PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ BẮC GIANG ĐỀ KHẢO SÁT RÈN KỸ NĂNG LÀM BÀI THI GIỮA HỌC KỲ II NĂM HỌC 2022 2023 MÔN NGỮ VĂN – LỚP 9 Thời gian làm bài 120 phút, không kể thời gian giao đề I ĐỌC HI[.]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ BẮC GIANG ĐỀ KHẢO SÁT RÈN KỸ NĂNG LÀM BÀI THI GIỮA HỌC KỲ II
NĂM HỌC: 2022-2023 MÔN: NGỮ VĂN – LỚP 9
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề
I ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Tôi rất thích hoa bồ công anh, không phải là đóa hoa vàng rực rỡ mà là đóa hoa bạc trắng đã sẵn sàng cho chuyến phiêu lưu Có lẽ không có loài hoa nào có vẻ ngoài mảnh mai, yếu đuối nhưng lại có cá tính mạnh mẽ như bồ công anh Chúng là những nhà thám hiểm bẩm sinh, những “phượt thủ” mang sinh mệnh của mình trên đôi cánh Đó không chỉ là sinh mệnh của một hạt giống đơn thuần mà còn là hy vọng và tương lai của thế hệ kế cận Nhựa sống của bồ công anh tích tụ trong những nhánh hoa nhỏ bé, chỉ đợi một cơn gió nổi chúng sẽ tung mình bay đến những miền đất mới […]
Nếu bồ công anh không can đảm gửi những thế hệ non nớt đến vùng đất mới, chúng có thể chết vì cạn kiệt nguồn nước, chất dinh dưỡng Sống chen chúc trong vùng an toàn chật hẹp sẽ khiến chúng bị hủy diệt vì không đủ không gian Chỉ có cách phiêu lưu, sinh sôi và tiếp tục mở rộng lãnh thổ thì mới có cơ hội duy trì sự tồn tại của giống loài.
Vậy đó, cuộc sống đôi khi buộc chúng ta phải mạo hiểm bước ra khỏi vùng an toàn để tìm kiếm sự an toàn Nhưng chúng ta đã được chuẩn bị gì cho chuyến đi dài đó? Chúng ta có bạn đồng hành hay chỉ là một hạt cát đơn côi trong chuyến đi của cuộc đời mình?
(Trích Đến cỏ dại còn đàng hoàng mà sống – Phạm Sỹ Thanh, NXB Thế giới, 2019, tr 235-236)
Câu 1 Theo đoạn trích, cây bồ công anh có những đặc điểm gì?
Câu 2 Chỉ ra 02 từ láy tượng hình có trong đoạn trích
Câu 3 Phân tích cấu tạo ngữ pháp câu văn sau và cho biết đó là kiểu câu gì xét theo cấu tạo ngữ pháp?
“Nếu bồ công anh không can đảm gửi những thế hệ non nớt đến vùng đất mới, chúng có thể chết vì cạn kiệt nguồn nước, chất dinh dưỡng.”
Câu 4 Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: “Có lẽ không có
loài hoa nào có vẻ ngoài mảnh mai, yếu đuối nhưng lại có cá tính mạnh mẽ như bồ công anh.”
Câu 5 Em hiểu như thế nào về ý nghĩa cụm từ “vùng an toàn” trong đoạn trích?
Câu 6 Bài học sâu sắc mà em rút ra được sau khi đọc đoạn trích trên là gì?
II LÀM VĂN (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của lòng dũng cảm trong cuộc sống
Câu 2 (4,0 điểm)
Phân tích đoạn thơ sau:
Đất nước bốn ngàn năm Vất vả và gian lao Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến.
Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
(Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải, Ngữ văn 9, tập 2,
NXBGD, 2017, tr 55)
HẾT
Trang 2-Họ và tên thí sinh: …Số báo danh
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ BẮC GIANG
HDC CHÍNH THỨC
HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI KHẢO SÁT RÈN KỸ NĂNG LÀM BÀI THI TS VÀO
LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2023- 2024
Môn: Ngữ văn
(Hướng dẫn chấm gồm 03 trang)
I
1 Học sinh chỉ ra được đặc điểm của cây bồ công anh được đề cập đến trong
đoạn trích: màu bạc trắng; có vẻ ngoài mảnh mai, yếu đuối; cá tính mạnh mẽ; nhựa sống tích tụ trong những nhánh hoa nhỏ bé; đợi gió nổi lên sẽ tung mình bay đến những miền đất mới
- HS chỉ ra được 01 đặc điểm cho 0,25 điểm; tối đa đạt 1,0 điểm
- HS không làm, làm sai: 0,0 điểm
1,0
2 - HS chỉ ra đúng 02 từ láy tượng hình có trong đoạn trích
- HS trả lời được 1 từ đúng: 0,25 điểm
- HS làm sai hoặc không làm: 0,0 điểm
0,5
3 - HS phân tích đúng cấu tạo ngữ pháp: 0,25 điểm
- HS chỉ ra được đó là câu ghép: 0,25 điểm
- HS làm sai hoặc không làm: 0,0 điểm
0,5
4 - HS chỉ ra và phân tích được tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa:
+ Nhân hóa: (vẻ ngoài mảnh mai, yếu đuối; cá tính mạnh mẽ) + Tác dụng: Làm nổi bật vẻ đẹp, đặc điểm riêng hấp dẫn của hoa bồ công anh; tạo cách diễn đạt sinh động, từ đặc điểm của hoa gợi liên tưởng đến đặc điểm, tính cách của con người
- HS chỉ ra được tên biện pháp tu từ nhân hóa và từ ngữ thể hiện: 0,5 điểm
- HS lphân tích được tác dụng: 0,5 điểm
- HS không làm hoặc làm sai: 0,0 điểm
1,0
5 HS nêu được cách hiểu phù hợp về cụm từ “vùng an toàn” trong đoạn trích: đó
là một phạm vi, một giới hạn mà ở đó con người có thể cảm thấy bình yên,
không có bất kì sự thay đổi, bứt phá nào; ở quá lâu trong vùng an toàn ấy sẽ
khiến cuộc sống đơn điệu, tù túng, tẻ nhạt, nhàm chán, thậm chí trì trệ và thất bại
- HS nêu được 01 ý: 0,25 điểm
- HS không làm hoặc làm sai: 0,0 điểm
0,5
6 HS rút ra được bài học phù hợp và lí giải ngắn gọn, hợp lí: 0,5 điểm
HS rút ra được bài học nhưng chưa lí giải hoặc lí giải không phù hợp: 0,25 điểm
HS không làm hoặc làm sai: 0,0 điểm
0,5
II
1
Viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ: Vai trò của lòng dũng cảm 2.0
a Đảm bảo cấu trúc, dung lượng của một đoạn văn nghị luận theo yêu cầu. 0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Vai trò của lòng dũng cảm 0,25
c Triển khai vấn đề: Vận dụng tốt các thao tác lập luận để triển khai vấn đề, rút
ra bài học nhận thức và hành động Lập luận chặt chẽ, biết kết hợp lí lẽ và dẫn
chứng Học sinh có thể viết theo nhiều cách nhưng cần làm nổi bật được vai trò của lòng dũng cảm Có thể theo hướng:
Dũng cảm là một trong những phẩm chất cao đẹp làm nên giá trị của con người Lòng dũng cảm giúp con người có sức mạnh, niềm tin vượt khó khăn thử thách vươn tới thành công; dám đấu tranh chống lại cái xấu, cái ác, bênh vực, bảo vệ cái đẹp, cái thiện; sống nghị lực và cao thượng… Tuy nhiên,
1,0
HDC CHÍNH THỨC
Trang 3Phần Câu Nội dung Điểm
cần phân biệt lòng dũng cảm với sự liều lĩnh và những hành động mù quáng
d Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng, sáng tạo. 0,25
e Chính tả: Đảm bảo những quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp, 0,25
2 Phân tích đoạn thơ trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” (Thanh Hải) 4,0
a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận: Có đầy đủ Mở bài, Thân bài, Kết bài Mở bài giới thiệu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn
đề, Kết bài khái quát được vấn đề.
0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: nội dung và nghệ thuật dặc sắc của đoạn
c Triển khai vấn đề nghị luận: Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng Học sinh có thể triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng về cơ bản, cần đảm bảo những nội dung cơ bản sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả Thanh Hải, bài thơ Mùa xuân nho nhỏ,
đoạn trích.
* Nội dung đoạn thơ: Học sinh phân tích để làm rõ các vấn đề:
+ Tình yêu, niềm tự hòa về lịch sử đât nước của nhà thơ (0,5 điểm) + Ước nguyện dâng hiến cao đẹp, xúc động của nhà thơ (1,5 điểm)
* Nghệ thuật của đoạn thơ:
Thể thơ năm chữ giàu nhạc điệu; giọng thơ tha thiết; ngôn ngữ, hình ảnh thơ giản dị mà giàu ý nghĩa; biện pháp tu từ rất độc đáo, sáng tạo
0,5
2,0
0,5
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo; suy nghĩ, kiến giải mới mẻ… 0,25
e Chính tả: Đảm bảo những quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp, 0,25
* LƯU Ý KHI CHẤM BÀI:
Giám khảo cần nắm vững yêu cầu chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm một cách máy móc, linh hoạt trong việc vận dụng hướng dẫn chấm
Cần khuyến khích những bài làm có tính sáng tạo, nội dung bài viết có thể không trùng với yêu cầu trong đáp án nhưng lập luận thuyết phục, văn phong sáng rõ
Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi phần và được thống nhất trong Hội đồng chấm thi Cho điểm lẻ thấp nhất đến 0,25 và không làm tròn
- Hết