30 mô HÌNH KINH DOANH PHỔ BIẾN ở VIỆT NAM

Mô hình kinh doanh g ồm: • Cách bạn lên k ế hoạch để kiếm tiền • Quá trình tạo ra ưu đãi cho khách hàng • Cách khai thác m ạng lư ới phân ph ối • Cách tận dụng các mối quan hệ đối tá

MÔ HÌNH KINH DOANH LÀ GÌ? 30 MÔ HÌNH KINH DOANH M ỚI

VÀ PHỔ BIẾN 2022 Xây dựng mô hình kinh doanh là tìm kiếm một giải pháp đầy tính khoa

học mở ra những giá trị lâu dài cho t ổ chức Đồng thời cung cấp đến ngư ời dùng các sản phẩm/dịch vụ tiện ích

Mô hình kinh doanh g ồm:

• Cách bạn lên k ế hoạch để kiếm tiền

• Quá trình tạo ra ưu đãi cho khách hàng

• Cách khai thác m ạng lư ới phân ph ối

• Cách tận dụng các mối quan hệ đối tác quan trọng

Nói tóm l ại,

Mô hình kinh doanh là cơ s ở toàn diện để nhận biết, đồng thời định vị và

khái quát doanh nghi ệp của bạn trên th ị trường Vậy, mô hình kinh doanh

là gì? Lợi ích chúng mang l ại ra sao? 30 Lo ại mô hình kinh doanh ph ổ biến

năm 2022 là gì Hãy cùng tìm hi ểu qua bài viết tôi chia sẻ sau đây!

Mô hình kinh doanh là gì?

Mô hình kinh doanh là m ột yếu tố quan trọng góp phần vào sự thành công của các công ty start – up bởi nó mở ra cho doanh nghi ệp những giá trị dài hạn bền vững Song, việc phát triển mô hình kinh doanh không đơn gi ản chỉ để phục vụ cho vấn đề lợi nhuận, tiết giảm chi phí mà còn là cho s ự phát triển toàn di ện của doanh nghiệp

Để triển khai mô hình kinh doanh, trư ớc hết, bạn cần tạo ra giá trị cho các

bên liên quan Nh ờ mô hình kinh doanh , bạn biết đư ợc yếu tố nào khiến

người dùng quay lại dùng sản phẩm/ dịch vụ Và đối với các doanh nghiệp

thì làm thế nào để họ nhận biết giá trị hữu ích từ giải pháp c ủa bạn, nhất là cách thức các nhà cung c ấp phát tri ển công việc kinh doanh

Một mô hình kinh doanh thành công là khi các y ếu tố kể trên đư ợc áp dụng

và kết hợp nhịp nhàng v ới nhau Để hiểu rõ hơn, b ạn có thể tham kh ảo mô hình kinh doanh c ủa Vietjet Air

Tầm quan trọng của mô hình kinh doanh v ới sự phát triển của doanh nghiệp

Mô hình kinh doanh là định hướng con đường phát triển của doanh nghiệp hiện tại và trong tương lai Mô hình gi ống như bản đồ định vị khái quát về doanh nghiệp

Mô hình s ẽ thể hiện bản kế hoạch chi ti ết lộ trình và các bư ớc đi c ủa doanh nghiệp Ngoài ra mô hình cũng cho th ấy quy trình và các quy ết định của doanh nghiệp, đây là cách doanh nghi ệp tạo ra giá trị và nắm bắt cơ hội Doanh nghiệp muốn phát tri ển bền vững và có ch ỗ đứng trên thị trường thì việc xây dựng mô hình kinh doanh hi ệu quả và mang tính c ạnh tranh là r ất cần thiết Bạn cần tạo ra mô hình m ới, độc đáo, vì hi ện nay việc bị đối thủ sao chép mô hình kinh doanh là khó có th ể tránh khỏi

Mô hình kinh doanh giúp b ạn hình thành ý tư ởng, giải quyết các vấn đề khác nhau và lựa chọn đư ợc giải pháp kinh doanh t ốt nhất Mô hình lý tưởng nhất vẫn là mang sự độc đáo, sáng tạo, tạo lợi thế và không dễ dàng sao chép được Đó là lý do vì sao mô hình kinh doanh cần được xây dựng ngay từ khi bạn có ý tư ởng kinh doanh

30 Mô hình kinh doanh ph ổ biến năm 2022

Trong phần này, tôi cung c ấp đến bạn 30 mô hình kinh doanh trên nhi ều lĩnh vực, ngành nghề Bao gồm các chiến lược tạo nguồn tiền và cách thức khai phá giá trị doanh nghi ệp khác nhau

Cùng điểm qua các mô hình ấy là gì nhé!

1 Mô hình ẩn doanh thu (Hidden revenue business m odel)

Một số case study điển hình v ề tạo doanh thu ẩn là Google và Facebook Hai trang web ph ổ biến nhất trên hành tinh này có chi ến lược kinh doanh tương tự nhau Họ vừa cung cấp các ứng dụng và nền tảng miễn phí cho nhiều đối tư ợng (hàng tỷ người trên toàn thế giới) lại vừa có thể kiếm tiền

từ dữ liệu của những đối tư ợng ấy

Facebook và Google s ẽ tiến hành thu thập thông tin ngư ời dùng dựa vào số lượt tìm kiếm và cả số lượt Like Sau đó, họ sẽ bán các thông tin ấy cho nhiều doanh nghiệp khác nhau dư ới dạng quảng cáo

• Mỗi lần bạn nhấp qua một liên kết trên Google có ký hi ệu Quảng cáo trực tuyến bên cạnh nghĩa là bạn đang giúp Google ki ếm tiền dựa trên

từ khóa trong liên k ết ấy đấy

• Còn trong trường hợp bạn mua dịch vụ do Google cung cấp thì người kiếm đư ợc lợi nhuận sẽ là bạn

Tương tự với Facebook, newsfeed là nơi Facebook ki ếm tiền từ hầu hết các quảng cáo Cả hai mô hình đ ều sử dụng mô hình t ạo doanh thu ẩn Vì các dịch vụ này chạy tốt đến mức hầu hết người dùng hầu như không nh ận ra

dữ liệu của họ đang đư ợc bán cho mục đích qu ảng cáo

2 One-for-one business model – Mô hình k inh doanh m ột đổi một

Bạn đã bao gi ờ nghe nói v ề thương hiệu Giày TOMS chưa? Như b ạn có thể hiểu từ cái tên, đây là m ột công ty sản xuất giày

Người sáng lập của TOMS Shoes đã đưa ra một mô hình Trong đó, cứ một đôi giày được bán, sẽ có một đôi khác được trao đến cho trẻ em hoàn cảnh khó khăn trên khắp thế giới

Mô hình này có th ể xem là sự kết hợp giữa mô hình lợi nhuận với các mô

hình phi lợi nhuận Trên thực tế, Giày TOMS đã đư ợc chứng minh là có l ợi

nhuận và phát triển bền vững theo không gian l ẫn thời gian

Khía cạnh phi l ợi nhuận của mô hình một đổi một chính là n ền tảng cho sự phát triển của TOMS Shoes Rõ ràng, ai cũng s ẵn sàng tham gia vào chi ến dịch của công ty b ởi họ không ch ỉ được sở hữu đôi giày đ ẹp mà còn tham gia vào việc chăm sóc tr ẻ em trên toàn thế giới

Mô hình kinh doanh 1 đổi 1 của TOMS Shoes

Rõ ràng, ai cũng sẵn sàng tham gia vào chiến dịch của công ty bởi họ

không chỉ được sở hữu đôi giày đ ẹp mà còn tham gia vào vi ệc chăm sóc tr ẻ

em trên toàn thế giới

3 Razor and blade revenue model – Mô hình lợi nhuận từ các sản phẩm

đi kèm

Mô hình l ợi nhuận từ các sản phẩm đi kèm ho ạt động dựa trên lý thuy ết:

Khi một doanh nghi ệp có thể làm cho khách hàng trung thành v ới một sản phẩm thì các doanh nghi ệp tương tự có thể tận dụng sản phẩm đó để bán các phụ kiện đi kèm với chi phí rất cao

Apple lại đi ngư ợc lại khái niệm của mô hình này C ụ thể là Apple đã t ạo

ra các nền tảng như App Store và iTunes đ ể bán ứng dụng, bài hát, phim hoặc phim truyền hình cùng mức giá hợp lý Trong khi đó các s ản phẩm chủ chốt, như iPhone, iPad, và Mac l ại khá mắc

Điều này đã khiến cho khách hàng cảm thấy bị mắc kẹt trong hệ sinh thái của Apple Bởi nếu muốn sử dụng App Store hay Itunes, h ọ bắt buộc phải mua các sản phẩm chủ chốt với chi phí cao và đ ộ co giãn giá rất thấp

4 Cash conversion cycle / Cash m achine business model – Mô hình theo chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Đã bao giờ tự hỏi làm thế nào các doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận thấp

có thể tồn tại trong thị trường? Ví d ụ dưới đây về Amazon sẽ cho bạn câu trả lời:

Tuy Amazon có mức lợi nhuận thấp nhưng nó t ạo ra nhi ều đột phá đáng kể Trên thực tế, Amazon có thể khiến các đối tác tài trợ cho doanh nghi ệp bằng cách khai thác các thanh kho ản ngắn hạn của doanh nghiệp

5 Peer-to-peer business model – Mô hình đ ồng đẳng

Mô hình đồng đẳng

Airbnb ho ạt động dựa trên mô hình đ ồng đẳng, cho phép các cá nhân thuê

từ các chủ sở hữu tư nhân v ới một khoản phí nh ất định

Trên thực tế, Airbnb tính phí d ịch vụ từ 5% đến 15% c ủa tổng chi phí đặt phòng, trong khi hoa h ồng cho ch ủ sở hữu thư ờng là 3% Airbnb cũng tính phí các ch ủ sở hữu trải nghiệm phí dịch vụ 20% trên tổng giá

Mô hình kinh doanh đồng đẳng đư ợc xây dựng dựa trên tiền đề tạo ra giá

trị cho cả phía cung và phía c ầu Trong đó doanh nghi ệp giống như m ột người trung gian kiếm tiền thông qua hoa hồng

Trong thời đại công nghệ như hiện nay, Airbnb đã tri ển khai thành công

phiên bản hiện đại của mô hình kinh doanh đồng đẳng, cho phép các giao

dịch giữa chủ nhà và ngư ời thuê diễn ra suôn sẻ, nhanh chóng hơn

Nền tảng này hoạt động trơn tru và Airb nb chỉ cần can thi ệp để tạo niềm tin và gi ảm thiểu rủi ro cho các bên liên quan

6 Multi-sided platform business model – Mô hình kinh doanh trên n ền tảng đa diện

Tôi chắc chắn rằng, nếu phải kể tên một trong những mạng xã h ội chuyên nghiệp nhất hiện nay, bạn sẽ nghĩ ngay đến LinkedIn V ới hơn 500 tri ệu người dùng trên toàn thế giới, LinkedIn hẳn là cung cấp nhiều giá trị hữu ích cho m ột các bên liên quan

Hơn hết, LinkedIn còn là một nguồn lợi quý giá cho các doanh nghiệp B2B đang cố gắng phát triển làm giàu; cho bất kỳ nhà phát triển kinh doanh nào; cho các nhà qu ản lý nhân sự; và các ứng viên mu ốn phát triển kỹ năng của họ

Trong mô hình kinh doanh trên nền tảng đa diện, doanh nghi ệp cung cấp

dịch vụ cho cả hai bên Ch ẳng hạn, LinkedIn bán d ịch vụ đăng ký cho các

nhà quản lý nhân s ự giúp họ tìm ứng viên thích h ợp Đồng thời, LinkedIn cung cấp dịch vụ đăng ký khác cho nh ững người tìm kiếm cơ h ội việc làm

Vì giá trị của nền tảng phụ thuộc vào khả năng LinkedIn cung c ấp các ứng viên có k ỹ năng cho ngư ời quản lý nhân sự, nên LinkedIn đã t ạo ra một nền tảng giảng dạy trực tuyến cung cấp các khóa h ọc chuyên nghi ệp cho những người tìm việc trau dồi kỹ năng của mình với mức chi phí tương xứng

Mô hình kinh doanh trên n ền tảng đa diện

7 Direct sales business model – Mô hình bán hàng tr ực tiếp

Ngày nay, v ới sự ra đời của AI cùng sự trợ giúp từ các thiết bị công ngh ệ tiên tiến, bán hàng tr ực tiếp tưởng chừng không còn ph ổ biến Th ậm chí đối với nhiều người, cách bán hàng này đã trở nên quá cũ kĩ rồi

Song, thực tế lại chứng minh điều ngư ợc lại Trong th ời đại mà m ọi thứ đang dần được tự động hóa, liên lạc cá nhân lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết

Tất nhiên, trừ khi công ngh ệ sản xuất máy móc hiện đại đến mức có khả năng hoạt động như con người (xem thử nghiệm Google Duplex), đó lại là một câu chuyện khác

Hiện nay, các công ty như ConvertKit s ử dụng hình thức bán hàng trực tiếp như một vũ khí mạnh mẽ để phát triển công việc kinh doanh của họ!

Dưới đây, bạn có thể thấy một bảng Trello đơn giản được đưa ra bởi

Nathan Berry, người sáng lập ConvertKit khi ông quyết định tạo ra một công cụ tiếp thị qua email với mong muốn tối ưu chi phí và thúc đ ẩy doanh thu định kỳ hàng tháng lên hơn một triệu đô la chỉ trong sáu năm:

Mô hình bán hàng tr ực tiếp

Bạn thấy đấy, nếu được thực hiện đúng cách thì bán hàng tr ực tiếp cũng có thể xem là một giải pháp hiệu quả để phát triển doanh nghiệp

Một trong những bí quyết để chiến lược bán hàng trực tiếp thành công là khả năng nhận định đúng thị trường mục tiêu Bạn không thể bán sản phẩm/dịch vụ cách chung chung cho t ất cả mọi ngư ời

8 Freemium business model – Mô hình kinh doanh Freemium

Miễn phí luôn là y ếu tố kích thích m ạnh mẽ nhất cho sự tăng trư ởng Nhiều ngư ời trong ngành công ngh ệ và cụ thể hơn là trong mô hình kinh doanh SaaS sử dụng Freemium để phát triển côn việc kinh doanh

Freemium là sự pha tr ộn giữa dịch vụ miễn phí và tr ả phí

Cụ thể, sản phẩm miễn phí mà công ty cung c ấp sẽ được thiết kế giống với sản phẩm gốc Nhưng tất nhiên, sẽ có mặt hạn chế về một số chức năng hoạt động

Nói cách khác, phiên b ản miễn phí được sử dụng để tạo khách hàng ti ềm năng (nắm bắt danh bạ của mọi người) và mời họ nâng cấp lên phiên bản trả phí hoặc yêu cầu ngư ời dùng có tài kho ản miễn phí h ỗ trợ công ty trong việc quảng cáo s ản phẩm

Mô hình kinh doanh Freemium – SumoMe

Lấy ví dụ như SumoMe, một công c ụ cho phép b ạn tăng lư ợng ngư ời xem blog thông qua các hình th ức bản tin, c ửa sổ pop-ups, thử nghiệm A/ B Testing và biểu đồ theo dõi hành vi ngư ời dùng:

SumoMe

Nếu được trang b ị phiên b ản freemium, b ạn sẽ có cơ hội nhận thêm nhiều tính năng miễn phí SumoMe sẽ dựa vào đó mời bạn nâng cấp theo thời gian,

Nói tóm l ại, sản phẩm miễn phí có thể được tận dụng theo nhi ều cách Đầu tiên là để tạo khách hàng tiềm năng, sau đó là để kích hoạt hình thức

upsells cho khách hàng không ph ải trả tiền

Nếu thực hiện một cách thích h ợp mô hình freemium có th ể là một cách tuyệt vời để phát triển thương hiệu và kinh doanh nhanh chóng Cu ối cùng

là sử dụng freemium như m ột công c ụ vi-rút có tính lan truy ền cao

Cùng với CTA và các liên k ết được đặt ở những vị trí chiến lược, bạn có thể yêu cầu ngư ời dùng miễn phí giúp doanh nghi ệp quảng bá thương hi ệu đến mọi người xung quanh

Nếu thực hiện đúng cách, mô hình freemium có th ể là một cách giải pháp tuyệt vời để phát triển thương hiệu và thúc đẩy công vi ệc kinh doanh nhanh chóng

9 Affiliate Marketing business m odel – Mô hình ti ếp thị liên kết

Giả sử bạn có một trang web với lượng truy c ập lớn mỗi tháng nhưng b ạn không bán b ất kì sản phẩm hay dịch vụ nào trên web ấy

Vậy, làm thế nào để bạn kiếm tiền? Khi đó, hãy s ử dụng mô hình tiếp thị

liên kết để kiếm tiền bằng cách gi ới thiệu sản phẩm hoặc dịch vụ của các

công ty khác và nh ận tiền hoa hồng từ họ

Thực hiện đúng quá trình ti ếp thị liên kết, bạn có thể có đư ợc một nguồn thu nhập không hề nhỏ đâu nhé! Hơn n ữa chi phí tốn kém lại cực kỳ ít Hãy xem cách Pat Flynn đã t ạo ra hàng triệu đô la bằng tiếp thị liên kết như thế nào qua bản báo cáo dưới đây:

Mô hình tiếp thị liên k ết

10 Subscription business model – Mô hình kinh doan h theo hình thức đăng ký

Mô hình kinh doanh theo hình th ức đăng kí

Dựa vào số liệu thống kê ở hình trên, có th ể thấy, chiến lư ợc tạo doanh thu chính của Salesforce phụ thuộc vào dịch vụ ký trên n ền tảng cloud

• Hơn 92% doanh thu của Salesforce đến từ bốn loại dịch

vụ CRM (Quản lý quan hệ khách hàng) trên n ền tảng cloud, tr ải dài

từ cloud bán hàng đ ến cloud tiếp thị

• Các khoản thu còn lại chủ yếu đư ợc thúc đẩy bởi các dịch vụ chuyên nghiệp Năm 2017 công ty đã t ạo ra 8,39 tỷ đô la doanh thu

Xem thêm: CRM là gì ? 4 điều cơ bản về quản trị quan hệ khách hàng năm

2020

Ví dụ cụ thể:

Để làm rõ về mô hình kinh doanh theo hình thức đăng ký, tôi đặt ra hai

trường hợp thế này:

• Trường hợp 1: Giả sử tôi có một loạt khóa học SEO online chỉ bán

theo hình thức cá nhân Trong m ột tháng, tôi nhanh chóng bán đư ợc

100 khóa học với giá 100$/khóa, nghĩa là tháng đó tôi thu v ề $10,000 doanh thu Đến tháng sau, để duy trì lợi nhuận, tôi sẽ phải bán thêm

100 khóa học khác bằng cách hoặc tìm thêm h ọc viên hoặc tạo ra các khóa học mới

• Trường hợp 2: Tôi cũng có hàng loạt khóa học online nhưng lần này,

tôi dùng mô hình kinh doanh theo hình th ức đăng ký Ch ỉnh chế độ đăng ký mua hàng hàng tháng với mức giá $75/khóa Nếu 100 người đăng ký khóa học, nghĩa là mỗi tháng bạn sẽ có $7,500 mà không phải tìm học viên mới

Rõ ràng, cách làm ở trư ờng hợp 2 hiệu quả và tiện lợi hơn Do vậy nhiều doanh nghiệp nổi tiếng như Netflix, Amazon (v ới Prime), LinkedIn s ử dụng

mô hình đăng ký phục vụ cho việc kiếm tiền Tuy nhiên, mô hình này cũng cần rất nhiều nguồn lực

Vd với Netflix, tôi ch ỉ chấp nhận trả tiền gói thuê bao hàng tháng n ếu họ cam kết thường xuyên cung c ấp cho tôi những bộ phim hay ho, m ới mẻ Đây chính là động lực để Netflix sản xuất phim với chi phí khá lớn

Hoặc để duy trì mô hình kinh doanh dựa trên đăng ký, các doanh nghi ệp

cần rất nhiều nguồn lực cần thiết Để tạo nội dung mới, cung cấp thêm d ịch

vụ tuyệt vời thúc đ ẩy ngư ời đăng ký ti ếp tục trả tiền

11 (Management) consulting bu siness model – Mô hình dành cho các công ty tư vấn

Mô hình dành cho các công ty tư v ấn

Là một trong những công ty tư v ấn thành công nhất trên thế giới,

Accenture ki ếm tiền bằng cách bán dịch vụ tư vấn cho một số ngành (từ dịch vụ tài chính đến truyền thông và công ngh ệ)

Mô hình kinh doanh của các công ty tư v ấn thường dựa trên việc thuê

những người tài năng và giao cho h ọ làm việc trên các dự án khách hàng chuyển đổi

Khách hàng sẽ phải trả một khoản phí có th ể tính theo giờ hoặc theo ngày, nói chung là theo yêu c ầu của bên dịch vụ Nhờ mô hình này mà Accenture

có thể thu về hàng t ỷ đô la trên các dịch vụ tư vấn toàn cầu

12 Agenc y-based business model – Mô hình Agency

Neilpatel.com là m ột trong những trang w eb thành công nh ất về Digital

Marketing Neil Patel v ới kiến thức và kinh nghiệm của một chuyên gia, cũng đã sử dụng tên mình như một thương hiệu, đã được công nhận trong thị trường

Tuy nhiên, thay vì bán công c ụ hay đăng tải thông tin s ản phẩm trên

website, Neil Patel l ại kiếm tiền từ nguồn traffic bằng cách t ạo khách hàng tiềm năng cho agency c ủa ông ấy Như ông đã từng nói:

Mô hình tôi không có kh ả năng nhân c ấp và đòi h ỏi nhân viên nhi ều hơn, nhưng nó có thể tạo ra nhiều tiền hơn Ví dụ điển hình như các agency WPP và Dentsu, doanh thu c ủa họ lên tới hàng t ỷ đô la!

Mô hình Agency

Lại nói, Neil Patel Digital là agency chuyên v ề lĩnh vực Digital Marketing

và SEO, kiếm tiền từ lưu lư ợng truy c ập chủ yếu bằng cách cung c ấp nội

dung bài vi ết và các công c ụ marketing online miễn phí Công ty tri ển khai dựa trên sự kết hợp giữa mô hình freemium, mô hình kinh doanh

agency

Ý tưởng phát triền mô hình kinh doanh agency rất đơn giản

• Tạo ra đủ khách hàng ti ềm năng

• Thành lập một nhóm chuyên nghi ệp để quản lý các dự án đư ợc giao

• Phát triển agency cho các d ự án tiếp theo!

Theo Neil Patel, ít nh ất là trong lĩnh v ực Digital Marketing – khả năng xây dựng agency tỷ đô là điều hoàn toàn có th ể xảy ra

SEO là kênh thu thút khách hàng ti ềm năng, n ếu bạn muốn phát triển

doanh nghiệp mà ti ết kiệm chi phí dài lâu có th ể tham khảo dịch vụ SEO

TP HCM t ại GTV nhé!

13 Vertically integrated supply chain business model – Mô hình kinh doanh chuỗi cung ứng tích hợp theo chi ều dọc

Mô hình kinh doanh chu ỗi cung ứng tích hợp theo chiều dọc

Năm 1961, khi Leonardo Del Vecchio kh ởi nghiệp từ một cửa hàng nhỏ sản xuất linh kiện và thành phẩm cho ngành quang h ọc Doanh thu nh ững năm

ấy còn khá khiêm tốn Song, đến năm 2017, cửa hàng đã đạt doanh thu ròng hơn 9 tỷ đô la

Đối với tất cả các thương hiệu lớn từ ngành kính mắt được cấp phép bởi Luxottica (Armani, Bulgari, Chan, l, Prada và nhi ều công ty khác), đây là

doanh nghiệp lớn nhất và thành công nh ất trong việc sử dụng mô hình kinh doanh tích hợp theo chi ều dọc

Leonardo Del Vecchio, m ột trong những ngư ời giàu nh ất nước Ý và là m ột trong số những doanh nhân giàu có nh ất thế giới, đã xây dựng Luxottica từng chút một Bắt đầu chỉ bằng một cửa hàng nh ỏ chuyên s ản phẩm thành phẩm cho ngành quang h ọc, cuối cùng họ đã mua l ại toàn bộ chuỗi cung ứng, để sở hữu các cửa hàng bán lẻ trên toàn cầu

Leonardo Del Vecchio ph ải mất vài th ập kỷ để xây dựng doanh nghi ệp tích hợp theo chiều dọc Giờ đây, Luxottica đã tr ở thành công ty thành công nhất trong ngành quang h ọc Thay vì đư ợc mua lại bởi một công ty l ớn của

Mỹ, Luxottica có tr ụ sở tại Ý lại mua lại các thương hiệu khác, điển hình như Oakey (công ty kính m ắt có trụ sở tại California)

14 E-commerce m arketplace business model – Mô hình kinh doanh th ị trường thương mại điện tử

Mô hình kinh doanh th ị trường thương mại điện tử

Ở Bắc Mỹ nói riêng và các nước phương tây nói chung, V ới gần 23 tỷ đô la doanh thu và gần 7 tỷ đô la lợi nhuận, Amazon đư ợc xem là bi ểu tư ợng của

mô hình kinh doanh thương mại điện tử Còn ở Trung Quốc, Alibaba là công ty d ẫn đầu thị trường này!

Năm 2016, Alibaba ghi nhận hơn 423 triệu người mua Cũng giống như

Amazon, Alibaba có mô hình kinh doanh đa dạng, với nhiều bộ phận tạo

nên Tuy nhiên, tính đến năm 2017, phần lớn doanh thu của công ty vẫn đến từ thương mại là chủ yếu

Vì việc xây dựng một trang web và thương m ại điện tử không quá t ốn kém

Và cũng không phải trả chi phí cụ thể cho việc kinh doanh chính thống Hiện nay ngày càng có nhi ều doanh nghiệp nhỏ tham gia và t ạo ra thị

trường nguồn doanh thu tương tự như Amazon trên quy mô toàn cầu

Trường hợp kinh doanh trên Amazon

Trên thực tế, nhiều cửa hàng chính th ống thư ờng lựa chọn trở thành ngư ời bán hàng trên Amazon:

Kinh doanh trên Amazon

Khi bán hàng trên Amazon, các s ản phẩm bạn bán cũng sẽ được chọn trực tiếp, đóng gói và v ận chuyển Amazon sẽ lấy một phần doanh thu và ngư ời bán giữ lại phần còn l ại Như chuyên gia c ủa Amazon chia sẻ:

“Chúng tôi cung cấp các chương trình cho phép người bán phát triển

doanh nghiệp của họ, bán sản phẩm của họ trên trang web c ủa chúng tôi

Và các trang web có thương hiệu của riêng họ và thực hiện các đơn đặt hàng thông qua chúng tôi Chúng tôi không ph ải là người bán chính trong các giao dịch này Chúng tôi yêu c ầu họ trả phí cố định, chia sẻ tỷ lệ phần trăm doanh thu, phí hoạt động trên mỗi đơn vị, tiền lãi hoặc một phí số kết hợp”

Tính đến năm 2016, Amazon vẫn kiếm được gần 70% doanh thu từ các sản phẩm bán lẻ

15 The discount business model that focuses on high quality – Mô hình khuyến mãi, ch ủ yếu tập trung vào chất lượng cao

Mô hình khuyến mãi, ch ủ yếu tập trung vào ch ất lư ợng cao

Tận dụng giá thành đ ể đạt đư ợc lợi thế cạnh tranh là hình th ức quá quen thuộc trong kinh doanh Tuy nhiên, hình th ức này không phải là cách tốt nhất để tạo ra một mô hì nh kinh doanh b ền vững Thay vào đó, chu ỗi siêu thị – ALDI – đã làm điều ngư ợc lại

Một trong những thành phần quan tr ọng của mô hình kinh doanh ALDI là

giữ giá thành thấp trong khi v ẫn duy trì chất lượng cao nh ất có thể Cụ thể, ALDI gi ới hạn các cửa hàng c ủa mình chỉ được bán 1.300 mặt hàng, h ạn chế số lượng hàng thải

Ngoài ra, ALDI định vị thương hiệu luôn bán giá thấp, chấp nhận sẽ có doanh số và chi phí ti ếp thị thấp hơn 90% thương hi ệu ALDI có thỏa thuận độc quyền với chuỗi thị trường!

16 Attention merchant business model – Mô hình kinh doanh d ựa trên

sự chú ý của người dùng

Mô hình kinh doanh d ựa trên sự chú ý của ngư ời dùng

Doanh nghiệp “attention merchant” đư ợc định nghĩa là công ty ch ủ yếu kiếm tiền bằng cách thu hút s ự chú ý c ủa con ngư ời

Thực chất, dữ liệu này khá trừu tư ợng không d ễ gì thu th ập được Các công

ty quảng cáo thư ờng đư ợc xác định là một dạng attention merchant Đi ển hình trong đó là Facebook và Google, hai doanh nghi ệp đang dẫn đầu trong lĩnh vực quảng cáo

Bên cạnh đó, theo các chuyên gia, Snapchat cũng là cái tên quen thu ộc mô hình kinh doanh “attention m erchant” thành công không kém gì Facebook

hay Google Tương tự như cách Google cho phép các doanh nghi ệp kiếm lợi nhuận dựa trên lượng tìm kiếm từ khóa Snapchat đã t ạo ra Geofilters –

bộ lọc hình ảnh dựa trên v ị trí địa lý và theo dõi k ết quả ghi nh ận đư ợc từ những bộ lọc ấy

Mặc dù cả Google và Facebook đ ều được chứng thực là các doanh nghi ệp thu hút sự chú ý của ngư ời dùng t ốt nhất Nhưng họ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức Trên thực tế, khi các công ty này m ở rộng quy mô, họ buộc phải thu hút đư ợc sự chú ý của hàng tỷ người trên toàn thế giới Khi điều đó xảy ra, những công cụ đó trở thành mối đe dọa khiến cơ quan chính trị phải tìm cách đẩy lùi bằng cách đi ều chỉnh hoặc phạt tiền họ

17 Privacy as an innovative business model – Mô hình Privacy

Mô hình Privacy

Con người luôn tìm kiếm những khoảnh khắc riêng tư trong cuộc sống của

họ Song, trong th ời hiện đại, quyền riêng tư đư ợc hiểu theo một ý nghĩa mới

Với sự phát triển của Internet và sự gia tăng của các công ty ki ếm tiền bằng cách thu th ập dữ liệu của ngư ời dùng từ hệ thống máy tính tới điện thoại cá nhân, hay các thi ết bị điện tử khác, quy ền riêng tư đã con ngư ời đã không còn an toàn như trư ớc

Khi nhiều doanh nghiệp bắt đầu từ những mối quan tâm c ủa mọi người, sự riêng tư cũng vì vậy mà bị công nghiệp hóa

Google chính là ví d ụ điển hình cho mô hình này Khi nhi ều ngư ời tiếp

cận mô hình kinh doanh của Google, họ tìm kiếm các lựa chọn thay thế

tôn trọng quyền riêng tư N ếu bạn nhập từ khóa “privacy” trên thanh công

cụ tìm kiếm, trong số các tìm kiếm có liên quan thư ờng xuyên nh ất, bạn sẽ tìm thấy “privacy Google”

Nếu bạn click vào “privacy google” thì khung knowledge panel c ủa Google

sẽ hiện ra

Nói tóm l ại, chính Google đang ti ết lộ sự tồn tại của một ngành công

nghiệp xoay quanh chia s ẻ quyền riêng tư trực tuyến

Trong viễn cảnh đó, m ột công cụ tìm kiếm như DuckDuckGo, đã khá thành công trong việc chuyển dữ liệu của ngư ời dùng đ ến điều hướng riêng tư DuckDuckGo ki ếm tiền chủ yếu thông qua liên k ết tích hợp và bằng cách bán các từ khóa địa phương Do đó, y ếu tố bảo mật tư trở thành đ ộng lực cho sự phát tri ển kinh doanh c ủa DuckDuckGo

18 Franchising business m odel – Mô hình kinh doanh như ợng quyền

Mô hình kinh doanh như ợng quyền thành công nhất trên thế giới

McDonald được xem là một doanh nghiệp nhượng quyền thương hiệu (franchise) tầm cỡ với hơn 92% nhà hàng v ận hành theo hình th ức

franchise Chưa dừng ở đó, theo như mục tiêu dài hạn của họ thì con số ấy

sẽ tăng lên 95% trong th ời gian sắp tới

Franchising là một mô hình kinh doanh hi ệu quả cho việc thúc đẩy phát

triển tổ chức diện rộng

Trong đó, bên nhượng quyền cung cấp giấy phép kinh doanh (có thể bao gồm các thủ tục, tài liệu đào t ạo, thương hi ệu và hơn thế nữa) cho bên được nhượng quyền, có quyền bán các sản phẩm và dịch vụ của bên

nhượng quyền để đổi lấy tiền bản quyền

Trong m ột số trường hợp, bên như ợng quyền cũng nh ận được một tỷ lệ phần trăm c ủa doanh thu

19 On-dem and subscription -based business model – Mô hình kinh doanh dựa vào lượt theo dõi theo yêu c ầu

Mô hình kinh doanh d ựa vào lượt theo dõi theo yêu c ầu

Ngày nay, chúng ta có th ể tùy thích xem các chương trình hay phim ảnh phù hợp với nhu c ầu bản thân Nhiều thập kỷ qua, mô hình kinh doanh truyền thông truyền thống chủ yếu dựa vào l ịch trình c ố định:

Bạn có thể hoặc xem các chương trình ngay th ời điểm chúng phát sóng; hoặc bạn phải đợi bản chiếu lại của chương trình đó Ngày nay, đôi khi

một mô hình kinh doanh chỉ trở nên khả thi khi có sự trợ giúp của công

nghệ tiên tiến Nếu không thì h ọ bắt buộc phải nghĩ ra chiến lược thật sự sáng tạo

Chẳng hạn, vào năm 1997, Reed Hastings, CEO và ngư ời sáng lập Netflix

đã bắt đầu kinh doanh dựa trên việc cho thuê DVD Ở thời điểm đó, công việc này được xem là nền tảng cho sự phát triển của Netflix Và cho đ ến nay, nó cũng góp một phần nhỏ vào doanh thu của công ty

Cho đến khi Netflix chuyển sang ứng dụng mô hình kinh doanh dựa trên lượt theo dõi theo yêu cầu; một mô hình kinh doanh cũ đư ợc các tạp chí sử

dụng trong nhiều thập kỷ đã thành công và c ải tiến trong ngành truy ền hình Trong đó nội dung chủ yếu được phân phối theo lịch trình cố định

20 User-generated content business model – Mô hình kinh doanh d ựa trên nội dung do ngư ời dùng cung cấp

Mô hình kinh doanh d ựa trên nội dung do ngư ời dùng cung c ấp

Quora là một trong số 50 trang web ph ổ biến nhất ở Mỹ, là trang web

chuyên Hỏi và Đáp Gi ống như Reddit ch ủ yếu dựa vào nhu c ầu người dùng

để tạo nội dung bài viết, Quora cũng nhờ vào người viết để tạo

ra content chất lượng trả lời các câu h ỏi của ngư ời dùng

Quora có khá nhi ều tính năng thú v ị

• Đầu tiên, nó sử dụng hỗn hợp AI kết hợp với trí thông minh của con người, cho phép người dùng thoải mái viết nội dung và sử dụng các thuật toán tiên ti ến nâng cấp nền tảng

• Thứ hai, những ngư ời viết trên Quora đư ợc sử dụng tính năng mi ễn phí

• Hơn nữa, hệ thống quản lý đánh giá xếp hạng và giải thưởng top những người trả lời hay nh ất khiến ngư ời dùng trên Quora hài lòng

và cảm thấy họ được công nh ận cho đóng góp c ủa mình

Do đó, nếu được mô tả mô hình kinh doanh Quora trong một vài câu, với

tôi, đó là mạng xã hội đề cao vai trò người dùng – khuyến khích họ trở thành người viết chuyên nghiệp – là nơi chia sẻ và mở rộng kiến thức và nhờ vào nền tảng thông minh đư ợc xây dựng trên AI h ệ thống

Đây là bí quyết khiến người dùng chủ động tiếp cận ứng dụng này ngày càng nhiều Và trở thành một trong xu hư ớng xây dựng mô hình kinh doanh trực tuyến ngày nay Mô hình kinh doanh này không t ốn nhiều chi phí, và nói đến phần lợi nhuận thì Quora đã nhận được nhiều vòng đầu tư và bắt đầu thử nghiệm quảng cáo dựa trên văn bản

21 Educational niche business model – Mô hình kinh doanh ngành giáo dục

Mô hình kinh doanh ngành giáo d ục

Được xây dựng bởi một trong những người thông minh nhất trên trái đất (Stephen Wolfram) Wolfram Alpha là m ột công cụ tính toán, có th ể cung cấp các câu hỏi toán h ọc phức tạp và tiên ti ến hơn (ít nhất là cho đến vài năm trước) so với bất kỳ công cụ tìm kiếm nào khác

Và bí quy ết của Wolfram Alpha là xây d ựng doanh nghiệp của mình dựa trên nền tảng giáo dục với đối tư ợng tiềm năng chính vẫn là h ọc sinh hoặc giáo viên, cho phép h ọ truy cập không gi ới hạn các tính năng c ủa Wolfram Alpha

Công cụ Wolfram Alpha không gi ới hạn số lượng ngư ời dùng Và cũng không tính phí các công c ụ tính toán, tư v ấn sử dụng thường xuyên Tuy nhiên, với các tính năng nâng cao (như b ộ quy trình toán h ọc đầy đủ), người dùng cần phải đăng ký phiên bản trả phí

Nói chung, Wolfram Alpha là s ự pha trộn giữa mô hình kinh doanh

freemium và mô hình kinh doanh theo hình th ức đắng ký chuyên v ề lĩnh vực giáo dục

22 Mix of chain and franchise business model – Mô hình k ết hợp giữa chuỗi cung ứng và nhượng quyền

Mô hình k ết hợp giữa chuỗi cung ứng và nhượng quyền

Năm 1983, Howard Schultz trong một lần đang đi bộ trên đường phố Milan

và Verona Ông ta b ị thu hút bởi cách ngư ời Ý thưởng thức cà phê trong các quán bar Vậy là, ông quy ết định áp d ụng cách th ức ấy và tạo ra thương hiệu cà phê cho riêng mình – Starbucks

Trong khi McDonald ch ủ yếu kiếm tiền bằng hình thức franchising h ầu hết các nhà hàng c ủa họ Starbucks là sự kết hợp của mô hình chu ỗi cung ứng

và mô hình franchising cùng đối tác

Dựa vào số liệu doanh thu c ủa Starbucks trong hình trên, có th ể thấy, trong năm 2017, các cửa hàng do công ty điều hành chiếm 79% doanh thu tổng

23 Instant news business model – Mô hình kinh doanh tin t ức tức thời