Chiếc thuyền ngoài xa Người đàn bà hàng chài

Người đàn bà hàng chài Hà Phương docx CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA (NGUYỄN MINH CHÂU) Chiếc thuyền ngoài xa ( Nguyễn Minh Châu) 1) Lai lịch ● Tên gọi Nhân vật không tên, không có tên riêng cụ thể,.

-CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA (NGUYỄN MINH CHÂU)-Chiếc thuyền ngoài xa ( Nguyễn Minh Châu) 1) Lai lịch:

● Tên gọi: Nhân vật không tên, không có tên riêng cụ thể, gọi phiếm định “người

đàn bà hàng chài”, “mụ” Người đàn bà không tên nhưng là nhân vật có vị trí đáng kể, sự xuất hiện của chị làm cho câu chuyện “săn ảnh” của anh nghệ sĩ nhiếp

ảnh được soi chiếu từ một góc nhìn khác – góc nhìn ở bề sâu bức tranh cuộc sống

● Giá trị đại diện: Không phải ngẫu nhiên mà tác giả không đặt tên cho

nhân vật này mà ông muốn thông qua người đàn bà hàng chài để bày tỏ vẫn còn những phụ nữ vô danh ở vùng biển này với số phận lam lũ, nghèo khổ nhưng vẫn đối mặt với cuộc sống Người phụ nữ Việt Nam trong cuộc sống mới, người mẹ hi sinh vì con, người dân lao động bôn

ba vùng biển 

● Giá trị cá thể : Người đàn bà ấy mang số phận nhỏ bé vô danh, cuộc

đời vô danh thể hiện hoàn cảnh sống của nhân dân lúc bấy giờ vẫn tồn đọng những vấn đề cơ cực Có lẽ nếu không thu vào tầm mắt của nhiếp ảnh Phùng, người đàn bà ấy cũng chẳng được an ủi, bênh vực, chị sẽ chẳng là ai trong cuộc đời này thậm chí không được sống với chính mình, sống “vô danh" trong chính cuộc đời của mình

● Tuổi tác: “trạc ngoài bốn mươi"- Độ tuổi đáng lẽ ra phải ổn định về mọi mặt

trong cuộc sống, là độ tuổi của sự thông tuệ, đầy kinh nghiệm, cũng là lúc đã định hình rõ được lý tưởng sống cho riêng mình Hay nói cách khác, độ tuổi này là lúc con người ta phải thực sự yêu và quý trọng bản thân mình Sau tuổi 40, độ tuổi thường được hạnh phúc, bình yên theo cách của mình, là lúc để bản thân có thể thanh thản làm những gì mình thích thay vì những áp lực sự nghiệp như khi còn trẻ Những lẽ thường ấy lại đối nghịch với nhân vật người đàn bà hàng chài trong tác phẩm ChỊ không những phải khổ sở làm việc ngày đêm đầy mệt nhọc, cuộc sống khốn khổ của chị xoay quay vấn đề cơm áo gạo tiền của cả gia đình Chị còn phải làm mẹ của đàn con thơ, làm bao cát cho người chồng vũ phu của mình, làm một người phụ nữ yêu thương tất cả mọi người nhưng quên mất chính bản thân chị

● Gia cảnh: 

● Lúc nhỏ sống trên bờ: Vì xấu mà không lấy được chồng Nhà chị cũng

khá giả, nhà trước ở trong phố Chị có mang với một anh hàng chài đến nhà mua lưới, người phụ nữ theo anh ta sống trên một chiếc thuyền với công việc nặng nhọc, vất vả quanh năm. 

● Lúc có gia đình: Kết hôn thì sinh nhiều con, cuộc sống túng quẫn từ đó

lão chồng trở nên hung bạo đánh đập vợ để trút giận Người đàn bà chỉ biết câm lặng chịu đựng vì con.  

2) Ngoại hình:

● Thân hình: 

● Dáng người: “cao lớn" “ thô kệch", vóc dáng điển hình khoẻ khoắn quen

thuộc của người đàn bà vùng biển. 

● Tấm lưng: “Tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới”,chiếc áo mặc đã sờn

cũ, dùng thời gian lâu Hình ảnh này thể hiện cuộc sống khó khăn, nghèo khổ, cơ cực xoay quay vấn đề cơm áo gạo tiền

● Nửa thân dưới: “ , nửa thân dưới ướt sũng”, chiếc áo mặc đã cũ còn

phải chịu cực hình ngày đêm vật lộn với công việc Nửa dưới ướt bởi bà kéo lưới, chăng lưới, mài mặt với biển cả kiếm bữa ăn cho gia đình Dấu hiệu công việc thể hiện rõ ngay qua ngoại hình của người đàn bà 

● Bàn tay: 

● Vái con: “chắp tay vái lấy vái để", chị cầu xin con không bất đạo với cha mình.

Chị cầu xin con tha thứ cho bản thân vì không bảo vệ được tâm hồn của cậu bé Chị vái con mình thể hiện sự cầu khẩn mật thiết, bỏ qua cái đoan nghiêm của người mẹ

● Vái Đẩu: “chắp tay lại vái lia lịa", lần này cầu xin cũng là để bảo vệ gia đình của

mình Chị chắp tay van xin, bỏ qua tự tôn của bản thân để khẩn thiết van lạy quý toà không bắt chị “bỏ nó"

→ Người con ăn nằm với biển cả, lẽ đó khiến ngoại hình cơ cực, khắc khổ của người phụ này cũng gắn liền với vị mặt của cuộc đời và nước biển

● Khuôn mặt:

● Da mặt: “Mụ rỗ mặt", lúc nhỏ sống trên bờ, bị thủy đậu nên gương mặt

chằng chịt những nốt rỗ khiến cho người phụ nữ ấy trở nên xấu xí không một ai trong phố lấy Những vết sẹo không lành trên khuôn mặt ấy chứng minh cho cuộc sống cơ cực, cái số vất vả sau này; vừa cho thấy những biến

cố mà người phụ nữ ấy phải trải qua

● Giọt nước mắt trong nốt rỗ: “những giọt nước mắt chứa đầy trong những nốt rỗ chằng chịt".Vết sẹo trên khuôn mặt còn không lành nói gì

đến vết sẹo trong tâm hồn người phụ nữ ? Tác giả khai thác thành công chi tiết “rỗ mặt" thể hiện ý nghĩa hàm súc phía sau Đó là người phụ nữ đã vốn quen vật lộn với biến cố cuộc đời, quen với những giọt nước mắt đau thương đọng lại trên vết sẹo đời Phải chăng, đây là chủ ý của tác giả khi tạo nên một nơi cất giữ nỗi đau của người đàn bà ấy? Nốt rỗ? Nốt rỗ chằng

chịt như cuộc đời bôn ba của bà, còn giọt nước mắt đọng trên đó như thể phải cất giấu, che đậy những nỗi buồn không muốn nói ra

● Thần sắc khuôn mặt: “Khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới": Thời gian làm việc là ngày đêm, tính chất công việc cơ cực của người dân hàng chài.“ , tái ngắt và dường như đang buồn ngủ”,  tái

ngắt vừa báo hiệu tình trạng sức khoẻ vừa báo hiệu trạng thái khuôn mặt của người phụ nữ Có lẽ cái mệt mỏi nào đó khiến bà bơ phờ, da mặt “tái"

đi mất sức sống và cũng có thể đó là trạng thái bộc lộ trên khuôn mặt khi thực tâm trong lòng bà đã biết rõ điều gì không mấy tốt đẹp chuẩn bị xảy

ra. 

● Đôi mắt: 

● xuất hiện lần 1: “ ngước mắt nhìn ra ngoài mặt phá nước…”, đôi mắt mang sự lo lắng, quan tâm của chị nhìn ra xa chiếc thuyền để

chắc chắn rằng những đứa con không thể thấy được cái cảnh mẹ bị bố đánh như vậy “Nhìn ra ngoài", tầm mắt bỗng xa vút theo sự vô tận của biển cả, dường như thế giới nội tâm của nhân vật được hé mở Đôi

mắt ấy chứa biết bao sầu muộn và tâm sự “ rồi lại nhìn xuống chân." đôi mắt mang sự rầu rĩ, lo toan Đôi mắt mang đầy những tâm

sự không thể cất thành lời. 

● xuất hiện lần 2: “ rỏ xuống những dòng nước mắt…”, đôi mắt của sự cam chịu, nhẫn nhục, kiên cường Chị bị những đòn roi tàn

bạo từ tên chồng vũ phu, cái tàn bạo mà đến nghệ sĩ Phùng cũng khó

mà chấp nhận nổi Nhưng chị không khóc Đôi mắt ấy không khóc dù bản thân bị dày vò đến nhường nào Chị khóc khi biết con mình phát hiện ra cảnh tượng ấy, khóc vì không bảo vệ được con, khóc vì sợ con bất hiếu với cha- người đàn ông đánh đập chị

● xuất hiện lần 3: “ bỗng ngẩng đầu lên nhìn thẳng vào chúng

tôi…”, đôi mắt mạnh mẽ khi phủ quyết đề nghị của Đẩu và Phùng về

vấn đề ly hôn với chồng Đôi mắt biết khóc, nhưng không biết nói Đôi mắt biết bảo vệ chồng, con, gia đình nhưng quên mất bảo vệ chính mình Đôi mắt nhìn thẳng ấy thể hiện tấm lòng sâu sắc của người đàn

bà sâu sắc từng trải Đôi mắt khiêm nhường, cảm tạ khi cất lời “Chị cảm ơn các chú…”

● xuất hiện lần 4: “ mụ đưa cặp mắt đầy mệt mỏi nhìn ra ngoài…”,

đôi mắt mệt mỏi, phờ phạc bởi thiếu ngủ, làm việc vất vả Chi tiết

này thể hiện trạng thái tinh thần của chị, đó là mệt mỏi, rầu rĩ thông qua đôi mắt Hơn thế, cách “nhìn ra ngoài" lặp lại lần hai càng thể hiện đôi mắt mang nhiều tâm sự, đôi mắt lo toan cho tương lai phía trước Chị nhìn ra ngoài cũng vì lo cho người khác, lo cho “thiếu nữ mặc áo tím" đang chờ chị

● xuất hiện lần 5: “ con mắt như nhìn suốt cả đời mình", đôi mắt nhiều tâm sự của chị được thấy rõ nhất qua chi tiết này Khi giãi bày

với Phùng và Đẩu, chị nói ra được chút ít phần nào thế giới nội tâm của mình “Nhìn suốt cả đời", nhìn trên nhiều phương diện để chị rút

ra cái phần nhọc này của gia đình cũng có lỗi của chị Người đàn bà sâu sắc ấy như đang mở lòng, lật lại quãng đời của mình để giãi bày với 2 nhân vật Phùng và Đẩu

● xuất hiện lần 6: “người đàn bà đã khóc khi nghe đến thằng Phác",

đôi mắt thương con vô cùng tận Dù chị giấu kín nỗi đau của mình

đến mức nào thì đôi mắt ấy cũng tràn ra ngoài những bí bách không còn chỗ chứa Chị không khóc cho mình Chị bật khóc khi nhắc đến con Phác-đứa con chị yêu nhất, nhân vật duy nhất có thể tác động đến

“dòng nước mắt" của người phụ nữ ấy Tình mẫu tử bỗng trở thành điểm yếu duy nhất của người đàn bà hàng chài mạnh mẽ này

● Miệng:

● xuất hiện lần 1: “miệng mếu máo gọi", khi biết con thấy cảnh tượng

mình đau đớn.  Lúc đó chị mới cất lời ba chữ “Phác, con ơi!” Trước đó

dù bị tra tấn dã man nhường nào, chị cũng không hé miệng van xin, cầu

lạy “Cũng y hệt người đàn bà, thằng bé…như một người câm", miệng

của chị không cất tiếng khi bị đối xử tàn bạo nhưng lại lên tiếng khi thấy con của mình Ba chữ ấy là  lời bảo vệ con mình của một người đàn bà đang chìm trong đau khổ

● xuất hiện lần 2: “Người đàn bà bỗng chép miệng, ”, chép miệng là

hành động thể hiện những suy nghĩ, trăn trở chưa tìm ra được cách giải quyết hoặc là những bất lực, thất vọng không thể nói thành lời Có lẽ chị đang thất vọng về bản thân mình, chị ước giá như mình đẻ ít thì đỡ khổ phần nào cho gia đình. 

→ Ngoại hình người đàn bà là hình ảnh một con người xấu xí, tàn tạ, vì cuộc đời  nhọc nhằn, lam lũ, vất vả, đau khổ làm cho diện mạo chị đã xấu nay càng trở nên thô kệch và xấu hơn Qua đó, nhà văn thể hiện nỗi xót thương và sự thương cảm cho số phận người dân trong thời kỳ “chuẩn bị cuộc sống mới".

3) Vị trí trong tác phẩm

● Vị trí xuất hiện: Nhân vật “người đàn bà” là số phận đại diện cho trăm ngàn

người đàn bà hàng chài sống lênh đênh trên sông nước Nhân vật này không xuất hiện ngay từ đầu truyện và xuất hiện trong một tình huống éo le, oái ăm Người đàn bà bước xuống từ Chiếc thuyền ngoài xa tuyệt đẹp – là tâm điểm của bức ảnh nghệ thuật mà nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng sau hơn một tuần lễ “phục kích” đã tìm thấy được Nhưng Phùng không thể nào ngờ tới đằng sau vẻ đẹp tuyệt đích của

bức ảnh nghệ thuật lại là một câu chuyện đời thường, một số phận bi thương, ai oán. 

● Ý nghĩa: 

● tạo ra tình huống nghịch lí: Nhân vật được xuất hiện trong  tình huống

nghịch lý (bị chồng đánh nhưng không phản ứng; không chịu bỏ chồng…), mang đến cho người đọc những nhận thức về những ngang trái, phức tạp của cuộc sống và những éo le, đáng thương trong số phận con người

● tạo ra tình huống đối lập: Nếu những dòng đầu tiên, những cảm nhận

mong manh mà thắm đượm tư chất nghệ sĩ của Phùng về phong cảnh thiên nhiên nơi đây thì trên nền trời đó xuất hiện câu chuyện éo le của gia đình hàng chài Trên nền thiên nhiên bao la rộng lớn là những câu chuyện bé nhỏ khiến người ta đau lòng

● tạo ra mối quan hệ hữu cơ giữa đời sống và nghệ thuật: Bức tranh nghệ

thuật thu vào chiếc máy ảnh của Phùng có đẹp đến mấy cũng khó mà để tâm hồn người nghệ sĩ được thảnh thơi sau khi biết được câu chuyện cơ cực phía sau Cảnh đẹp nhờ có con thuyền Nhìn xa thì khiến lòng người thổn thức Nhìn gần, nhìn sâu mới thấy lòng xót thương, thấu cảm

● Nhân vật chính: 

● Đối với cốt truyện: Chị là nhân vật trung tâm của câu chuyện, dưới sự

chứng kiến của Phùng Nhân vật không tên ấy có vai trò chính trong cốt truyện đồng thời có dẫn dắt diễn biến của tác phẩm, quyết định bởi lựa chọn, hành động, lời nói của chị

● Đối với nội dung tư tưởng: Nhân vật người đàn bà là nơi tác giả gửi gắm

những chân lý sống, những hiện thực cuộc sống được bộc bạch bởi chính người cùng khổ ấy Chị sẽ giải thích, dàn trải đời sống thực tại với những suy ngẫm sâu sắc thấu đáo của người từng trải. 

4) Tính cách, phẩm chất

1 Cam chịu nhẫn nhục 

- Cam chịu nhẫn nhục thể hiện qua sự chấp nhận

● Hành động “Buông thõng": Chị “có lẽ định gãi hay sửa lại mái tóc” nhưng

rồi “buông thõng”, như thể buông thõng cuộc đời, buông thõng số phận của

mình, “buông thõng" thân xác tàn cỗi này để thỏa mãn cơn thịnh nộ của chồng mình Chị cam chịu như thể một lẽ "thường tình", nhẫn nhục đối với chị như

thể là thói quen đến mức “chán chẳng buồn" sốt sắng → Người đàn bà hàng chài ấy nhẫn nhục đến mức vô cảm với chính bản thân của mình

●  “Cặp mắt nhìn xuống chân”: 

● “cặp mắt nhìn xuống” mệt mỏi như một kẻ tội đồ chờ đợi một hình

phạt không tránh khỏi Khi bị đánh dã man, người đàn bà chịu đòn

với vẻ cam chịu nhẫn nhục, đó là thái độ của một con người đang nhẫn nhục thực hiện nghĩa vụ đau khổ của mình, không oán thán, không bất bình, không né tránh Nghĩa vụ của người vợ, người mẹ mà

chính bản thân chị tạo ra áp lực cho mình   → Đôi mắt chị là đôi mắt kiên cường và cam chịu là minh chứng cho tình mẫu tử, chỉ khóc vì con chứ không khóc khi bị bạo hành bởi chồng. 

●  đôi bàn chân  của người đàn bà ấy phải chăng cũng nứt nẻ, nhiều

“rỗ sẹo"; chị nhìn lại đôi bàn chân đi được nửa chặng đường đời và thấy tủi thân chăng? Hành động cúi đầu nhìn xuống chân như thể một đứa trẻ con đang chờ bị phạt và thấy hối lỗi Còn chị, ước gì chị là trẻ con để không suy nghĩ xa xôi, ước gì cái nhìn vào đôi bàn chân ấy là cặp mặt thơ ngây, trong trắng với cuộc đời bôn ba Cặp mắt tối sầm

nhìn xuống đôi chân chai sạn ấy thể hiện sự chỉn chu không cần thiết. 

→ Chị dường như đang chờ đợi cái điều “nghịch lý nhưng được cho là thường tình”.

● “Người đàn bà với một vẻ đầy cam chịu đầy nhẫn nhục, không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách chạy trốn" Khi bị đánh, chị

không khóc, dù đau đớn tột cùng trong cả trái tim và thân thể, nhưng chị đã bình tĩnh để đón nhận đòn roi mà không rơi một giọt nước mắt nào Đó không phải vì chị không đau không đớn, mà vì chị đã quá quen với những dày vò này, thậm chí, chị còn lập “quy định” cho nó khi “yêu cầu” người đàn ông chỉ đánh trên bờ để đàn con không nhìn thấy sự đau thương của gia đình mình. 

→ Đau khổ đã chai sạn, nỗi đau thể xác không còn khiến chị đau đến mức phải lên tiếng hoặc có lẽ nỗi đau ấy nhỏ hơn sự thấu cảm của chị dành cho áp lực của chồng mình, dành cho những đứa con cần mái ấm gia đình của chị

- Cam chịu nhẫn nhục thể hiện qua sự lựa chọn

● Ở bãi xe tăng: “bất ngờ người  đàn bà buông đứa trẻ ra, đi thật nhanh ra khỏi bãi xe tăng hỏng, đuổi theo lão đàn ông Cả hai người lại trở về chiếc thuyền” Sau khi bị đánh, người đàn bà chạy theo chồng, trở về chiếc thuyền

nghĩa là chị tự nguyện gắn bó với lão đàn ông dù biết rằng sẽ bị chồng hành

hạ bất cứ lúc nào Chị không thể bỏ chồng mình dù bị đánh đập dã man Chị kiên cường nhẫn chịu những nỗi đau cả thể xác và tinh thần Gồng gánh những

nỗi đau không ai có thể chịu nổi→ Đau khổ là sự lựa, tự quyết định của chị.

● Ở nơi công sở: Khi được đề nghị giúp đỡ thì người đàn bà ấy chắc nịch nói :

"Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được nhưng đừng bắt con

bỏ nó" Chị hiểu cơ cực của cuộc sống mưu sinh trên biển không có người đàn

ông, hiểu được mái ấm gia đình cần trụ vững như thế nào Chị hiểu thấu cho

chồng mình, thông cảm cho những áp lực ấy Chị thương con, không muốn con thiếu tình thương, nuôi dạy từ bố Nhưng rồi ai hiểu cho chị? Người đàn

bà cam chịu với đức tính hy sinh, vẻ đẹp đại diện cho hình ảnh người phụ nữ Việt Nam Sự lựa chọn của chị cho thấy giới hạn chịu đựng của người phụ nữ này thật đáng nể Vì con, vì gia đình, thân xác hao mòn ấy có đáng là bao Sự khốn cùng của cảnh bạo lực gia đình là do chị tự chọn, do chị “chắp tay vái lia lịa” quý toà để xin không bỏ chồng Những nỗi đau ấy do chị tự chọn, tự đặt lên bản thân người mẹ, người vợ, người dân lao động khốn cùng

→ Tỉ lệ thuận giữa sự cam chịu nhẫn nhục và tình yêu gia đình, tình mẫu tử của người đàn bà

hàng chài

0 Giàu lòng tự trọng

- Giàu lòng tự trọng với con: 

● Khi cố giấu diếm: “Người đàn bà đứng lại, ngước mắt nhìn ra  ngoài mặt phá nước chỗ chiếc thuyền đậu một thoáng, ”: Tại sao người đàn bà ấy lại phải nhìn

trở lại mặt phá nơi có chiếc thuyền của gia đình bà đang neo đậu?  Phải chăng đó

là cái nhìn để thêm một lần xác thực không có đứa con nào của bà trên chiếc thuyền ấy phải mục kích cảnh cha của chúng hành hạ mẹ chúng Chị cam chịu những trận đồn như một lẽ đương nhiên, vì không muốn ai biết, không muốn những đứa con ngây thơ phải chứng kiến cảnh bố đánh mẹ Chị im như tượng đá nhận về mình mọi nỗi đau đớn để chồng được hả cơn giận, để gia đình còn có người chèo chống lúc phong ba và cùng nhau nuôi đàn con “đặng 1 sắp trên dưới chục đứa” 

● Khi sự tự tôn bị phá vỡ: Chị sau khi biết được hành động vũ phu của tên chồng

bị thằng Phác và người lạ chứng kiến, chị mới thấy “đau đớn – vừa đau đớn vừa xấu hổ, nhục nhã” Chắc chắn đây không chỉ là sự đau đớn về thể xác Giọt nước

mắt đau khổ của người đàn bà trào ra, chị không muốn bất cứ ai chứng kiến và thương xót, kể cả thằng Phác (đứa con chị yêu nhất) và nhất là một người lạ Thân thể bị chà đạp, nhân phẩm bị xúc phạm nhưng người đàn bà ấy không hề bận tâm – một sự nhẫn nhục của con người có nhân cách, có lòng tự trọng và thấu hiểu lẽ đời, có một tình thương con vô bờ bế

- Giàu lòng tự trọng với người ngoài: Sự khốn khổ của chị còn hiện ra ngay trong dáng

vẻ: “ sợ sệt, lúng túng” khi ở tòa án, “tìm đến một góc tường để ngồi” Thậm chí khi Đẩu phải mời đến lần thứ hai chị mới “rón rén đến ngồi ghé vào mép chiếc ghé và cố thu người lại” Có lẽ đó là dáng vẻ của một con người tội nghiệp luôn thấy sự có mặt của

mình trong cuộc đời này là một phi lý, luôn mặc cảm, tự ti và do đó muốn giảm thiểu sự vướng víu, phiền phức đến khó chịu mà mình có thể gây ra cho mọi người xung quanh

0 Sự sâu sắc của người từng trải

- Thấu hiểu tình cảnh sống thực tại: Ở tòa án huyện, chị nhất quyết không bỏ người chồng vũ phu, chị “chắp tay vái lạy quý tòa, quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”, vì chị là một người rất sâu sắc lẽ đời,

hiểu được hoàn cảnh và lựa chọn của mình Chị hiểu rằng: bất kỳ 1 cuộc hôn nhân nào tan vỡ thì người buồn đau nhất chính là những đứa con Đứa có bố thì không có mẹ, đứa

có mẹ thì không có bố, chia đàn xẻ nghé Một gia đình hạnh phúc, trước tiên phải là một gia đình đầy đủ các thành viên dù gia đình đó vẫn còn khiếm khuyết Hơn nữa, vắng bóng người đàn ông trên cuộc đời người phụ nữ cùng những người con thực sự là một mất mát lớn Với cái nghề biển mặt này, khó lòng mà trụ được bằng thân đàn bà con gái yếu ớt nói

gì còn cưu mang bầy con thơ Chị nhìn thấu hệ luỵ tương lai, thấu đáo câu chuyện và đưa

ra lời lẽ thuyết phục cán bộ

- Thấu hiểu lòng tốt của người khác: Ban đầu khi nghe những lời của Đẩu người

đàn bà ấy “ngồi cúi gục xuống” sau đó “ngẩng đầu lên nhìn thẳng” vào Đẩu và Phùng.

Từ “khúm núm, sợ sệt” bỗng nhiên tỏ ra “sắc sảo” đến bất ngờ Khi chị quyết định mở

lòng để giãi bày với hai người đang giúp đỡ mình, thái độ và biểu cảm ấy dường như thể hiện được sự tự tin, khẳng khái đầy quyết đoán với sự lựa chọn đầy “phi lý" của chị Chị chọn để bản thân mình “được" đánh, chị từ chối những lời giúp đỡ như thể van nài, van xin

- Thấu hiểu, cảm thông với chồng: Hiểu tính cách chồng vốn “cục tính nhưng

hi ền lành lắm, không bao giờ đánh đập tôi”  Cảm thông với chồng vì hoàn cảnh mà bị tha hóa, chị giãi bày với Đẩu và Phùng vì “nghèo khổ, túng quẫn đi vì trốn lính” nên “lúc nào th ấy khổ quá là lão xách tôi ra đánh” Người đàn bà ấy biết rõ rằng: thân gái dặm

trường, họ cần một người đàn ông để chèo lái con thuyền, con cái của họ cần có một người cha để dựa dẫm Thân phận là người đàn bà hàng chài bản thân cần người chồng để

sẻ chia khó khăn trong cuộc sống: cần người đàn ông để chèo chống con thuyền lúc phong ba, cùng nhau làm ăn nuôi con khôn lớn, cùng nhau gánh vác gia đình Từ đó, ta càng thêm ngậm ngùi bởi tấm lòng rộng lớn của một người VỢ dành cho người bạn đời bên cạnh mình Họ vừa yêu thương con, vừa bao dung thấu hiểu chồng mình, họ đã sống

vì biết ơn người bên cạnh, chứ không còn nghĩ riêng cho mình Lời nói giãi bày, giải

thích đầy thuyết phục để từ chối sự giúp đỡ của Đẩu “các chú đâu có phải là người làm ăn người làm ăn lam lũ, khó nhọc”, “các chú không phải là đàn bà trên chiếc thuyền không có đàn ông” Nếu như Phùng và Đẩu nhìn lão đàn ông hàng chài như một thủ phạm đáng lên án, thì trong mắt người đàn bà hàng chài, chồng mình lại là nạn nhân của hoàn cảnh Chính hoàn cảnh cuộc sống nghèo khổ, tăm tối đã khiến cho lão chồng bất cứ lúc nào “thấy khổ quá là lão xách người đàn bà ra đánh” Điều đó chứng tỏ người đàn bà rất hiểu sự tác động của hoàn cảnh đối với tính cách con người, hiểu được nguyên nhân sâu xa dẫn tới những hành động vũ phu, tha hóa của người chồng Thằng Phác tuy còn nhỏ nhưng cũng hiểu cái gì xảy ra trước mắt, những cơn mưa roi mà bố hành hạ mẹ, em cũng không nỡ để yên Thằng bé tìm mọi cách để bảo vệ mẹ, đứng lên đối diện với người

bố hung tợn để cứu mẹ khỏi vùng vây của sự bạo hành Con trai chị, nghệ sĩ Phùng, phận

nam nhi còn khó lòng khuất mắt khỏi hành động vũ phu ấy Vậy mà chị còn chẳng thèm kêu lên tiếng nào, chị cũng không khóc không than vãn Thậm chí chị còn ra điệu lệ cho những trận bạo hành vô lí ấy, đó là “lên bờ" đánh để tránh các con nhìn thấy. 

- Thấu hiểu số phận của bản thân: “từ nhỏ không ai lấy” Chị ý thức được

rằng, vì ngoại hình xấu nên số phận hẩm hiu, lỡ duyên, mặc dù gia đình khá giả ở phố song người đàn bà phải lấy một anh hàng chài nghèo khổ, quanh năm suốt tháng bám trụ lấy biển khơi, phơi nắng phơi sương.  Cuộc sống túng quẫn, bấp bênh kéo dài dai dẳng

“bi ển động suốt tháng, cả nhà chồng con cái toàn ăn cây xương rồng luộc chấm muối”, thuyền chật con đồng “đặng một sắp con nhà nào cũng trên dưới chục đứa” Cái nghèo

đeo bám gia đình chị, trở thành lí do bất mãn khiến người chồng chị hằng yêu thương không ngần ngại vung tay quất mạnh vào cuộc đời chị những đòn roi chua chát Chị hiểu được hoàn cảnh của mình, sẵn sàng cam chịu và chấp nhận đòn roi để cùng chồng gồng gánh, lèo lái con thuyền gia đình, cho đàn con được ăn ngon, ngủ yên trong nỗi đoạn trường của mình

- Thấu hiểu lẽ ở đời: 

+ Đối nhân xử thế: Ban đầu là cách xưng hô “quý tòa”, “con” sau đó đổi thành “các

chú”, “ch ị”, đây chính là giọng điệu của người từng trải, giọng điệu của người bề trên.

+ Bảo vệ chứng kiến bản thân: Chị chỉ ra sai lầm trong nhận thức của Phùng và Đẩu

với tất cả sự cảm thông nhất Điều đó càng cho thấy nghịch lý ở đời và sự non nớt, thiển cận của con người khi vội vàng đánh giá câu chuyện trên bề mặt nổi Đó là sự sai lầm của người ngoài cuộc, ở cự ly xa với cuộc sống: “Các chú đâu có phải là người làm ăn cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của người làm ăn lam lũ khó nhọc”. 

+ Cái nhìn đa diện: Người đàn bà là hiện thân cho hiện thực cuộc sống vốn dĩ phong

phú và phức tạp, cái nhìn của người đàn bà về hoàn cảnh sống của mình rất đa chiều, không phải chỉ có đau đớn, bạo hành mà cũng có lúc gia đình chị hạnh phúc, vui vẻ, hòa thuận. 

+ Coi trọng những điều nhỏ nhặt nhất:  người đàn bà biết chắt chiu những hạnh phúc

bình dị, đó là sự lựa chọn có suy nghĩ kỹ lưỡng chứ không phải là sự ngờ nghệch Cuộc sống nhọc nhằn cơ cực đã dạy cho người đàn bà biết trân trọng, giữ gìn những hạnh phúc nhỏ bé mà chị đã lựa chọn sánh vai cùng nó suốt cuộc đời

+ Nhận thức rõ vấn đề xã hội: Người đàn bà hàng chài còn chỉ ra sự bất cập trong cuộc

sống của Đảng, của chính quyền Cách mạng Chị cho thấy “từ ngày cách mạng về, cách

m ạng đã cấp đất cho nhưng chẳng ai ở, vì không thể bỏ được nghề” bởi sự tồn tại của họ

gắn chặt với nghề Con người chị có suy xét kỹ càng mọi diễn biến từ tình hình xã hội tác động đến gia đình của mình, từ ánh sáng cách mạng giúp gia đình nhỏ của mình không còn phải ăn “xương rồng luộc"

0 Nhân hậu bao dung vị tha

● Sự giản đơn trong mưu cầu hạnh phúc:

● Chị vẫn cảm thấy bản thân mình may mắn khi có gia đình: Trong câu

chuyện kể về cuộc đời mình chị có nhắc lại “từ nhỏ đã là đứa con gái

x ấu”, “rỗ mặt”, nhà khá giả nhưng vì xấu nên “trong phố không ai lấy”

nếu không phải hồi ấy hắn chấp nhận chị thì sao chị có thể biết đến tổ ấm gia đình, biết đến hạnh phúc làm mẹ Người đàn bà mang trong mình cái ơn đối với gã chồng dù cho hắn có hành hạ đánh đập chị, nhưng nỗi đau thể xác ấy không thể che lấp khao khát hạnh phúc gia đình, làm mẹ của người phụ nữ từ nhỏ đã thiệt thòi về mặt ngoại hình. 

● Niềm vui, hạnh phúc của cuộc đời chị là những đứa con: “Người đàn bà

hàng chài chúng tôi sống cho con chứ không phải sống cho mình” Chị chỉ cần con mình ấm no hạnh phúc, gia đình được đoàn tụ là điều ước hết đỗi

xa xỉ với chị trong hoàn cảnh khó khăn lúc đó Khi nhắc đến cảnh hòa thuận trên thuyền, chị hạnh phúc khi “ngồi nhìn đàn con chúng nó được ăn ngon”, “khuôn mặt xám xịt của mụ chợt ửng sáng lên như một nụ cười” Những đứa con là hạnh phúc của chị, chị yêu chúng hơn chính bản thân mình Vậy nên những đớn đau về mặt thể xác, tinh thần kia có là gì? Chị sẽ quên hết và hạnh phúc hết thảy khi nhìn những đứa con của mình

● Sự vô tâm với chính mình 

●  Nhận hết mọi thiệt thòi, trách nhiệm về mình: nhận mình xấu, trót có

mang; nhận mình khổ là do “cái lỗi chính là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá, mà thuy ền lại chật” Vì thế nên gánh lấy cái khổ, chịu khổ như một

thói quen, một định mệnh mà mình phải gánh lấy

● Lựa chọn cuộc sống bị bạo hành: Dù được Đẩu gợi ý ly hôn để thoát cảnh

bạo hành nhưng người đàn bà một mực không đồng ý: Trước đó khi mới tới

tòa án huyện, chị tha thiết van xin: “Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng đ ược, đừng bắt con bỏ nó” Trong đoạn trích này chị lại thêm một lần tha thiết: “Các chú đừng bắt tôi bỏ nó” Sâu xa của lý do không bỏ

chồng chính là sự nhân hậu, độ lượng, bao dung của chị

       - Sự thấu cảm với chồng 

● Chị thấu hiểu bản chất con người của chồng: “lão chồng tôi khi ấy là một anh

con trai cục tính nhưng hiền lành lắm, không bao giờ đánh đập tôi” Hắn đã từng chấp nhận cảnh “nghèo khổ, túng quẫn” vì trốn đi lính cho ngụy Sống nghèo khổ, túng quẫn chứ không bao giờ chấp nhận cầm súng để bắn vào đồng bào mình Vậy, bản chất người chống ấy là tốt

● Đối với chị, chồng vẫn là bố của con mình Dù bị chồng hành hạ đánh đập

nhưng chị vẫn yêu chồng Tình yêu ấy không được nhà văn thể hiện trực tiếp mà

thể hiện một cách gián tiếp qua chi tiết chị yêu nhất thằng Phác “cái thằng con từ tính khí đ ến mặt mũi giống như lột ra từ cái lão đàn ông đã hạnh hạ mụ”.