FREE cơ sở lý luận về công tác dân vận của đảng

Công tác dân vận là toàn bộ hoạt động của tổ chức đảng, chính quyền và của các tổ chức trong hệ thống chính trị nhằm tuyên truyền, vận động, thu hút, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân, tổ ch

FREE Cơ Sở Lý Luận Về Công Tác Dân Vận Của Đảng

1 Khái niệm về công tác dân vận

Hồ Chí Minh đã đưa ra khái niệm dân vận: “Dân vận là vận động tất cả lực

lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực

lượng toàn dân để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho”3

Công tác dân vận là toàn bộ hoạt động của tổ chức đảng, chính quyền và của các tổ chức trong hệ thống chính trị nhằm tuyên truyền, vận động, thu hút, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân, tổ chức các phong trào nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và để chăm

lo đến lợi ích của nhân dân

Công tác dân vận của tổ chức cơ sở đảng là toàn bộ các hoạt động của đảng

bộ, chi bộ cơ sở nhằm tuyên truyền, vận đồng, thu hút, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân, tổ chức các phong trào nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, của cấp ủy đảng chính quyền địa phương ở cơ sở và để chăm lo, bảo vệ lợi ích của nhân dân

Chủ thể thực hiện công tác dân vận của tổ chức cơ sở đảng: Các đảng bộ, chi bộ (gồm các chi bộ cơ sở và các chi bộ trực thuộc đảng bộ cơ sở); đội ngũ cấp ủy viên và toàn thể đảng viên

2 Vai trò, tầm quan trọng của công tác dân vận của Đảng

2.1 Quan điểm Mác - Lênin về công tác dân vận

Xuất phát từ quan điểm quần chúng nhân dân là người làm nên lịch sử, cách mạng phải là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác - Lênin, ngay từ khi xây dựng học thuyết cách mạng, đã đặt trọng tâm vào công tác nghiên cứu, xây dựng, phát triển lý luận về công tác vận động quần chúng Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin đã chỉ rõ: Công tác vận động

nhân dân là một trong những nhiệm vụ của các đảng cộng sản Đó là một công việc lâu dài, cần phải kiên trì thực hiện Đó là cuộc đấu tranh của công nhân để giành lấy sự đồng tình, ủng hộ của đông đảo nhân dân lao động Đồng thời, chủ nghĩa Mác – Lênin cho thấy rõ quan điểm phát triển, quan điểm lịch sử - cụ thể và quan điểm thực tiễn khi khẳng định rằng, trong mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn khác nhau các đảng cộng sản cần phải xây dựng những hình thức công tác vận động nhân dân khác nhau

Trong nhiều tác phẩm, C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định: Để đảm bảo cho cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành thắng lợi thì giai cấp công nhân phải tự tổ chức ra được chính đảng độc lập, các đảng đó phải biết thuyết phục, giác ngộ, tập hợp, huấn luyện quần chúng để đưa quần chúng ra đấu tranh; mặt khác bản thân quần chúng phải tự mình tham gia vào cuộc cách mạng ấy Nhưng muốn cho quần chúng hiểu rõ phải làm gì trong cuộc cách mạng

ấy và làm như thế nào một cách tự giác thì “cần phải tiến hành một công tác lâu dài

và kiên nhẫn”, tức là phải tiến hành công tác vận động quần chúng

Phát triển tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen trong thời đại mới, V.I.Lênin nhấn mạnh: “Chúng ta cần những đảng có liên hệ thực tế thường xuyên với quần

chúng và biết lãnh đạo những quần chúng đó” (V.I.Lênin (1979), Toàn tập, tập 41, NxbTiến bộ, Mátxcơva , trang 285-286) và “một trong những nguy hiểm lớn nhất

và đáng sợ nhất là tự cắt đứt liên hệ với quần chúng” (V.I.Lênin (1979), Toàn tập, tập 41, NxbTiến bộ, Mátxcơva, trang 426)

Lênin rất coi trọng phương pháp thuyết phục, giáo dục và nêu gương đối với quần chúng nhân dân Nhiệm vụ hàng đầu cho Đảng cộng sản là "Thuyết phục cho đa số nhân dân thấy được sự đúng đắn của cương lĩnh và sách lược của mình" Việc giáo dục và rèn luyện quần chúng lao động là một nhiệm vụ cơ bản của công tác giáo dục của đảng cộng sản và của mọi cuộc cách mạng XHCN Do đó, Lênin phê phán những Đảng viên, cán bộ, tổ chức Đảng không gương mẫu, không dũng

cảm hoặc ít dùng điển hình, những tấm gương cụ thể, sinh động lấy trong mọi lĩnh vực của đời sống để giáo dục quần chúng Lấy kinh nghiệm lâu dài, lấy ví dụ thực

tế để chứng minh cho quần chúng thấy rõ sự cần thiết của công việc là một biện pháp có hiệu quả không nhỏ

Khuyến khích mở rộng dân chủ, công khai làm cho mọi người dân biết công việc của đảng, của nhà nước Đó là một phương pháp công tác quần chúng có tác dụng nâng cao tính chủ động, tính tích cực sáng tạo cách mạng của quần chúng Lênin rất trân trọng ý kiến của quần chúng nhân dân Coi đó là tâm tư, nguyện vọng của quần chúng nhân dân, là những nguồn thông tin cực kỳ qúi báu để hình thành chính sách Do đó, phải tập hợp, tổng kết những ý kiến của quần chúng Đồng thời, phải mở rộng những hội nghị công nhân, nông dân ngoài đảng vì thông qua đó, Đảng có thể nhận xét tâm trạng của quần chúng, gần gũi họ, giải quyết những nhu cầu của họ, giao cho những phần tử tốt nhất trong số họ đảm đang những chức vụ trong bộ máy Nhà nước

2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận

Là người sáng lập, rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh, đánh giá rất cao vai trò, sức mạnh của Nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc nhưng nếu có quần chúng mà không có Đảng thì mọi phong trào của quần chúng chỉ là phong trào tự phát Làm cách mạng đòi hỏi phải huy động sức mạnh của toàn dân tộc bởi “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, chứ không phải là sự nghiệp của

cá nhân anh hùng nào” (Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2000, tập 10, tr.197) Nhân dân là lực lượng vô tận của cách mạng và là nhân

tố tạo nên thắng lợi của cách mạng "Trong bầu trời không gì quý bằng Nhân dân Trong thế giới, không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của Nhân dân Thành công của Đảng ta là ở nơi Đảng ta đã tổ chức và phát huy lực lượng cách mạng vô tận

của nhân dân” (Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm

2000,tập 8, tr.276). Chỉ có làm tốt công tác dân vận thì mới huy động được sức mạnh vô địch của quần chúng nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, công tác dân vận là nhiệm vụ của toàn Đảng, Đảng phụ trách công tác dân vận và phải chịu trách nhiệm cao nhất đối với công tác này vì Đảng mang trọng trách lãnh đạo và cầm quyền Công tác dân vận rất quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, nhưng để nhân dân thể hiện được vai trò, trách nhiệm của mình trong sự nghiệp cách mạng thì Đảng phải giác ngộ lý tưởng cho nhân dân, nghĩa là phải tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục nhân dân để nhân dân tự nguyện thực hiện trách nhiệm của mình Đó chính là công tác dân vận của Đảng

Trong quan điểm về công tác dân vận, Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định rõ: Công tác dân vận là trách nhiệm, nhiệm vụ, nội dung, phương thức, năng lực, trình

độ của cá nhân hay tổ chức làm dân vận

Chủ thể làm công tác dân vận hay còn gọi là lực lượng làm công tác dân vận: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh, công tác dân vận không phải

là nhiệm vụ riêng của một cá nhân cán bộ, đảng viên hay tổ chức nào Các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, chiến sĩ lực lượng vũ trang đều phải có trách nhiệm làm công tác dân vận

Đối tượng công tác dân vận đó là toàn thể nhân dân

Nội dung cơ bản của công tác dân vận là đoàn kết, tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân để thực hiện những công việc chung của cách mạng, “những công việc Chính phủ và đoàn thể giao cho”

Phong cách làm việc của cán bộ dân vận: Trong bài báo Dân vận, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã đúc kết phong cách làm việc của người cán bộ phụ trách dân vận

trong 12 chữ: “Óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2000, trang 699).

Ngoài ra, ở nhiều bài viết khác Người còn nhấn mạnh, cán bộ, đảng viên phải làm

gương cho quần chúng, phải gần gũi, kiên trì với quần chúng, cách thức tổ chức, làm việc phải phù hợp với quần chúng

Phương pháp công tác dân vận: Theo Hồ Chí Minh, phải sử dụng linh hoạt các phương pháp công tác dân vận khác nhau đối với mỗi thời kỳ cách mạng khác nhau Phương pháp công tác dân vận phụ thuộc vào nhiều yếu tố: điều kiện, hoàn cảnh, trình độ nhận thức, tâm lý , và phụ thuộc vào chủ thể, đối tượng dân vận Công tác dân vận phải tiến hành trước nhất từ cơ sở, phải nắm chắc và vận động nhân dân từ cơ sở, phải thực hiện theo các bước: Đầu tiên phải giải thích cho dân hiểu; thứ hai là bất kỳ việc gì cũng phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến, kinh nghiệm của dân rồi mới động viên, tổ chức nhân dân thi hành; thứ ba, trong lúc thi hành phải theo dõi, giúp đỡ, đôn đốc , khuyến khích nhân dân; thứ tư, khi thi hành xong phải cùng với dân kiểm thảo công việc, đúc kết kinh nghiệm, phê bình, khen thưởng

3 Quan điểm, chủ trương, yêu cầu của Đảng về thực hiện công tác dân vận để làm cơ sở đánh giá thực trạng công tác dân vận

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định công tác dân vận

là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước; là điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, củng cố và tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Ban Chấp hành Trung ương,

Bộ Chính trị, Ban Bí thư các khóa đã ban hành nhiều Nghị quyết liên quan đến công tác dân vận, trong đó có 02 Nghị quyết chuyên đề về công tác dân vận: Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI (Số:

08B-NQ/HNTW ngày 27 tháng 3 năm 1990) về “Đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân”; Nghị quyết Hội nghị lần

thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (số 25-NQ/TW, ngày 3-6-2013) về

“Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới”.

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (số

25-NQ/TW, ngày 3-6-2013) về “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới”, Đảng ta đã chỉ ra rằng, tăng cường và đổi

mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới, cần quán triệt các mục tiêu và quan điểm sau:

* Mục tiêu

Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới nhằm củng cố vững chắc lòng tin của nhân dân đối với Đảng; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân; tập hợp, vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy sức mạnh to lớn của nhân dân, tạo phong trào cách mạng rộng lớn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thành công

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

* Quan điểm

Một là, cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân;

nhân dân là chủ, nhân dân làm chủ

Hai là, động lực thúc đẩy phong trào nhân dân là phát huy quyền làm chủ,

đáp ứng lợi ích thiết thực của nhân dân; kết hợp hài hòa các lợi ích; quyền lợi phải

đi đôi với nghĩa vụ công dân; chú trọng lợi ích trực tiếp của người dân; huy động sức dân phải đi đôi với bồi dưỡng sức dân; những gì có lợi cho dân thì hết sức làm, những gì có hại cho dân thì hết sức tránh

Ba là, phương thức lãnh đạo công tác dân vận của Đảng phải gắn liền với

công tác xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh Mọi quan điểm, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước phải phù hợp với lợi ích của nhân dân,

do nhân dân, vì nhân dân Mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức phải gương mẫu để nhân dân tin tưởng, noi theo

Bốn là, công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của cán

bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Trong đó, Đảng lãnh đạo, chính quyền tổ chức thực hiện, Mặt trận, đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt

Năm là, Nhà nước tiếp tục thể chế hóa cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước

quản lý, nhân dân làm chủ" thành quy chế, quy định để các tổ chức trong hệ thống chính trị; cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang thực hiện công tác dân vận; các hình thức tập hợp nhân dân phải phong phú,

đa dạng, khoa học, hiệu quả

Để thực hiện mục tiêu, quan điểm trên, Nghị quyết số 25 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đề ra 7 nhiệm vụ, giải pháp sau:

Một là, tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức, cán bộ;

tập trung giải quyết kịp thời, có hiệu quả những bức xúc chính đáng của nhân dân; làm cho nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tăng cường mối quan hệ máu thịt của nhân dân với Đảng và Nhà nước

Hai là, nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ Đảng, Nhà nước, Mặt trận,

đoàn thể chính trị - xã hội và các tầng lớp nhân dân về vai trò, vị trí công tác dân vận trong tình hình mới

Ba là, tăng cường và đổi mới công tác dân vận của các cơ quan nhà nước Bốn là, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, góp phần thúc đẩy quá trình

công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập quốc tế, giữ vững độc lập chủ quyền, an ninh chính trị

Năm là, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và

các đoàn thể chính trị - xã hội, các hội quần chúng để tập hợp nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

Sáu là, quan tâm xây dựng, củng cố tổ chức, bộ máy, đội ngũ cán bộ Ban

Dân vận, Mặt trận, đoàn thể nhân dân các cấp vững mạnh

Bảy là, tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và giám sát việc thực hiện

công tác dân vận

Trải qua 76 năm xây dựng đất nước, xây dựng chính quyền nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, công tác dân vận luôn được Đảng, Nhà nước ta quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện, dựa trên vai trò, chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức, cơ quan, đơn vị, bám sát thực tiễn của đất nước, đã đạt những kết quả rất tích cực, góp phần hoàn thành tốt các mục tiêu, nhiệm vụ chính trị đã đề ra Đặc biệt, trong 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, nhất là những năm gần đây, công tác dân vận của cơ quan nhà nước và chính quyền các cấp tiếp tục có nhiều đổi mới, thiết thực, hiệu quả hơn, góp phần đề cao vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân trong chiến lược phát triển đất nước, trong toàn bộ quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đúng theo quan điểm nhất quán của Đảng: “Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, nhân dân là chủ, nhân dân làm chủ”