MỞ ĐẦU Ngay từ những năm đầu trong quá trình bôn ba tìm đường cứu nước vàhoạt động ở nước ngoài, Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc đã thườngxuyên liên lạc với những người Việt Nam yêu nư
Trang 1NỘI DUNG 3
I KHÁI NIỆM, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ VAI TRÒ CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI 3
1 Một số khái niệm về người Việt Nam ở nước ngoài 3
2 Quá trình hình thành cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài 4
3 Vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài 5
II.TÌNH HÌNH CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI 10
1 Về số lượng, sự phân bố 11
2 Về quy chế pháp lý 12
3 Về tiềm năng tri thức khoa học và công nghệ 15
4 Về đời sống văn hóa tinh thần 17
5 Về tình hình thông tin và thái độ chính trị đối với đất nước và về hoạt động của các tổ chức phản động người Việt ở nước ngoài 18
KẾT LUẬN 22
TÀI LIỆU THAM KHẢO 23
Trang 2MỞ ĐẦU
Ngay từ những năm đầu trong quá trình bôn ba tìm đường cứu nước vàhoạt động ở nước ngoài, Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc đã thườngxuyên liên lạc với những người Việt Nam yêu nước ở nước ngoài để tìm hiểu
và nắm tình hình chung, đặc biệt kiều bào ở Pháp và Xiêm (Thái Lan), nơi cókiều bào đông nhất vào thời điểm bấy giờ
Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1986 đề ra đường lối đổimới toàn diện đất nước Đối với người Việt Nam ở nước ngoài, Đại hội VInêu rõ: “Đảng và Nhà nước ta thông cảm và đánh giá cao lòng yêu nước củađồng bào, sẽ tạo thêm những điều kiện thuận lợi để đồng bào xây dựng khốiđoàn kết cộng đồng, tiếp xúc với bà con trong nước, đóng góp ngày càngnhiều hơn vào công cuộc xây dựng Tổ quốc”1 Quán triệt tinh thần Nghị quyếtĐại hội VI, nhiều chính sách về người Việt Nam ở nước ngoài được Đảng vàNhà nước ban hành và từng bước triển khai cả bề rộng lẫn chiều sâu, tạo ranhững tiền đề quan trọng để NVNONN có những đóng góp to lớn trong giaiđoạn mới của đất nước
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (năm1991) khẳng định:
“Hơn hai triệu người Việt Nam định cư ở nước ngoài có mối quan hệ gắn bó với thân nhân, với quê hương, đất nước Đảng và Nhà nước ta hoan nghênh
bà con giữ gìn bản sắc, truyền thống và giá trị văn hóa dân tộc, tình cảm gắn
bó với quê hương… cần tổ chức tốt việc thông tin tình hình trong nước và tạo điều kiện dễ dàng để bà con người Việt Nam ở nước ngoài về thăm quê hương đất nước” 2
1 Đảng Cộng sản Việt Nam : Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần VI, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1977, tr.117.
2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần VII, Nxb Sự thật, Hà Nội, tr.79.
Trang 3Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X năm 2006 khẳng định Đối với Người
Việt Nam ở nước ngoài, Nghị quyết nhấn mạnh các nhiệm vụ: “Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ đồng bào ổn định cuộc sống, chấp hành tốt pháp luật các nước sở tại; bảo vệ quyền lợi chính đáng của đồng bào Làm tốt công tác thông tin trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài về tình hình trong nước và các chủ trương, chính sách của Nhà nước Có chính sách khuyến khích người Việt Nam, trí thức Việt Nam ở nước ngoài hướng về quê hương, góp phần xây dựng đất nước; khen thưởng những người có nhiều thành tích đóng góp cho Tổ quốc” 3
Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI năm 2011 tiếp tục khẳng định:
“Đồng bào định cư ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam Nhà nước ban hành cơ chế, chính sách để hỗ trợ, giúp đỡ đồng bào ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế, góp phần tăng cường hợp tác, hữu nghị giữa nhân dân ta với nhân dân các nước, tạo điều kiện để đồng bào giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, hướng về Tổ quốc, đóng góp xây dựng đất nước” 4
Chính vì lý do trên tác giả chọn đề tài “Khái quát tình hình cộng đồng
người Việt Nam ở nước ngoài hiện nay” để viết tiểu luận chuyên đề tự chọn
(của Viện Quan hệ quốc tế) – chương trình cao cấp Lý luận Chính trị
3 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG , Hà Hội, 2006, tr.123.
4 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr.245.
Trang 4NỘI DUNG
I KHÁI NIỆM, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ VAI TRÒ CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI
1 Một số khái niệm về người Việt Nam ở nước ngoài
Khái niệm người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo pháp luật ViệtNam được hiểu tương đối thống nhất Theo khoản 3, điều 3 của Luật Quốc
tịch Việt Nam năm 2008, người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân
Việt Nam và người gốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài
Cũng tại khoản 4, điều 3 của Luật Quốc tịch Việt Nam 2008, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài là người Việt Nam đã từng có quốc tịch Việt Nam
mà khi sinh ra quốc tịch của họ được xác định theo nguyên tắc huyết thống vàcon, cháu của họ đang cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài5 Như vậy, theokhái niệm trên, người Việt Nam định cư ở nước ngoài bao gồm 2 loại là côngdân Việt Nam và người gốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài
Trong lịch sử, có nhiều cách gọi về NVNONN như “Việt kiều”, “kiềubào”, “người Việt Nam ở nước ngoài”, “người Việt Nam định cư ở nướcngoài”… “Việt kiều” là khái niệm được sử dụng một cách phổ biến, rộng rãi
“Việt kiều” cũng là danh từ sớm được sử dụng trong các văn bản chính thức.Điều 36 Hiến pháp 1959, Điều 75 Hiến pháp 1980 quy định “Nhà nước bảo
hộ quyền lợi chính đáng của Việt kiều” Tiền thân của Uỷ ban về người ViệtNam ở nước ngoài trước đây cũng gọi là “Ban Việt kiều Trung ương”
Bên cạnh khái niệm “Việt kiều”, “kiều bào” cũng là một khái niệmđược sử dụng phổ biến, đặc biệt là trong các Nghị quyết của Đảng, các phátbiểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước
Như vậy, nội hàm của khái niệm NVNONN có cả người Việt Nam gốcnước ngoài, người nước ngoài gốc Việt Nam, bao gồm cả người Việt Nam ra
5 Cổng Thông tin điện tử Bộ Tư pháp: http://moj.gov.vn/vbpq/Lists/Vn%20bn%20php
%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=12343
Trang 5nước ngoài theo diện xuất khẩu lao động, đi làm chuyên gia, cố vấn cho nướcngoài, người đi ra nước ngoài học tập, đào tạo, trao đổi đào tạo, cả những cán
bộ công nhân, viên chức thuộc các cấp, các ngành, các tổ chức thuộc chínhphủ và phi chính phủ, ra nước ngoài công tác với bất cứ thời hạn nào, ngườiViệt Nam ra nước ngoài thăm quan, du lịch, thăm viếng thân nhân, đoàn tụ giađình, giải quyết các công việc riêng tư…
2 Quá trình hình thành cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
Cách đây hàng trăm năm đã có người Việt Nam ra nước ngoài sinhsống Lịch sử còn ghi lại vào thế kỷ thứ 12 con cháu họ Lý đã sang Hàn Quốclập nghiệp Thế kỷ 17 có người Việt Nam sang làm ăn tại Cămpuchia Thế kỷthứ 18, đầu thế kỷ 19 người Việt sang lánh nạn và làm ăn tại Campuchia, Lào,Thái Lan, Trung Quốc
Sau chiến tranh thế giới thứ Nhất và thứ Hai, một số người Việt đi duhọc, làm công chức tại Pháp hoặc bị động viên đi lính, phu tại một số thuộcđịa của Pháp Trong thời kỳ chiến tranh, có thêm một số người ra đi lánh nạn,kiếm sống, theo chồng hồi hương hoặc đi tu nghiệp, du học ở nước ngoài…Tuy nhiên, trước năm 1975 số lượng người Việt Nam ở nước ngoài khônglớn, khoảng 16 - 20 vạn người ở 10 nước, phần đông số này có tư tưởng sinhsống tạm thời, chờ điều kiện thuận lợi trở về nước
Từ sau năm 1975, đã có sự thay đổi sâu sắc về số lượng, thành phần,tính chất cũng như địa bàn sinh sống của cộng đồng người Việt Nam ở nướcngoài Số người ra đi (di tản trước 4/1975, vượt biên trong các năm 1978 -
1980, theo chương trình ra đi có trật tự và các chương trình nhân đạo 1980-1996) đã lên tới khoảng 2 triệu người, chủ yếu tới Mỹ, Ôt-xtrây-lia, Canada,Nhật Bản, các nước Tây và Tây Bắc Âu Thêm vào đó sau năm 1980, một sốkhá đông sinh viên, thực tập sinh và lao động Việt Nam ở các nước XHCNLiên xô, Đông Âu cũ ở lại làm ăn
Trang 6Tới nay, có khoảng 4,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống, học tập vàlàm việc tại nước ngoài Phần đông bà con ngày càng ổn định cuộc sống vàhòa nhập vào xã hội nơi cư trú, có vị trí nhất định trong đời sống kinh tế,chính trị - xã hội ở nước sở tại, có tác động ở mức độ khác nhau tới mối quan
hệ giữa các nước đó với Việt Nam Bên cạnh đó, trong những năm qua hàngtrăm nghìn người Việt Nam đã ra nước ngoài lao động, học tập, tu nghiệp,đoàn tụ gia đình, hình thành các cộng đồng người Việt Nam tại một số địa bànmới như Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Malaysia
3 Vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
Năm 2014, hoạt động đối ngoại nhà nước và đối ngoại nhân dân củaViệt Nam đạt được nhiều thành công nhất định Theo thống kê của Bộ Ngoạigiao, hiện có trên 4,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việctại 109 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới6 NVNONN là cầu nối hữunghị, góp phần quan trọng trong hoạt động chính trị đối ngoại giữa Việt Nam
và các quốc gia trên thế giới nơi bà con đang định cư, sinh sống
Trong buổi gặp gỡ đại diện sinh viên và kiều bào tiêu biểu tại Sydney,Australia ngày 17/3/2015, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh: “Kiềubào ta ở nước ngoài là một bộ phận máu thịt, không thể tách rời của dân tộcViệt Nam” Điều đó khẳng định vai trò quan trọng của cộng đồng NVNONNđối với khối đại đoàn kết dân tộc và sự phát triển về mọi mặt của Việt Nam
Với tinh thần đại đoàn kết dân tộc, Nghị quyết số 36-NQ/TW của BộChính trị xác định công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài trong toàn
bộ hệ thống chính trị, xem người Việt ở nước ngoài là bộ phận không thể táchrời của dân tộc Việt Nam, là nguồn nội lực cần phát huy trong công cuộc xâydựng và bảo vệ Tổ quốc
6 Dẫn theo Báo điện tử Đài tiếng nói Việt Nam VOV.VN: “Xóa dần những khoảng cách giữa kiều bào với
đất nước” ngày 19/2/2015
(http://vov.vn/nguoi-viet/kieu-bao/xoa-dan-nhung-khoang-cach-giua-kieu-bao-voi-dat-nuoc-383851.vov)
Trang 7Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước thông qua các chính sách,các hoạt động tích cực, người Việt Nam ở nước ngoài tin tưởng, đồng lònghướng về quê hương, đất nước với tấm lòng chân thành và mong muốn nhìnthấy một đất nước Việt Nam giàu mạnh.
Trong khi tình hình kinh tế thế giới vẫn còn gặp nhiều khó khăn, cácquốc gia có Việt kiều sinh sống cũng chịu ảnh hưởng không nhỏ, nhưng bàcon vẫn dành những đồng lương, những khoản tiền tiết kiệm gửi về nước gópphần đầu tư, giúp đỡ gia đình, nâng cao đời sống, đồng thời giúp đất nước cóthêm nguồn lực để phát triển Năm 2014, theo thống kê của các cơ quan tàichính Việt Nam cũng như quốc tế, Việt Nam là 1 trong 10 quốc gia có lượngkiều hối gửi về nhiều nhất, năm 2013 kiều hối đạt 11 tỷ USD, đến năm 2014đạt 12 tỷ USD7 Đây là nguồn lực hết sức quan trọng đối với nền kinh tế pháttriển như Việt Nam hiện nay
Những năm qua, công tác xây dựng, giải quyết chính sách đối với kiềubào; hỗ trợ củng cố, phát triển cộng đồng, hỗ trợ trí thức, doanh nhân kiều bào
và động viên khen thưởng các nhân tố tích cực cũng được triển khai đồng
bộ Với sự hỗ trợ, động viên từ trong nước, cộng đồng người Việt Nam ởnước ngoài tham gia tích cực và đẩy mạnh các hoạt động giữ gìn bản sắc vănhóa dân tộc, duy trì và phát triển phong trào sử dụng tiếng Việt hướng tới thế
hệ trẻ
Vận động đoàn kết bà con Việt Nam ở nước ngoài là một trong nhữngmảng công tác được Đại sứ quán Việt Nam tại các nước, cùng Ủy ban Nhànước về người Việt Nam ở nước ngoài – Bộ Ngoại giao rất quantâm và thúc đẩy Bởi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoàichính là những nhân tố rất quan trọng làm cầu nối, hỗ trợ chomối quan hệ song phương trên mọi lĩnh vực
7 Báo Đầu tư Online số ra ngày 9/2/2015 d10181.html)
Trang 8(http://dautubds.baodautu.vn/kieu-hoi-ram-rich-don-luat-nha-o-moi-Cộng đồng người Việt Nam tại Pháp với gần 300.000 người, được hìnhthành từ rất lâu và luôn được củng cố Đặc thù của người Việt Nam tại Pháp làlực lượng trí thức và có nhiều đóng góp cho đất nước Những chính sách củaViệt Nam đối với kiều bào thời gian qua được cộng đồng người Việt tại Phápđánh giá rất cao như giữ quốc tịch, chính sách miễn thị thực… đã tạo điềukiện cho bà con trong việc trở về quê hương đóng góp sức lực của mình trongcông cuộc xây dựng đất nước.
Tại Singapore, cộng đồng người Việt được đánh giá là lực lượng laođộng trí tuệ Hiện nay, cộng đồng người Việt ở Singapore có khoảng 12.000đến 13.000 người, trong đó có khoảng hơn 8.000 sinh viên Việt Nam đanghọc tập và khoảng 2.000 chuyên gia làm việc tại các tập đoàn lớn củaSingapore cũng như các tập đoàn đóng tại Singapore và khoảng 2.000 cô dâuViệt Nam Đây là những lực lượng đóng góp đáng kể vào kiều hối hàng năm
về Việt Nam
Trong những năm qua, cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ là cầu nốiquan trọng trong tiến trình phát triển quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ và với lòngyêu chuộng hòa bình, hữu nghị, đa số Việt kiều ở Hoa Kỳ ủng hộ phát triểnquan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, nhất là về kinh tế Thông qua các hình thức khácnhau, bà con tích cực vận động Chính phủ Hoa Kỳ bỏ cấm vận đối với ViệtNam, ủng hộ việc bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ và việc ký kếtHiệp định Thương mại song phương, thúc đẩy quá trình hình thành thành đốitác toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ Nhiều kiều bào đã trở thành những chuyêngia tư vấn về luật pháp và chính sách, hợp tác kinh doanh, nghiên cứu khoahọc hoặc làm cầu nối để các tổ chức kinh tế, khoa học – kỹ thuật Hoa Kỳ vàolàm ăn với Việt Nam, đồng thời giúp các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thịtrường Hoa Kỳ
Trang 9Đến cuối năm 2014, đã có hơn 400 doanh nghiệp Việt kiều tại Hoa Kỳđăng ký đầu tư theo Luật Khuyến khích Đầu tư trong nước với số vốn 750 tỷđồng và 20 dự án đầu tư theo Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam với số vốnkhoảng 85 triệu USD Lượng kiều hối từ Hoa Kỳ gửi về hàng năm chiếm 65-70% tổng số kiều hối chuyển về Việt Nam Hiện có khoảng 1,3 triệu ngườiViệt Nam đang định cư tại Hoa Kỳ, chiếm gần 50% tổng số người Việt Nam ởnước ngoài, trong đó khoảng 70% đã có hộ chiếu Hoa Kỳ.
Theo công bố của Đức cuối năm 2014, số người Việt Nam ở Đức vàokhoảng 100.000, trong đó 20% đã nhập quốc tịch Đức; 80% trong số còn lại đã
có quy chế cư trú hợp pháp Nhìn chung, kiều bào ở Đức có cuộc sống tương đối
ổn định, đa số theo diện làm công ăn lương, số đông hướng về quê hương, giúp
đỡ thân nhân, không tham gia các tổ chức, đảng phái phản động chống ViệtNam Người Việt sống ở Đức có rất nhiều thành phần, nhưng phải nhấn mạnhrằng, thế hệ người Việt thứ hai ở Đức hội nhập khá thành công, được chínhquyền sở tại đánh giá cao và hiếm thấy trong các cộng đồng nhập cư ở Đức
Có thể nói chính thế hệ thứ hai này là cầu nối vô cùng quan trọng làmtăng cường tình hữu nghị giữa hai dân tộc Việt – Đức nói chung và nhân dânhai nước nói riêng Đất nước con người Việt Nam được biết đến nhiều hơn,được kính trọng hơn là nhờ tầng lớp này Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất củacộng đồng người Việt Nam tại Đức cũng như tại các quốc gia khác hiện naychính là việc không có “ngôn ngữ chung” giữa các thế hệ Thế hệ người ViệtNam thứ nhất tại Đức đa số chỉ nói được tiếng Việt và một ít tiếng Đức, trongkhi thế hệ thứ hai lại nói tiếng Việt không tốt
Cộng đồng người Việt Nam tại Ôxtrâylia có khoảng 300.000 người.Cộng đồng người Việt tại đây có đội ngũ trí thức khá đông, chủ yếu từ 3nguồn: số người du học trước 1975, số sang sau 1975 được đào tạo chính quy
và một số từ trong nước sang hoặc từ các nước khác sang kiếm công ăn việc
Trang 10làm Phần lớn trí thức tham gia hoạt động khoa học hoặc giảng dạy tại các cơ
sở giáo dục lớn Một số đã về nước làm việc trong các ngành kinh tế, khoahọc và sắp tới một số trí thức khác cũng bày tỏ nguyện vọng về Việt Nam làmviệc chủ yếu trên lĩnh vực giảng dạy Đội ngũ trí thức người Việt tại Ôxtrâylia
có xu hướng ngày càng gia tăng Hiện có hơn 60% con em kiều bào có trình
độ đại học và trên đại học Hằng năm, một lượng lớn sinh viên Việt Nam sangÔxtrâylia du học
Bên cạnh tiềm năng về trí thức, cộng đồng người Việt tại Ôxtrâylia cũngtham gia vào hoạt động kinh doanh buôn bán tại nước sở tại Đại bộ phậnngười Việt có công ăn việc làm, song chủ yếu là lao động giản đơn, kinh doanhbuôn bán nhỏ, làm dịch vụ du lịch, ăn uống, gia công, may mặc, nông trạinhỏ Đa số bà con có tình cảm hướng về quê hương đất nước, có ý thức giữgìn bản sắc văn hoá dân tộc và đóng góp cho sự nghiệp phát triển của đất nước
Như vậy, điểm qua một số một số đất nước, khu vực, có thể thấy đượcvai trò to lớn của cộng đồng NVNONN Kiều bào hàng năm chuyển một lượnglớn tiền kiều hối về trong nước đầu tư cho các hoạt động kinh doanh, giáo dục,bất động sản Bên cạnh đó, bà con cũng gìn giữ các nét đặc sắc văn hóa củaViệt Nam và lan tỏa ra thế giới, gìn giữ tiếng Việt, giữ cái gốc của văn hóa ViệtNam Đồng thời, chính cộng đồng NVNONN là cầu nối hợp tác giúp cho ViệtNam phát triển các quan hệ ngoại giao song phương và đa phương với cácnước, các khu vực khác nhau trên thế giới, đẩy mạnh quan hệ thương mại –kinh tế và văn hóa – xã hội, góp phần cùng với trong nước tiến hành công cuộccông nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội
Việt Nam đã và đang ngày càng có vị thế cao trên trường quốc tế vớiviệc tổ chức thành công Hội nghị cấp cao các nước ASEAN, Hội nghị Cấpcao các nước có sử dụng tiếng Pháp, Diễn đàn hợp tác Á–Âu (ASEM), Diễnđàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Đại hội đồng liên
Trang 11minh nghị viện thế giới IPU 132, và góp phần quan trọng vào hoạt động củacác tổ chức này Đặc biệt, Việt Nam đã trở thành thành viên thứ 150 của Tổchức thương mại thế giới (WTO) đầu năm 2007; hoàn thành tốt vai trò Ủyviên không thường trực của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc khoá 2008 -
2009, vai trò chủ tịch ASEAN năm 2010… Những thành tựu trong mở rộngquan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế của đất nước đã tạo được sự phấn khởi,tin tưởng và tự hào của cộng đồng NVNONN, tạo những điều kiện thuận lợi
để chúng ta có thể khai thác hiệu quả và phát huy tiềm năng của kiều bàotrong vai trò làm cầu nối thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác phát triển vềkinh tế - thương mại giữa Việt Nam với các nước; cung cấp thông tin, kinhnghiệm và tư vấn trong giải quyết các tranh chấp kinh tế và thương mại quốc
tế của ta với các nước
II.TÌNH HÌNH CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI
Đến cuối năm 2015, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có trên4,5 triệu người, tăng gần 3 lần so với những năm 80 của thế kỷ trước, hơn 25lần so với năm 1975 và phân bố không đồng đều tại 109 nước và vùng lãnh thổtrên khắp thế giới, kể cả những khu vực nghèo và đang phát triển ở Châu Phi,Trung Đông và Nam Mỹ hoặc các đảo nhỏ ở Thái Bình Dương Đại bộ phậnngười Việt (khoảng 98%) tập trung ở 21 nước thuộc năm khu vực địa lý: Bắc
Mỹ, Tây Bắc Âu, Nga và Đông Âu, Đông Nam Á, Đông Bắc Á và Châu Úc.Tại các khu vực khác như: Nam Á và Tây Bắc Á, Trung Đông, Châu Phi, Nam
Mỹ, tuy có người Việt làm ăn sinh sống, song số lượng là không đáng kể
Cộng đồng NVNONN là một cộng đồng phức tạp về thành phần xã hội,
xu hướng chính trị, địa vị pháp lý, thế hệ và đa dạng về nghề nghiệp, tôn giáo,dân tộc… Sự phức tạp này cũng rất khác nhau giữa các địa bàn và thể hiệndưới nhiều góc độ
1 Về số lượng, sự phân bố
Trang 12Số lượng và sự phân bố người Việt Nam ở các nước Tây Âu, Bắc Mỹ,Nhật và Australia chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi sự kiện Mỹ thất bại trongchiến tranh tại Việt Nam Những Việt kiều này tới định cư chủ yếu sau sựkiện tháng 5-1975, với mục đích định cư lâu dài và họ tập trung thành mộtvùng riêng biệt nhất là ở Mỹ Phần lớn cộng đồng đã hòa nhập và ổn định vềđịa vị pháp lý và kinh tế, có tiềm năng trí thức, có khă năng giúp mở rộngquan hệ, mở thị trường Tuy vậy, đây cũng là nơi tập trung lực lượng cókhuynh hướng chính trị khác biệt và thường có những hành động chống đối
về trong nước
Khu vực các nước láng giềng Lào, Campuchia, Thái Lan, Trung Quốc
và một số các quốc gia Đông Nam Á khác, cộng đồng người Việt hình thànhsớm, gắn bó với nhau và có tinh thần cách mạng, tinh thần dân tộc cao, cónhiều đóng góp cho các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Nhìn chung, điềukiện kinh tế kiều bào ở các khu vực này còn khó khăn hơn các khu vực khác,
ít người được học cao
Trong khi đó kiều bào ở các nước thuộc Liên Xô trước đây và Đông Âulại có những nét đặc thù riêng Cộng đồng hình thành chủ yếu từ sau năm
1990, kể từ khi chế độ XHCN của các nước trên đây không còn, phần lớn làcán bộ, học sinh được cử đi công tác, học tập và lao động đã ở lại Nhữngnăm từ 1980 đến 1989, số lượng mới chỉ có khoảng 2000 người Năm 1990
tăng lên khoảng 3000 và đến nay con số đã là hơn 300.000 người Riêng cộng
đồng người Việt tại Cộng hòa Séc đã được Quốc hội và Chính phủ nước nàycông nhận là một cộng đồng dân tộc thiểu số Năm 2013, có khoảng65.000 người Việt Nam đang sinh sống hợp pháp tại quốc gia Trung Âu này8
Sang thập niên thứ hai của thế kỷ XXI, mặc dù tình hình thế giới cónhiều biến động, nhưng số lượng NVNONN vẫn đang phát triển tương đối
8 Anh Ngọc (Thứ sáu, 5/7/2013 10:14 GMT+7) “Cộng đồng Việt thành dân tộc thiểu số tại
Czech” VnExpress Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2013