UBND QUẬN LONG BIÊN TRƯỜNG THCS LONG BIÊN ĐỀ KHẢO SÁT LỚP 9 – THÁNG 2 Năm học 2022 – 2023 Môn Ngữ văn Thời gian 90 phút Phần I (4 điểm) Cho đoạn trích sau “Có những cuốn sách khiến ta thất vọng, hụt h[.]
Trang 1UBND QUẬN LONG BIÊN
TRƯỜNG THCS LONG BIÊN
ĐỀ KHẢO SÁT LỚP 9 – THÁNG 2
Năm học 2022 – 2023 Môn: Ngữ văn - Thời gian: 90 phút
Phần I (4 điểm) Cho đoạn trích sau:
“Có những cuốn sách khiến ta thất vọng, hụt hẫng Nhưng không ít cuốn sách làm ta hạnh phúc, hồi hộp và mê đắm Đọc một cuốn sách hay như bị cuốn vào một nỗi say mê, một niềm khoái cảm Hành động đọc là cả một cuộc khám phá và chinh phục Một nền giáo dục mà không khuyến khích và kích thích công chúng đọc sách là một nền giáo dục phiến diện, có thể sản sinh ra những con người nông cạn về tinh thần, “những con người một chiều kích” như Hơ-bơ Mác-kiu-dơ (Herbert Marcuse) đã nói.
(…) Sách sinh ra không phải để được trưng bày, khoe của hay làm dáng Sách cũng không
nên trở thành một cổ vật rêu phong Sách là để “lần giở trước đèn”.”
(Theo Huỳnh Như Phương, Hãy cầm lấy và đọc, NXB Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh, 2016)
Câu 1 (1.0 điểm) Nêu phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên? Em hãy chỉ ra một câu mở
rộng thành phần trong đoạn
Câu 2 (1.0 điểm) Em hiểu thế nào về câu in đậm trong đoạn trích trên? Từ đó em hãy cho biết
thông điệp của đoạn trích
Câu 3 (2.0 điểm) Từ nội dung của đoạn trích cùng hiểu biết xã hội của em, hãy viết một đoạn văn
ngắn khoảng 1/2 trang giấy trình bày suy nghĩ của em về tầm quan trọng của việc đọc sách đối với giới trẻ hiện nay
PHẦN II (6 điểm): Cho đoạn trích:
“Những băn khoăn ấy làm cho nhà hội họa không nhận xét được gì ở cô con gái ngồi trước mặt đằng kia Những điều cô cùng nghe, cộng với những điều cô khám phá thấy trên hai
trang sách hay đang đọc dở của người con trai làm cô bàng hoàng Có phải cái ánh sáng trong quyển sách rọi sang, làm cho cô hiểu thêm cuộc sống một mình dũng cảm tuyệt đẹp của người thanh niên, về cái thế giới của những con người như anh mà anh kể và con đường cô đang đi tới?
Có phải cái cảm giác bàng hoàng, đáng lẽ cô phải biết khi cô yêu, bây giờ cô mới biết, giúp cô đánh giá đúng hơn mối tình nhạt nhẽo mà cô đã bỏ và yên tâm hơn về quyết định của mình? Một ấn tượng hàm ơn khó tả dạt lên trong lòng cô gái Không phải chỉ vì bó hoa rất to sẽ đi theo cô trong chuyến đi thứ nhất ra đời Mà còn vì một bó hoa nào khác nữa, bó hoa của những háo hức và mơ mộng ngẫu nhiên anh cho thêm cô".
(Trích Lặng lẽ Sa Pa, Nguyễn Thành Long, Ngữ văn 9, Tập I, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016,
trang 187)
Câu 1 (1.0 điểm) Trong câu văn in đậm, từ “băn khoăn” vốn thuộc từ loại nào và trong trường hợp
này nó được dùng như từ loại nào?
Câu 2 (1.0 điểm) Em hiểu như thế nào về hình ảnh “một bó hoa nào khác nữa” trong suy nghĩ của
cô gái trẻ? Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào trong cách diễn đạt đó?
Câu 3 (3.5 điểm) Một bạn học sinh có câu mở đoạn sau: “Với truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, tác giả
Nguyễn Thành Long đã khắc họa hình ảnh những con người lao động bình dị, điển hình là nhân vật anh thanh niên trên đỉnh Yên Sơn” Em hãy viết tiếp khoảng 12 câu để hoàn thành đoạn văn tổng - phân - hợp làm rõ câu chủ đề trên Trong đoạn có sử dụng câu có chứa thành phần
khởi ngữ và một phép liên kết (Gạch chân dưới khởi ngữ và từ ngữ dùng để liên kết, chú thích rõ)
Câu 4 (0.5 điểm) Nêu tên một văn bản khác được học trong chương trình Ngữ văn 9 cũng miêu tả
vẻ đẹp của con người lao động trong thời đại mới? Chỉ rõ tên tác giả của văn bản đó
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM Phần I (4 điểm) Câu 1
(1 điểm) - Phương thức biểu đạt chính: nghị luận- Chỉ đúng câu mở rộng thành phần 0,50,5
Câu 2
(1 điểm)
- Ý nghĩa: sách là để đọc, để học tập, để tiếp thu những kiến thức mới bằng thái độ trân trọng
- Thông điệp: Khuyến khích con người đọc sách để tìm tòi phát triển cả
về tri thức và tâm hồn
0,5 0,5
Câu 3
(2 điểm)
* Hình thức:
- Đảm bảo đúng dung lượng, có trình tự mạch lạc, diễn đạt rõ ý;
không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp
0,5
* Nội dung: có lập luận chặt chẽ, lí lẽ và dẫn chứng rõ ràng làm sáng tỏ:
- Sách là tài sản vô giá, là người bạn tốt Bởi sách là nơi lưu trữ toàn bộ sản phẩm tri thức của con người, giúp ích cho con người về mọi mặt trong đời sống xã hội
- Chứng minh tác dụng của việc đọc sách:
+ Đọc sách giúp ta có thêm tri thức, mở rộng hiểu biết, thu thập thông tin một cách nhanh nhất (nêu dẫn chứng)
+ Sách bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm cho chúng ta, sách giúp con người biết hướng thiện… (dẫn chứng)
+ Sách là người bạn động viên, chia sẻ làm vơi đi nỗi buồn (dẫn chứng)
- Tác hại khi không đọc sách: Hạn hẹp về tầm hiểu biết, tâm hồn cằn cỗi
- Phương pháp đọc sách:
+ Phải chọn sách phù hợp với bản thân
+ Phải đọc kỹ, vừa đọc vừa nghiền ngẫm suy nghĩ, ghi chép những điều
bổ ích
+ Thực hành, vận dụng những điều học được từ sách vào cuộc sống hàng ngày
- Bàn luận mở rộng:
+ Do sự phát triển của xã hội kinh tế thị trường, nên có sách tốt và sách chưa tốt; đặt ra vấn đề biết lựa chọn sách
+ Nhiều người trẻ tuổi còn chưa ý thức được tác dụng của việc đọc sách, bị cuốn theo văn hóa nghe nhìn giải trí không có chiều sâu
- Liên hệ: bài học nhận thức và hành động cho bản thân
1,5
Phần II (6 điểm) Câu 1
(1 điểm)
Câu 2
(1 điểm) Hình ảnh “ một bó hoa nào khác nữa” trong suy nghĩ của cô gái trẻ cóý nghĩa:
+ Những giá trị tinh thần, vẻ đẹp của niềm tin, lạc quan và tin yêu cuộc sống mà cô gái đã thấy ở anh thanh niên
+ Giúp cô nhận ra những giá trị và vẻ đẹp của cuộc sống
+ Giúp cô có sức mạnh vượt qua khó khăn để thực hiện ước mơ, lí tưởng
0,25 0,25 0,25
- Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ trong cách diễn đạt đó 0,25
Câu 3
(3,5 điểm)
HÌNH THỨC (1 điểm)
- Trình bày đoạn văn theo đúng phép lập luận tổng phân hợp khoảng 13
Trang 3- Sử dụng đúng, gạch dưới, chú thích rõ thành phần khởi ngữ và một phép liên kết
(Trường hợp HS không chú thích các yêu cầu tiếng Việt, GV không cho điểm)
0,5
NỘI DUNG (2,5 điểm)
Học sinh biết bám vào ngữ liệu, có dẫn chứng, lí lẽ thuyết phục để làm
rõ vẻ đẹp của những con người lao động bình dị, đặc biệt là anh thanh niên
* Vẻ đẹp của những con người lao động bình dị: ông kĩ sư vườn rau,
đồng chí nghiên cứu sét, anh bạn trên trạm đỉnh Phan-xi-păng
* Vẻ đẹp của anh thanh niên
- Trong công việc:
+ Suy nghĩ đúng đắn: Anh coi công việc là bạn : “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi”, anh hiểu công việc của mình gắn bó với các anh em
đồng chí dưới kia +
Anh yêu, say mê công việc , làm việc với tất cả sự nghiêm túc, tự giác, nhiệt thành, tinh thần trách nhiệm cao: Sống một mình, không ai giám sát nhưng anh đã vượt qua sự gian khổ của hoàn cảnh, vượt lên sự cô đơn, vắng vẻ, không một bóng người để làm việc
- Phong cách sống:
+ Trước hết là sự quan tâm, cởi mở, chân thành với khách, luôn trân trọng tình cảm của mọi người, khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với mọi người: Dù sống một mình nhưng anh luôn quan tâm đến người khác (thái độ ân cần chu đáo khi gửi củ tam thất cho vợ bác lái xe vừa ốm dậy); Anh vui mừng đến luống cuống cùng thái độ ân cần chu đáo khi tiếp khách (tặng cả bó hoa to cho cô gái lần đầu gặp gỡ); Anh lưu luyến khi chia tay, biếu giỏ trứng cho mọi người ăn trên đường
+ Anh tổ chức, sắp xếp cuộc sống rất khoa học, ngăn nắp: hàng ngày anh đọc sách, nuôi gà, trồng rau, chăm hoa…Thế giới riêng của anh là một căn nhà ba gian sạch sẽ, gọn gàng, khoa học
+ Anh tìm được niềm vui khác ngoài công việc – đó là niềm vui đọc sách để nâng cao tri thức, tầm hiểu biết về thế giới xung quanh
+ Anh luôn khiêm tốn, thành thực: anh tự cho rằng công việc và những đóng góp của mình rất nhỏ bé, anh còn thua bố vì chưa được ra chiến trường đánh giặc Những đóng góp của anh giúp quân ta làm nên chiến thắng ở cầu Hàm Rồng nhưng anh cho đó là rất nhỏ Khi ông họa sĩ muốn vẽ, anh từ nghĩ mình chưa xứng đáng và nhiệt tình giới thiệu những người khác đáng vẽ hơn anh (ông kĩ sư vườn rau…)
-> Nghệ thuật: tình huống độc đáo với ngôn ngữ đối thoại, lời văn giản
dị, chân thành, mộc mạc, ngôi kể thứ ba nhưng đặt điểm nhìn ở nhân vật anh họa sĩ đã phác họa chân thực vẻ đẹp của anh thanh niên – một con người tiêu biểu trong công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc
-> Nhân vật anh thanh niên là hình ảnh tiêu biểu cho vẻ đẹp của người lao động trong thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc
0,5
0,75
0,75
0,25
0,25
Câu 4
(0,5 điểm)