ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ I NĂM HỌC 2022 2023 Môn Ngữ văn 9 Thời gian làm bài 90 phút; không kể thời gian giao đề (Đề kiểm tra có 01 trang) (Học sinh làm bài vào tờ giấy thi) Họ và tên ; SBD ; Trường THCS Đ[.]
Trang 1ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ I NĂM HỌC 2022-2023
Môn: Ngữ văn 9
Thời gian làm bài: 90 phút; không kể thời gian giao đề
(Đề kiểm tra có 01 trang)
(Học sinh làm bài vào tờ giấy thi)
Họ và tên: ; SBD: ; Trường THCS:
ĐỀ BÀI
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
Xin bạn hãy lắng nghe những câu nói bất hủ của các nhân vật lịch sử rồi chiêm nghiệm John Milton từng nói: “Tôi đã quá ngũ tuần và bị mù lòa, nhưng tôi vẫn đang cố
gắng hoàn tất Thiên đường đánh mất” Michael Angelo khẳng định “Dù đã ngoài 70, tôi
vẫn thấy mình cần phải học” John Kemble - một nghệ sĩ người Anh - từng tâm sự: “Kể từ
khi rời sân khấu, tôi đã viết đi viết lại Hamlet đến 30 lần Và bây giờ tôi mới bắt đầu hiểu
được môn nghệ thuật mà mình theo đuổi !” Thế còn bạn ? Bạn là người có đầy đủ mắt để nhìn, tai để nghe và miệng để nói Hãy học hỏi không ngừng
(Trích Không gì là không thể, George Matthew Adams, NXB Trẻ, tr 55)
Câu 1 (1,0 điểm) Xác định những phương thức biểu đạt của đoạn trích trên
Câu 2 (1,0 điểm) Chỉ ra những dẫn chứng trong đoạn trích và cho biết tác dụng của việc
sử dụng các dẫn chứng ấy
Câu 3 (1,0 điểm) Thông điệp em nhận được từ đoạn trích là gì? Hãy trả lời ngắn gọn
khoảng từ 03 đến 05 câu
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Hãy quay về hướng mặt trời, và bạn sẽ không còn thấy bóng tối
(Helen Keller)
Hãy viết đoạn văn (từ 10 đến 12 câu), nói lên suy nghĩ của em về ý nghĩa của lòng lạc quan
Câu 2 (5,0 điểm)
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !
Mẹ cùng cha công tác bận không về Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi ! Chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa ?
(Trích Bếp lửa, Bằng Việt, SGK Ngữ văn 9, tập một, NXB GDVN 2021, trang 144)
Cảm nhận của em về đoạn thơ trên Từ đó nói lên suy nghĩ về giá trị của tình cảm gia đình đối với mỗi con người
- HẾT -
(Học sinh không sử dụng tài liệu, cán bộ coi kiểm tra không giải thích gì thêm)
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM KIỂM TRA CUỐI KỲ I
NĂM HỌC 2022-2023 Môn: Ngữ văn - Lớp 9
Thời gian làm bài 90 phút không kể giao đề
(Hướng dẫn chấm có 03 trang)
2 * Những dẫn chứng:
- John Milton từng nói: “Tôi đã quá ngũ tuần và bị mù lòa, nhưng
tôi vẫn đang cố gắng hoàn tất Thiên đường đánh mất”
- Michael Angelo khẳng định “Dù đã ngoài 70, tôi vẫn thấy mình cần phải học”
- John Kemble - một nghệ sĩ người Anh - từng tâm sự: “Kể từ khi
rời sân khấu, tôi đã viết đi viết lại Hamlet đến 30 lần Và bây giờ
tôi mới bắt đầu hiểu được môn nghệ thuật mà mình theo đuổi !”
* Tác dụng của các dẫn chứng: tăng sức thuyết phục cho bài viết;
làm nổi bật nội dung: có rất nhiều tấm gương không ngừng học hỏi; để đưa ra lời khuyên cho mỗi người cũng không ngừng học hỏi để tiến bộ hơn
0,5
0,5
3 Học sinh đưa ra được thông điệp, có thể diễn đạt theo những cách khác
nhau
- Gợi ý:
+ Hãy không ngừng học hỏi
+ Tự học hỏi là cách để sống một cuộc đời ý nghĩa, tích cực hơn
+ Học sinh lí giải một cách hợp lí, ngắn gọn
1,0
1 Viết đoạn văn nghị luận xã hội về một tư tưởng, đạo lý 2,0
* Yêu cầu về hình thức:
- Đúng hình thức đoạn văn
- Trình bày sạch, không gạch xóa, không sai chính tả
- Diễn đạt rõ ràng, trong sáng
0,25
1 Giới thiệu vấn đề: Helen Keller từng chia sẻ: “Hãy quay về
hướng mặt trời, và bạn sẽ còn không thấy bóng tối”; sự lạc quan là
điều cần thiết trong cuộc sống
2 Giải thích:
- Lạc quan là thái độ sống tích cực, có cách nhìn đầy tin tưởng và luôn hướng về những điều tốt đẹp ở tương lai
- Biểu hiện của tinh thần lạc quan: luôn bình tĩnh, có cái nhìn tích cực trước mọi vấn đề của cuộc sống
3 Bàn luận:
- Ý nghĩa của tinh thần lạc quan trong cuộc sống:
+ Khẳng định thái độ lạc quan là điều cần thiết trong cuộc sống
Cuộc sống như một bức tranh đa sắc, khó khăn xuất hiện trước thuận lợi, thất bại đi liền với thành công
+ Sự lạc quan giúp con người vượt qua khó khăn, thất bại, thậm
0,25
0,25
1,0
Trang 3chí cả những bất hạnh của số phận
+ Lạc quan là yếu tố quan trọng giúp con người nhìn về cuộc sống tích cực hơn, thấy cuộc sống trở nên tươi đẹp, ý nghĩa hơn, giúp chúng ta biết sống một cách có ý nghĩa hơn Dẫn chứng: Lê Thanh Thúy - cô gái bị ung thư nhưng vẫn lạc quan, yêu đời với nụ cười hoa hướng dương, …
+ Những người lạc quan sẽ đem đến năng lượng tích cực cho mọi người xung quanh, nhận được sự yêu mến của mọi người, và thường thành công trong cuộc sống, công việc
- Nếu thiếu tinh thần lạc quan thì con người ta sẽ dễ nản chí khi gặp khó khăn, dễ gục ngã, rơi vào bế tắc, suy nghĩ tiêu cực khi thất bại
- Phê phán những người luôn bi quan, tiêu cực
4 Liên hệ rút ra bài học nhận thức và hành động 0,25
2 Cảm nhận về đoạn thơ và nêu suy nghĩ về giá trị của tình cảm
gia đình đối với mỗi con người
5,0
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Có đủ các phần: Mở bài nêu
được vấn đề; Thân bài triển khai được vấn đề; Kết bài kết luận
được vấn đề
0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm nhận về nội dung, nghệ
thuật của đoạn thơ và nêu suy nghĩ về giá trị của tình cảm gia đình
đối với mỗi con người
0,25
c Triển khai vấn đề: Thể hiện sự cảm nhận sâu sắc và vận dụng
tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đáp ứng các yêu cầu cơ bản sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, đoạn thơ
* Cảm nhận về nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ
- Đoạn thơ là chuỗi kỉ niệm về tám năm ròng kháng chiến mẹ và
cha công tác xa nhà, cháu sống cùng bà, được bà chăm sóc, yêu
thương
+ Giọng thơ thủ thỉ, tha thiết như lời tâm tình
+ Phép liệt kê, sử dụng một loạt các động từ: ở, bảo, nghe, dạy, làm, chăm, học cho thấy cháu nhớ như in từng việc làm, tình yêu
thương của bà Bà đã thay cha, thay mẹ cháu chăm sóc, yêu thương, bảo ban dạy dỗ cháu từng li từng tí
+ Chi tiết tiếng chim tu hú trở đi trở lại trong đoạn thơ gợi sự cô đơn, khắc khoải, nhớ thương Câu cảm thán Tu hú ơi ! kết hợp với câu hỏi tu từ Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa? vang lên như
một lời trách cứ nhẹ nhàng Cháu thương bà, cháu sớm hiểu những nỗi niềm trong lòng bà Cháu càng thương bà, biết ơn, kính yêu bà hơn
- Đoạn thơ thể hiện xúc động tình bà cháu, những yêu thương và
hi sinh thầm lặng của bà Hình ảnh bà hiện lên bình dị mà lớn lao
Bà âm thầm chịu đựng mọi gian nan, một mình gánh vác lo toan việc nhà để các con yên tâm công tác Bà là hậu phương vững chắc cho cả tiền tuyến, bà đã góp phần không nhỏ vào cuộc kháng chiến chung của dân tộc Cháu hiểu bà mà thêm hiểu nhân dân mình, yêu
bà mà thêm yêu đất nước mình
- Mở rộng: Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh
0,5 2,0
Trang 4* Suy nghĩ về giá trị của tình cảm gia đình đối với mỗi con người
+ Tình bà cháu chính là biểu hiện cụ thể của tình cảm gia đình
Tình cảm đẹp đẽ, quý giá, thiêng liêng ấy sẽ trở thành một phần tâm hồn, thành hành trang quý giá, sức mạnh nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời
+ Tình cảm gia đình chính là khởi đầu, là nguồn nuôi dưỡng tình yêu Tổ quốc
+ Mỗi người cần trân trọng, vun vén tình cảm gia đình
* Đánh giá chung
- Nghệ thuật:
+ Thể thơ tám chữ, kết hợp chín chữ phù hợp với việc diễn tả cảm xúc, suy ngẫm của nhà thơ
+ Giọng thơ thủ thỉ, tâm tình
+ Ngôn ngữ trong sáng, tinh tế mang giá trị biểu cảm cao
+ Đoạn thơ thể hiện khá rõ đặc điểm phong cách thơ Bằng Việt:
nhẹ nhàng mà sâu lắng, vừa có cái gần gũi thân thương, vừa ẩn chứa những suy tư, triết lí sâu sắc
- Nội dung: Đặt trong mối liên kết với bài thơ, đoạn thơ đã thể
hiện lòng kính trọng, biết ơn của người cháu đối với bà, cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước Qua đó, tác giả gửi gắm nhiều bài học có ý nghĩa nhân sinh sâu sắc:
+ Những gì thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người đều có sức tỏa sáng, nâng bước con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời
+ Tình yêu đất nước bắt nguồn từ lòng yêu quý ông bà, cha mẹ, từ những gì gần gũi và bình dị nhất
1,0
0,5
d Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt 0,25
e Sáng tạo: Có những diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn
đề nghị luận
0,25
* Lưu ý: Trên đây chỉ là những định hướng cơ bản, trong quá trình chấm, giáo viên vận
dụng linh hoạt, khuyến khích những bài làm sáng tạo, giàu chất văn