ĐỀ THI KHẢO SÁT Môn Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 (Thời gian 120 phút) Phần I (4 điểm) Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi bên dưới “Hội chứng vô cảm hay nói cách khác là căn bệnh trơ cảm xúc trước niề[.]
Trang 1ĐỀ THI KHẢO SÁT Môn: Ngữ văn 9
Năm học 2022 – 2023
(Thời gian: 120 phút)
Phần I (4 điểm): Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi bên dưới:
“Hội chứng vô cảm hay nói cách khác là căn bệnh trơ cảm xúc trước niềm vui, nhất là nỗi đau của người khác, vốn là một mặt trong hai phương diện cấu trúc bản chất Con-Người của mỗi sinh thể người “con” và tính “người” luôn luôn hình thành , phát triển ở mỗi con người từ khi lọt lòng mẹ cho đến khi nhắm mắt xuôi tay Cái thiện cái ác luôn luôn song hành theo từng bước đi, qua từng cử chỉ, hành vi của mỗi con người trong mối quan hệ với cộng đồng, với cha mẹ, anh chị em, bạn bè, bà con làng xóm, đồng bào, đồng loại Trong cuộc hành trình lâu dài gian khổ của một đời người, cái mất và cái được không phải đã được nhận ra một cách dễ dàng Mất một đồng xu, một miếng ăn, mất một phần cơ thể, một vật sở hữu con người nhận biết ngay Nhưng có những cái mất, cái được nhiều khi lại không
dễ gì cảm nhận được ngay Nhường bước cho một cụ già cao tuổi, nhường chỗ cho bà mẹ
có con nhỏ trên tàu xe chật chội, biếu một vài đồng cho người hành khất Có mất có được nhưng không phải ai cũng nhận ra cái gì mà mình đã thu được có khi là sự thăng hoa trong tâm hồn từ thiện và nhân ái Nói như một nhà văn lớn, người ta chỉ lo túi tiền rỗng đi nhưng lại không biết lo tâm hồn mình đang vơi cạn, khô héo dần Tôi muốn đặt vấn đề là cùng với
sự báo động những hiểm họa trông thấy, cần báo động cả hiểm họa không trông thấy hay khó trông thấy Hiện nay đã có quá nhiều dấu hiệu và sự kiện trầm trọng của hiểm họa vô cảm trong xã hội ta nhất là giới trẻ Bạo lực đã xuất hiện dữ dằn những tháng ngày gần đây báo hiệu nguồn ngốc sâu xa của sự xuống cấp nghiêm trọng về nhân văn, về bệnh vô cảm." (Theo Helen Keller)
Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích?
Câu 2 Tác giả đã thể hiện thái độ gì khi bàn về hiểm họa vô cảm trong xã hội hiện nay?
Câu 3 Helen Keller nói: “Chúng ta có thể đã chữa trị được hầu hết thói xấu xa; nhưng chúng ta vẫn chưa tìm ra liều thuốc cho thói xấu tồi tệ nhất - sự vô cảm của con người.” Viết đoạn văn (khoảng 2/3 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về vấn đề: sự vô cảm của con người
Phần II (6 điểm):
Trong bài thơ “Chiều sông Thương”, Hữu Thỉnh đã viết:
Đám mây trên Việt Yên
Rủ bóng về Bố Hạ
Câu 1 Trong bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh cũng có hình ảnh đám mây tuyệt đẹp Em
hãy chép lại khổ thơ có hình ảnh ấy và cho biết năm ra đời của bài thơ?
Câu 2 Dựa vào khổ thơ đã chép hãy viết một đoạn văn diễn dịch dài 10 đến 12 câu để làm nổi bật những cảm nhận tinh tế của nhà thơ về những biến chuyển trong không gian lúc sang thu của tạo vật Đoạn văn có dùng thành phần biệt lập tình thái và thành phần khởi ngữ (Gạch chân và chú thích rõ)
Câu 3 Cho câu thơ:
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
(“Sang thu” – Hữu Thỉnh)
Chỉ ra biện pháp nghệ thuật và tác dụng của biện pháp ấy trong hai câu thơ trên
-Chúc các em làm bài tốt -
ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM
Trang 2Phần I (4 điểm)
Câu 2 Tác giả bộc lộ thái độ lo lắng, băn khoăn, trăn trở trước hiểm họa bệnh
Câu 3
* Về hình thức:
- Là 1 đoạn văn nghị luận, ý rõ ràng, lập luận chặt chẽ
*Về nội dung:
HS có thể có nhiều cách lập luận khác nhau, song phải làm sáng tỏ được
vấn đề nghị luận
- Giải thích: là sống không có cảm xúc, ích kỷ, lạnh lùng, thờ ơ, làm ngơ
trước những điều xấu xa, hoặc nỗi bất hạnh của những người sống xung
quanh mình
- Thực trạng: bên cạnh biết bao tấm gương sống tốt đẹp giàu lòng nhân
ái, thì còn một bộ phận những con người sống vô cảm, lạnh lùng, thờ ơ
diễn ra hàng ngày chúng ta chứng kiến được:
+ Trong cuộc sống: vô cảm với những con người bất hạnh
+ Trong học tập: vô cảm với những bạn học có hoàn cảnh khó khăn, bạn
bị bạo hành ngay trước cổng trường, lớp học nhưng đứng xem rồi quay
clip tung lên mạng coi như không phải chuyện của mình
+ Trong gia đình: vô cảm với cha mẹ, những người thân khi ốm đau, gặp
chuyện không may
- Nguyên nhân:
+ Sống ích kỉ
+ Nhịp sống của XH hiện đại nhiều khi không đủ thời gian, không đủ
sức lực và tâm huyết để mình chú ý đến những vấn đề khác ngoài công
việc, học tập
+ Một bộ phận lớp trẻ được gia đình, bố mẹ chiều chuộng, thậm chí là
lập trình sẵn cho cuộc đời, cho tương lai nên có tư tưởng không cần phải
phấn đấu, thờ ơ với cuộc sống, tương lai của mình và người khác
- Hậu quả: Đúng như Helen Keller nói: Vô cảm nó được coi như là một
căn bệnh chưa tìm ra liều thuốc chữa, nó đang làm mất đi một điều vô
cùng thiêng liêng và quý giá - đó là tình thương giữa con người với con
người; mai một phẩm chất, đạo lí tốt đẹp của con người Việt Nam
- Bài học nhận thức và hành động, liên hệ:
+ Học tập lối sống lành mạnh, biết yêu thương sẻ chia đồng cảm với
những người xung quanh
+ Tham gia các hoạt động xã hội có tính nhân văn
+ Xã hội cần lên án mạnh mẽ sự vô cảm, coi đó như là một cuộc chiến
để loại bỏ căn bệnh này ra khỏi xã hội
0.25
0,25
0,5
0,5
0,5
0,5
Phần II (6 điểm)
Trang 3Câu 1 (mỗi lỗi sai trừ 0,25 điểm – trừ đến hết số điểm của câu)
Câu 2
- Về hình thức: Đạt yêu cầu của đoạn văn diễn dịch viết đủ số câu
- Về nội dung:
HS biết phân tích các hình ảnh thơ, các từ ngữ diễn tả cảm giác, trạng
thái như dềnh dàng, vội vã, vắt nửa mình, các biện pháp nghệ thuật tu
từ…để làm rõ cảm nhận tinh tế của nhà thơ về những biến chuyển trong
không gian lúc sang thu của tạo vật:
Dòng sông trôi một cách thanh thản gợi vẻ êm dịu của bức tranh
thiên nhiên; những cánh chim bắt đầu vội vã ở buổi hoàng hôn; diễn tả
thú vị qua đám mây mùa hạ “vắt nửa mình sang thu”
*Diễn đạt được song ý chưa thật sâu 1,0đ
*Chủ yếu là diễn xuôi, mắc một vài lỗi diễn đạt 0,75đ
* Ý quá sơ sài, nhiều lỗi diễn đạt 0,5đ
- Có sử dụng thành phần biệt lập tình thái (gạch dưới)
- Có sử dụng thành phần khởi ngữ (gạch dưới)
*Nếu đoạn văn quá dài hoặc quá ngắn trừ 0,5 điểm
*Không chú thích rõ, không cho điểm
0,5
1,5
0,5 0,5
Câu 3
- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ
- Từ ngữ thuộc biện pháp ẩn dụ: sấm, hàng cây đứng tuổi
- Tác dụng:
+ Sấm: những tác động, vang động bất thường của ngoại cảnh, cuộc đời
+ Hàng cây đứng tuổi: con người, đất nước đã từng trải
=> Khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác
động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời; một đất nước đã trải qua
nhiều thăng trầm, biến cố thì đất nước ấy cũng luôn kiên cường, mạnh
mẽ
0,25 0,5
0,25 0,25 0,25
BGH TTCM GV