1677831484785 hsa c t hc vi vng

CHUYÊN ĐỀ TỰ HỌC Véi vµng Xu©n DiÖu PHẦN I KIẾN THỨC CƠ BẢN A Hệ thống hóa kiến thức cơ bản về nhà thơ Xuân Diệu I Vµi nÐt vÒ tiÓu sö vµ con ngêi 1 TiÓu sö Xu©n DiÖu (1916 1985) Quª cha Hµ TÜnh, quª[.]

Trang 1

CHUYấN ĐỀ TỰ HỌC: Vội vàng - Xuân Diệu PHẦN I KIẾN THỨC CƠ BẢN:

A Hệ thống húa kiến thức cơ bản về nhà thơ Xuõn Diệu:

I Vài nét về tiểu sử và con ng-ời

1 Tiểu sử

- Xuân Diệu (1916 -1985)

- Quê cha: Hà Tĩnh, quê mẹ: Bình Định, cha là một ông đồ Xuân Diệu lớn

lên ở quê mẹ, sau đú ra Hà Nội học và công tác

- Có thơ đăng báo khi 19 tuổi, từ đú Xuân Diệu nổi tiếng trong phong trào

Thơ mới, là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh)

- Xuân Diệu tham gia cách mạng tr-ớc 1945 và gắn bó cuộc đời với cách

mạng, đảm nhận công tác văn hoá văn nghệ với nhiều c-ơng vị khác nhau

- Mỗi vị trí, Xuân Diệu đều có những đóng góp to lớn, đặc biệt là trong thơ

ca

2 Con ng-ời

- Học đ-ợc ở cha đức tớnh cần cù, kiên nhẫn vỡ vậy Xuõn Diệu học tập, rèn

luyện, lao động, sáng tạo nghệ thuật một cách đầy quyết tâm và say mê

- Thiên nhiên vùng biển quê mẹ có tác động rất lớn tới hồn thơ nồng nàn sôi

nổi của Xuân Diệu

- Bản thân là một trí thức Tõy học nh-ng lại chịu ảnh h-ởng một cách rất tự

nhiên nền văn hoá truyền thống Nờn, ở Xuân Diệu có sự kết hợp hài hoà giữa cổ

điển và hiện đại, ph-ơng Đông và ph-ơng Tây trong t- t-ởng, tình cảm và thẩm

mỹ

- Là một tài năng nhiều mặt, Xuân Diệu đã thử sức mình ở nhiều thể loại: thơ,

văn, phê bình

II Thơ Xuõn Diệu trước Cỏch mạng:

Các tập thơ tiêu biểu: Thơ thơ, Gửi h-ơng cho gió,

1 Nội dung: t- t-ởng bao trùm và chi phối tất cả là là niềm khát khao giao cảm

với cuộc đời Nó đ-ợc biểu hiện ở hai trạng thái cảm xúc đối lập t-ơng phản

nh-ng thống nhất:

+ Là tiếng nói yêu đời, thiết tha với cuộc sống

+ Là tiếng lòng cô đơn, chán nản, hoài nghi

2 Nghệ thuật:

+ Cảm hứng: mới mẻ, hiện đại, chân thực

+ Thi tứ: mới, cấu tứ theo sự vân động của thời gian (động) + Bút pháp hiện đại: XD đ-ợc coi là ng-ời làm chủ bút pháp t-ơng giao đ-ợc

ảnh h-ởng từ tr-ờng phái thơ T-ợng tr-ng Pháp TK 19

+ Có nhiều cách đặt câu, gieo vần, cách xây dựng hỡnh ảnh, cách dùng từ mới

mẻ

III Kết luận

- Xuân Diệu là ng-ời thiết tha gắn bó với cuộc đời, với thiên nhiên, có một

tâm hồn giàu yêu th-ơng, lạc quan, đầy sức sống, sôi nổi, luôn h-ớng về mùa

xuân, ánh sáng, tuổi trẻ, tình yêu Tâm hồn ấy đã đến với cách mạng một cách

chân thật, đầy nhiệt tình

- Xuân Diệu là một ng-ời thức tỉnh sâu sắc về ý thức cá nhân, không chấp

nhận lối sống bằng phẳng, nhạt nhẽo, hời hợt

Trang 2

- Xuân Diệu là một tấm g-ơng lao động nghệ thuật cần cù, nhẫn nại và đầy sáng

tạo

B Hệ thống húa kiến thức cơ bản về bài thơ Vội vàng

I Tỡm hiểu chung:

1 Xuất xứ: Thơ thơ -1938, là một trong những thi phẩm đặc sắc nhất của tập

Thơ thơ, tập thơ thể hiện rõ nhất phong cỏch nghẹ thuật thơ Xuõn Diệu trước

Cỏch mạng, đồng thời khẳng định sự chiến thắng của phong trào Thơ mới

2 Nhan đề: Cách sống, điệu sống, nhịp sống và quan trọng hơn là quan niệm sống

3 Bố cục: 2 Phần:

+ P1: C1->C30:

- Đ1: Khỏt vọng lóng mạn xuất phỏt từ cái tôi gắn bó với đời

- Đ2: Cuộc sống trần thế nh- một thiên đ-ờng trên mặt đất

- Đ3: Quan niệm mới về mùa xuân, tình yêu và tuổi trẻ =>P1: Trình bày lí lẽ vì sao phải sống vội vàng

+ P2: C31-> hết: Biểu hiện cách sống vội vàng

II Hướng dẫn đọc hiểu:

1 Phần 1: 30 cõu đầu:

a Đoạn 1: Bốn cõu thơ đầu: Khỏt vọng lóng mạn, giàu chất nhõn bản của thi

nhõn

+ Đại từ tôi là sự khẳng định của cái tôi trữ tình đầy kiêu hãnh

+ Điệp ngữ: Tôi muốn lặp lại hai lần cùng nghệ thuật lặp cấu trúc cú pháp đã

diễn tả mạnh mẽ, ấn t-ợng khỏt vọng mãnh liệt của nhà thơ

+ Hệ thống động từ: tắt, buộc diễn tả khát vọng muốn đoạt quyền của tạo hoá

Đú là sự hoá thân của -ớc mơ muốn níu giữ thời gian để giữ mãi h-ơng sắc của đời

=> Đ1 là biểu hiện của cái tôi yêu sống nồng nàn của XD

b Đoạn 2: Bảy cõu thơ tiếp theo: Niềm say đắm tha thiết của thi nhõn với

cuộc sống tươi đẹp nơi trần thế:

- Cỏc cõu thơ kộo dài thành 8 chữ để dễ dàng vẽ bức tranh cuộc sống thiờn đường chớnh ngay trờn mặt đất, ngay trong tầm tay của mỗi chỳng ta

- Hỡnh ảnh đẹp đẽ, tươi non, trẻ trung:

+ đồng nội xanh rỡ

+ cành tơ phơ phất

+ ong bướm

+ hoa lỏ

+ yến anh

+ hàng mi chớp sỏng

+ thần Vui gừ cửa

- Tớnh từ chỉ màu sắc + õm thanh, hỡnh ảnh -> Cảnh vật quen thuộc của cuộc sống, thiờn nhiờn qua con mắt yờu đời của nhà thơ đó biến thành chốn thiờn đường, thần tiờn

- Nhịp thơ nhanh, gấp + điệp từ “này đõy” -> Ngạc nhiờn, vui sướng Nhà thơ

như trỡnh bày, mời gọi chỳng ta hóy thưởng thức một thiờn đường đang bày ra ngay trờn mặt đất

- Thỏng giờng ngon như một cặp mụi gần -> So sỏnh mới mẻ, độc đỏo và tỏo

bạo, gợi cảm giỏc tưởng tượng rất mạnh về tỡnh yờu đụi lứa, hạnh phỳc tuổi trẻ

Trang 3

-> quan niệm thẩm mỹ mới của Xuõn Diệu: con người giữa tuổi trẻ và tỡnh yờu mới là chuẩn mực cho cỏi đẹp

TL: Bằng cỏch nhỡn tỡnh tứ, cỏch cảm nhận tinh tế về thiờn nhiờn, con người nhà thơ đó bày ra một bữa tiệc trần gian, một thiờn đường trờn mặt đất với một cảm xỳc hõn hoan, ngõy ngất

c Đoạn 3:Mười bảy cõu tiếp: Quan niệm về thời gian, tỡnh yờu và tuổi trẻ

- Tõm trạng đầy mõu thuẫn nhưng thống nhất: Sung sướng >< vội vàng -> niềm

vui khụng trọn vẹn -> muốn sống gấp, sống nhanh, sống vội tranh thủ thời gian

- Xuõn Diệu thể hiện quan niệm mới về thời gian qua những t-ơng quan đối lập:

+ Xuõn tới - xuõn qua

+ Xuõn non - xuõn già

+ Xuõn hết - tụi mất

+ Lũng rộng - đời chật

-Những cặp từ đối lập, điệp từ, giọng tranh luận, biện bỏc, nhịp điệu sụi nổi, khẩn trương -> khẳng định một chõn lý: tuổi xuõn khụng bao giờ trở lại, phải biết qỳi trọng tuổi xuõn Xuõn Diệu nhỡn thời gian theo kiểu tuyến tớnh, Xuõn Diệu đó lấy cỏi hữu hạn của đời người làm thước đo thời gian

- Điệp từ: Xuõn nhằm nhấn mạnh sự chảy trụi gấp gỏp của thời gian, nghĩa là

nhằm khẳng định tớnh tất yếu qui luật của thiờn nhiờn

- Trong tâm thế ấy Xuõn Diệu hình dung có những cuộc chia phôi lớn trong tự nhiên:

“Mùi sắp sửa” Ta thấy dấu ấn của bút pháp t-ơng giao:

+ Mùi tháng năm: cảm nhận bằng khứu giác

+ vị chia phôi: cảm giác của con ng-ời đ-ợc cảm nhận bằng vị giác,

=> Hai câu thơ thể hiện rất rõ cách cảm nhận tinh vi về thời gian của Xuõn Diệu: mỗi khoảnh khắc đang lìa bỏ hiện tại đê trở thành quỏ khứ đ-ợc hình dung nh- một cuộc chia lìa Khoảnh khắc nào cũng là một chia chia lìa, mất mát Khắp sông núi là những lời thở than, tiễn biệt, thời gian thấm đẫm h-ơng

vị chia lìa Mà sâu xa hơn: mỗi sự vật thiên nhiên đang ngậm ngùi tiễn biệt một phần đời của chính nó, tạo nên sự trôi chảy khụng ngừng, tạo nên sự phôi pha phai tàn của từng cá thể

Vỡ vậy Xuõn Diệu muốn núi: Mỗi khoảnh khắc trong đời của một cá thể đều vô cùng quí giá Nó quí giá vì một khi đã mất đi là mất đi vĩnh viễn Vì vậy con ng-ời phải biết quí từng giây phút của đời mình Khụng thể cầm giữ đ-ợc thời gian, tốt nhất là chạy đua với thời gian để biến mỗi giây phút của đời mình đều trở nên có ý nghĩa.Đó chính là cơ sở sâu xa của thái độ sống vội vàng

2 Phần 2: Chớn cõu thơ cuối: Quan niệm nhõn sinh mới mẻ, tớch cực

- Điệp từ: và… cho -> cảm xỳc ào ạt, dõng trào

- Điệp ngữ: Ta muốn: bộc lộ sự ham hố, yờu đời, khao khỏt hũa nhập của tỏc giả

với thiờn nhiờn và tỡnh yờu tuổi trẻ

- Động từ biểu hiện tỡnh cảm được dựng với mức độ tăng dần: ụm, riết, say, hụn, cắn

- Tớnh từ chỉ xuõn sắc, trạng thỏi được dựng khộo lộo -> tỡnh yờu mónh liệt và tỏo bạo của cỏi tụi thi sĩ

- Từ chỉ mức độ: Chếnh choỏng…đó đầy…no nờ…: Sự hũa nhập của một sức

sống nồng nàn, mờ say

Trang 4

- Điệp cỳ phỏp + sự chuyển húa cỏi tụi trữ tỡnh (tụi -> ta): Sự hũa nhập đồng

điệu trong tõm hồn nhà thơ, mang tớnh phổ quỏt

- Nghệ thuật vắt dũng với ba từ “và” -> Sự mờ say, vồ vập trước cảnh đẹp, tỡnh

đẹp

=> Đoạn thơ thể hiện một cỏi tụi yờu đời, yờu sự sống đến tha thiết cuồng nhiệt cựng quan niệm nhõn sinh tớch cực: hóy sống cao độ cho những phỳt giõy của tuổi trẻ

III Tổng kết:

- Bài thơ thể hiện lũng ham sống mónh liệt của cỏi tụi hiện đại với những quan niệm mới mẻ về tỡnh yờu, hạnh phỳc, tuổi trẻ

- “Vội vàng” tiờu biểu cho phong cỏch thơ Xuõn Diệu: mạch cảm xỳc dồi dào,

mạch lý luận sõu sắc, hỡnh ảnh, ngụn ngữ, nhịp điệu đa dạng, linh hoạt và đầy mới mẻ

PHẦN 2: ĐỀ MINH HỌA

1 Đề bài 1:

Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:

Tụi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất

Tụi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi

Của ong bướm này đõy tuần thỏng mật

Này đõy hoa của đồng nội xanh rỡ

Này đõy lỏ của cành tơ phơ phất

Của yến anh này đõy khúc tỡnh si

Và này đõy ỏnh sỏng chớp hàng mi

Mụ̃i buụ̉i sớm thần Vui hằng gừ cưa

Thỏng Giờng ngon như một cặp mụi gần!

(Vội vàng, Xuõn Diệu - Ngữ văn 11, tập hai, NXB Giỏo dục, 2007,tr.23)

Từ đú, nhận xột về cỏi tụi trữ tỡnh của nhà thơ Xuõn Diệu

I Hướng dẫn HS tỡm hiểu đề:

1 Kiểu bài: cảm nhận đoạn thơ, kết hợp một ý nõng cao

2 Trọng tõm:

- Làm rừ giỏ trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ

- Nhận xột về cỏi tụi trữ tỡnh của nhà thơ Xuõn Diệu

3 Phạm vi: vận dụng kiến thức về tỏc phẩm Vội vàng và tỏc giả Xuõn Diệu

II Hướng dẫn HS lập dàn ý:

1 Đặt vấn đề:

- Dẫn dắt giới thiệu tỏc giả, tỏc phẩm: Xuân Diệu là “nhà thơ mới nhất trong các

nhà Thơ mới” (Hoài Thanh) Bài thơ Vội vàng rỳt trong tập Thơ thơ -1938, là

một trong những thi phẩm đặc sắc thể hiện rõ nhất phong cỏch nghệ thuật thơ Xuõn Diệu trước Cỏch mạng, đồng thời khẳng định sự chiến thắng của phong trào Thơ mới

- Nờu vấn đề: Đoạn thơ: “Tụi muốn tắt nắng đi…

Thỏng Giờng ngon như một cặp mụi gần!”

là một trong những đoạn thơ hay nhất, qua đú người đọc hiểu rừ hơn về cỏi tụi trữ tỡnh của nhà thơ Xuõn Diệu

2 Giải quyết vấn đề:

Trang 5

a Khỏi quỏt: HS nờu vài nột về xuất xứ, nhan đề, bố cục và cảm nhận chung về

đoạn thơ

b Cảm nhận cụ thể:

* Về nội dung: đoạn thơ là niềm say đắm tha thiết của thi nhõn với cuộc sống

tươi đẹp nơi trần thế

+ Bốn cõu thơ đầu: Khỏt vọng lóng mạn, giàu chất nhõn bản của thi nhõn Đú

là ước muốn đến phi lớ, muốn tắt nắng, buộc gió để màu đừng nhạt, hương đừng bay Những điệp ngữ, động từ mạnh kết hợp nhịp thơ,…được kết hợp tinh tế

Thực chất là thi sĩ muốn nớu giữ lại bước đi của thời gian, linh hồn của sự sống

để vĩnh viễn húa, bất tử húa cỏi đẹp:

Tụi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất Tụi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi

Đú là biểu hiện của lũng ham sống nồng nàn và một trỏi tim yờu đời mónh liệt

+ Bảy cõu thơ tiếp: Niềm say đắm tha thiết của thi nhõn với cuộc sống tươi đẹp

nơi trần thế:

Của ong bướm này đõy tuần thỏng mật

Này đõy hoa của đồng nội xanh rỡ

Này đõy lỏ của cành tơ phơ phất

Của yến anh này đõy khúc tỡnh si

Và này đõy ỏnh sỏng chớp hàng mi

Mụ̃i buụ̉i sớm thần Vui hằng gừ cưa

Thỏng Giờng ngon như một cặp mụi gần!

- Bức tranh thiờn nhiờn, cuộc sống tươi đẹp nơi trần thế: Ong bướm say mờ trong "tuần thỏng mật", hoa rực rỡ trong màu "xanh rỡ" của đồng nội, cành tơ phơ phất đựa vui với giú xuõn, õm thanh rộn ró, nỏo nhiệt như khỳc nhạc "tỡnh si" của cặp yến anh Tất cả đều cú đụi cú cặp, khiến ta liờn tưởng đến một tỡnh yờu hạnh phỳc, ngọt ngào, say mờ Hỡnh ảnh "ỏnh sỏng chớp hàng mi" khiến ta liờn tưởng đến ỏnh nắng lọt qua rốm mi của cụ gỏi trẻ in búng trờn gương mặt xuõn sắc, đõy là hỡnh ảnh giàu sức gợi Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giỏc từ thị giỏc, thớnh giỏc sang vị giỏc, cảm nhận thỏng giờng, mựa xuõn căng tràn sức sống từ đụi mụi của người con gỏi… Đú là một bức tranh thiờn nhiờn, cuộc sống

tràn đầy xuõn sắc, xuõn tỡnh được vẽ nờn bằng niềm say đắm tha thiết của thi

nhõn với cuộc đời trần thế

- Đoạn thơ cũng thể hiện quan niệm thẩm mĩ mới của Xuõn Diệu: con người giữa tuổi trẻ và tỡnh yờu mới là chuẩn mực cho mọi vẻ đẹp

- Đồng thời, quan niệm về hạnh phỳc của Xuõn Diệu cũng được bộc lộ: Hạnh phỳc ở ngay trong tim ta, bờn ta, ngay tại cuộc sống nơi trần gian, hóy trõn trọng

nú

* Về nghệ thuõt: mang đậm dấu ấn phong cỏch nghệ thuật thơ Xuõn Diệu

+ Thể thơ: Kết hợp linh hoạt thể ngũ ngụn và thể thơ tự do

+ Có nhiều cách đặt câu, gieo vần, cách xây dựng hỡnh ảnh, cách dùng từ mới

mẻ

+ Biện phỏp nghệ thuật: ẩn dụ, nhõn húa, so sỏnh, điệp cấu trỳc, bút pháp t-ơng giao,…

+ Giọng điệu: sụi nổi, hào hứng,…

Trang 6

c Nhận xột về cỏi tụi trữ tỡnh của nhà thơ Xuõn Diệu:

* Cỏi tụi của Xuõn Diệu qua đoạn thơ:

- Cỏi tụi mang trong mỡnh khỏt vọng lóng mạn, cỏi tụi yờu đời ham sống mónh liệt, cỏi tụi cú những quan niệm mới mẻ về cỏi Đẹp, về hạnh phỳc, cỏi tụi độc đỏo trong sỏng tỏc thể hiện qua dấu ấn “mới nhất trong những nhà thơ mới”

* Nhận xột:

- Cỏi tụi cỏ nhõn tớch cực

- Tạo cho Xuõn Diệu một phong cỏch nghệ thuật riờng

- Đúng gúp quan trọng cho sự phỏt triển nền thơ ca dõn tộc

3 Kết thỳc vấn đề:

- Khỏi quỏt lại giỏ trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ: Bài thơ với một hỡnh thức nghệ thuật rất điờu luyện: sự kết hợp hài hũa giữa mạch trữ tỡnh và mặt triết lớ, cũng việc sử dụng thành cụng cỏc biện phỏp tu từ đó cất lờn lời giục gió sống mónh liệt, sụi nổi và luụn biết trõn quý từng giõy phỳt trong cuộc đời mỡnh

- Khẳng định tài năng và phong cỏch nghệ thuật thơ Xuõn Diệu

2 Đề bài 2:

Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:

Ta muốn ụm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mấy đưa và gió lượn,

Ta muốn say cỏnh bướm với tỡnh yờu,

Ta muốn thõu trong một cỏi hụn nhiều

Và non nước, và cõy, và cỏ rạng, Cho chếnh choỏng mựi thơm, cho đó đầy ỏnh sỏng, Cho no nờ thanh sắc của thời tươi;

- Hỡi xuõn hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

(Vội vàng, Xuõn Diệu - Ngữ văn 11, tập hai, NXB Giỏo dục, 2007,tr.23)

Từ đú nhận xột về thỏi độ sống của nhà thơ

2 Trọng tõm:

- Nờu vấn đề: Đoạn thơ: Ta muốn ụm

……

- Hỡi xuõn hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

Trang 7

là một trong những đoạn thơ hay nhất, qua đó người đọc hiểu rõ hơn về thái độ sống của nhà thơ Xuân Diệu

a Khái quát: HS nêu vài nét về xuất xứ, nhan đề, bố cục và cảm nhận chung về

đoạn thơ

* Về nội dung:

- Cái tôi có những cảm nhận độc đáo về bức tranh thiên nhiên:

+ tràn đầy sức sống (mơn mởn)

+ lãng mạn, đắm say (mây đưa, gió lượn, cánh bướm, tình yêu)

+ sống động, rực rỡ (đã đầy ánh sáng, no nê thanh sắc, xuân hồng)

=> Nhà thơ nhìn đời bằng cặp mắt "xanh non, biếc rờn" nên mùa xuân mới hiện lên rõ rệt và sống động đến thế

- Cái tôi với khát khao tận hưởng vẻ đẹp, hương sắc của cuộc đời trần thế một cách vồ vập, hăm hở, cuống quýt (ba chữ ta muốn ôm đứng riêng thành một dòng thơ; điệp ngữ: ta muốn; động từ mạnh theo mức độ tăng tiến: ôm, riết, say, thâu, cắn)

- Cái tôi thể hiện tình yêu cuộc sống nồng nhiệt, tha thiết, mãnh liệt

* Về nghệ thuật:

- Thể thơ: tự do

- Từ ngữ: sáng tạo rất hiện đại của nhà thơ (ôm, riết, thâu, cắn; mơn mởn, chếnh choáng, đã đầy, no nê; và )

- Hình ảnh: táo bạo, mãnh liệt

- Biện pháp nghệ thuật: điệp từ, điệp ngữ phong phú, linh hoạt

- Giọng điệu: đắm say, sôi nổi

c Nhận xét về thái độ sống của Xuân Diệu:

- Sống vội vàng là phải sống nhanh, sống gấp, sống là phải chạy đua với thời gian Sống là để tận hưởng mọi vẻ đẹp của cuộc đời trần thế, sống hết mình với từng giây phút ngắn ngủi của tuổi trẻ, mùa xuân và cuộc đời để sự sống có giá trị hơn

- Sống là tận hưởng,tận hiến

- Thái độ sống vội vàng là tâm thế sống, là triết lí sống tích cực của Xuân Diệu; góp phần thức tỉnh thế hệ trẻ biết tận dụng thời gian, biết trân trọng tuổi trẻ, cuộc đời để sống có ý nghĩa hơn

3 Kết thúc vấn đề:

- Đoạn thơ mang đậm dấu ấn phong cách nghệ thuật thơ Xuân Diệu, khẳng định

vị trí của một nhà thơ mới nhất trong phong trào Thơ mới

- Qua đoạn thơ, người đọc thấy được một hồn thơ trẻ trung, lãng mạn với quan niệm nhân sinh tiến bộ Đằng sau đó là tình yêu cuộc sống, niềm khát khao giao cảm với đời của Xuân Diệu

PHẦN 3: ĐỀ LUYỆN TẬP

Câu 1: Ghi lại các nhận định đánh giá về nhà thơ Xuân Diệu

Gợi ý:

1 "Xuân Diệu là một nhà thơ lớn, đặc sắc, độc đáo của nền thơ hiện đại Việt Nam… cho tới nay và những năm tháng trước mắt liệu có ai vượt được Xuân

Diệu trong lĩnh vực thơ tình? Và không ai có thể thay thế được Xuân Diệu"(Tố

Hữu)

Trang 8

2 Nhà thơ nữ lừng danh, bà Bra-gri-a-ma ở chân núi Vi-to-sa (Bungari) khi

tuyển thơ tình trên thế giới, bà đã khoe với các bạn Việt Nam: "Tôi mở đầu tuyển tập hàng trăm tác giả này bằng nhà thơ Nga Puskin và kết thúc bằng nhà thơ Xuân Diệu - Việt Nam, Xuân Diệu là nhà thơ tình lớn của phương Đông vậy!"

3."Xuân Diệu là cả một viện nghiên cứu văn học trong anh" (Chế Lan Viên)

4 "Nhà thơ Xuân Diệu mất đi, thấy có mang theo một mảng đời văn tôi"

(Nguyễn Tuân)

5 "Đau lòng thay! Mất một nhà thơ lớn Mất một người bạn và về thơ anh là

bậc đàn anh của tôi” (Hoàng Trung Thông)

6 “Xuân Diệu là một người của đời, một người ở giữa loài người Lầu thơ của

ông xây dựng trên đất của một tấm lòng trần gian” (Thế Lữ - Lời tựa cho tập

"Thơ thơ")

7 Hoài Thanh là người đầu tiên cho rằng “Xuân Diệu mới nhất trong các nhà

thơ mới”

8 "Nếu bây giờ chỉ cần gọi tên một nhà thơ trong thơ mới thôi, thì gần như tất

cả sẽ gọi Xuân Diệu"

9 Nguyễn Đăng Mạnh: "Xuân Diệu không quan niệm tình yêu chỉ là sự giao

cảm xác thịt mà còn là sự giao cảm của những linh hồn mà đấy mới là cái khát vọng cao nhất, cái đích cao nhất trong tình yêu"

10 “Thơ là đi giữa nhạc và ý Rơi vào cái vực ý, thì thơ sẽ sâu, nhưng rất dễ khô khan Rơi vào cái vực nhạc, thì thơ dễ làm đắm say người, nhưng cũng dễ nông cạn Tố Hữu đã giữ được thế quân bình giữa hai vực thu hút ấy Thơ của

anh vừa ru người trong nhạc, vừa thức người bằng ý” (Chế Lan Viên-"Lời

nói đầu tuyển tập thơ Tố Hữu")

11 Xuân Diệu là một người của đời, một người ở giữa loài người Lầu thơ cảu

ông xây dựng trên đất của một tấm lòng trần gian ( Thế Lữ )

Câu 2: Cảm nhận của anh chị về đoạn thơ sau:

“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua

Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già;

Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,

Không cho dài thời trẻ của nhân gian,

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,

Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại !

Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời;

Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi,

Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt…

Con gió xinh thì thào trong lá biếc,

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa ?

Chẳng bao giờ, ôi ! Chẳng bao giờ nữa…”

(Vội vàng, Xuân Diệu - Ngữ văn 11, tập hai, NXB Giáo dục, 2007,tr.23)

Từ đó, nhận xét những quan niệm của nhà thơ Xuân Diệu về thời gian

Gợi ý:

Trang 9

2 Trọng tõm:

- Nờu vấn đề: Đoạn thơ: “Xuõn đương tới nghĩa là xuõn đương qua

Chẳng bao giờ, ụi ! Chẳng bao giờ nữa…”

là một trong những đoạn thơ hay nhất, qua đú người đọc hiểu rừ hơn những

quan niệm về thời của nhà thơ Xuõn Diệu

a Khỏi quỏt: HS nờu vài nột về xuất xứ, nhan đề, bố cục và cảm nhận chung về

đoạn thơ

* Về nội dung: Cỏch cảm nhận về thời gian của Xuõn Diệu qua đoạn trớch:

- Xuõn Diệu thể hiện quan niệm mới về thời gian tuyến tớnh qua những t-ơng quan đối lập:

+ Xuõn tới - xuõn qua

+ Xuõn non - xuõn già

+ Xuõn hết - tụi mất

+ Lũng rộng - đời chật

+ Những cặp từ đối lập, điệp từ, giọng tranh luận, biện bỏc, nhịp điệu sụi nổi, khẩn trương -> khẳng định một chõn lý: tuổi xuõn khụng bao giờ trở lại, phải biết qỳi trọng tuổi xuõn Xuõn Diệu nhỡn thời gian theo kiểu tuyến tớnh, Xuõn Diệu đó lấy cỏi hữu hạn của đời người làm thước đo thời gian

+ Điệp từ: Xuõn nhằm nhấn mạnh sự chảy trụi gấp gỏp của thời gian, nghĩa là

nhằm khẳng định tớnh tất yếu qui luật của thiờn nhiờn

- Trong tâm thế ấy Xuõn Diệu hình dung có những cuộc chia phôi lớn trong tự nhiên:

“Mùi sắp sửa” Ta thấy dấu ấn của bút pháp t-ơng giao:

+ Mùi tháng năm: cảm nhận bằng khứu giác

+ vị chia phôi: cảm giác của con ng-ời đ-ợc cảm nhận bằng vị giác,

=> Hai câu thơ thể hiện rất rõ cách cảm nhận tinh vi về thời gian của Xuõn Diệu: mỗi khoảnh khắc đang lìa bỏ hiện tại đê trở thành quỏ khứ đ-ợc hình dung nh- một cuộc chia lìa Khoảnh khắc nào cũng là một chia chia lìa, mất mát Khắp sông núi là những lời thở than, tiễn biệt, thời gian thấm đẫm h-ơng

vị chia lìa Mà sâu xa hơn: mỗi sự vật thiên nhiên đang ngậm ngùi tiễn biệt một phần đời của chính nó, tạo nên sự trôi chảy khụng ngừng, tạo nên sự phôi pha phai tàn của từng cá thể

Trang 10

Vỡ vậy Xuõn Diệu muốn núi: Mỗi khoảnh khắc trong đời của một cá thể đều vô cùng quí giá Nó quí giá vì một khi đã mất đi là mất đi vĩnh viễn Vì vậy con ng-ời phải biết quí từng giây phút của đời mình Khụng thể cầm giữ đ-ợc thời gian, tốt nhất là chạy đua với thời gian để biến mỗi giây phút của đời mình đều trở nên có ý nghĩa Đó chính là cơ sở sâu xa của thái độ sống vội vàng

* Về nghệ thuật:

- Thể thơ tự do, cấu trỳc dũng thơ linh hoạt

- Sự kết hợp giữa mạch cảm xỳc và mạch luận lớ

- Cỏch nhỡn, cỏch cảm mới và những sỏng tạo độc đỏo về hỡnh ảnh thơ

- Biện phỏp nghệ thuật: Tương phản, điệp từ, nhõn húa, ẩn dụ chuyển đổi cảm giỏc, liệt kờ…

- Giọng điệu: buồn bó, gấp gỏp

c Nhận xột về quan niệm nhõn sinh tớch cực của Xuõn Diệu:

- Xuõn Diệu bộc lộ một cỏi "tụi" tràn đầy niềm khỏt sống, tận hưởng một cỏch cuồng nhiệt những thanh sắc của cuộc đời, mựa xuõn, tỡnh yờu và tuổi trẻ

- Vội vàng là lời giục gió hóy sống mónh liệt, sống hết mỡnh, hóy quý trọng từng giõy, từng phỳt của cuộc đời mỡnh nhất là những thỏng năm tuổi trẻ

=> Đoạn thơ thể hiện một quan niệm mới mẻ về thời gian mà trước đõy chưa từng cú Đú là một quan niệm nhõn sinh tiến bộ, tớch cực của Xuõn Diệu trước cuộc đời

3 Kết thỳc vấn đề:

- Đoạn thơ mang đậm dấu ấn phong cỏch nghệ thuật thơ Xuõn Diệu, khẳng định

vị trớ của một nhà thơ mới nhất trong phong trào Thơ mới

- Qua đoạn thơ, người đọc thấy được một hồn thơ trẻ trung, lóng mạn với quan niệm mới mẻ về thời gian Đằng sau đú là tỡnh yờu cuộc sống, niềm khỏt khao giao cảm với đời của Xuõn Diệu

Tiêu đề	Vội vàng
Tác giả	Xuân Diệu
Trường học	Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Văn học
Thể loại	Phân tích
Năm xuất bản	1938
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	613,38 KB