Quản trị doanh nghiệp “mô hình kinh doanh đa cấp tại việt nam

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI Bài Tập Nhóm Môn Quản Trị Doanh Nghiệp Đề Bài “Mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam – Lý luận và thực tiễn quá trình phát triển ở Việt Nam” Nhóm 3 Lớp QTDN N02.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

Bài Tập Nhóm

Môn: Quản Trị Doanh Nghiệp

Đề Bài: “Mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam – Lý luận và thực tiễn quá

trình phát triển ở Việt Nam”

Nhóm: 3 Lớp: QTDN.N02.TL2

Lớp: 4524 Khóa: 45

Hà Nội 2021

Thành viên nhóm 3 môn Quản trị Doanh Nghiệp

1.Phạm Thanh Tú 452422

2.Trần Đức Tiến 452423 (Nhóm Trưởng)

3.Hoàng Thanh Thúy 452424

4.Hoàng Diệu Linh 452425

5.Trần Thảo Hiền 452426

6.Hoàng Phương Nam 452427

7.Nguyễn Lê Hoàng 452428

8.Hoàng Thu Trang 452429

9.Nguyễn Thị Thu Trang 452430

10.Hoàng Việt Anh 452432

11.Trần Minh Đức 452433

Đề bài: “Mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam – Lý luận và thực tiễn quá

trình phát triển ở Việt Nam”

Mục Lục

Lời Mở Đầu 1

Nội Dung 1

I.Lý luận về mô hình kinh doanh đa cấp 1

1.Lịch sử hình thành mô hình kinh doanh đa cấp 1

1.1.Nguồn gốc của hình thức kinh doanh đa cấp 1

1.2.Hình thành mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam 2

2.Một số vấn đề cơ bản về mô hình kinh doanh đa cấp 2

2.1.Định nghĩa 2

2.2.Đặc trưng của mô hình kinh doanh đa cấp 3

2.3.Các kiểu sơ đồ trả thưởng 4

2.4.Một số ưu và nhược điểm của mô hình kinh doanh đa cấp 5

3 Sự tương quan giữa mô hình kinh doanh đa cấp với các mô hình kinh doanh khác: 6

II.Thực trạng hoạt động mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam 7

1.Hoạt động kinh doanh đa cấp tại Việt Nam 7

2 Thực trạng hoạt động kinh doanh đa cấp tại một số công ty điển hình ở

Việt Nam 8 2.1 Giới thiệu về tập đoàn Amway 8 2.2 Chiến lược của Amway 9 III.Tiềm năng và xu hướng phát triển của mô hình kinh doanh đa cấp tại

Việt Nam 9 1.Phương hưởng phát triền của hoạt động kinh doanh đa cấp 9

2 Các giải pháp phát triển hoạt động kinh doanh đa cấp tại Việt Nam

Kết Luận 10 Danh Mục Tài Liệu Tham Khảo 10

1

Lời Mở Đầu Nếu như vài năm trước đây, "Kinh doanh đa cấp" còn khá xa lạ với người dân Việt

Nam thì đến nay thuật ngữ này đã được khá nhiều người quan tâm Đây là một phương thức kinh doanh mới ra đời từ những năm 40 của thập kỷ trước, đã có mặt trên 120 quốc gia, hứa hẹn là một phương thức kinh doanh phát triẻn nhất vào thế kỷ

21 Năm 2005, Nhà nước ta đã thừa nhận tính họp pháp của phương thức Kinh doanh

đa cấp thông qua các văn bản quy phạm pháp luật

Tuy nhiên trong thực tế vài năm gần đây có rất nhiều những mô hình kinh doanh

đa cấp biến tướng mọc ra, liên tục biến đổi, núp bóng đầu tư công nghệ, đầu tư tiền

ảo, khóa học làm giàu… kéo theo đó là rất nhiều người đã bị lừa, gây thiệt hại cho nhà nước, mất trật tự xã hội Từ đó vô hình chung ta gắn mác cho kinh doanh đa cấp

là lừa đảo, phi pháp Vậy thực hư kinh doanh đa cấp là gì? Có được nhà nước cho phép không? Cơ hội, tiềm năng phát triển ở Việt Nam như thế nào?

Với mong muốn tìm hiểu về mô hình kinh doanh này Nhóm 3 chúng em quyết định chọn đề số 3: “Mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam – Lý luận và thực tiễn quá trình phát triển ở Việt Nam” để làm bài nghiên cứu nhóm

Nội Dung I.Lý luận về mô hình kinh doanh đa cấp

1.Lịch sử hình thành mô hình kinh doanh đa cấp

1.1.Nguồn gốc của hình thức kinh doanh đa cấp

Nguồn gốc của mô hình kinh doanh đa cấp, cũng như Công ty đầu tiên kinh doanh

đa cấp hiện nay vẫn là đề tài gây tranh cãi, nhưng vào năm 1920 các công ty đa cấp

đã có mặt ở Mỹ.Theo ông Richard Poe, tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về Kinh doanh đa cấp sự phát triển của lĩnh vực này có thể chia thành 3 thời kỳ:

+Thời kỳ thứ nhất (1940 – 1979): Thời kỳ bắt đầu hình thành ngành kinh doanh theo mạng với khoảng 30 công ty ra đời tại Mỹ

2

+Thời kỳ thứ hai (1979 – 1990): Là thời kỳ bùng nổ của kinh doanh theo mạng Trong giai đoạn này có hàng trăm công ty đăng ký thành lập sau mỗi ngày ở đủ loại mặt hàng và sơ đồ kinh doanh Đây cũng là thời kỳ phát triển và chọn lọc tự nhiên +Thời kỳ thứ ba (từ năm 1990 trở đi): Nhờ có sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ trong lĩnh vực truyền thông nên kinh doanh theo mạng đã mang một màu sắc mới Các nhà phân phối độc lập có thể đơn giản hóa công việc nhờ vào hội thảo trực tuyến, internet và những phương tiện truyền thông tiên tiến khác Khác với thời kỳ thứ hai, những nhà phân phối độc lập phải là những nhà hùng biện và họ phải đi lại như con thoi giữa các mạng lưới, trong thời kỳ thứ ba bất cứ ai cũng có thể dùng thời gian nhàn rỗi của mình để tham gia vào mô hình kinh doanh này

1.2.Hình thành mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam

Đầu thế kỉ 21, kinh doanh đa cấp bắt đầu bước chân vào thị trường Việt Nam Kinh doanh đa cấp có nhiều công ty lừa đảo núp bóng và một bộ phận không nhỏ nhà phân phối sai trái đã làm cho dư luận bắt đầu lên tiếng phản đối kinh doanh đa cấp Ngoài

ra còn do động thái của chính quyền quá chậm so với sự phát triển của ngành nghề

và sự hạn chế về tầm nhìn, nhận thức của người dân (một phần đả phá kịch liệt, một phần nhẹ dạ tin vào các công ty bất chính)

Đến thời điểm cuối năm 2004, tại Việt Nam đã có khoảng 20 Công ty bán hàng đa cấp phân phối sản phẩm chủ yếu về ngành chăm sóc sức khoẻ và sắc đẹp Để hoà nhập với xu hướng chung của thế giới cũng như đáp ứng tình hình thực tế tại Việt Nam, hành lang pháp lý về kinh doanh theo mạng đã dần hình thành

Tính đến tháng 6/2011, theo báo cáo của Bộ Công Thương, nước Việt Nam đã có

63 doanh nghiệp được cấp giấy đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp Trong đó, Hà Nội

đi đầu với 30 doanh nghiệp, thành phố Hồ Chí Minh 29 doanh nghiệp còn lại thuộc

về các tỉnh Đồng Nai (2 doanh nghiệp), Bình Dương và Hải Dương Năm 2013, Việt Nam có hơn 1 triệu người bán hàng đa cấp

2.Một số vấn đề cơ bản về mô hình kinh doanh đa cấp

2.1.Định nghĩa

3

a.Khái niệm

Kinh doanh đa cấp là hoạt động kinh doanh sử dụng mạng lưới người tham

gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh, trong đó, người tham gia được hưởng hoa

hồng, tiền thưởng và lợi ích kinh tế khác từ kết quả kinh doanh của mình và

của những người khác trong mạng lưới

b.Cơ cấu tổ chức: Mô hình kinh doanh đa cấp đơn giản

2.2.Đặc trưng của mô hình kinh doanh đa cấp

+Bán hàng đa cấp là một hình thức phát triển của bán hàng trực tiếp: Là phân phối hàng hóa không qua bất kỳ một cấp trung gian nào Mọi hoạt động sản xuất phân phối hàng hóa đến trực tiếp tay người tiêu dùng thông qua hệ thống những người bán hàng trực tiếp

+BHĐC có cấu trúc hình tháp, tập hợp các phân phối viên được quản lý theo các tầng, hình thành nên mạng lưới có dạng kim tự tháp Tất cả các phân phối được chia hoa hồng theo các tỷ lệ khác nhau tùy thuộc vào từng mô hình trả thưởng +Mô hình BHĐC phát triển dựa vào hai nguyên lý:

-Nguyên lý chia sẻ (Quảng cao truyền miệng): Nguyên lý chia sẻ dựa vào tâm lý con người, là hình thức quảng cáo truyền miệng, truyền bá sản phẩm thông qua tâm

lý muốn chia sẻ cái hay trong cuộc sống Khi chúng ta dùng một sản phẩm hay một dịch vụ nào tốt mà chúng ta cảm thấy hài lòng, chúng ta thường có thói quen kể lại cho gia đình bạn bè đồng nghiệp Trên thực tế, khi công ty ký hợp đồng với những chính sách trả thưởng hợp lý là cách mà họ đền đáp xứng đáng công sức chúng ta

Phân phối viên Doanh nghiệp Người tiêu dùng

Sản phẩm Sản phẩm

Tầng phân phối viên cấp 1

Tầng phân phối viên cấp 2

Mô hình tháp

4

bỏ ra Từ đó đã hình thành mạng lưới bán hàng Sự lớn mạnh của mạng lưới thể hiện ở nguyên lý thứ hai

-Nguyên lý phát triển theo cấp số nhân: Mạng lưới được xây dựng không theo nguyên tắc cổ điển mà được xây dựng từ các nhà phân phối viên độc lập muốn xây dựng nhóm phân phối (mạng lưới) của minh, trong đó các thành viên không phụ thuộc vào nhau Bắt đửu từ công việc đỡ đửu gồm việc tuyển dụng, đào tạo người mới tham gia, các phân phối viên đỡ đầu sẽ được tăng thu nhập bởi họ không chỉ nhận được hoa hồng doanh thu của mình mà còn được thêm phần doanh thu bán hàng của nhóm họ Tóm lai, một sơ đồ sẽ phát triển nếu như chất lượng của sản phẩm được quảng cáo truyền miệng từ người này sang người khác và lợi nhuận của công ty và hoa hồng của phân phối viên được củng cố bởi số lượng người tham gia vào hình tháp để tảo ra sức mảnh tiêu thụ sản phẩm

2.3.Các kiểu sơ đồ trả thưởng

Sơ đồ trả thưởng là một bộ phận quan trọng trong chính sách trả thưởng của

doanh nghiệp Kinh doanh đa cấp, là phương pháp để doanh nghiệp Kinh doanh đa cấp tính toán các khoản hoa hồng, tiền thưởng và lợi ích kinh tế khác cho phân phối

viên

Hiện nay tồn tại phổ biến 4 kiểu trả thưởng là:

+Sơ đồ bậc thang-thoát ly:Sơ đồ này là do 2 sơ đồ gộp lại : sơ đồ bậc thang và sơ đồ thoát ly Kiểu sơ đồ này không giới hạn về chiều rộng và chiều sâu, có thể tuyển thêm các phân phối viên tùy ý

+Sơ đồ ma trận:Đây là sơ đồ phổ biến của những năm 80 Thực tế sơ đồ này giới hạn đóng khung cách bố trí mạng lưới, nghĩa là nó tạo ra sự cân đối giữa chiều ngang

và chiều sâu của mạng lưới

+Sơ đồ đơn cấp:Sơ đồ một cấp tương tự như sơ đồ bậc thang nhưng không có khả năng thoát ly Sơ đồ này không hạn chế về chiều rộng nhưng thưạng hạn chế về chiều sâu Do đó, có thể coi là sơ đồ ma trận "vô tận X một số tầng nhất định"

5

+Sơ đồ nhị phân: Sơ đồ nhị phân là dạng sơ đồ ma trận "2 X vô tận" Phân phối viên chỉ có thể đõ đầu 2 người ở tầng Ì, mỗi người ở tầng tiếp theo cũng chỉ được tiếp nhận thêm 2 người mới 2 nhánh này được gọi là 2 nguồn thu nhập được xác định bằng khối lượng hàng mua trong tháng Phân phối viên sẽ được trả một khoản cố đinh hàng tháng bất cứ khi nào mỗi nhánh đạt được số lượng bán nhất định Tiền hoa hồng được trả thêm khi doanh số cả 2 nhánh bằng nhau

2.4.Một số ưu và nhược điểm của mô hình kinh doanh đa cấp

+Ưu điểm

-Đối với doanh nghiệp: -Doanh nghiệp không cần bỏ ra 1 khoản tiền lớn cho quảng

cáo và chi phí cho nhiều khâu trung gian là các đại lý và cửa hàng bán lẻ, chi phí vận chuyển như trong mô hình kinh doanh truyền thống Doanh nghiệp có một lượng khách hàng lớn đồng thời là nhà phân phối sản phẩm của mình và như vậy nhiều khách hàng của công ty có thêm thu nhập để có điều kiện sử dụng sản phẩm, điều này góp phần làm tăng doanh số của công ty (kích cầu)

-Đối với người tham gia: Không cần nhiều vốn, làm việc tự do, không yêu cầu kinh nghiệm, có nhiều cơ hội để mở rộng mối quan hệ, cơ hội kiếm được thu nhập lớn Được đào tạo, học tập trải nghiệm trong môi trường bán hàng, chuyển từ làm thuê sang làm chủ

-Đối với người tiêu dùng: Người mua hàng có thể trực tiếp trở thành kênh phân phối và thu lợi nhuận thông qua việc giới thiệu, bán hàng cho người thân, người quen Người mua có thể trực tiếp mua hàng từ nhà sản xuất nên tránh được hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng

-Đối với xã hội: Hình thức kinh doanh này là một biện pháp kích cầu rất mạnh, tạo nhiều công ăn việc làm cho nhiều người, tiến tới thúc đẩy phát triển xã hội

+Nhược điểm

-Đối với doanh nghiệp:Doanh nghiệp có mạng lưới rất đông các nhà phân phối nên rất khó quản lí, kiểm soát hành vi của số nhà phân phối khổng lồ này Nhiều công ty đa cấp lừa đảo, biến tướng

6

-Đối với người tham gia: Yêu cầu người khác đặt cọc hoặc nộp một khoản tiền nhất định để được tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp Lợi nhuận không chỉ đến từ việc bán sản phẩm mà còn đến từ việc lôi kéo nhiều người tham gia Thông tin sai lệch về lợi ích khi tham gia mạng lưới và bán hàng hóa để dụ dỗ nhiều người tham gia bán hàng đa cấp Không có thu nhập ổn định Dễ bị mang tiếng lừa đảo

-Đối với khách hàng: Sản phẩm có thể không có thực, hoặc là hàng kém chất lượng Buộc hay hối thúc khách hàng tham gia mua hàng gây bất tiện, rắc rối Chứa nhiều rủi ro cho cả người tham gia bán hàng lẫn người tiêu dùng

-Đối với xã hội: Khi bị biến tướng thành công cụ lừa đảo, kiếm tiền của một số bộ phận nhà phân phối sai trái, các công ty lừa đảo núp bóng mô hình kinh doanh đa cấp

3 Sự tương quan giữa mô hình kinh doanh đa cấp với các mô hình kinh doanh khác:

+Giữa mô hình BHĐC với mô hình tiếp thị liên kết: điểm giống nhau giữa hai mô

hình này là bạn có thể đăng kí làm phân phối bán hàng cho các doanh nghiệp, và bạn được trả hoa hồng khi bán sản phẩm thành công

+Giữa mô hình BHĐC với mô hình Dropshipping: điểm giống nhau là bên phân phối, bên bán hàng không sản xuất bất cứ sản phẩm thực tế nào, họ chỉ cần bày bán, quảng cáo sản phẩm và nhận được hoa hồng dựa vào doanh số bán sản phẩm đó

+Giữa mô hình BHĐC với mô hình kinh doanh bán lẻ: đều là đơn vị nhập hàng để bán cho khách hàng

+Giữa mô hình BHĐC với mô hình nhà phân phối: trực tiếp mua sản phẩm từ nhà sản xuất và phân phối lại cho các nhánh bán nhỏ hơn hoặc bán trực tiếp cho khách hàng

+Giữa BHĐC và mô hình kinh doanh hệ thống: bản chất của hai mô hình này đều là phân phối bán hàng thông thường Mỗi cấp sẽ nhận được chiết khấu từ việc bán hàng Điểm khác biệt giữa mô hình BHĐC và kinh doanh hệ thống là BHĐC khi cấp dưới bán hàng được thì các cấp trên cũng được hưởng hoa hồng, còn ở mô hình kinh doanh

7

hệ thống thì hàng đi tới đâu cắt tới đó, và họ chỉ có thu nhập từ việc bán sản phẩm chứ không nhận được hoa hồng từ việc bán hàng của cấp dưới hay tuyển thêm thành viên bán hàng

+Giữa BHĐC và mô hình tháp ảo bất hợp pháp: Cả hai kiểu đều có dạng hình tháp,

sử dụng sức mạnh của cấp số nhân, nghĩa là mạng lưới càng về sau càng rộng ra Cả hai đều có dòng tiền từ dưới lên và dòng giá trị khác từ trên xuống.Tuy nhiên có sự khác biệt lòn trong cách thức triển khai thực hiện BHĐC mục đích là bán đc nhiều sản phẩm chất lượng dựa vào mô hình phân phối trực tiếp giúp giảm chi phí quảng cáo, mở rộng mạng lưới khách hàng Còn mô hình Tháp ảo tập trung lôi kéo càng nhiều người bỏ tiền tham gia trong một thời gian ngắn bằng những thủ đoạn lừa đảo, lấy tiền người vào sau trả cho người vào trước; đến một thời điểm không thể duy trì

mô hình người đứng đầu tháp sẽ ôm tiền bỏ trốn

II.Thực trạng hoạt động mô hình kinh doanh đa cấp tại Việt Nam

1.Hoạt động kinh doanh đa cấp tại Việt Nam

Bán hàng đa cấp là một ngành được thế giới công nhận và được điều chỉnh chặt chẽ bởi pháp luật Việt Nam Cụ thể, tính đến hết năm 2020, trên thị trường có 22 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận hoạt động bán hàng đa cấp hoạt động hợp pháp, đạt doanh thu hơn 15.400 tỷ đồng năm 2020 với tổng số lượng người tham gia hơn 800.000 người Tổng số thuế các doanh nghiệp đã nộp về ngân sách nhà nước đạt hơn 1.800 tỷ đồng

Tuy nhiên, hiện nay, bên cạnh các doanh nghiệp hoạt động chính thống, còn có rất nhiều doanh nghiệp lợi dụng hình thức kinh doanh theo phương thức đa cấp để thu hút đầu tư, hoạt động bất hợp pháp mà thời gian qua nhận được sự quan tâm lớn từ

dư luận như hoạt động của hệ thống Gold Time Coffee, dự án “OWIFI”, My Aladin…; các mô hình đầu tư tài chính, ngoại hối như Lion Group, Liber Forex Thực tế cho thấy, những năm qua đã có nhiều người tham gia bán hàng đa cấp và thành công, có thu nhập cao song cũng có một số người dân chưa hiểu rõ về bán hàng