UBND QUẬN HÀ ĐÔNG TRƯỜNG THCS PHÚ LA KIỂM TRA GIỮA KÌ II Môn NGỮ VĂN LỚP 9 ( Tiết 132,133) Năm học 2022 2023 Thời gian làm bài 90 phút PHẦN I (6 0 điểm) Không biết từ khi nào, mùa thu xuất hiện trong[.]
Trang 1UBND QUẬN HÀ ĐÔNG
TRƯỜNG THCS PHÚ LA Môn: NGỮ VĂN LỚP 9 ( Tiết 132,133) KIỂM TRA GIỮA KÌ II
Năm học: 2022- 2023
Thời gian làm bài: 90 phút
PHẦN I (6.0 điểm)
Không biết từ khi nào, mùa thu xuất hiện trong thơ ca với bao cảm xúc, để lại ấn tượng
sâu đậm khiến lòng người bâng khuâng, xao xuyến Trong tác phẩm của mình, một nhà thơ
đã viết :
“Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu”
( Ngữ văn 9 – tập 2)
Câu 1: (1,0 điểm) Khổ thơ trên nằm trong tác phẩm nào? Ai là tác giả? Trình bày hoàn
cảnh sáng tác của tác phẩm
Câu 2: (1,0 điểm) Chỉ ra biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong đoạn thơ vừa chép?
Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ ấy
Câu 3: (4,0 điểm) Từ khổ thơ trên, hãy viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách lập
luận diễn dịch, trình bày cảm nhận của em về những biến chuyển của thiên nhiên cảnh vật trong lúc giao mùa từ hạ sang thu Trong đoạn văn có sử dụng một phép nối để liên kết câu, một câu có thành phần khởi ngữ ( gạch chân và chú thích rõ từ liên kết và thành phần khởi ngữ )
PHẦN II (4.0 điểm)
Đọc câu chuyện sau và thực hiện các yêu cầu:
“ Tôi đi dạo trên bãi biển khi hoàng hôn buông xuống Biển đông người nhưng tôi lại chú
ý đến một cậu bé cứ liên tục cúi xuống nhặt thứ gì đó lên và ném xuống Tiến lại gần hơn, tôi thấy cậu đang nhặt những con sao biển bị thủy triều đánh dạt lên bờ và ném chúng trở lại đại dương
- Cháu đang làm gì vậy?
- Những con sao biển này sắp chết vì thiếu nước, cháu phải giúp chúng!
- Cháu có thấy là mình đang mất thời gian không? Có hàng ngàn con sao biển như vậy
Cháu không thể nào giúp được tất cả chúng Rồi chúng cũng sẽ phải chết thôi Cậu bé vẫn
tiếp tục nhặt một con sao biển khác và nhìn tôi mỉm cười:
- Cháu biết chứ! Nhưng cháu nghĩ mình có thể làm được điều gì đó, ít nhất là cứu sống những con sao biển này.”
(“Hạt giống tâm hồn, từ những điều bình dị”, NXB Tổng hợp TP HCM, 2011, tr 132)
Câu 1: (1,0 điểm) Đoạn văn: “Tôi đi dạo trên bãi biển khi hoàng hôn buông xuống Biển
đông người nhưng tôi lại chú ý đến một cậu bé cứ liên tục cúi xuống nhặt thứ gì đó lên và ném xuống Tiến lại gần hơn, tôi thấy cậu đang nhặt những con sao biển bị thủy triều đánh dạt lên bờ và ném chúng trở lại đại dương." Tác giả sử dụng những phép liên kết nào? Nêu
tác dụng của những phép liên kết đó
Câu 2: (1,0 điểm) Vì sao cậu bé trong câu chuyện lại nhặt những con sao biển bị thủy triều
đánh dạt lên bờ và ném chúng trở lại đại dương?
Câu 3: (2,0 điểm) Từ nội dung của câu chuyện trên kết hợp với hiểu biết xã hội, em hãy
viết một đoạn văn khoảng 2/3 trang giấy, trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của những việc làm nhỏ bé trong cuộc sống
Trang 2
-Hết -UBND QUẬN HÀ ĐÔNG
TRƯỜNG THCS PHÚ LA
HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI KIỂM TRA GIỮA KÌ II NĂM HỌC: 2022 - 2023 MÔN NGỮ VĂN LỚP 9
I HƯỚNG DẪN CHUNG
-Giám khảo cần chủ động, vận dụng linh hoạt, cân nhắc từng trường hợp cụ thể: Nếu học sinh làm bài theo cách riêng nhưng vẫn đáp ứng được yêu cầu cơ bản và có những kiến giải sáng tạo, thuyết phục, giám khảo vẫn cho điểm tối đa, không áp đặt câu chữ của hướng dẫn chấm vào bài làm của học sinh.
-Khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo.
-Cần vận dụng đầy đủ các thang điểm, tránh nâng cao, hạ thấp biểu điểm
II ĐÁP ÁN - BIỂU ĐIỂM
Phần I (6.0 điểm)
Câu 1
(1,0
điểm)
Hai câu thơ trên nằm trong tác phẩm nào ? Ai là tác giả ? Trình
bày hoàn cảnh sáng tác ?
- Tác phẩm: Sang thu
0,5 điểm
- Hoàn cảnh sáng tác:
Sáng tác vào thu năm 1977, in trong tập “Từ chiến hào đến thành
phố”.
+ Thiên nhiên giao mùa từ cuối hạ sang đầu thu.
+ Đất nước vừa bước từ chiến tranh sang hòa bình
Câu 2
(1,0
điểm)
Chỉ ra biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong đoạn thơ
trên? Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ ấy ?
+ “Sông dềnh dàng”: nghệ thuật nhân hoá gợi hình, tả dòng sông khi
sang thu trôi chậm -> gợi suy nghĩ trầm tư, như lắng lại
+ “Chim vội vã” nghệ thuật nhân hoá gợi cảm -> hơi thu se lạnh khiến
lũ chim “vội vã” bay về phương Nam tránh rét
- Hình ảnh đám mây “Vắt nửa mình” : nghệ thuật nhân hoá -> gợi sự
liên tưởng, đám mây như dải lụa treo trên bầu trời, như chiếc cầu nối
thời gian, hai nửa thuộc về hai mùa, tạo ra vẻ đẹp của sự giao thoa giữa
hai mùa
* Đánh giá: => Khoảnh khắc giao mùa được tái hiện qua cảnh vật
với sự tinh tế, sống động bằng những câu thơ giàu giá trị tạo hình.
0,25 điểm 0,25 điểm
0,25 điểm
0,25 điểm
Câu 3
(4.0
điểm)
Từ khổ thơ trên, hãy viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách
lập luận diễn dịch, trình bày cảm nhận của em về những biến
chuyển của thiên nhiên cảnh vật trong lúc giao mùa từ hạ sang thu.
Trong đoạn văn có sử dụng một phép nối để liên kết câu, một câu
có thành phần phụ chú ( gạch chân và chú thích rõ từ liên kết và
thành phần phụ chú )
Trang 3*Yêu cầu về hình thức: ( 1,5 điểm)
- Biết trình bày một đoạn văn nghị luận và đáp ứng yêu cầu về lập luận
diễn dịch ( câu chủ đề đứng ở đầu đoạn văn đoạn văn)
- Bố cục chặt chẽ, cấu trúc mạch lạc, trình bày thuyết phục; không mắc
các lỗi thông thường về dùng từ, diễn đạt, chính tả…Viết đúng đủ số
lượng câu ( + - 1 câu )
- Đoạn văn có sử dụng hiệu quả một phép nối để liên kết câu, một câu
có thành phần phụ chú ( gạch chân và chú thích rõ từ liên kết và thành
phần khởi ngữ )
0,5 điểm 0,5 điểm
0,5 điểm
* Yêu cầu về nội dung: 2,5 điểm
* Làm rõ chủ đề: Thiên nhiên trời đất lúc giao mùa từ hạ sang thu.
* Nội dung đoạn văn đảm bảo một số ý cơ bản sau:
- Sự vận động của thiên nhiên trong thời khắc chuyển mùa được cụ thể
hoá bằng những đổi thay của vạn vật :
+ Với biện pháp nhân hóa: Sông lúc sang thu “dềnh dàng” với cái dáng
vẻ khoan thai, thong thả của con sông mùa thu, ngỡ như nó được nghỉ
ngơi thoải mái khi mùa nước lũ cuồn cuộn đã đi qua
+ Đối lập với hình ảnh đó là hình ảnh đàn “chim vội vã” bay về
phương Nam tránh rét
+ Các từ láy : “dềnh dàng, vội vã”…
+ Biện pháp nhân hóa , ẩn dụ : hình ảnh “có đám mây mùa hạ” còn
vương lại Và mây lưu luyến bắc chiếc cầu: “Vắt nửa mình sang thu”
Một liên tưởng thú vị, một hình ảnh đầy chất thơ
>Hữu Thỉnh điểm vào bức tranh thu của mình một hình ảnh mới mẻ,
gợi cảm: hai nửa của một đám mây thuộc về hai mùa Không phải vẻ
đẹp của mùa hạ cũng chưa hẳn là vẻ đẹp của mùa thu mà đó là vẻ đẹp
của thời khắc giao mùa được sáng tạo từ một hồn thơ tinh tế và nhạy
cảm đang say thời khắc giao mùa này
( Lưu ý: HS phải chỉ ra được nghệ thuật và tác dụng biểu đạt của các
nghệ thuật về nội dung Nếu bài viết diễn xuôi thì cho không quá 1
điểm)
Phần II (4 điểm):
Câu 1
(1,0 điểm)
Đoạn văn: “Tôi đi dạo trên bãi biển khi hoàng hôn buông xuống Biển đông người nhưng tôi lại chú ý đến một cậu bé cứ liên tục cúi xuống nhặt thứ gì đó lên và ném xuống Tiến lại gần hơn, tôi thấy cậu đang nhặt những con sao biển bị thủy triều đánh dạt lên bờ và ném chúng trở lại đại dương." tác giả
sử dụng những phép liên kết nào? Nêu tác dụng của những phép liên kết đó
- Các phép liên kết sửa dụng trong đoạn văn:
+ Phép lặp: từ “ tôi” trong câu 3, câu 2, câu 1 + Phép thế: từ “ cậu” trong câu 3 dùng để thay thế cho từ “ cậu bé”trong câu 2
+ Phép liên tưởng: từ “ biển” trong câu 2,“ đại dương” trong câu 3,
“ bờ biển” trong câu 1 cùng trưởng liên tưởng về Biển
* Lưu ý: Học sinh chỉ ra đúng được 2/3 phép liên kết, giám
0,5 điểm
Trang 4khảo cho 0,5 điểm; được 1/3 phép liên kết cho 0,25 điểm.
- Tác dụng:
+ Tạo sự liên kết chặt chẽ giữa các câu trong đoạn văn
+ Tập trung thể hiện rõ nội dung của đoạn văn
0,5 điểm
Câu 2
(1,0 điểm)
Vì sao cậu bé trong câu chuyện lại nhặt những con sao biển bị thủy triều đánh dạt lên bờ và ném chúng trở lại đại dương?
- Vì:
+ Cậu bé muốn cứu sống những con sao biển
+ Cậu bé là người có tấm lòng nhân hậu, giàu tình yêu thương
0,5 điểm 0,5 điểm
Câu 3
(2 điểm)
Từ nội dung của câu chuyện trên kết hợp với hiểu biết xã hội,
em hãy viết một đoạn văn khoảng 2/3 trang giấy, trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của những việc làm nhỏ bé trong cuộc sống.
1 * Mở đoạn:
2 Dẫn dắt vấn đề
3 Nêu vấn đề: Lòng biết ơn của con người trong cuộc sống
* Thân đoạn:
1 Giải thích:
– “Những việc làm nhỏ bé”: là những việc làm giản dị, luôn tồn tại trong cuộc sống của mỗi chúng ta hàng ngày.→ Mọi thứ đều được tạo nên từ những điều nhỏ bé, và đôi khi nhữngviệc làm nhỏ
bé chính là yếu tố làm nên ý nghĩa của cuộc sống.
– Biểu hiện của những việc làm nhỏ bé trong cuộc sống:
+ Biết yêu thương động vật, cỏ cây, dắt tay một em nhỏ qua đường
an toàn, tham gia những tổ chức từ thiện, giúp đỡ những người gặp khó khăn……
2 Bàn luận: Ý nghĩa của những việc làm nhỏ bé:
+ Những việc làm nhỏ bé từng ngày tạo dựng những điều lớn lao trong tương lai
+ Những việc làm nhỏ bé phải đẹp đẽ, tích cực sẽ giúp chúng ta
có niềm tin và sống tốt hơn
+ Những việc làm nhỏ bé giúp xã hội phát triển văn minh, con người sống chân thành và kết nối với nhau nhiều hơn…
+ Cần phân biệt việc làm nhỏ bé với nhỏ nhặt, hẹp hòi,……
+ Dẫn chứng:……
3 Mở rộng, phản đề:
4 Bài học nhận thức, hành động: Làm thế nào để tạo dựng những điều nhỏ bé xung quanh mình:
4 + Cần biết sống đẹp và văn minh, biết trau dồi những tình cảm đẹp
đẽ
5 + Lan tỏa những điều nhỏ bé, giản dị đến những người thân, người
bạn
6 + Yêu cuộc sống của mình và luôn muốn cống hiến cho xã hội.
0,25 điểm
0,25 điểm
0,25 điểm
0,75 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm
Trang 5Lưu ý: Khuyến khích học sinh có những suy nghĩ riêng, tuy nhiên
lí giải phải hợp lí, thuyết phục Không cho điểm đoạn văn có suy nghĩ lệch lạc, tiêu cực Nếu đoạn văn quá dài hoặc quá ngắn trừ 0.25 điểm.
MA TRẬN ĐỀ
Mức độ
Chủ đề( ND)
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng
Ngữ liệu 1:
Đoạn thơ “ Sang
thu”
- Nhận biết được tên tác giả, tác phẩm nào? thơ
Chỉ ra biện pháp tu từ nhân hóa được
sử dụng trong đoạn thơ trên?
Nêu hiệu quả của biện pháp
Viết đoạn văn đánh giá về nội dung và nghệ thuật của đoan thơ; vận dụng câu một phép nối để liên kết
Trang 6tu từ và một câu có
thành phần khởi ngữ vào trình bày đoạn văn cụ thể
Số câu:
Số điểm:
Tỉ lệ (%):
Số câu: 1
Số điểm: 1
Tỉ lệ: 10%
Số câu: 1
Số điểm: 1
Tỉ lệ: 10%
Số câu: 1
Số điểm: 4
Tỉ lệ: 40%
3 câu
6 điểm 60% Ngữ liệu 2:
Ngoài SGK
Đọc hiểu văn
bản kết hợp với
nghị luận xã hội
Xác định được những phép liên kết
-Nêu tác dụng của những phép liên kết
- Lí giải được việc làm của cậu bé
Trình bày suy nghĩ về một vấn đề
xã hội có liên quan đến văn bản
Số câu:
Số điểm:
Tỉ lệ (%):
Số câu: 0.5
Số điểm:0.5
Tỉ lệ: 5%
Số câu: 1,5
Số điểm: 1,5
Tỉ lệ: 15%
Số câu: 1
Số điểm: 2
Tỉ lệ: 20%
3 câu
4 điểm
40 % Tổng số câu:
Số điểm:
Tỉ lệ (%):
1,5 câu 1,5 điểm 15%
2,5 câu 2,5 điểm 25%
1 câu
4 điểm 40%
1 câu
2 điểm 20%
6 câu 10 điểm 100%