Kinh tế trang trại là gì thực trạng phát triển kinh tế trang trại ở việt nam

Trong những năm g ần đây, loại hình kinh tế trang tr ại đang d ần phổ biến và đã th ể hiện được ưu th ế về hiệu quả kinh tế so với kinh t ế hộ nhờ vào những lợi thế của quy mô sản xuất..

Kinh tế trang trại là gì? Th ực trạng phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam

Trang trại là một loại hình sản xuất nông nghiệp với đặc điểm chung là sản xuất hàng hóa trên quy mô l ớn Trong những năm g ần đây, loại hình kinh tế trang tr ại đang d ần phổ biến và đã th ể hiện được ưu th ế về hiệu quả kinh tế so với kinh t ế hộ nhờ vào những lợi thế của quy mô sản xuất Phát triển kinh tế trang tr ại là loại hình tổ chức sản xuất phổ biến trong

nền nông nghi ệp ở hầu hết các qu ốc gia trên th ế giới hiện nay V ậy kinh tế trang trại là gì? Thực trạng và gi ải pháp phát tri ển kinh t ế trang trại ở

Việt Nam hi ện nay như thế nào? Cù ng Luận Văn 99 tìm hiểu qua bài viết sau đây nhé!

Kinh tế trang trại là gì?

Khái niệm trang trại

Trang trại đư ợc hiểu là đơn vị kinh tế hộ gia đình có tư cách pháp nhân, được nhà nước giao quyền sử dụng một số diện tích đất đai, rừng hoặc biển hợp lý nhằm tổ chức lại quá trình sản xuất nông- lâm- ngư nghi ệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Tích cực áp dụng các tiến bộ về kỹ thuật và công nghệ mới nhằm cung ứng ngày càng nhi ều sản phẩm hàng hóa có ch ất lư ợng cao hơn đáp ứng cho nhu cầu trong nư ớc cũng như xuất khẩu, nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội của từng đơn v ị diện tích, góp ph ần xóa đói giảm nghèo, nâng cao mức sống và chất lượng cuộc sống của

những người tham gia

Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất trong nông - lâm - thủy sản nhằm

mục đích ch ủ yếu là s ản xuất hàng hóa, tư li ệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc sử dụng của một chủ thể độc lập Việc sản xuất đư ợc tiến hành trên quy mô ru ộng đất và các yếu tố sản xuất được tập trung tương đ ối với cách

thức tổ chức quản lý tiến bộ cùng trình độ kỹ thuật cao Hoạt động tự chủ

và gắn với thị trư ờng

Khái niệm kinh tế trang trại

Một số học giả phương Tây cho r ằng: Hình thức kinh tế trang trại (Tiếng Anh: Farm economics) ở các nư ớc này chỉ một lĩnh vực tổ chức sản xuất kinh doanh nông s ản hàng hóa lớn ở nông nghi ệp, nông thôn đ ể phân biệt với hình thức tiểu nông tự cung, tự cấp

Theo PGS TS Đào Công Tiên: Kinh tế trang trại là một loại hình tổ chức sản xuất kinh doanh trong nông nghi ệp Hình thức này được hình thành và

phát triển trên nền tảng kinh tế hộ và về cơ bản vẫn giữ bản chất kinh tế

hộ Quá trình hình thành và phát tri ển kinh tế trang trại được xem là quá trình nâng cao năng lực sản xuất dựa trên nền tảng tích tụ tập trung vốn và các yếu tố sản xuất khác từ đó tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa với năng suất, chất lư ợng và hiệu quả cao

Tóm lại, theo Nghị quyết 03/2000/NQ-CP (2002): Kinh tế trang tr ại được

định nghĩa là hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa trong nông nghi ệp chủ yếu dựa vào hộ gia đình từ đó mở rộng quy mô và nâng cao hi ệu quả sản xuất trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi tr ồng thủy hải sản,… gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông, lâm, th ủy sản

Khái niệm kinh tế trang tr ại là gì?

Những đặc trưng cơ b ản của kinh tế trang trại

Thứ nhất, trang trại là đơn v ị kinh tế trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghi ệp,

là đơn vị trực tiếp sản xuất ra những sản phẩm vật chất cần thiết cho xã hội gồm nông, lâm, th ủy sản Quá trình s ản xuất kinh tế trong trang tr ại gia đình là quá trình khép kín với các khâu luôn kế tiếp nhau gồm sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng

Thứ hai, trong trang tr ại thì tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc sử dụng của một ngư ời chủ cụ thể Đặc trưng này rất quan tr ọng trong vi ệc

phân biệt kinh tế trang tr ại với các hình thức tổ chức sản xuất trong nông

nghiệp thuộc quyền sở hữu của nhà nư ớc hoặc tập thể

Thứ ba, mục đích chủ yếu của kinh tế trang tr ại là sản xuất nông, lâm th ủy sản đáp ứng nhu cầu thị trường Kinh t ế trang tr ại thực hiện sản xuất hàng hóa với số lượng lớn, đáp ứng nhu cầu thị trường, thu l ợi nhuận là đặc

trưng quan trọng nhất trong kinh tế trang trại Đặc trưng sản xuất hàng hóa

cho phép phân biệt ranh gi ới giữa kinh tế trang tr ại với kinh t ế nông hộ,

sản xuất tự cấp tự túc với hô phi nông ng hiệp ở khu vực nông thôn Đ ặc trưng về mục đích sản xuất của nông trại biểu hiện bằng các chỉ tiêu như tổng giá trị sản lư ợng hàng hóa trong m ột chu kỳ sản xuất kinh doanh và chỉ tiêu về tỷ suất hàng hóa c ủa trang trại

Thứ tư, trong trang tr ại các yếu tố sản xuất trư ớc hết là ruộng đất và tiến vốn được tập trung tới quy mô nh ất định theo yêu c ầu phát triển sản xuất hàng hóa S ản xuất hàng hóa trong kinh t ế trang trại chỉ được tiến hành khi các yếu tố sản xuất được tập trung đ ến quy mô đủ lớn, đặc biệt là đất đai

và tiền vốn là hai y ếu tố cần thiết để thực hiện quá trình sản xuất hàng hóa nông, lâm, th ủy sản của trang trại phục vụ nhu cầu thị trường Đ ặc trưng này thể hiện ở quy mô và m ục đích sản xuất hàng hóa nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao

Thứ năm, hình thức tổ chức và quản lý của kinh tế trang tiến bộ với sự ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu mới của khoa h ọc kỹ thuật, khoa h ọc quản lý cũng như kiến thức về thị trường Không như sản xuất nhỏ lẻ, phân bán ở

nông hộ, kinh tế trang trại đi vào sản xuất với quy mô lớn và chuyên môn

hóa cao hơn so với sản xuất nông hộ

Thứ sáu, các ch ủ trang trại là những người có ý chí làm giàu, ngh ị lực và

có điều kiện làm giàu và biết làm giàu, có vốn và trình độ kỹ thuật cùng khả năng quản lý, hiểu biết nhất định về thị trường Bản thân họ và gia đình trực tiếp tham gia lao động quản lý, sản xuất và đồng thời thuê mướn lao động để sản xuất, kinh doanh

Thứ bảy, các trang trại đều có thuê mư ớn nhân công, quy mô thuê mư ớn ở các trang tr ại phụ thuộc vào lo ại hình và quy mô s ản xuất Có hai hình th ức

thuê mướn phổ biến là thuê lao động thường xuyên và thuê lao động thời

vụ

Đặc điểm của kinh tế trang trại là gì?

Xem thêm:

➢ Kho đề tài luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế miễn phí 2022

Phân loại kinh tế trang tr ại

Kinh tế trang tr ại được phân loại dựa trên nhi ều cơ sở khác nhau, m ột số cơ

sở phân loại kinh tế trang trại kể đến như:

Phân loại theo lĩnh vực sản xuất: Bao g ồm trang trại trồng trọt; trang tr ại chăn nuôi; trang trại nuôi trồng thuỷ sản; trang trại lâm nghiệp và trang trại tổng hợp (Theo Thông tư s ố 27/2011/TT-BNNPTNT ngày 13/4/2011 của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn)

Trong đó, các trang trại chuyên ngành (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng

thuỷ sản, lâm nghi ệp) đư ợc xác định dựa trên tỷ trọng giá tr ị sản lượng nông sản hàng hóa của ngành Cụ thể, tỷ trọng sản lượng nông sản hàng hoá của ngành chiếm trên 50% cơ c ấu giá trị sản lượng hàng hóa c ủa trang trại trong năm Trong trư ờng hợp trang trại không đáp ứng đư ợc tỷ lệ này (không có ngành nào chi ếm trên 50% cơ c ấu giá tr ị sản lư ợng hàng hóa) thì được gọi là trang trại tổng hợp

Phân loại theo hình th ức quản lý gồm có:

• Trang trại gia đình: Là lo ại trang trại độc lập toàn bộ trong quá trình sản xuất kinh doanh Trong trang tr ại gia đình, m ỗi gia đình có tư cách pháp nhân do m ột ngư ời trong gia đình làm ch ủ điều hành

• Trang trại liên doanh: Do vài trang tr ại hợp nhất để tăng nguồn lực tạo sức cạnh tranh và sự ưu đãi c ủa nhà nư ớc

• Trang trại hợp doanh kiểu cổ phần: Trang tr ại loại này đư ợc tổ chức theo nguyên t ắc công ty c ổ phần

• Trang trại ủy thác: Trang tr ại mà ngư ời chủ ủy quyền cho ngư ời nhà hoặc bạn bè qu ản lý điều hành sản xuất

Phân loại theo ngu ồn thu nhập của các trang trại gồm có:

• Trang trại thu ần nông: Ngu ồn thu nhập chủ yếu từ nông nghiệp, xu thế loại trang trại này đang giảm dần

• Trang trại không thuần nông: Trang tr ại có thu nhập thêm từ bên ngoài trang tr ại, loại này thường kinh doanh t ổng hợp và có xu th ế ngày càng tăng

• Phân loại theo quy mô ho ạt động trang tr ại đư ợc chia thành 3 lo ại: Trang trại có quy mô nh ỏ, trang trại có quy mô vừa và trang trại có quy mô l ớn

Phân loại theo hình th ức sở hữu tư liệu sản xuất bao gồm:

• Trường hợp phổ biến là người chủ trang trại sở hữu toàn bộ tư liệu sản xuất từ đất đai, công cụ máy móc đ ến chuồng trại kho bãi

• Hình thức thứ hai chủ trang trại chỉ sở hữu một phần tư liệu sản xuất còn một phần phải đi thuê c ủa ngư ời khác

• Hình thức thứ ba chủ trang tr ại hoàn toàn không có tư li ệu sản xuất

mà phải đi thuê

Phân loại kinh t ế trang trại

Vị trí, vai trò của kinh tế trang trại

Ở nước ta, kinh tế trang trại mà chủ yếu trang trại gia đình mới phát triển trong những năm g ần đây, song nó đã đóng vai trò tích c ực trong kinh t ế,

xã hội và môi trư ờng, cụ thể như sau:

Về m ặt kinh t ế: Kinh tế trang tr ại có ý nghĩa quan tr ọng đối với nền kinh

tế đất nước nói chung và trong nông nghi ệp, nông thôn nói riêng Các trang trại đã góp ph ần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo ra các s ản phẩm có giá trị hàng hóa cao,khắc phục dần tình tr ạng sản xuất phân tá, góp ph ần tạo nên những vùng chuyên môn hóa thâm canh cao thúc đ ẩy tăng trư ởng và phát triển nông nghi ệp và kinh t ế nông thôn, thúc đ ẩy phát tri ển công nghiệp chế biến và dịch vụ sản xuất ở vùng nông thôn

Về m ặt xã hội: Kinh t ế trang trại phát tri ển làm tăng s ố hộ giàu trong nông

thôn, tạo thêm việc làm tăng thu nh ập cho lao đ ộng Điều này có ý nghĩa quan trọng về mặt xã hội cho vùng nông thôn, phát tri ển kết cấu hạ tầng nông thôn, tạo tấm gương cho các h ộ nông dân v ề mặt tổ chức, quản lý và sản xuất kinh doanh

Về mặt môi trư ờng: Do s ản xuất kinh doanh tự chủ và vì lợi ích thiết thực lâu dài của mình mà các ch ủ trang trại luôn có ý thức khai thác hợp lý và quan tâm bảo vệ môi trư ờng, trước hết ở phạm vi trang trại Các trang trại vùng núi, đồi gò đã góp phần tích cực vào trong và bảo vệ rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc và cải tạo môi trường sinh thái

Điều kiện hình thành và xu hướng phát triển kinh tế trang trại ở Việt Nam

Điều kiện hình thành

Điều kiện môi trường pháp lý: Trang trại là bộ phận cấu thành hệ thống

nông nghi ệp nhà nư ớc theo mô hình kinh t ế thị trường và phải đủ điều kiện nhà nước công nhận về mặt pháp lý Sự công nhận về địa vị pháp lý của kinh tế trang tr ại sẽ tạo cơ sở pháp lý cho những ngư ời có nguồn lực yên tâm vào việc đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh theo mô hình trang tr ại

và được nhà nước tạo điều kiện để ra đời và phát triển

Các điều kiện đối với trang trại và chủ trang trại: Chủ trang trại phải là

người có ý chí quyết tâm làm giàu từ hoạt động nông- lâm- ngư nghiệp

• Họ phải có tích lũy nh ất định về kinh nghiệm sản xuất, ki ến thức và năng lực tổ chức sản xuất kinh doanh

• Có sự tập trung nhất định quy mô các y ếu tố sản xuất, trư ớc hết là ruộng đất và quỹ vốn

• Quản lý sản xuất kinh doanh của trang trại phải dựa trên cơ sở của việc hạch toán và phân tích kinh doanh

Xu hướng phát triển kinh tế trang trại

Cùng với sự vận động và phát tri ển chung c ủa thế giới, kinh tế trang tr ại được hình thành và sẽ phát triển theo một xu hướng chung như sau:

Tích tụ và tập trung sản xuất: Sau khi hình thành, nhìn chung các trang tr ại vẫn tiếp diễn quá trình tích t ụ và tập trung s ản xuất Tuy nhiên, tính ch ất

và mức độ của tích tụ và tập trung sản xuất lúc này hoàn toàn khác bi ệt với tích tụ và tập trung các y ếu tố sản xuất của nông hộ để hình thành nên

trang trại Tích tụ và tập trung sản xuất của trang trại lúc này nhằm mở

rộng quy mô s ản xuất, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh đ ể đứng

vững và phát triển trong cơ chế thị trường Tích t ụ và tập trung trong các trang trại chủ yếu là tích t ụ vốn và ở những nơi có đi ều kiện thì bao g ồm cả việc tập trung ruộng đất Tích tụ vốn ở đây thực chất là tích lũy v ốn, làm tăng vốn tự có của trang trại để đầu tư mở rộng sản xuất, chủ yếu là đầu tư theo chiều sâu tức là thâm ca nh, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào s ản xuất Ở những nơi như Trung du mi ền núi, đầm phá ven biển, trang tr ại vẫn có xu hướng mở rộng quy mô diện tích bằng việc khai phá đất hoang, nhận đấu

thầu sử dụng đất, nhận chuyển như ợng, thuê đất để sản xuất Đây là xu hướng phát triển của trang trại, tùy theo điều kiện cụ thể từng nơi mà có

chính sách và bi ện pháp tác động, điều tiết phù h ợp nhằm thúc đẩy kinh tế thị trường phát tri ển

Chuyên môn hóa sản xuất: Trong nền sản xuất hàng hóa, chuyên môn hóa sản xuất là xu hư ớng phát tri ển tất yếu Nhưng do đ ặc điểm của sản xuất trang trại gặp sự rủi ro cao v ề khí hậu thời tiết, giá c ả, thị trư ờng không ổn định, nhất là trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay, do đó chuyên môn hóa trong các trang tr ại phải kết hợp với sản xuất đa dạng một cách hợp lý mới có thể khai thác hi ệu quả các nguồn lực: Đất đai, khí h ậu,

cơ sở vật chất kỹ thuật, sức lao động, đồng thời hạn chế được các rủi ro về

thiên tai và các bi ến động của thị trường Xu hư ớng sản xuất chuyên m ôn hóa của các trang trại có các đ ặc điểm sau:

• Trên cơ sở phân vùng quy hoạch của cả nước, của từng vùng và địa phương, các trang trại bố trí sản xuất một số sản phẩm hàng hóa chính có giá tr ị cao phù hợp với nhu cầu của thị trường và điều kiện sản xuất của từng vùng

• Dựa vào sản phẩm hàng hóa chính, k ết hợp sản xuất một số sản phẩm

bổ sung để hỗ trợ cho sản phẩm chính, đồng thời sử dụng hiệu quả các nguồn lực sản xuất như đất đai, lao động, vốn, tư li ệu sản xuất của trang tr ại Kết quả của sự phát tri ển theo xu hư ớng trên là sự ra đời nhiều trang trại chuyên môn hóa sản xuất có hiệu quả cao như: Các trang tr ại chuyên môn hóa cà phê, cao su, cây ăn qu ả, rau hoa cao cấp, thủy sản, chăn nuôi bò s ữa, gia c ầm,

Xu hướng phát triển kinh tế trang trại là gì?

Nâng cao trình độ kỹ thuật, thâm canh hóa sản xuất: Quá trình tích tụ, tập trung và mở rộng quy mô s ản xuất đòi hỏi các trang tr ại phải nâng cao

trình độ kỹ thuật và thâm canh sản xuất, xu hướng nâng cao trình độ kỹ thuật và thâm canh s ản xuất là xu hư ớng tất yếu gắn liền với việc nâng

cao năng suất lao động, năng suất cây trồng, vật nuôi Trang trại không thể

mở rộng quy mô di ện tích t ới hàng ch ục ha, ho ặc phát tri ển đàn gia súc trâu, lợn lên tới hàng trăm, hàng nghìn con b ằng lao đ ộng thủ công và trang thiết bị vật chất kỹ thuật thấp kém Để nâng cao trình đ ộ kỹ thuật và thâm canh hóa sản xuất, các trang trại phải đầu tư xây dựng và phát triển

cơ sở vật chất kỹ thuật cho sản xuất, tăng cường áp dụng tiến bộ kỹ thuật, đặc biệt là công nghệ sinh học Mặt khác, phải kết hợp xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật trên đ ịa bàn của vùng chẳng hạn việc xây dựng kênh mương, đường giao thông, đường điện, không thể khép kín trong trang tr ại mà

phải gắn với cả vùng theo quy ho ạch thống nhất, điều quan tr ọng là không được phá vỡ quy hoạch tổng thể của vùng đó

Hợp tác cạnh tranh: Các trang trại trong s ản xuất hàng hóa ph ải hợp tác và liên kết với nhau, bên cạnh đó c ần quan tâm tìm ki ếm hợp tác với những đơn vị tổ chức kinh tế khác Để làm được điều này, trước hết bản thân các trang trại phải hợp tác v ới nhau, cùng nhau gi ải quyết tốt hơn những vấn đề nội tại của trang trại như sản xuất kinh doanh, t ổ chức quản lý, chất lư ợng

và thị trường sản phẩm, phối hợp với các đơn v ị kinh tế khác như kh ối doanh nghiệp nhà nước, khối doanh nghiệp dân doanh, các h ộ kinh doanh

cá thể ngay cả các doanh nghiệp có vốn đầu tư nư ớc ngoài (FDI), các t ổ chức thương m ại, các hi ệp hội, vv để đầu tư nguồn lực đầu vào như v ật

tư, thuốc bảo vệ thực vật, cây, con giống, dịch vụ thủy nông (tưới tiêu nước), vấn đề quảng bá sản phẩm, đăng ký tiêu chuẩn chất lượng, bao tiêu, tiêu thụ sản phẩm

Mặt khác, b ản thân các trang tr ại phải cùng nhau giải quyết những vấn đề khó khăn mà hầu hết các trang trại gặp phải đó là vốn, trang thiết bị sản xuất, khoa học kỹ thuật, hiểu biết thị trường, vấn đề hội nhập kinh tế quốc

tế còn hết sức mới mẻ, đòi h ỏi các trang tr ại phải tự lực đi lên, tìm hư ớng

đi thích hợp cho mình như, mở rộng sản xuất kinh doanh, đa dạng hóa sản phẩm, tìm kiếm bạn hàng, liên k ết với các tổ chức, hệ thống các trang tr ại

để cùng nhau xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, chuyển giao khoa học kỹ thuật, nhân rộng nh ững điển hình, tháo g ỡ khó khăn trong vi ệc huy động nguồn vốn đầu tư, tăng chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường Đi đôi v ới hợp tác, cạnh tranh giữa các trang tr ại, giữa các

trang trại với các đơn vị thành phần kinh tế khác diễn ra rất quyết liệt để tiêu thụ được sản phẩm nhằm mục đích tích lũy và tái s ản xuất mở rộng là mục đích của trang trại Muốn vậy, các trang trại phải nâng cao khả năng cạnh tranh trên th ị trường bằng cách không ng ừng nâng cao chất lượng sản