Ch 3: Biến đổi Laplace và hàm truyền • Các phần tử của hệ thống điều khiển được mô tả bởi một phương trình – thiết lập mối quan hệ về thời gian giữa tín hiệu vào và tín hiệu ra của phần
Trang 1Ch 3: Biến đổi Laplace và hàm truyền
• Các phần tử của hệ thống điều khiển được mô tả bởi một phương trình – thiết lập mối
quan hệ về thời gian giữa tín hiệu vào và tín hiệu ra của phần tử
• Những phương trình này là những hàm theo thời gian và thường gồm có những thành phần vi / tích phân
• Phép biến đổi Laplace được sử dụng để biến đổi phương trình vi phân thành phương
trình đại số - là những hàm theo tần số
• Khi phương trình đại số này được sắp xếp ở dạng tỷ lệ giữa tín hiệu ra và tín hiệu vào, thì kết quả được gọi là hàm truyền đạt của phần tử
• Hàm truyền đạt có thể dùng để khảo sát đặc tính đáp ứng tần số của phần tử…
Phép biến đổi Laplace rất thuận tiện trong việc mô tả hệ thống cũng như trong quá trình phân tích và thiết kế hệ thống điều khiển
Trang 2 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-2
3.1 Thiết lập phương trình quan hệ vào-ra
• Bồn nuớc Ta có:
Trang 33.1 Thiết lập phương trình quan hệ vào-ra
Nếu phương trình của dòng chảy ra khỏi bồn là tuyến tính (dòng chảy tầng)
hay
là hệ số khuếch đại (ở giá trị xác lập) của hệ thống
Trang 4 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-4
3.1 Thiết lập phương trình quan hệ vào-ra
• Mạch điện RC
Đối với tụ điện
Với là hằng số thời gian của mạch điện
Trang 53.1 Thiết lập phương trình quan hệ vào-ra
• Nhiệt kế chất lỏng Ta có:
Với là hằng số thời gian của nhiệt kế
Trang 6 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-6
3.1 Thiết lập phương trình quan hệ vào-ra
• Van điều khiển quá trình Lực tác dụng lên màng
Phương trình cân bằng lực
Với
Trang 73.2 Biến đổi Laplace
Định nghĩa: Thí dụ: làm phép biến đổi Laplace đối với hàm f(t) = K
Với
Trang 8 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-8
3.2 Biến đổi Laplace
Bảng biến đổi Laplace
Trang 93.2 Biến đổi Laplace
Định lý của phép biến đổi Laplace
Trang 10 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-10
3.2 Biến đổi Laplace
1
2
3
Trang 113.2 Biến đổi Laplace
Thí dụ: Biến đổi Laplace cho hàm sau:
Thí dụ: Biến đổi Laplace cho hàm sau với tất cả điều kiện ban đầu bằng 0:
Thí dụ: Biến đổi Laplace cho hàm trên khi có điều kiện ban đầu là:
Giải
Giải
Trang 12 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-12
3.2 Biến đổi Laplace
Giải
Thí dụ: Biến đổi Laplace cho hàm sau với tất cả điều kiện ban đầu bằng 0:
Giải
Trang 133.2 Biến đổi Laplace
Thí dụ: Một phần tử có thời gian trễ được mô tả như sau: fi(t) = 4t và fo (t) = 4(t - 6), hãy
biến đổi Laplace cho tín hiệu ra của phần tử
Giải
• Biến đổi Laplace ngược
Chuyển đổi hàm theo tần số thành hàm theo thời gian Trong phân tích hệ thống điều
khiển, hàm trong miền tần số thường có dạng là phân số của hai đa thức
Trang 14 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-14
3.2 Biến đổi Laplace
Thí dụ: Thực hiện phép biến đổi Laplace ngược cho những hàm sau:
Giải
Trang 153.2 Biến đổi Laplace
Trang 16 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-16
3.3 Hàm truyền
Hàm truyền của một phần tử là phân số giữa phép biến đổi Laplace của tín hiệu ra và
phép biến đổi laplace của tín hiệu vào
Thí dụ: Xác định hàm truyền của mạch RC có phương trình theo thời gian như sau:
Giải
Thí dụ: Một van điều khiển có hàm truyền như sau như sau:
Trang 18 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-18
3.3 Hàm truyền
Trang 193.3 Hàm truyền
• Định lý giá trị đầu / cuối
Giúp xác định những giá trị xác lập nhanh chóng mà không cần thực hiện biến đổi
Laplace ngược
Thí dụ: ứng dụng định lý giá trị đầu / cuối để kiểm chứng kết quả của thí dụ ở trên
Giải
Trang 20 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-20
3.3 Đáp ứng tần số
Hai loại tín hiệu thường dùng để khảo sát đặc tính đáp ứng của phần tử: tín hiệu bậc
thang và tín hiệu dao động điều hòa
Đặc tính đáp ứng của phần tử đối với tín hiệu dao động điều hòa được là đáp ứng tần số
và được thể hiện qua biểu đồ Bode
• Hệ số khuếch đại và góc lệch pha
Trang 213.3 Đáp ứng tần số
• Biểu đồ Bode
Đáp ứng tần số của một phần tử là một tập hợp các giá trị của hệ số khuếch đại và độ
lệch pha khi tín hiệu dao động điều hòa biến thiên trên một dãy tần số
Các bước xây dựng biểu đồ Bode:
• Thế s = j trong biểu thức hàm truyền
• Biểu diễn hàm truyền ở dạng số
Trang 22 C.B Pham 207003 – Kỹ thuật điều khiển tự động 3-22
pha của tín hiệu ra (h)
và độ lệch pha là –57.8o – tín hiệu ra trễ pha so với tín hiệu vào