CƠ SỞ II – TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN KINH TẾ LAO ĐỘNG ĐỀ TÀI PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM VÀ HỖ TRỢ TẠO VIỆC LÀM SAU D.
Trang 1CƠ SỞ II – TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: KINH TẾ LAO ĐỘNG
ĐỀ TÀI:
PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM
VÀ HỖ TRỢ TẠO VIỆC LÀM SAU DỊCH BỆNH COVID – 19 Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Họ và tên SV: Hồ Hồng Ngự Lớp: Đ18KE1
MSSV: 1853101010323 GVBM: Th.S Lê Thị Cẩm Trang
TP Hồ Chí Minh, tháng 6 năm 2022
Trang 2NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN
Cán bộ chấm thi 1
Cán bộ chấm thi 2
Trang 3MỤC LỤC
TÓM TẮT BÀI VIẾT 1
Đề tài: phân tích chính sách về giải quyết việc làm và hỗ trợ tạo việc làm sau dịch bệnh Covid – 19 ở Thành Phố Hồ Chí Minh 1 Thời gian thực hiện: 01/6/2022 đến 11/6/2022 1 Hiện nay thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với sự thiếu hụt lao động khi 1,3 triệu người đã trở về quê và 2,5 triệu lao động phải ngừng làm việc Thực trạng này đòi hỏi những quyết sách phù hợp và kịp thời từ phía các nhà quản lý để thu hút lực lượng lao động quay trở lại với đầu tàu kinh tế phía Nam nhằm duy trì và phát triển sản xuất.Bài viết làm rõ thêm những vấn đề lý luận về các chính sách, nguyên nhân, ưu điểm và nhược điểm của các chính sách ấy Bên cạnh đó tiểu luận cũng nêu lên những tồn tại, khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện việc thực hiện các chính sách của Nhà Nước Tiểu luận đã phân tích bao quát những vấn đề trên, đây là cơ sở quan trọng để đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện các chính sách cdo đại dịch Covid-19 mà Nhà Nước đã đưa ra 1
Để chính sách hỗ trợ việc làm người lao động thật sự phát huy được vai trò đảm bảo việc làm bền vững, hạn chế thất nghiệp cũng như giúp người thất nghiệp sớm tìm được việc làm đáp ứng nhu cầu cấp thiết của xã hội Tác giả đã đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về các chính sách hỗ trợ người lao động thất nghiệp như: tiếp tục thực hiện đồng bộ, hiệu quả các cơ chế, chính sách phù hợp, nhất là về tài chính, tiền tệ, an sinh xã hội để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, người lao động, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua khó khăn của đại dịch Covid -19, nhanh chóng khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội; Bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết việc làm, đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với xu thế mới, Như vậy, việc hoàn thiện các chính sách hỗ trợ và giải quyết việc làm sau đại dịch Covid-19 tại thành phố Hồ Chí Minh là rất cần thiết, việc hoàn thiện các chính sách
ấy có vai trò rất lớn không chỉ đối với cá nhân người lao động và doanh nghiệp, mà còn đóng vai trò thăng bằng nền kinh tế, là liều thuốc làm “hạ nhiệt” sự căng thẳng
xã hội do sự xuất hiện của dịch Covid-19 gây ra, là một trong những công cụ hỗ trợ triệt để giải quyết được tình trạng thất nghiệp càng gia tăng ở thành phố Hồ Chí Minh 1 1.ĐẶT VẤN ĐỀ 2 Trong quá trình phát triển và hội nhập, thành phố Hồ Chí Minh luôn là một trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ của cả nước, là hạt nhân của vùng kinh
tế trọng điểm phía Nam, một trong ba vùng kinh tế trọng điểm lớn nhất nước Khi đại dịch Covid-19 tác động mạnh đến thị trường lao động, tỷ lệ lao động ngừng việc, mất việc có xu hướng tăng, người lao động thiếu việc làm, bị cắt giảm giờ làm, buộc thôi việc dẫn đến giảm, mất thu nhập Với sự dịch chuyển lao động từ thành phố Hồ Chí Minh về các tỉnh thành trước tác động của dịch bệnh và người lao động chưa hoàn toàn trở lại Thành phố làm việc đã gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tuyển dụng nhân sự Tuy nhiên, những lao động này phần lớn là lao động phổ thông, lao động phi chính thức, việc làm ngắn hạn, do vậy để thay thế cho lực lượng này, doanh nghiệp đã tuyển dụng nguồn lao động bán thời gian, lao động mùa
vụ phục vụ nhu cầu sản xuất, kinh doanh Dù chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh, thành phố Hồ Chí Minh vẫn luôn giữ vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước, là
Trang 4địa phương thu hút nguồn nhân lực dồi dào, nhất là nguồn nhân lực trẻ Để thích ứng trong giai đoạn “bình thường mới”, doanh nghiệp và người lao động cần linh hoạt trong quá trình tham gia thị trường lao động Thế nên, nhà nước và doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch, chính sách giải quyết tuyển dụng nhân sự phù hợp,
có phương án đảm bảo về phòng chống dịch trong quá trình sản xuất, kinh doanh cũng như các chế độ đãi ngộ xứng đáng dành cho người lao động Đồng thời, lao động, cần chủ động nắm bắt cơ hội, nâng cao khả năng thích ứng, đảm bảo đáp ứng với yêu cầu công việc, đặc biệt là tác phong, đạo đức nghề nghiệp để có được việc làm ổn định và thu nhập phù hợp Với những lý do và ý nghĩa trên, tôi chọn đề tài:
“Phân tích chính sách về giải quyết việc làm và hỗ trợ tạo việc làm sau dịch bệnh Covid – 19 ở thành phố Hồ Chí Minh.” làm tiểu luận kết thúc học phần lần này 2
Có thể thấy, sau 4 tháng thực hiện giãn cách, với những quy định kịp thời từ nghị quyết 128/NQ-CP, các hoạt động của nền kinh tế đang từng bước trở lại Tuy vậy,
về khía cạnh lao động và việc làm, những tác động và nguy cơ từ đại dịch là không nhỏ Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, đại dịch đã ảnh hưởng tiêu cực đến 59% dân số từ 15 tuổi trở lên ở khu vực Đông Nam Bộ và 45% ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long Bên cạnh đó, đại dịch có thể tạo ra vòng lặp khủng hoảng với công thức: Covid-19, giảm tổng cầu/giảm năng lực sản xuất, đứt gãy chuỗi cung ứng, mất việc làm, thu nhập, giảm tổng cầu, đình trệ sản xuất, mất việc làm, thu nhập, giảm tổng cầu …Trong bối cảnh này, nguồn lao động là vấn đề rất quan trọng Thành phố
Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với sự thiếu hụt lao động khi 1,3 triệu người đã trở
về quê và 2,5 triệu lao động phải ngừng làm việc Thực trạng này đòi hỏi những quyết sách phù hợp và kịp thời từ phía các nhà quản lý để thu hút lực lượng lao động quay trở lại với đầu tàu kinh tế phía Nam nhằm duy trì và phát triển sản xuất
Từ góc nhìn kinh tế, vấn đề nêu trên cần được xem xét dựa trên cung và cầu Cung
và cầu lao động do mỗi cá nhân và đơn vị sử dụng lao động quyết định Trong trạng thái bình thường thì thị trường sẽ tự cân bằng cung cầu lao động Trong tình trạng đứt gãy luồng di chuyển lao động, nhu cầu lao động từ khối sản xuất không ổn định,
và chính sách quản kinh tế xã hội không nhất quán do phụ thuộc vào thời gian, địa điểm Covid-19 bùng phát dịch, nhà nước cần can thiệp giúp đạt cân bằng thị trường lao động một cách tương đối 2 Theo báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các doanh nghiệp đang đối mặt với chi phí sản xuất tăng cao trong đó chi phí liên quan tới lao động là một nguồn quan trọng Nguồn tăng của chi phí sản xuất đến từ sự tăng lên của giá nhập khẩu và chi phí vận chuyển, chi phí sử dụng lao động (phúc lợi xã hội, lao động nghỉ việc có lương, áp dụng phương án làm việc “3 tại chỗ”, …) và chi phí an toàn vệ sinh lao động ( khử khuẩn, phương tiện phòng dịch, giãn cách, xét nghiệm,
…) Bên cạnh vấn đề chi phí, doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong đổi mới công nghệ; đảm bảo thị trường xuất khẩu, ký kết hợp đồng mới và hoàn thành hợp đồng
đã ký; đảm bảo cạnh tranh và duy trì sản xuất kinh doanh Về mặt lao động, khó khăn tuyển dụng và giữ chân lao động cũng được nhiều doanh nghiệp đề cập, đặc biệt là nhóm ngành dịch vụ Một số biện pháp an toàn đã được các doanh nghiệp thực hiện ở nơi làm việc tuy vậy tỷ lệ thực hiện nhìn chung còn thấp Các nhóm biện pháp gồm: nhóm biện pháp theo khuyến cáo của Bộ Y tế (54% doanh nghiệp hực hiện); các biện pháp an toàn tăng cường tại doanh nghiệp (xấp xỉ 45% doanh nghiệp thực hiện); triển khai phương thức làm việc mới (dưới 50% doanh nghiệp
Trang 5thực hiện) và hỗ trợ nhân viên xét nghiệm và tiêm phòng (28% doanh nghiệp thực hiện) 3
Về phía người lao động, trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2021, các đợt dịch thứ III và thứ IV đã liên tục kéo tổng lực lượng lao động sụt giảm từ mức 50.9 về 47.2 triệu người Trong số 1.3 triệu lao động ước tính đã rời Thành phố Hồ Chí Minh, dự báo 377 ngàn người sẽ quay lại trong năm 2021; 520 ngàn người quay lại sau tết, 140 ngàn người sẽ không quay lại và 230 ngàn người chưa có kế hoạch cụ thể Theo số liệu khảo sát nhóm lao động đã rời Thành phố Hồ Chí Minh hoặc khu vực Đông Nam Bộ, các yếu tố có vai trò quyết định trong việc lao động quay lại nơi làm việc bao gồm: điều kiện làm việc và thu nhập, điều kiện y tế, điều kiện sống và sinh hoạt, điều kiện học tập của con cái và thói quen cộng đồng Người lao động được khảo sát cũng lo lắng về nhiều khó khăn khi quay lại Thành phố Hồ Chí Minh liên quan đến quy định về giãn cách không ổn định; việc đi lại và đáp ứng quy định phòng dịch; nhà ở và sinh hoạt; vấn đề xin việc làm và việc đi học của con cái Đối với nhóm lao động còn ở lại Thành phố Hồ Chí Minh hoặc khu vực Đông Nam Bộ, một tỷ lệ đáng kể lao động đã nghỉ việc hoặc chuyển sang làm việc không liên tục
Tỷ lệ nghỉ việc hoàn toàn là 21.6% ở nhóm có công việc toàn thời gian; 43.5% ở nhóm có công việc bán thời gian, 70.3% ở nhóm làm thuê mướn và 45.7% ở nhóm kinh doanh tự do Trong khi đó, một tỷ lệ không nhỏ đã chuyển sang làm việc không liên tục, với giá trị lần lượt là 21.6%, 30.4%, 16.2% và 25.7% tương ứng với bốn nhóm kể trên Về thái độ và quan điểm đối với việc người lao động quay lại thành phố, trong khi tỷ lệ ủng hộ quan điểm “ở lại địa phương và cố gắng tìm việc phù hợp” và “trở lại thành phố vì công việc và mưu sinh” trong nhóm lao động không rời Thành phố Hồ Chí Minh không khác nhau nhiều (45.5% và 40.6%), 56.6% người được khảo sát trong nhóm này sẽ đưa ra lời khuyên cho người thân theo hướng ở lại địa phương Đối với nhóm đã về quê, trong khi bản thân họ ủng hộ phương án trở lại thành phố (63.8%), tỷ lệ người được khuyên người thân ở lại địa phương cao hơn không nhiều so với tỷ lệ khuyên người thân nên đến các thành phố lớn (39.6% so với 34.5%) 4 Cũng theo Ông Lê Minh Tấn, Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh cho biết toàn thành phố có hơn 470.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, trong đó trên 15.000 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với trên 3,2 triệu công nhân Tuy nhiên, tác động của dịch Covid-19 trong 5 tháng gần đây đã làm ảnh hưởng rất lớn đến các doanh nghiệp, việc làm, hoạt động kinh tế, dịch vụ và cả các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ… khiến chỉ còn 700 doanh nghiệp hoạt động theo phương án "3 tại chỗ," “1 cung đường, 2 điểm đến” với 600.000 lao động Số doanh nghiệp còn lại cùng với hơn 1,7 triệu lao động phải tạm nghỉ việc, giãn việc không hưởng lương và hơn 660.000 lao động tự do cũng bị ảnh hưởng rất lớn bởi đại dịch Doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Thành phố Hồ Chí Minh chiếm 98%, nên lượng lao động bị ảnh hưởng rất lớn, nhất là ngành may mặc, giày
da, dịch vụ thương mại, giao thông… trong đó, nhiều doanh đang chật vật để trụ lại nhưng nhiều doanh nghiệp đã chấp nhận phá sản, rút tên khỏi thị trường "Về cung ứng lao động, 5 tháng qua, tỷ lệ lao động nghỉ làm hưởng bảo hiểm thất nghiệp khoảng trên 100.000 người và 500.000 lao động nghỉ làm Để đáp ứng nhu cầu lao động, ngành lao động, thương binh và xã hội, Trung tâm dự báo nhu cầu nhân lực, Trung tâm Dịch vụ việc làm đang triển khai các giải pháp kết nối cung cầu lao động
Trang 6để đảm bảo việc làm cho người lao động," ông Tấn nhấn mạnh 4
- Quy trình thủ tục thực hiện các chính sách còn rườm rà, thiếu tính linh hoạt 10
- Các doanh nghiệp cũng như địa phương chưa có sự tuyên truyền truyền báo rộng rãi đến cho người lao động 10
- Các phiên giao dịch việc làm chưa thật sự thu hút người lao động 10
- Người lao động chưa nắm bắt được cách tiếp cận với các sàn giao dịch việc làm online hay trên các trang tuyển dụng trực tuyến 10
- Người lao động còn thiếu hiểu biết dẫn đến các đối tượng xấu lợi dụng để chiếm đoạt tài sản 10
3 KHUYẾN NGHỊ 10 Trong tình hình dịch bệnh Covid-19 hiện nay, bên cạnh những ưu điểm mà các chính sách mang lại, không thể không có những mặt hạn chế cần phải khắc phục Là một sinh viên đang ngồi trên giảng đường và là một lao động tương lai sắp bước vào xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tôi thiết nghĩ, trong thời gian đang còn tồn tại dịch Covid-19 hiện nay, Đảng và Nhà nước ta cần xem xét và đưa ra một số biện pháp giúp hỗ trợ việc làm cho lao động nước ta Chẳng hạn: 10 Thứ nhất tiếp tục thực hiện đồng bộ, hiệu quả các cơ chế, chính sách phù hợp, nhất
là về tài chính, tiền tệ, an sinh xã hội để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, người lao động, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua khó khăn của đại dịch Covid -19, nhanh chóng khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội 10 Thứ hai đẩy nhanh việc thực hiện hiệu quả các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, cơ
sở sản xuất kinh doanh để phục hồi hoạt động kinh tế của tất cả các ngành, đặc biệt
là các ngành chịu ảnh hưởng lớn của dịch Covid -19 10 Thứ ba bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết việc làm, đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với xu thế mới 10 Thứ tư các địa phương cần yêu cầu các trung tâm hỗ trợ việc làm tổ chức hoạt động
tư vấn, kết nối việc làm trực tuyến online từ 8 giờ - 11 giờ vào các ngày thứ Hai, thứ
Tư, thứ Sáu hằng tuần và ngày 5, 20 hằng tháng trên ứng dụng Google Meet, tăng cường tư vấn, giới thiệu việc làm trên các nền tảng mạng xã hội, tuyên truyền lưu động, phát tờ rơi, băng-rôn, áp-phích; Sở phải chỉ đạo cho Trung tâm dịch vụ việc làm và Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội các huyện, thành phố triển khai ngay việc hỗ trợ cho người lao động bằng nhiều hình thức như tư vấn, giới thiệu việc làm cho người dân, trong đó tập trung vào nhóm người lao động là đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt là thanh niên ; Thành phố cần tiếp tục rà soát lại nhu cầu cung cầu lao động ở địa phương để phối hợp với Trung tâm Dịch vụ việc làm tổ chức tư vấn cho người dân đi làm việc tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất có nhu cầu tuyển dụng trong tỉnh hoặc ở thị trường các tỉnh, thành phố; 10 Thứ năm lãnh đạo thành phố cần đưa ra các chính sách nhằm hỗ trợ trực tiếp người lao động, tuyên truyền, định hướng thông tin thị trường lao động, hỗ trợ tham gia kết nối cung cầu lao động, có chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người lao động các chi phí để mua nhu yếu phẩm, đi lại, chi trả tiền điện, tiền nước, nhà trọ, xét nghiệm Covid-19… , để người lao động nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động ,đồng thời hỗ trợ người sử dụng lao động phục hồi, phát triển sản xuất, kinh doanh tạo việc làm cho người lao động; giảm tối đa các chi phí đóng góp của doanh nghiệp trong năm 2022-2023 về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, chi phí công đoàn phù hợp với trạng
Trang 7thái “bình thường mới”; có chính sách giảm lãi suất, bổ sung nguồn vốn để hỗ trợ
hộ kinh doanh, người lao động phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh 11 Thứ sáu thực hiện có hiệu quả các chính sách hỗ trợ an sinh xã hội, giải quyết việc làm, tạo điều kiện cho người lao động sớm quay trở lại thị trường, bảo đảm đủ lực lượng lao động khi bước vào giai đoạn tăng cường sản xuất, kinh doanh sau dịch 11 KẾT LUẬN 11 Vấn đề giải quyết và hỗ trợ tạo việc làm sau đại dịch Covit-19 là vấn đề vừa có tính chất kinh tế quan trọng, vừa mang tính xã hội cấp bách, nhất là trong tình hình tồn tại dịch Covid-19 như hiện nay Giải quyết việc làm chính là sự quan tâm đến con người không chỉ với tư cách là một nguồn lực phát triển mà còn mang tính nhân đạo, nhân văn, tính xã hội sâu sắc Văn kiện Đại hội X của Đảng đã nêu rõ: Giải quyết việc làm là yếu tố quyết định để phát huy nhân tố con người, ổn định và phát triển kinh tế, làm lành mạnh xã hội, đáp ứng nguyện vọng chính đáng và yêu cấu bức xúc của nhân dân Giải quyết việc làm cho lao động là nội dung quan trọng cơ bản của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đồng thời cũng giúp lấy lại nền kinh tế sau đại dịch, là tiền đề xây dựng xã hội phát triển bền vững, tốt đẹp thể hiện tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước
ta Bởi chỉ khi lao động có việc làm phù hợp và ổn định, lao động mới có thể cống hiến sức lực của mình vào quá trình phát triển kinh tế và tự tạo ra vật chất tự nuôi sống bản thân và gia đình, không trở thành gánh nặng của xã hội và Nhà nước, khi
đó chỉ số GDP mới tăng, kinh tế đất nước mới phát triển Để thực hiện được những điều ấy, Nhà nước đã ban hành những chính sách giải quyết và hỗ trợ tạo viêc làm cho lao động sau đại dịch 11 TÀI LIỆU THAM KHẢO 12 1.TS.Phạm Khánh Nam và cộng sự, 2021 Chính Sách Lao Động Việc Làm Cho TP HCM Trong Giai Đoạn Sau Giãn Cách 12
< https://future.ueh.edu.vn/chi-tiet-knowlege/podcast-chinh-sach-lao-dong-viec-lam-cho-tp-hcm-trong-giai-doan-sau-gian-cach/?>.[Ngày truy cập: 04/6/2022] 12 2.G.Nam, 2020 TP HCM: Hơn 198.000 lượt lao động được giải quyết việc làm.< https://nld.com.vn/cong-doan/tp-hcm-hon-198000-luot-lao-dong-duoc-giai-quyet-viec-lam-20200829212009682.htm> [Ngày truy cập: 04/6/2022] 12 3.Thanh Vũ, 2021 Nguy cơ thiếu hụt lao động ở TP.HCM và các tỉnh lân cận sau đại dịch < https://www.vietnamplus.vn/nguy-co-thieu-hut-lao-dong-o-tphcm-va-cac-tinh-lan-can-sau-dai-dich/> [Ngày truy cập: 05/6/2022] 12 .13
Trang 8TÓM TẮT BÀI VIẾT
Đề tài: phân tích chính sách về giải quyết việc làm và hỗ trợ tạo việc làm sau dịch bệnh Covid – 19 ở Thành Phố Hồ Chí Minh
Thời gian thực hiện: 01/6/2022 đến 11/6/2022
Hiện nay thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với sự thiếu hụt lao động khi 1,3 triệu người đã trở về quê và 2,5 triệu lao động phải ngừng làm việc Thực trạng này đòi hỏi những quyết sách phù hợp và kịp thời từ phía các nhà quản
lý để thu hút lực lượng lao động quay trở lại với đầu tàu kinh tế phía Nam nhằm duy trì và phát triển sản xuất.Bài viết làm rõ thêm những vấn đề lý luận về các chính sách, nguyên nhân, ưu điểm và nhược điểm của các chính sách ấy Bên cạnh
đó tiểu luận cũng nêu lên những tồn tại, khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện việc thực hiện các chính sách của Nhà Nước Tiểu luận đã phân tích bao quát những vấn đề trên, đây là cơ sở quan trọng để đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện các chính sách cdo đại dịch Covid-19 mà Nhà Nước đã đưa ra
Để chính sách hỗ trợ việc làm người lao động thật sự phát huy được vai trò đảm bảo việc làm bền vững, hạn chế thất nghiệp cũng như giúp người thất nghiệp sớm tìm được việc làm đáp ứng nhu cầu cấp thiết của xã hội Tác giả đã đề xuất một
số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về các chính sách hỗ trợ người lao động thất nghiệp như: tiếp tục thực hiện đồng bộ, hiệu quả các cơ chế, chính sách phù hợp, nhất là về tài chính, tiền tệ, an sinh xã hội để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, người lao động, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua khó khăn của đại dịch Covid -19, nhanh chóng khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội; Bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết việc làm, đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với xu thế mới, Như vậy, việc hoàn thiện các chính sách hỗ trợ và giải quyết việc làm sau đại dịch Covid-19 tại thành phố Hồ Chí Minh là rất cần thiết, việc hoàn thiện các chính sách ấy có vai trò rất lớn không chỉ đối với cá nhân người lao động và doanh nghiệp, mà còn đóng vai trò thăng bằng nền kinh tế, là liều thuốc làm “hạ nhiệt” sự căng thẳng xã hội do sự xuất hiện của dịch Covid-19 gây ra, là một trong những công cụ hỗ trợ triệt để giải quyết được tình trạng thất nghiệp càng gia tăng ở thành phố Hồ Chí Minh
1
Trang 91 ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong quá trình phát triển và hội nhập, thành phố Hồ Chí Minh luôn là một trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ của cả nước, là hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, một trong ba vùng kinh tế trọng điểm lớn nhất nước Khi đại dịch Covid-19 tác động mạnh đến thị trường lao động, tỷ lệ lao động ngừng việc, mất việc có xu hướng tăng, người lao động thiếu việc làm, bị cắt giảm giờ làm, buộc thôi việc dẫn đến giảm, mất thu nhập Với sự dịch chuyển lao động từ thành phố Hồ Chí Minh về các tỉnh thành trước tác động của dịch bệnh và người lao động chưa hoàn toàn trở lại Thành phố làm việc đã gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tuyển dụng nhân sự Tuy nhiên, những lao động này phần lớn là lao động phổ thông, lao động phi chính thức, việc làm ngắn hạn, do vậy để thay thế cho lực lượng này, doanh nghiệp đã tuyển dụng nguồn lao động bán thời gian, lao động mùa
vụ phục vụ nhu cầu sản xuất, kinh doanh Dù chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh, thành phố Hồ Chí Minh vẫn luôn giữ vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước, là địa phương thu hút nguồn nhân lực dồi dào, nhất là nguồn nhân lực trẻ Để thích ứng trong giai đoạn “bình thường mới”, doanh nghiệp và người lao động cần linh hoạt trong quá trình tham gia thị trường lao động Thế nên, nhà nước và doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch, chính sách giải quyết tuyển dụng nhân sự phù hợp,
có phương án đảm bảo về phòng chống dịch trong quá trình sản xuất, kinh doanh cũng như các chế độ đãi ngộ xứng đáng dành cho người lao động Đồng thời, lao động, cần chủ động nắm bắt cơ hội, nâng cao khả năng thích ứng, đảm bảo đáp ứng với yêu cầu công việc, đặc biệt là tác phong, đạo đức nghề nghiệp để có được việc làm ổn định và thu nhập phù hợp Với những lý do và ý nghĩa trên, tôi chọn đề tài:
“Phân tích chính sách về giải quyết việc làm và hỗ trợ tạo việc làm sau dịch bệnh Covid – 19 ở thành phố Hồ Chí Minh.” làm tiểu luận kết thúc học phần lần này
2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
2.1 Sơ lược lực lượng lao động ở Thành phố Hồ Chí Minh năm 2021
Có thể thấy, sau 4 tháng thực hiện giãn cách, với những quy định kịp thời từ nghị quyết 128/NQ-CP, các hoạt động của nền kinh tế đang từng bước trở lại Tuy vậy, về khía cạnh lao động và việc làm, những tác động và nguy cơ từ đại dịch là
2
Trang 10không nhỏ Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, đại dịch đã ảnh hưởng tiêu cực đến 59% dân số từ 15 tuổi trở lên ở khu vực Đông Nam Bộ và 45% ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long Bên cạnh đó, đại dịch có thể tạo ra vòng lặp khủng hoảng với công thức: Covid-19, giảm tổng cầu/giảm năng lực sản xuất, đứt gãy chuỗi cung ứng, mất việc làm, thu nhập, giảm tổng cầu, đình trệ sản xuất, mất việc làm, thu nhập, giảm tổng cầu …Trong bối cảnh này, nguồn lao động là vấn đề rất quan trọng Thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với sự thiếu hụt lao động khi 1,3 triệu người đã trở về quê và 2,5 triệu lao động phải ngừng làm việc Thực trạng này đòi hỏi những quyết sách phù hợp và kịp thời từ phía các nhà quản lý để thu hút lực lượng lao động quay trở lại với đầu tàu kinh tế phía Nam nhằm duy trì và phát triển sản xuất Từ góc nhìn kinh tế, vấn đề nêu trên cần được xem xét dựa trên cung và cầu Cung và cầu lao động do mỗi cá nhân và đơn vị sử dụng lao động quyết định Trong trạng thái bình thường thì thị trường sẽ tự cân bằng cung cầu lao động Trong tình trạng đứt gãy luồng di chuyển lao động, nhu cầu lao động từ khối sản xuất không ổn định, và chính sách quản kinh tế xã hội không nhất quán do phụ thuộc vào thời gian, địa điểm Covid-19 bùng phát dịch, nhà nước cần can thiệp giúp đạt cân bằng thị trường lao động một cách tương đối
Theo báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các doanh nghiệp đang đối mặt với chi phí sản xuất tăng cao trong đó chi phí liên quan tới lao động là một nguồn quan trọng Nguồn tăng của chi phí sản xuất đến từ sự tăng lên của giá nhập khẩu và chi phí vận chuyển, chi phí sử dụng lao động (phúc lợi xã hội, lao động nghỉ việc có lương, áp dụng phương án làm việc “3 tại chỗ”, …) và chi phí
an toàn vệ sinh lao động ( khử khuẩn, phương tiện phòng dịch, giãn cách, xét nghiệm, …) Bên cạnh vấn đề chi phí, doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong đổi mới công nghệ; đảm bảo thị trường xuất khẩu, ký kết hợp đồng mới và hoàn thành hợp đồng đã ký; đảm bảo cạnh tranh và duy trì sản xuất kinh doanh Về mặt lao động, khó khăn tuyển dụng và giữ chân lao động cũng được nhiều doanh nghiệp đề cập, đặc biệt là nhóm ngành dịch vụ Một số biện pháp an toàn đã được các doanh nghiệp thực hiện ở nơi làm việc tuy vậy tỷ lệ thực hiện nhìn chung còn thấp Các nhóm biện pháp gồm: nhóm biện pháp theo khuyến cáo của Bộ Y tế (54% doanh nghiệp hực hiện); các biện pháp an toàn tăng cường tại doanh nghiệp (xấp xỉ 45%
3