Chiếc thuyền ngoài xa: Người đàn bà hàng chài

Tô Hoài đã từng khẳng định Nguyễn Minh Châu là một tài năng xuất sắc “Đọc Nguyễn Minh Châu, người ta thấy cuộc đời và trang sách liền nhau Chặng đường đời hôm nay cũng như từng đoạn sáng tạo trên giấy.

Tô Hoài đã từng khẳng định Nguyễn Minh Châu là một tài năng xuất sắc “Đọc Nguyễn Minh Châu, người ta thấy cuộc đời và trang sách liền nhau Chặng đường đời hôm nay cũng như từng đoạn sáng tạo trên giấy của tài năng” Thật vậy, điều

đó được thể hiện rõ ràng qua mỗi tác phẩm của ông Một trong số đó phải kể đến

“Chiếc thuyền ngoài xa”

Hình tượng NĐBHC trong truyện ngắn CTNX là một nhân vật tiêu biểu chứng tỏ độ

“chín” về tài năng và bản lĩnh sáng tác của NMC NMC là nhà văn có vị trí đặc biệt trong đời sống văn học nước ta, nhất là trong thời kì mà văn học VN đang có sự chuyển động sâu sắc và phức tạp, một thời kì trở dạ của đất nước: thời kì đổi mới Trên hành trình ấy, NMC đã trở thành một trong những cây bút tiên phong của văn học VN thời kì đổi mới, thuộc trong số những người mở đường tài năng và tinh anh nhất trong thời đại chúng ta” (Nguyên Ngọc)

Hành trình sáng tác của ông chia làm hai giai đoạn rõ rệt : trước và sau 1975 Trước năm 1975, NMC từng là cây bút xuất sắc của văn học sử thi thời đánh Mĩ Song, sau năm 75, các tác phẩm của ông chuyển mình theo hướng đời tư thế sự Nhà văn thường thể hiện cái tôi của mình trong tác phẩm với những triết lí, chiêm nghiệm, suy ngẫm hay còn gọi làmối trăn trở quan hoài thường trực về cuộc sống con người.Trong hành trình đổi mới, về quan niệm mối quan hệ giữa VHNT và cuộc sống con người, ông coi VHNT và cuộc sống là hai vòng tròn đồng tâm mà tâm điểm là con người Ngoài ra, qđ nt về con người của NMC là đánh giá con người ở nhiều chiều, luôn luôn đi tìm những hạt ngọc ẩn chứa trong bề sâu tâm hồn con người

Sự nghiệp sáng tác của NMC gắn với nhiều tác phẩm ấn tượng Tuy nhiên giai đoạn sau 1975, người đọc hay đề cập đến “Chiếc thuyền ngoài xa” Đây là truyện ngắn xuất sắc được sáng tác vào sau năm 75 của NMC khi nhà văn hướng sự quan tâm của mình tới những vấn đề đời tư thế sự.Đặc biệt CTNX được nhà văn sáng tác vào 1983 Năm 1983 là thời điểm oi nồng ngột ngạt trước cơn giông bão lịch

sử của công cuộc đổi mới đất nước 1986, cái thời mà mỗi khi nhớ lại NMC không khỏi cảm thấy “gai người” Theo nhà văn Nguyên Ngọc, NMC”là người cảm nhận

ra sớm nhất, sâu xa nhất, tận máu thịt tâm tưởng mình cái yêu cầu bức bách sống còn của cuộc “trở dạ” nọ, mà ngày nay chúng ta gọi là công cuộc đổi mới Truyện

ban đầu được in trong tập “bến quê” và sau đó được tập hợp, in lại trong tập

“CTNX” năm 1987

Về truyện “CTNX” truyện kể về gia đình NĐBHC.Vì cuộc sống mưu sinh vất vả khó khăn, cho nên Cứ sau mỗi chuyến đi biển, người chồng lại dẫn người vợ lên bờ để trút mọi nỗi chán chường, bực bội, bế tắc vào những trận đòn man rợ, cứ ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng.Những ngày sau đó cảnh tượng như vậy vẫn tiếp diễn Và rồi theo lời mời, nđbhc đã đến toà án huyện Tại đây bà đã kể câu chuyện cuộc đời mình với Đ và P

Người đàn bà hiện lên là” một người trạc ngoài bốn mươi, thân hình cao lớn với những đường nét thô kệch Mụ rỗ mặt” Đây là hình ảnh người lao động vất vả lam lũ nhọc nhằn Dường như cuộc sống mưu sinh đã lấy đi tất cả sự sống, sức lực và niềm vui của chị Thế nhưng đằng sau vẻ ngoại hình đấy nđbhc lại có vẻ đẹp tâm hồn ẩn chứ bên trong bề sâu

Khi bị chồng đánh thì chị không van xin, không phản kháng, không hề chống cự

Và khi ở tòa án huyện dù được khuyên bỏ chồng, chị vẫn dứt khoát không chịu Đầu tiên, bởi vì chị là người có tấm lòng vị tha, chị không sống cho mình mà sống cho người khác.Trước hết chị sống cho các con, yêu thương con.Chị gồng mình gánh chịu đòn roi của chồng là bởi vì những đứa con “ Ông trời sinh ra người đàn

bà là để đẻ con, rồi nuôi con cho đến khi khôn lớn cho nên phải gánh lấy cái khổ” Tình mẫu tử được chị ý thức sâu sắc như một thiên tính đương nhiên của người phụ nữ, thiên chức làm mẹ Do đó khi nói câu trên, người đọc có thể cảm nhận được sự hạnh phúc , tự hào khi chị đẻ ra các con rồi nuôi các con khôn lớn.Nói như Chu Văn SƠn đây chính là vẻ đẹp mẫu tính Chị nhận ra đượccuộc sống trên mặt biển đầy sóng gió, những đứa trẻ luôn cần sự che trở, bảo vệ của người mẹ

Đó cũng là nguyên nhân khiến chị cho rằng: “Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thể sống cho mình như ở trên đất được!” Vì sống trên thuyền, luôn phải lênh đênh trên biển cả rộng lớn nên lúc phong ba bão táp rất cần một người đan ông chống trọi dù người đàn ông ấy có thú tính, vũ phu tàn bạo đi chăng nữa Chính tình thương yêu sâu sắc với con cái đã khiến chị phải nhẫn nhục chịu sự đày ải tàn nhẫn của người chồng để con thuyền có người đàn ông khỏe mạnh, biết nghề, và quan trọng hơn, đó là người bố của những đứa con, người

duy nhất trên đời có thể tận tâm, tận lực cùng chị chèo chống khi phong ba, để cùng làm ăn nuôi nấng các con.Ngoài ra tình yêu thương con của chị được thể hiện qua việc vì lo cho thằng Phác nên đã gửi nó lên rừng ở với ông ngoại.Thằng Phác là đứa con mà chị yêu quý nhất trong đàn con của mình Bởi đây là “cái thằng con từ tính khí đến mặt mũi giống như lột ra từ cái lão đàn ông đã từng hành hạ chị.Do đó việc chị đưa thằng P lên rừng ở với ông ngoại tức là chị đang tránh cho P bị ảnh hưởng tiêu cực từ bố.Chính vì vậy sau khi P bênh mẹ mà đánh

bố, nđbhc “miệng mếu máo gọi, ngồi xệp xuống trước mặt thằng bé, ôm chầm lấy

nó rồi lại buông ra, chắp tay vái lấy vái để, rồi lại ôm chầm lấy.” hành động vái con của nđbhc nói với chúng ta : tình yêu thương con đã khiến người mẹ đau đớn, xấu

hổ nhục nhã Đó là nỗi đau khi không che chắn nổi cho tuổi thơ của các con được trong sáng Chị đau thêm nổi đau của các con khi phải chứng kiến cảnh bố hành

hạ mẹ dã man Và chị càng đau hơn khi từng ngày phải chứng kiến một cách bất lực sự phát triển tính cách của con trong môi trường tăm tối

Tình mẫu tử của chị không chỉ được thể hiện qua nước mắt mà còn hiện ra qua niềm vui, dẫu là hiếm hoi, ít ỏi Khi nhắc tới những lúc vợ chồng con cái sống hòa thuận ở trên thuyền, khuôn mặt xấu xí của mụ chợt ửng sáng lên như một nụ cười “- đó là ánh sáng kì diệu tỏa ra từ vẻ đẹp cảm động của tình mẫu tử “ Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no” Vì thương các con chị phải

“thức trắng rất nhiều đêm để kéo lưới, khuôn mặt mệt mỏi,tái ngắt.Cũng vì

thương con nên sau này con cái lớn lên , chị mới xin được với lão đưa chị lên bờ

mà đánh Qua đó ta có thể cảm nhận được vẻ đẹp vị tha trong tâm hồn nđbhc Người đàn bà không chỉ sống cho các con mà chị còn sống vì chồng “Trước kia thời là con gái vì bị bệnh đậu mùa cho nên xấu xí rỗ mặt.”Và khi có người thanh niên cục tính nhưng hiền lành lấy chị làm vợ nđôhc đã cho chị ấy một gia đình Ta

có thể cảm nhận được sâu thẳm trong trái tim NĐBHC là sự hàm ơn Không những thế chị còn nhẫn nhục chịu đựng đòn roi của chồng Vì chị hiểu rằng chồng mình không hề ghét bỏ mình nhưng vì cuộc sống mưu sinh vất vả, nhọc nhằn trên mặt biển đầy sóng gió, sự nghèo đói khốn quẫn trên một con thuyền chật chội, những cay đắng, bế tắc, phất uất triền miên đã vượt khỏi giới hạn chịu đựng của con người, khiến một anh con trai cục tính nhưng hiền lành… không bao giờ đánh đập

vợ đã dần trở thành vũ phu độc ác Chị cũng hiểu lão đánh vợ không phải vì thù

ghét gì người vợ khốn khổ,lão đánh vợ chỉ như người khác uống rượu cho nguôi quên nỗi khổ sở của mình “Bất kể lúc nào thấy khổ quá là lão xách tôi ra đánh, cũng như đàn ông thuyền khác uống rượu…Giá mà lão uống rượu…thì tôi còn đỡ khổ”

Không chỉ thấu hiểu, xót thương cho nỗi khổ sở của người chồng, cũng không chỉ chia sẻ nỗi khổ sở ấy bằng sự chịu đựng kì lạ, người đàn bà nhân hậu còn mang một mặc cảm có lỗi khi cho rằng: “giá tôi đẻ ít đi, hoặc chúng tôi sắm được một chiếc thuyền rộng hơn… lỗi chính là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá, mà

thuyền lại chật” Nếu cả Đẩu và Phùng đã kinh ngạc, bất bình trước sự cam chịu, nhẫn nhục của người vợ bị chồng hành hạ thì khi hiểu nguyên nhân của thái độ

ấy, họ càng kinh ngạc vì sự nhân hậu vị tha trong tấm lòng người đàn bà ấy cũng lớn lao, kì lạ tới mức không thể nào hiểu được

Ngoài tấm lòng vị tha, đức tính hi sinh, lí do thứ hai chị không chịu bỏ chồng là do

sự sâu sắc thấu trải của chị.Khi nói chuyện với P và Đ người đàn bà hàng chài quê mùa, thất học nhưng lại có con mắt như đang nhìn suốt cả đời mình, có sự thâm trầm trong việc hiểu thấu lẽ đời đã khiến các anh trở thành những người nông nổi, ngây thơ Những nhận xét giận dữ, bất bình, những lời khuyên đầy thiện chí thấm đẫm lòng nhân hậu, những giải pháp tưởng như duy nhất đúng đắn, tưởng như là lẽ đương nhiên không cần bàn cãi: Cả nước này không có một người chồng nào như hắn… Chị không sống nổi với cái lão đàn ông vũ phu đấy đâu… đều lần lượt vấp phải những lí lẽ bình dị nhưng nghiệt ngã và không thể thay đổi của hiện thực cuộc sống qua những thấu trải, chiêm nghiệm sâu xa của người đàn bà.Nđb

đã giúp P và Đ hiểu ra những nghiệt ngã của cuộc đời , chỉ rõ sụ thiếu thực tế của

họ mặc dù họ rất tốt “ Chị cảm ơn các chú, lòng các chú tốt, nhưng các chú đâu có phải người làm ăn…cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm

ăn lam lũ, khó nhọc” Việc làm ăn mà chị nói đến là vc kéo chài, kéo lưới Đây là công việc hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết biển cả, là một nghề chất chưởng cầu may.Chính vì vậy chị hiểu rõ việc rất cần một người đàn ông chèo chống lúc phong

badù anh ta có man rợ, hung bạo, nhất là những khi gặp giông bão, biển động Họ phải hợp sức lại mà làm lụng quần quật để nuôi một đàn con - mà nhà nào cũng trên dưới chục đứa Ngoài ra chị còn hiểu được “làm nhà trên đất ở một chỗ đâu

có thể làm được cái nghề thuyền lưới vó? Từ ngày cách mạng về, cách mạng cấp đất cho nhưng chẳng ai ở, vì không bỏ nghề được ‘’

Chị đã giúp Đẩu và Phùng nhận ra tình trạng luẩn quẩn, bế tắc trong cuộc sống của ngư dân: ở thuyền thì chật chội, bức bối, bấp bênh nhưng lên bờ thì lại phải

bỏ nghề, mà sự tồn tại của ngư dân thì gắn chặt với nghề Đến đây cả P và Đ đều hiểu ra một nghịch lý xót xa Trước kết luận chua chát của Đẩu về nghịch lí Bây giờ tôi đã hiểu … trên thuyền phải có một người đàn ông dù hắn man rợ, tàn bạo, người đàn bà sông nước đã có một lời đáp thật nhẹ nhàng, thấm thía, sâu sắc, chân tình mà thắt vào lòng người khi những chiêm nghiệm được rút ra từ cuộc đời gian truân, vất vả: Cũng có khi biển động sóng gió chứ chú!

Từ đây nhà văn muốn nói với chúng ta lòng tốt và thiện chí con người đôi khi cũng phải phù hợp với hoàn cảnh thực tế và qua chuyện của nđbhc Những hiểu biết cảu P và Đ đối sánh với ng đàn bà từng trải hiểu đời, hiểu người, hiểu tất cả

những sự việc có thể và không thể của cuộc sống đời thường càng khẳng định sự sâu sắc của NĐBHC Điều này khiến người đọc vừa cảm phục nhưng cũng xót thương cho số kiếp của con người khi sự sâu sắc được đánh đổi bằng mồ

hôi,nước mắt, cay đắng, nhọc nhằn

Có người đã nói: "Những nhân vật và những tính cách sinh động chính là tấm huân chương cao quí của nhà văn" Thực vậy, nhân vật giữ một vai trò hết sức quan trọng trong thành công của một tác phẩm, một tác giả văn học Một tác phẩm hay phải là tác phẩm có những nhân vật ấn tượng, cá tính, ám ảnh và thể hiện được sự sáng tạo của người nhào nặn ra chúng Trong đoạn trích trên nghệ thuật xây dựng nhân vật người đàn bà hàng chài đã được làm nổi bật rõ nét Đầu tiên, NMC đã đặt nhân vật nđbhc vào tình huống truyện độc đáo: quá trình nhận thức của P để từ đó qua câu chuyện của tòa án huyện từ những giây phút nghẽn lại trong quá trình nhận thức sau tất cả anh đã vỡ ra rất nhiều điều về người đàn bà Người đàn bà với vẻ bề ngoài lam lũ, nhếch nhác, quê mùa, rỗ mặt, cao lớn thân hình thô kệch nhưng sâu trong tâm hồn chị là vẻ đẹp của người phụ

nữ VN : vị tha, giàu đức hy sinh, sâu sắc thấu trải lẽ đời Đây cũng chính là vẻ đẹp khuất lấp Điều này cũng thể hiện được quan điểm nghệ thuật về con người của NMC “tìm hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồn con người”

Tiếp theo , Vì NMC thiên về khuynh hướng đời tư, thế sự Chính vì vậy, Ngôn ngữ,hành động, cử chỉ của nđb hiện lên chân thực, đời thường, linh hoạt Ở tòa án huyện, lúc đầu thị chị xuất hiện bằng những hình ảnh rụt rè dù đây không phải lần đầu chị đên một nơi công sở ‘’ Người đàn bà vẫn có vẻ sợ sệt, lúng túng, tìm đến một góc tường để ngồi’’ Ngay cả cách xưng hô ‘con-quý tòa’’ cũng thể hiện được

sự sợ sệt, rón rén của người đàn bà Tuy nhiên sau khi lấy được sự thăng bằng, người đàn bà vừa mới sợ sệt van xin bỗng chốcđột ngột chuyển đổi cách xưng hô

‘’chị-các chú’’, nđbhc hiện ra là một người từng trải, hiểu biết cuộc đời và chính chị là người thức tỉnh cho P và Đ về cách nhìn nhận cs, cng

Như vậy, Trong sáng tác của Nguyễn Minh Châu, những nhân vật trong đó

thường là người lính, người anh hùng của thời đại đã nhường chỗ cho những nhân vật đích thực của dòng đời lam lũ, thăng trầm Cùng với sự vận động đổi mới của văn học, với tâm huyết của một nhà văn yêu nghề, với thái độ nghiêm túc, Nguyễn Minh Châu đã có những thành công trong việc đổi mới nghệ thuật xây dựng nhân vật của mình

Từ hình ảnh người đàn bà hàng chài, nhà văn NMC đã thể hiện quan điểm về cách nhìn nhận cuộc sống và con người trong tác phẩm CTNX

Về cách nhìn nhận cuộc sống Cuộc sống vốn chưa bao giờ đơn giản, càng không xuôi chiều, cuộc sống luôn phải có những mặt đối lập, nghịch lí kể cả trong thời bình và con người đôi khi phải chấp nhận mâu thuẫn nghịch lý này Nếu lúc đầu cả

P và Đ đều có nút thắt “không thể nào hiểu được, không thể nào hiểu được” khi người đàn bà nhất quyết không chịu bỏ người chồng vũ phu dù ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng cả nước không có một người chồng nào như hắn Nhưng sau khi nghe người đàn bà kể về câu chuyện của mình thì cả P và Đ đều

“Phải phải bây h tôi đã hiểu” Các anh đã vỡ ra rất nhiều điều về cuộc sống ĐÓ là lòng tốt của các anh đã không phù hợp với hoàn cảnh thực tế và lý thuyết đôi khi không phù hợp với thực tế cuộc sống

Đồng thời khi nhìn nhận cuộc sống phải có cái nhìn đa chiều, đôi khi mình phải chấp nhận cái có thể thành cái không thể, cái không thể thành cái có thể.Ví như nếu trong cuộc sống sẽ không bao giờ xảy ra việc người mẹ vái lạy con vì người

mẹ là bề trên Tuy nhiên trong tác phẩm CTNX, chuyển tưởng như không thể xảy

ra ấy lại trở thành có thể

Về cách nhìn nhận con người,trước hết, chúng ta phải đánh giá nhìn nhận con người qua nhiều chiều nhiều phương diện,không chỉ đánh giá bề ngoài mà còn đánh giá tính cách Nói như NMC là ‘’cuộc sống đa diện con người thì đa đoan’’ Anh P trong tác phẩm đã có một cái nhìn phiến diện khi anh hỏi ng đàn bà “ Lão ta trước hồi bảy nhăm có đi lính ngụy không? Nhưng người đàn bà đã trả lời “ Không chú à, cũng nghèo khổ, túng quẫn đi vì trốn lính” Như vậy P đã có đánh giá định kiến, phiến diện một chiều Khi anh chỉ thấy nđohc đánh vợ nhưng anh đã tự cho rằng a chồng ác ôn và đi lính ngụy Hay như câu hỏi khác P hỏi “ Cả đời chị có một lúc nào thật vui” Khi hỏi câu hỏi này phần nào P cx đã nghĩ rằng người đàn bà không có một lúc nào vui cả Tuy nhiên trái ngược vs suy nghĩ của P, nđb đã nói

“Có chứ chú! Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no”

Đồng thời, Từ câu chuyện của người đàn bà, P và Đ cũng vỡ ra những suy ngẫm về con người Về NĐÔLC nếu như ban đầu họ nhìn nhận anh như một tội nhân thì sau câu chuyện của nđb họ nhận ra nđô không chỉ là tội nhân mà anh còn là nạn nhân của cuộc sống đói nghèo Ngoài ra nếu lúc đầu họ thấy người đàn bà nhận nhục chịu đựng những đòn roi của chồng,là một người phụ nữ thất học quê mùa lạc hâu thì lúc sau họ hiểu ra đằng sau vẻ bề ngoài ấy nđb là ng phụ nữ sắc sảo thấu trải lẽ đời vị tha giàu đức hi sinh Thêm vào đó họ còn tự vỡ ra về chính mình Với Đẩu, anh là người tốt giỏi về luật P nhưng lại thiếu kiến thức đời sống Còn với chính P, anh nhận ra chính bản thân anh cũng từng có cái nhìn phiến diện trước sự vật hiện tượng vì vậy anh đã có cái nhìn đánh giá nhìn nhận thiếu thuyết phục Như vậy trong cuộc sống chúng ta phải luôn luôn đánh giá con người ở nhiều phương diện, không nên đánh giá một chiều phiến diện

Để làm được điều trên, người nghệ sĩ phải có tố chất nghệ sĩ và ngoài tố chất cũng chưa đủ, người nghệ sĩ còn cần phải phản ánh đúng hiện thực cuộc sống tức

là phải có phẩm chất, có tâm Cái tài lẫn cái tâm phải hài hòa trong người nghệ sĩ

để họ phát hiện nhanh cái đẹp, phát hiện trúng bề sâu của cuộc sống

Có thể thấy trước 75, sở trường của NMC là viết về người lính chiến tranh Là nhà văn mặc áo lính, Nguyễn Minh Châu ý thức sâu sắc về sứ mệnh cao cả, nhiệm vụ

thiêng liêng của người cầm bút trong giai đoạn khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước Tâm niệm sáng tác duy nhất trong ông lúc này là hướng đến cuộc “chiến đấu vì sự sống còn của cả dân tộc, đất nước”, do vậy nhà văn đã dành gần hai chục năm sung sức của cuộc đời để tìm tòi, khám phá, thành tâm và say sưa ngợi ca vẻ đẹp lung linh, kỳ ảo của cuộc sống và tâm hồn con người trong chiến tranh Đó chính là những tác phẩm được viết bởi cảm hứng sử thi-anh hùng

ca - một cảm hứng chủ đạo của văn học thời kỳ chống Mỹ mà Nguyễn Minh Châu

là một trong những nhà văn thể hiện xuất sắc nhất với Mảnh trăng cuối rừng, Dấu chân người lính… Có thể nói đây là mảng đề tài làm nên tên tuổi của ông trước

1975

Thế nhưng Nguyễn Minh Châu lại là người chiến sĩ đi tiên phong trong sự nghiệp Đổi mới của Văn học Việt Nam nửa cuối TK 20 Trong cơn trở dạ nhiều đau đớn ấy- thời gian trước cái mốc năm 1986 (Thời kỳ Đổi mới) Nguyễn Minh Châu đã thể hiện cả bản lĩnh dũng cảm và tài năng của mình cho một khát vọng khẩn thiết và mãnh liệt: văn chương cần phải khác Nơi đó cái đẹp phải là cái “thật”, con người phải được nhìn nhận ở “bề sâu, bề sau, bề xa” của nó.’’Chiếc thuyền ngoài xa’’ như một minh chứng cho tấm lòng hướng về con người, khả năng giải mã những mặt phức tạp cuộc đời của Nguyễn Minh Châu tác phẩm đã đánh dấu sự đổi mới trong sáng tác của NMC sau 1975 Bởi CTNX được tác giả viết vào năm 1983 trước 3 năm của thời kì đổi mới Năm 1983, khi Chiếc thuyền ngoài xa ra đời, đất nước vẫn chưa thoát khỏi dư chấn của chiến tranh, đời sống nhân dân vô cùng khó khăn, số phận cá nhân nằm im dưới ‘’lớp băng hà” Với những dự cảm thời cuộc sắc bén và tài năng nghệ thuật của mình, Nguyễn Minh Châu đã giúp lớp băng hà kia có những vết nứt cần thiết, vết nứt để nhìn ra vùng tối, và có thể, đón nhận vùng sáng

Khép lại đề tài chiến tranh ngoài mặt trận NMC hướng ngòi bút của mình vào vấn

đề đời tư_thế sự Vậy nên cuộc sống hậu chiến của đất nước với muốn vàn khó khăn, phức tạp đã hắt bóng một cách chân thực sâu sắc qua những trang viết của CTNX ĐỒng thời khép lại khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn của một thời đánh MĨ, CTNX đã mở ra những suy nghĩ trăn trở, những quan hoài thường trực của NMC về thân phận con người Ông lo lắng băn khoăn về nhân cách đạo đức của con người trong cuộc sống thường nhật Ông sâu sắc trăn trở những vấn

đề của cuộc sống mưu sinh Và sự đổi mới trong sáng tác của NMC được thể hiện

rõ nhất khi nhà văn viết bài viết “Hãy đọc lời ai điếu cho một nền văn nghệ minh họa” (1987)