1 Câu 1 Ngửa mặt lên nhìn mặt có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng Trăng cứ tròn vành vạnh kể chi người vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình 1 (NB) Đoạn thơ trên tr[.]
Trang 1Câu 1
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng
Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình
1 (NB) Đoạn thơ trên trích trong tác phẩm nào? Của ai?
2 (NB) Em hãy trình bày hoàn cảnh ra đời của tác phẩm trên
3 (VD) Trong bài thơ các hình ảnh: đồng, sông, bể, rừng đã được nói đến ở một khổ thơ khác trong bài, em
hãy chép chính xác khổ thơ đó Theo em giữa khổ thơ vừa chép và khổ thơ trên có gì khác nhau
4 (TH) Tác phẩm này nhằm đề cao lối sống gì của nhân dân ta
5 (VDC) Bằng đoạn văn tổng – phân – hợp từ 10 – 12 câu em hãy nêu cảm nhận về nỗi xúc động sâu sắc và những suy nghĩ của nhà thơ được thể hiện qua hai khổ thơ trên Trong đoạn văn có sử dụng câu ghép
Câu 2 (VDC)
“Những nét hớn hở trên mặt người lái xe chợt duỗi ra rồi bẵng đi một lúc, bác không nói gì nữa Còn nhà họa sĩ và cô gái cũng nín bặt, vì cảnh trước mặt bỗng hiện lên đẹp một cách kì lạ Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng
ĐỀ ÔN TẬP HKI - ĐỀ SỐ 8 MÔN: NGỮ VĂN 9
Thời gian làm bài: 90 phút
THỰC HIỆN: BAN CHUYÊN MÔN TUYENSINH247.COM
✓ Kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh trong học kì I qua văn bản Ánh trăng; Lặng lẽ Sa Pa
✓ Kiểm tra kiến thức tiếng Việt: lời dẫn trực tiếp, gián tiếp…
MỤC TIÊU
TAILIEUONTHI.NET
Trang 2Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn vào cả gầm xe Giữa lúc đó, xe dừng xít lại Hai ba người kêu lên một lúc:
- Cái gì thế?
Bác lái xe xướng to:
- Cho xe nghỉ một lúc lấy nước Luôn tiện bà con lót dạ Nửa tiếng, các ông, các bà nhé
Trong lúc mọi người xôn xao, vui vẻ phía sau lưng, bác lái xe quay sang nhà họa sĩ nói vội vã:
- Tôi sắp giới thiệu với bác một trong những người cô độc nhất thế gian Thế nào bác cũng thích hắn.”
(Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long)
1 (NB) Nhân vật được giới thiệu là người cô độc nhất thế gian là nhân vật nào?
2 (NB) Các lời thoại của bác lái xe là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp?
3 (NB) Trong câu “Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng” từ
đầu nào được dùng theo nghĩa gốc, từ đầu nào được dùng theo nghĩa chuyển?
4 (VDC) Phân tích chất trữ tình trong văn bản Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long?
Trang 3HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT THỰC HIỆN: BAN CHUYÊN MÔN TUYENSINH247.COM Câu 1
1
Phương pháp: Căn cứ bài Ánh trăng
Cách giải:
- Tác phẩm: Ánh trăng
- Tác giả: Nguyễn Duy
2
Phương pháp: Căn cứ bài Ánh trăng
Cách giải:
Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được sáng tác năm 1978, ở thành phố Hồ Chí Minh
3
Phương pháp: phân tích, so sánh
Cách giải:
- Khổ thơ:
Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ
- Hình ảnh đồng, sông, bể, rừng ở khổ thơ vừa chép được dùng với nghĩa thực Đó là hình ảnh của thiên nhiên
tươi mát, hồn nhiên, gắn với tuổi trẻ, với chiến tranh gian lao ở rừng
- Hình ảnh đồng, sông, bể, rừng ở hai khổ thơ đầu bài được sử dụng với nghĩa ẩn dụ Biểu tượng cho quá khứ
gian lao, nghĩa tình, đầy ắp kỉ niệm đẹp đẽ
4
Phương pháp: phân tích
Cách giải:
Đề cao lối sống thủy chung tình nghĩa, “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta
5
Phương pháp: phân tích, tổng hợp
Cách giải:
TAILIEUONTHI.NET
Trang 4Yêu cầu chung:
- Trình bày những suy nghĩ, xúc động của tác giả
- Trình bày mạch lạc, đủ ý, không mắc các lỗi diễn đạt, chính tả
- Đoạn văn 10 – 12 câu
- Có sử dụng câu ghép
- Viết theo phương thức lập luận tổng – phân – hợp
Yêu cầu riêng: Cần đảm bảo những yêu cầu sau:
* Giới thiệu tác giả, tác phẩm và khái quát nội dung đoạn trích cần phân tích
* Được bắt đầu từ khi gặp lại vầng trăng:
- Điệp từ “mặt”, lối chuyển nghĩa độc đáo:
+ Diễn tả giây phút soi chiếu, giao hòa giữa con người và vầng trăng
+ Soi vào trăng để con người nhận ra mình và nhận ra cả sự đổi thay của mình
- “Rưng rưng”: là những cảm xúc đang ùa về trong giây phút con người nhận ra vầng trăng tri kỉ của đời mình
-> để rồi thức tỉnh
- “Đồng, bể, sông, rừng”:
+ Xóa đi thời gian, không gian, đưa con người về quá khứ
+ Kéo trăng và người xích lại gần nhau Để trăng vẫn vẹn nguyên là tri kỉ Để con người nhận ra sự nông cạn, thờ ơ, bạc bẽo của chính mình
* Thức tỉnh sâu sắc hơn khi:
- “Trăng”:
+ “tròn vành vạnh”: ẩn dụ cho nghĩa tình không bao giờ thay đổi, không bao giờ vơi cạn của nhân dân, đất
nước
+ “im phăng phắc”: bao dung, độ lượng và nghiêm khắc -> cái im lặng chứa đựng lời nhắc nhở, cảnh báo,
thức tỉnh con người
- Người “giật mình” - thức tỉnh:
+ Nhận ra những cám dỗ vật chất khiến con người đánh mất đi những giá trị tinh thần đẹp đẽ, khiến tâm hồn
họ trống rỗng, nghèo nàn
+ Nhận ra: không được lãng quên quá khứ, không được thờ ơ, bội bạc với nghĩa tình sâu nặng, thiêng liêng + Biết trở về nâng niu, trân trọng quá khứ; biết sống ân nghĩa, thủy chung
->Với khoảnh khắc giật mình, nhà thơ đã gieo vào lòng người đọc niềm tin và sức sống mãnh liệt của lương
tri con người
Trang 51
Phương pháp: Căn cứ bài Lặng lẽ Sa Pa
Cách giải:
Nhân vật anh thanh niên
2
Phương pháp: căn cứ vào nội dung bài Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
Dẫn trực tiếp nghĩa là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật; lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép hoặc đứng sau dấu gạch ngang
Cách giải:
Dẫn trực tiếp
3
Phương pháp: Căn cứ vào nội dung bài Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ
- Nghĩa gốc là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở để hình thành các nghĩa khác
- Nghĩa chuyển là nghĩa được hình thành trên cơ sở của nghĩa gốc
Cách giải:
Đầu xuất hiện trước: nghĩa gốc
Đầu xuất hiện sau: nghĩa chuyển
4
Phương pháp: phân tích, tổng hợp
Cách giải:
Yêu cầu về kĩ năng:
- Viết đúng kiểu bài nghị luận văn học
- Lý lẽ rõ ràng, dẫn chứng xác thực
- Văn viết giàu cảm xúc, diễn đạt trôi chảy
- Bố cục ba phần rõ ràng, cân đối
- Trình bày sạch đẹp; ít sai lỗi câu, từ, chính tả
Yêu cầu về kiến thức: đảm bảo được các ý sau:
1 Mở bài: Giới thiệu vấn đề
2 Thân bài
- Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa Khái quát nội dung chính của văn bản này
- Chất trữ tình là gì?
TAILIEUONTHI.NET
Trang 6Chất trữ tình trong tác phẩm văn xuôi để chỉ tác phẩm có thiên hướng biểu hiện trực tiếp tình cảm, cảm xúc trước những vẻ đẹp cuộc sống, thiên nhiên, con người và có ý nghĩa khơi gợi cảm xúc trữ tình ở người đọc thông qua ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhạc điệu, giọng văn nhẹ nhàng êm ái
- Chất trữ tình trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa:
+ Chất trữ tình trong thiên nhiên Sa Pa: Cảnh đẹp Sa Pa đẹp một cách kì lạ, quyến rũ khiến con người ta ngỡ ngàng khi lần đầu tiên bắt gặp Sa Pa bắt đầu với những rặng đào những đàn bò lang cổ ; Sa Pa của nắng ngập tràn; Sa Pa của những rừng cây (những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng), của sương (các vòm lá ướt sương) Sa Pa không hoang vu, lạnh lẽo mà mang nét đẹp thơ mộng, huyền ảo và rất đỗi hữu tình + Chất trữ tình trong vẻ đẹp con người:
• Nhân vật anh thanh niên: thể hiện trong lối sống, suy nghĩ về cuộc đời, công việc:
Là người có suy nghĩ đứng đắn về công việc, về cuộc đời, về hạnh phúc
Là người có hành động đẹp
Anh thanh niên là người có phong cách sống đẹp: Lối sống khoa học, nghiêm túc Là một con người chân thành, cởi mở và rất khiêm tốn
Nếp sống đẹp: biết sắp xếp cuộc sống khoa học, tìm đến những thú vui giải trí lành mạnh để cân bằng đời sống tinh thần
=> Anh thanh niên là đại diện tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam thời kì chống Mỹ
• Các nhân vật khác:
Người họa sĩ: con người từng trải, tâm huyết với nghệ thuật, khát khao đi tìm đối tượng của nghệ thuật, có tâm hồn nghệ sĩ giàu xúc cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên, vẻ đẹp của tâm hồn con người và nghệ thuật
Cô kĩ sư: cô gái mang nhiệt huyết của tuổi trẻ, có niềm khát khao cống hiến, sẵn sàng rời thành phố đến với miền đất xa xôi khi vừa mới ra trường; cuộc gặp gỡ với người thanh niên đã khơi dậy trong cô những tình cảm lớn lao, cao đẹp, hiểu thêm về cuộc sống tuyệt đẹp của người thanh niên, có những nhận thức sâu sắc về lẽ sống và vững tin vào con đường mình đã lựa chọn
Ông kĩ sư vườn rau: hàng ngày ngồi trong vườn chăm chú quan sát cách lấy phấn của ong, tự tay thụ phấn cho hoa su hào
Người cán bộ nghiên cứu khoa học: luôn sẵn sàng trong tư thế suốt ngày chờ sét
=> Đó là vẻ đẹp của những con người lao động thầm lặng mà cao quý luôn vì cuộc sống, vì mọi người
3 Kết bài: Tổng kết vấn đề