tình hình gì? Đánh giá hiểu biết của người bệnh về tình trạng bệnh và quyết định mức
độ thông tin mà người bệnh muốn biết
- Tránh nói quá nhiều Ngắt nghỉ thường xuyên để người bệnh hoặc gia đình có thể phản ứng và hỏi, và xem xem họ có hiểu lời bạn nói không
- Tránh sử dụng từ y học mà người bệnh và gia đình có thể không hiểu
- Ví dụ:
Trang 8ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 8
o Bạn biết tình trạng sức khỏe của mình thế nào?
o Bạn có biết tại sao bác sĩ đề nghị bạn chụp cắt lớp vi tính không?
o Bạn nghĩ kết quả điều trị sẽ thế nào?
- Lưu ý, biểu hiện bằng lời và không lời của bệnh nhân là điều quan trọng
7.3 Mời gọi bệnh nhân
- Để người bệnh quyết định mức độ thông tin người bệnh mong muốn được biết sẽ làm cho người bệnh cảm thấy được trao quyền và kiểm soát bản thân tốt hơn
- Bệnh nhân muốn biết điều gì? Phải đảm bảo là bệnh nhân đã sẵn sàng để nghe thông báo chẩn đoán
- Tìm hiểu xem người bệnh hoặc gia đình hiểu biết gì về căn bệnh và tiên lượng
- Đánh giá khả năng tiếp thu thông tin của người bệnh (hoặc gia đình)
- Hỏi người bệnh (hoặc gia đình) xem họ có muốn người nào khác cùng có mặt hoặc họ muốn không có mặt của người nào đó
- Tìm hiểu xem người bệnh (hoặc gia đình) muốn biết đến đâu
- Nếu bệnh nhân hỏi thêm nhiều thông tin nữa, ta cung cấp dần dần cho họ với sự thận trọng
- Nếu không, ta để cho họ có thời gian để nhìn nhận căn bệnh của họ (chối bỏ) Có thể bệnh
nhân chưa sẵn sàng nhận thêm những thông tin bổ sung
- Nếu bệnh nhân khăng khăng không muốn biết thông tin, đó là cách tự bảo vệ mình trước sự
lo hãi Ta có thể hỏi bệnh nhân:
o “Anh (chị, ông/bà) nghĩ bệnh này sẽ ra sao? Anh (chị, ông/bà) nghĩ gì bệnh của mình?”
o Ông/ bà có muốn tôi giải thích thêm hoặc dành thêm thời gian để thảo luận về ý nghĩa kết quả và cách
xử trí?
o Ông/bà muốn biết về bệnh chung chung hay chi tiết?
7.4 Chuyển tải kiến thức và kỹ năng cho bệnh nhân
- Báo cho người bệnh rằng bạn sẽ thông báo tin xấu – “Tôi rất tiếc phải nói với bạn
rằng…”
- Mục tiêu của những lời giải thích là giảm thiểu tối đa sự bấp bênh
- Xác định cách người bệnh muốn được nhận thông tin
- Chuẩn bị trước những điều sẽ nói
- Chọn thời gian thích hợp
- Sử dụng ngôn ngữ đơn giản, so sánh ví von Tránh nói thao thao và sử dụng những từ khoa học mà không giải thích
- Nhắc lại thông tin nếu cần
- Khuyến khích người bệnh đặt câu hỏi
Trang 9ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 9
- Kiểm tra sự hiểu biết về thông tin được thông báo
- Cần tránh cách nói “chúng tôi không thể làm gì hơn được nữa.”
7.5 Biểu lộ cảm xúc
- Quan sát cảm xúc của người bệnh – khóc, không tin, giận dữ, phủ nhận, đau khổ,…
- Để người bệnh thể hiện cảm xúc, rất khó thảo luận các vấn đề khác cho đến khi cảm xúc này qua đi Tạo khoảng lặng
- Sẵn sang đón nhận các loại phản ứng, bao gồm giận dữ, buồn thảm, khóc lóc
- Lắng nghe một cách kiên nhẫn
- Thể hiện sự cảm thông
- Nhắc nhở người bệnh về sức mạnh của họ và các nguồn hỗ trợ khác
- Sự nói ra bằng lời những tình cảm của bệnh nhân giúp bệnh nhân nhận dạng những cảm xúc của họ “Bây giờ, anh (chị, ông/ bà) cảm thấy như thế nào?.”
7.6 Thảo luận chiến lược và tóm tắt
- Tóm tắt vấn đề quan trọng nhất để giúp bệnh nhân thoát ra được khỏi sự lẫn lộn Xây dựng một loại chương trình với bệnh nhân bằng cách giải thích cho bệnh nhân điều gì sẽ xảy ra sau
đó (có thể là những xét nghiệm sắp tới, thời gian điều trị )
- Đảm bảo rằng người bệnh sẵn sàng tham gia trước khi thảo luận kế hoạch tương lai
- Thảo luận các chọn lựa
- Tóm tắt lại thông tin đã thảo luận và quyết định đã thông qua
- Cố gắng trình bày những hy vọng có thể có
- Những thay đổi trong mục tiêu chăm sóc hoặc địa điểm chăm sóc
- Các xét nghiệm hoặc các chế độ điều trị tiếp theo (điều trị bệnh hoặc chăm sóc giảm nhẹ)
- Thảo luận các nguồn lực hỗ trợ tâm lý xã hội tiềm năng
- Theo dõi kiểm tra sự hiểu biết của người bệnh về vấn đề được thảo luận và trả lời câu hỏi
- Nếu cần, đề nghị một cuộc gặp gỡ khác vì cần có thời gian để người bệnh hiểu điều gì đang xảy đến cho họ
Lưu ý: Luôn cho bệnh nhân cảm nhận được rằng bạn (bác sĩ) luôn luôn sẵn sàng để tư vấn và hỗ trợ bệnh nhân
8 Lưu ý khi thông báo chẩn đoán Thông báo tin dữ
Trang 10ThS Trần Thị Uyên Phượng | ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH 10
Thông báo một tin dữ cũng gây ra những hậu quả như thông báo về cái chết của một người thân Người nhận thông tin (bệnh nhân hoặc gia đình của bệnh nhân) sẽ đắm chìm trong sốc cảm xúc và cần có thời gian để thiết lập lại Vì thế thông tin phải đơn giản, rõ ràng và đôi khi phải được lặp lại Bệnh nhân và gia đình phải cảm thấy được đồng hành trong thử thách đầy khó khăn này Thông báo
phải luôn trong tiến trình tương tác Đặc biệt cần lưu ý các giai đoạn chấp nhận bệnh của Elizabeth
Kubler-Ross
9 TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 A.V.Kvaxencô, Iu.G.Dubakarep, (1980), Tâm lý bệnh nhân, NXB Y học Hà Nội, NXB Mr Maxcơva
2 Beverley Mc.Namara, (2001), Fragile Lives: Death, Dying and Care, Crows Nest, N.S.W: Allen & Unwin
3 Ellizabeth Kubler-Ross, (1989) On Death and Dying, London: Routledge First published in Great Britain in 1970 by Tavistocl Publications Limited
4 Innes S, Payne S; Advanced cancer patients' prognostic information preferences: a review Palliat Med 2009 Jan; 23(1):29-39 Epub 2008 Oct 24
5 Fujimori M, Uchitomi Y; Preferences of cancer patients regarding communication of bad news: a systematic Jpn J Clin Oncol 2009 Apr; 39(4):201-16 Epub 2009 Feb 3
6 Nguyễn Thị Mỹ Châu (Chủ biên), (2011), Giáo trình Tâm lý Y khoa, Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch, Bộ môn Tâm thần-Tâm lý Y Khoa
7 Vũ Đức (2009), Mục vụ cho bệnh nhân, NXB Tôn Giáo
8 SPIKES-A six-step protocol for delivering bad news: application to the patient with cancer.Baile WF, Buckman R, Lenzi R, Glober G, Beale EA, Kudelka AP Oncologist 2000; 5(4):302-11