Thí điểm mô hình chính quyền đô thị ở hà nội – một số vấn đề về an ninh, trật tự trên địa bàn phường

Thí điểm mô hình chính quyền đô thị ở Hà Nội – một số vấn đề về an ninh, trật tự trên địa bàn phường Xây dựng chính quy ền đô thị là xu thế tất yếu, khách quan c ủa các thành phố trên t

Thí điểm mô hình chính quyền đô thị ở Hà Nội – một số vấn đề về an ninh, trật tự trên địa bàn phường

Xây dựng chính quy ền đô thị là xu thế tất yếu, khách quan c ủa các thành phố trên thế giới, trong đó có Th ủ đô Hà Nội Do đó, công tác quản lý, cơ chế quản lý nhà nước nói chung và QLNN v ề an ninh, tr ật

tự nói riêng c ủa thành ph ố Hà Nội phải có những đặc trưng phù hợp với tính chất đô th ị để bảo đảm sự phát tri ển tương xứng với tiềm

năng, lợi thế của Thủ đô

Thí điểm mô hình chính quyền đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội

Thủ đô Hà N ội là trung tâm chính tr ị, kinh t ế, văn hóa của cả nước; là đô thị đặc biệt, có quy mô dân s ố đứng thứ 2 cả nước với tốc độ đô thị hóa cao

và quy mô đô thị ngày càng mở rộng Thực hiện Kết luận số 22-KL/TW ngày 07/11/2017 v ề sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW của

Bộ Chính tr ị về phương hư ớng, nhiệm vụ phát tri ển Thủ đô giai đoạn 2011 – 2020: “đồng ý để thành phố Hà Nội được triển khai thí điểm quản lý theo

mô hình chính quy ền đô th ị (CQĐT) trong khu v ực các quận; tiếp tục củng

cố chính quyền nông thôn theo quy đ ịnh của pháp luật”, thành phố Hà Nội

đã xây dựng Đề án thí điểm quản lý theo mô hình CQĐT để báo cáo Trung ương xem xét cho phép tri ển khai Ngày 19/4/2019, Bộ Chính trị đã họp và

thông qua K ết luận số 46-KL/TW về Đề án thí điểm quản lý theo mô hình CQĐT tại thành phố Hà Nội

Tại kỳ họp thứ VIII, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Ngh ị quyết số

97/2019/QH14 ngày 27/11/2019 v ề thí đi ểm mô hình CQĐT t ại thành ph ố

Hà Nội Sau đó, Chính ph ủ ban hành Nghị định số 32/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 quy định chi tiết và biện pháp thi hành Nghị quyết số

97/2019/QH14 ngày 27/11/20 19 của Quốc hội về thí điểm tổ chức mô hình CQĐT tại thành phố Hà Nội Để thực hiện Nghị định số 32/2021/NĐ-CP,

Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 100/KH-UBND ngày 12/4/2021 tri ển khai thực hiện, phân công nhi ệm vụ các sở, ngành, các quận và thị xã Sơn Tây b ảo đảm các điều kiện thực hiện thí điểm quản lý mô hình CQĐT tại thành phố Hà Nội

Ngày 01/7/2021, Vi ệt Nam bắt đầu triển khai thí điểm mô hình CQĐT ở thành phố Hà Nội, Đà Nẵng và tổ chức thực hiện ở TP Hồ Chí Minh Mô hình CQĐT tại Hà Nội khác với mô hình CQĐT c ủa TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng Theo đó, CQĐT ở Hà Nội không còn Hội đồng nhân dân (HĐND) phường; TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng không tổ chức HĐND cấp quận và phường

Thành phố Hà Nội đã chính thức triển khai thực hiện thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị tại 175 phư ờng thu ộc 12 quận và thị xã Sơn Tây theo Nghị quyết số 97/2019/QH141

Những vấn đề mới đặt ra cho thành ph ố Hà Nội trong qu ản lý an ninh, trật tự trên địa bàn phường

Điều 34 Luật An ninh quốc gia năm 2004 quy định trách nhiệm của UBND các cấp trong QLNN v ề an ninh qu ốc gia: “Ủy ban nhân dân các c ấp trong phạm vi nhi ệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý nhà nư ớc về bảo

vệ an ninh qu ốc gia tại địa phương; thực hiện các nhi ệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia theo quy đ ịnh của Luật này và các quy đ ịnh khác của pháp luật có liên quan” Tuy nhiên, với mô hình tổ chức thí điểm CQĐT sẽ tạo ra sự chuyển biến rõ rệt trong chức năng, nhi ệm vụ quản lý nhà nước (QLNN) ở các cấp và đặc biệt là cấp phư ờng, cấp cơ sở trong hệ thống cơ quan nhà nước Do đó, QLNN về an ninh trật tự (ANTT) trên địa bàn phường ở Hà Nội cũng có sự thay đ ổi nhất định để đáp ứng đư ợc những đặc trưng đô th ị với những điểm mới so với mô hình chính quy ền trước đây, cụ thể:

Một là, về vị trí pháp lý c ủa UBND phường trong QLNN v ề ANTT trên đ ịa bàn

Trước khi thực hiện thí điểm mô hình CQĐT thì UBND phường là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, là cơ quan chấp hành của HĐND cùng cấp Vị trí pháp lý đư ợc quy định tại Điều 8 Luật Tổ chức chính quy ền địa phương năm 2015 (đã đư ợc sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2020) là: UBND do HĐND cùng cấp bầu, là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương, HĐND cùng cấp và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên Tuy nhiên, mô hình CQĐT mới thì vị trí pháp lý của UBND phường đã thay đổi được quy định tại Nghị quyết số 97/2019/QH14: cơ quan hành chính nhà nước ở phường, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Nghị quyết này và theo phân c ấp, ủy quyền của UBND, ch ủ tịch UBND thành phố Hà Nội, UBND, chủ tịch UBND qu ận, thị xã” Như vậy, UBND phư ờng được xác định là cơ quan hành chính nhà nư ớc trên địa bàn, hoạt động theo nguyên tắc chế độ thủ trưởng, bảo đảm nguyên t ắc tập trung; g ắn với cải cách hành chính, hi ện đại hóa nền hành chính

Ngoài ra, theo Ngh ị quyết số 97/2019/QH14, UBND và ch ủ tịch UBND phường đều chịu sự giám sát trực tiếp của HĐND quận, thị xã Một mục tiêu quan tr ọng của hoạt động giám sát là xác đ ịnh đư ợc “trách nhiệm” của chủ thể chịu sự giám sát Đi ều này đư ợc hiểu là bao g ồm cả trách nhi ệm tập thể UBND (trong đó có trư ởng công an phư ờng) và trách nhi ệm cá nhân chủ tịch UBND Tuy nhiên, Ngh ị quyết này ch ỉ quy định về tính ch ịu trách nhiệm của chủ tịch, phó ch ủ tịch UBND phư ờng, không thấy trách nhiệm tập thể UBND đối với bất cứ một chủ thể nào khác Ngh ị quyết cũng xác định UBND phường không được ban hành văn bản quy phạm pháp luật Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 30 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 thì UBND cấp xã được ban hành quy ết định dư ới dạng văn bản quy phạm pháp luật để quy định những vấn đề được pháp luật giao

Hai là, v ề nguyên t ắc hoạt động của UBND phường

Nghị định số 32/2021/NĐ-CP quy định nguyên t ắc hoạt động UBND

phường “Làm việc theo chế độ thủ trưởng, chủ tịch phường là người đứng đầu, có trách nhiệm lãnh đạo, quản lý, điều hành công việc của UBND phường theo quy chế làm việc của UBND phường, bảo đảm nguyên tắc tập trung, dân chủ và tuân thủ các quy định của pháp luật” Trong đó, ch ủ tịch

phường tổ chức các cuộc họp để thảo luận tập thể “đề xuất, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, bi ện pháp bảo đảm trật tự, an toàn xã h ội, đấu tranh, phòng, ch ống tội phạm và các hành vi vi ph ạm pháp lu ật khác trên địa bàn theo phân c ấp quản lý”2 Trong QLNN về ANTT thì UBND phư ờng có trách nhi ệm tổ chức thực hiện nhiệm

vụ bảo vệ an ninh và trật tự, an toàn xã hội theo quy định của pháp luật và các nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã h ội do UBND quận, thị xã chỉ đạo và thực hiện

Ba là, về cơ cấu tổ chức của UBND phường

Quy định của Nghị định số 32/2021/NĐ-CP bao gồm: chủ tịch phường; phó chủ tịch phư ờng; trưởng công an phư ờng; chỉ huy trư ởng Ban Chỉ huy quân

sự phường và các công ch ức văn phòng – thống kê; địa chính – xây dựng –

đô thị và môi trường; tài chính – kế toán; tư pháp – hộ tịch; văn hóa – xã hội Với cơ cấu tổ chức như vậy, thì ch ủ tịch UBND p hường có trách nhi ệm chỉ đạo công an phư ờng thực hiện nhiệm vụ QLNN về ANTT; thực hiện chế

độ, chính sách đối với các lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự tại cơ sở; chủ trì hoặc phối hợp xây dựng, quản lý, b ảo vệ công trình quan tr ọng liên quan đến an ninh quốc gia

Một số khuyến nghị đối với hoạt động quản lý nhà nư ớc về an ninh, trật tự trên địa bàn phường ở Hà Nội

Thứ nhất, xây dựng và hoàn thi ện thể chế CQĐT Đây là m ột trong những

khâu đột phá chiến lược để nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN về ANTT của CQĐT nói chung và c ủa Hà Nội nói riêng Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, chính quyền thành phố Hà Nội và các cơ quan nhà nư ớc có thẩm quyền cần khẩn trương rà soát, b ổ sung, hoàn thi ện các văn b ản quy phạm pháp luật quy định về chức năng, nhi ệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và họat động của UBND quận, UBND phường, công an phường theo mô hình

CQĐT (như: Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Đất đai, Luật Quy hoạch đô th ị, Luật Xây dựng; Luật An ninh qu ốc gia, Luật Công an nhân dân…) phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ QLNN về ANTT trong tình hình mới

Thứ hai, lực lư ợng công an phư ờng của Hà Nội cần phải chú tr ọng làm tốt

công tác tham mưu với công an quận, chủ tịch UBND phường để kịp thời kiến nghị UBND qu ận ban hành văn b ản quy phạm pháp lu ật nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN về ANTT trên đ ịa bàn phư ờng B ởi vì theo

quy định của Luật An ninh Quốc gia năm 2004 thì lực lượng công an nhân dân là lực lư ợng chủ trì, nòng cốt trong QLNN v ề ANTT tại địa phương mà hoạt động tham mưu, ban hành văn b ản quy phạm pháp lu ật là n ội dung quan trọng, cần thiết Tuy nhiên, theo quy đ ịnh mới của CQĐT thì UBND phường không được ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Thứ ba, xác định đúng đ ối tư ợng QLNN v ề ANTT Vi ệc xác định đúng đối

tượng quản lý của CQĐT sẽ giúp chính quyền Hà Nội thực hiện QLNN về ANTT xác định được nội dung, phương pháp quản lý cho phù hợp Chẳng hạn: ngư ời nông dân g ắn với lao động nông nghi ệp trong khi cư dân đô th ị

là những cư dân phi nông nghi ệp (dịch vụ, công nghi ệp) dẫn đến nội dung QLNN về ANTT cũng khác nhau ( ở nông thôn thì QLNN v ề ANTT trên lĩnh vực nông nghiệp, còn ở đô thị QLNN về ANTT đối công nghiệp, dịch vụ…)

Ngoài ra, đời sống tinh thần, văn hóa mang tính bản địa sâu sắc ở nông thôn nhưng không còn là c ủa cư dân phường, quận Ví dụ như ở nông thôn: chùa chiền là một sở hữu cộng đồng làng xã nhưng chùa ở đô thị thì không còn nhiều tính c ộng đồng làng xã, nó th ể hiện cấu trúc dân cư… do v ậy, đối tượng QLNN về ANTT trên lĩnh vực tôn giáo có sự khác nhau rõ nét ở

đô thị và nông thôn

Chú thích:

1 Hà Nội giao biên ch ế thực hiện thí điểm mô hình chính quy ền đô th ị:

Đúng quy định, phù hợp thực tế Hanoi.com.vn, ngày 18/12/2021

2 Nghị quyết số 97/2019/QH14 ngày 27/11/2019 c ủa Quốc hội về thí điểm

Tổ chức mô hình chính quy ền đô thị tại thành ph ố Hà Nội

Tài liệu tham khảo:

1 Luật An ninh quốc gia năm 2004

2 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015

3 Nghị định số 32/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 c ủa Chính phủ quy định

chi tiết và biện pháp thi hành Ngh ị quyết số 97/2019/QH14 ngày

27/11/2019 của Quốc hội về thí điểm tổ chức mô hình chính quy ền đô thị tại thành phố Hà Nội