Tiểu luận môn kinh tế lao động chuyên đề phân tích tình trạng thất nghiệp ở thành phố hồ chí minh

Phân loại theo lý do  Mất việc: Người lao động không có việc làm do các cơ quan/doanh nghiệp cho thôi việc vì một lý do nào  Bỏ việc: Đây là hình thức thôi việc do bản thân người lao đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-*** -MÔN: KINH TẾ LAO ĐỘNG

CHUYÊN ĐỀ PHÂN TÍCH TÌNH TRẠNG THẤT NGHIỆP

Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NHÓM 8

Phạm Minh Hoàng Trần Tuấn Sơn Nguyễn Trọng Phúc Phạm Duy Tuấn

Đỗ Đăng Khánh Trần Quang Đạt

Lớp học phần: 08/HK2/2021-2022

A THỰC TRẠNG THẤT NGHIỆP

I Định nghĩa

Thất nghiệp trong kinh tế học, là tình trạng người lao động muốn có việc làm

mà không tìm được việc làm hoặc không được tổ chức, công ty và cộng đồng nhận vào làm

Tỷ lệ thất nghiệp là phần trăm số người lao động không có việc làm trên tổng số

lực lượng lao động xã hội

II Phân loại

1 Phân loại theo lý do

 Mất việc: Người lao động không có việc làm do các cơ quan/doanh nghiệp cho

thôi việc vì một lý do nào

 Bỏ việc: Đây là hình thức thôi việc do bản thân người lao động tự ý xin nghỉ

việc vì lý do chủ quan (VD: Lương không thỏa đáng, môi trường làm việc

không phù hợp,…)

 Nhập mới: Là những người mới tham gia vào lực lượng lao động của thị

trường nhưng chưa tìm được việc làm (VD: Sinh viên mới ra trường tìm việc làm)

 Tái nhập: Là những người đã rời khỏi lực lượng lao động nay, hiện muốn đi

làm trở lại nhưng chưa tìm được việc làm thích hợp

2 Phân loại theo tính chất

 Thất nghiệp tự nguyện (voluntary unemployment): là tình trạng thất nghiệp

phát sinh do người lao động không chấp nhận những công việc hiện thời với mức lương tương ứng

(VD: Sinh viên không đi làm thêm, tập trung vào việc học để có bằng cấp sau

đó mới tìm kiếm những công việc có mức lương cao hơn)

 Thất nghiệp không tự nguyện (involuntary unemployment): là tình trạng

thất nghiệp mà ở đó người lao động sẵn sàng đi làm với mức lương hiện hành nhưng không tìm được việc

3 Phân loại theo nguyên nhân

Phân loại theo nguyên nhân thì thất nghiệp được chia thành 3 loại lớn, đó là thất nghiệp tự nhiên, thất nghiệp chu kỳ và thất nghiệp theo lý thuyết cổ điển

 Thất nghiệp tự nhiên (natural unemployment): là mức thất nghiệp bình

thường mà nền kinh trải qua, là dạng thất nghiệp không mất đi trong dài hạn, tồn tại ngay cả khi thị trường lao động cân bằng

 Thất nghiệp cơ cấu (structural unemployment) xảy ra khi có sự mất cân đối

về mặt cơ cấu giữa cung và cầu lao động Nguyên nhân có thể là do người lao động thiếu kỹ năng, hoặc sự khác biệt về địa điểm cư trú

 Thất nghiệp tạm thời (frictional unemployment) là thất nghiệp do người lao

động bỏ việc cũ tìm việc mới, có sự thay đổi về địa lý hoặc những người lao động mới gia nhập hay tái gia nhập lực lượng lao động cần có thời gian để tìm việc làm

 Thất nghiệp thời vụ (seasonal unemployment) là tình trạng người lao động

không có việc làm trong một khoảng thời gian nhất định trong năm (VD: Nhân viên resort, công viên nước, trượt băng, trượt tuyết thường sẽ thất nghiệp vào mùa đông vì ít ai có nhu cầu đi)

 Thất nghiệp chu kỳ (cyclical unemployment): thất nghiệp do tình trạng suy

thoái kinh tế, sản lượng xuống thấp hơn mức sản lượng tiềm năng (theo lý thuyết Keynes)

 Thất nghiệp theo lý thuyết cổ điển (Classical Unemployment): Theo lý

thuyết cổ điển, thất nghiệp xảy ra là do mức lương tối thiểu được quy định cao hơn mức lương do quy luật cung-cầu trên thị trường quy định

4 Thất nghiệp theo hình thức

 Thất nghiệp theo giới tính (nam, nữ)

 Thất nghiệp theo lứa tuổi

 Thất nghiệp theo vùng, lãnh thổ (thành thị, nông thôn)

 Thất nghiệp theo ngành nghề (ngành kinh tế, ngành nông nghiệp)

 Thất nghiệp theo dân tộc, chủng tộc

III Thực trạng

 Theo cuộc điều tra vào tháng 7/1999, tỷ lệ thất nghiệp ở đô thị khá cao và

có xu hướng tăng lên Tỷ lệ thất nghiệp ở TP.HCM là 7%, chủ yếu là ở

nhóm thanh niên trẻ (trong lớp người trẻ từ 15 - 24 tuổi có tỷ lệ thất

nghiệp rất cao lên đến 15%).

 Tỉ lệ thất nghiệp của TPHCM giai đoạn 2011 – 2020 được thể hiện qua biểu đồ sau:

2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

0.00%

0.50%

1.00%

1.50%

2.00%

2.50%

3.00%

3.50%

4.00%

4.50%

5.00%

4.33%

3.51%

3.23% 3.10%

2.87%

2.58% 2.76% 2.79% 2.77%

3.77%

Tỉ lệ thất nghiệp ở TPHCM giai đoạn 2011 - 2020

T l thấất nghi p TPHCM ỉ ệ ệ ở

 Trong hai năm 2011 và 2012, TP HCM luôn có tỉ lệ thất nghiệp cao nhất

cả nước với 4,33% và 3,51%, cao hơn tỉ lệ thất nghiệp của cả vùng Đông Nam Bộ (3,95% và 3,21%)

 Tỉ lệ thất nghiệp tại thành phố HCM có xu hướng giảm cho đến năm 2016 rồi lại tăng nhẹ vào các năm 2017, 2018, 2019

 Số người thất nghiệp trong 12 tháng ( Tháng 1/2020 – Tháng 12/2020) chiếm tới phần nửa (49%) trong tổng khu vực Đông Nam Bộ

 Bắt đầu từ đầu năm 2020, dịch Covid - 19 xuất hiện đã gây tác động lớn đến tình hình sản xuất kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp và việc làm của người lao động, khiến tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm tại

TP Hồ Chí Minh tăng lên khá nhanh chóng, từ 2,77% lên 3,77% Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TP HCM cho biết, trong 6 tháng đầu năm

2020, toàn thành phố có gần 328.000 người lao động nghỉ việc; trên

90.000 người đăng ký thất nghiệp Cũng trong 6 tháng đầu năm, thành phố

có 15675 doanh rút lui khỏi thị trường, kỷ lục về số lượng doanh nghiệp phải tạm ngừng kinh doanh trong 6 tháng đầu năm tại thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2016 – 2020

 Thống kê 6 tháng đầu năm 2020, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, tại thành phố Hồ Chí Minh, chỉ còn 1.790 doanh nghiệp còn duy trì hoạt động Tại các khu công nghiệp, khu chế xuất của thành phố chỉ có 540 doanh nghiệp duy trì, nhưng chỉ vận hành 50% công suất do phải giãn cách lao động Số doanh nghiệp duy trì sản xuất tại Khu công nghệ cao chỉ còn 52%

 Theo khảo sát 5 năm gần đây, chỉ có 4,9% công nhân lao đô ̣ng tại TP Hồ Chí Minh hưởng chế đô ̣ từ quỹ Bảo hiểm thất nghiê ̣p để đi học nghề với mong muốn quay trở lại thị trường lao đô ̣ng, trong khi đó hơn 95% còn lại

sử dụng số tiền đó vào viê ̣c khác

IV Nguyên nhân gây ra tình trạng thất nghiệp

 Theo Thạc sỹ Trần Văn Hùng, Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam,

thành phố có nguồn lao động dồi dào nhưng trình độ chuyên môn kỹ thuật còn thấp, tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo còn chiếm tỷ lệ cao (gần 46%) Do đó, nghịch lý về lao động vẫn tiếp tục diễn ra, đó là thành

phố có nguồn nhân lực dồi dào, nhu cầu việc làm lớn nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn thiếu lao động, không tuyển dụng được lao động đáp ứng yêu cầu công việc đặt ra Định hướng phát triển kinh tế của thành phố trong tương lai là ưu tiên phát triển lĩnh vực dịch vụ chất lượng cao và ngành công nghiệp công nghệ cao Do đó, nguồn nhân lực thực tế khó đáp ứng yêu cầu đặt ra về chất lượng nguồn nhân lực

 Ngoài những nguyên nhân về chính sách đào tạo khiến cung - cầu lao động chưa gặp nhau, theo các chuyên gia, công tác quản lý lao động,

chính sách bảo hiểm thất nghiệp, giới thiệu việc làm thời gian qua ở nước ta nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng vẫn còn bộc

lộ những hạn chế:

 Cụ thể, hệ thống tổ chức dịch vụ việc làm đóng vai trò quan trọng đối với sự hình thành, phát triển thị trường lao động, là cầu nối giữa người sử dụng lao động và người lao động, nhưng các trung tâm giới thiệu việc làm còn hạn chế về khả năng tư vấn, giới thiệu việc làm, thu thập thông tin về cung - cầu lao động, không kết nối dữ liệu

 Hệ thống thông tin thị trường lao động chưa hoàn thiện, chưa có sự kết nối về thông tin trên phạm vi vùng, cả nước Từ đó kéo theo hoạt động phân tích và dự báo thị trường lao động còn yếu kém, gây ảnh hưởng lớn đến việc hoạch định chính sách kinh tế - xã hội nói chung, chính sách phát triển nguồn nhân lực, trong đó có nguồn nhân lực chất lượng cao và giải quyết việc làm nói riêng

 Chính sách bảo hiểm thất nghiệp ở TP HCM cũng như ở nước ta hiện nay chỉ mới tập trung hỗ trợ người lao động sau khi thất nghiệp chứ chưa chủ động có giải pháp hỗ trợ người lao động nhằm duy trì việc làm, phòng tránh thất nghiệp Tâm lý người lao động chỉ muốn hưởng

chế độ cho mục đích cá nhân chứ chưa quan tâm đến các chế độ khác như

tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ học nghề để tiếp tục quay lại thị trường lao động Một số lao động chưa nhận thức rõ việc khai báo tình trạng việc làm, trong khi phần lớn người sử dụng lao động vẫn chưa thực hiện thông báo định kỳ về tình hình biến động lao động

B TÁC ĐỘNG VÀ GIẢI PHÁP CHO THẤT NGHIỆP

I Tác động của thất nghiệp

 Khiến hàng loạt doanh nghiệp phải đóng cửa

 Trong 7 tháng đầu năm 2021, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị

trường có xu hướng gia tăng, với 79.673 doanh nghiệp, tăng 25,5%

so với cùng kỳ năm 2020

 Riêng thành phố Hồ Chí Minh có 23.199 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (chiếm 29,1% doanh nghiệp rút lui của cả nước, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2020)

 Đây là số kỷ lục về số lượng doanh nghiệp phải tạm ngừng kinh doanh trong 7 tháng đầu năm tại thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn

2016 - 2020

 Ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của người lao động

 Người lao động bị thất nghiệp, tức mất việc làm, sẽ mất nguồn thu nhập Do đó, đời sống bản thân người lao động và gia đình họ sẽ khó khăn Điều đó ảnh hưởng đến khả năng tự đào tạo lại để chuyển dổi nghề nghiệp, trở lại thị trường lao động; con cái họ sẽ khó khăn khi đến trường; sức khoẻ họ sẽ giảm sút do thiếu kinh tế

để bồi dưỡng, để chăm sóc y tế…Có thể nói, thất nghiệp “đẩy” người lao động đến bần cùng, đến chan nản với cuộc sống, với xã hội; dẫn họ đến những sai phạm đáng tiếc

 Ảnh hưởng đến trật tự xã hội, gia tăng làm trật tự xã hội không ổn định

 Hiện tượng lãn công, bãi công, biểu tình đòi quyền làm việc, quyền sống,… tăng lên

 Hiện tượng tiêu cực xã hội cũng phát sinh nhiều lên như trộm cắp,

cờ bạc, nghiện hút, mại dâm,

 Sự ủng hộ của người lao động đối với nhà cầm quyền cũng bị suy giảm Từ đó, có thể có những xáo trộn về xã hội, thậm chí dẫn đên biến động về chính trị

II Giải pháp

 Linh động giải quyết hồ sơ thủ tục Với bề dày kinh nghiệm ứng phó

trong những đợt dịch Covid-19, để hỗ trợ người lao động đến làm thủ tục

đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp nhanh chóng và tiện lợi, Trung tâm Trung tâm Dịch vụ Việc làm TP.HCM đã cho triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giải quyết hồ sơ cho người lao động Bên cạnh đó, Trung tâm tiếp tục đẩy mạnh thực hiện quy trình một cửa tại ở một số chi nhánh Bảo hiểm thất nghiệp; cấp mã vạch cho người lao động

và in tờ thông báo việc làm hàng tháng, giảm bớt thời gian cho người đến đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp Đặc biệt, ngay sau khi thành phố thực hiện giản các xã hội (từ 0h ngày 31/5), Trung tâm đã phối hợp với Bưu điện TP.HCM tiếp tục triển khai hoạt động tiếp nhận hồ sơ Bảo hiểm thất nghiệp của người lao động qua đường bưu điện Đồng thời, Trung tâm cũng phối hợp với tổng đài 1080 HCM VNPT để người lao động có thể đặt số thứ tự qua tổng đài Cùng với đó, Trung tâm còn triển khai đưa các thông báo, biểu mẫu đăng ký Bảo hiểm thất nghiệp lên trang Web của Trung tâm để người lao động có thể tải, kê khai trước khi đến nộp hồ sơ, rút ngắn thời gian chờ đợi của người lao động khi đến giải quyết hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp Ngoài ra, Trung tâm còn đã phối hợp với

cơ quan Bảo hiểm xã hội TP thực hiện chi trả trợ cấp thất nghiệp cho người lao động qua hệ thống ngân hàng Theo Trung tâm Trung tâm Dịch

vụ Việc làm TP.HCM, trong Quý 1/2021, Trung tâm đã tiếp nhận 27.588

hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, đạt 91% so với cùng kỳ năm

trước Các đối tượng nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp chủ yếu

là ngành nghề: Lao động phổ thông (7.803 người), văn phòng (1.576 người), kế toán (1.395 người), quản trị kinh doanh (977 người) và dệt may (927 người)…

 Tích cực kết nối tạo việc làm cho người lao động Theo Trung tâm Dự

báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động TP.HCM (FALMI)

dự kiến, nhu cầu nhân lực TP năm 2021 cần khoảng 270.000 - 300.000 chỗ làm việc, trong đó có 140.000 chỗ việc làm mới Nhằm hỗ trợ người

lao động mất việc làm sớm tìm được việc làm mới quay trở lại thị trường lao động, Trung tâm Trung tâm Dịch vụ Việc làm TP.HCM đã cho điều tra

về ngành nghề của người lao động bị mất việc như: điều tra, thống kê ngành nghề, phân loại trình độ tay nghề của người lao động thất nghiệp Đồng thời, khảo sát về cung cầu lao động tại thị trường lao động trên địa bàn thành phố và một số tỉnh lân cận Trên cơ sở đó, Trung tâm đã triển khai đồng loạt công tác giới thiệu việc, hỗ trợ người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp muốn tìm việc làm mới tại Trung tâm và Chi nhánh Bảo hiểm thất nghiệp thuộc Trung tâm ở các quận, huyện Đồng thời, luôn cắt cử nhân viên chuyên về tư vấn, giới thiệu việc làm trực hàng ngày tại Trung tâm và các chi nhánh Bảo hiểm thất nghiệp Đặc biệt, Trung tâm đã phối hợp với phòng Lao động – Thương binh và Xã hội thành phố Thủ Đức và các quận, huyện, trường nghề tổ chức khoảng 29 phiên giao dịch việc làm/tháng.Từ đầu năm đến nay, Trung tâm Trung tâm Dịch vụ Việc

làm TP.HCM đã tổ chức thực hiện tư vấn việc làm 152.692 lượt người, giới thiệu việc làm: 45.125 lượt người; số người nhận việc làm: 21.422 người; tiếp nhận 203.477 lượt người lao động đến thông báo tình trạng việc làm; thẩm định và ban hành thông báo chấp thuận 4.873 vị trí công việc được sử dụng 6.580 lao động người nước ngoài

 Hơn 19,654 tỷ đồng dành cho vay giải quyết việc làm UBND TP.HCM

vừa ban hành quyết định về giao chỉ tiêu cho vay giải quyết việc làm năm

2021 Theo đó, thành phố giao chỉ tiêu cho vay giải quyết việc làm năm

2021 (từ nguồn vốn bổ sung theo quy định tại Thông tư số 11/2017/TT-BTC ngày 8/2/2017 của Bộ Tài chính quy định về quản lý và sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác) cho

TP Thủ Đức và các quận, huyện với số tiền hơn 19,654 tỷ đồng để thực

hiện cho vay giải quyết việc làm Cụ thể, các quận, huyện gồm 5, 7, 10,

11, 12, Bình Thạnh, Tân Phú, Củ Chi, Bình Chánh, Nhà Bè là 500 triệu

đồng; các quận, huyện gồm 1, 3, 8, Phú Nhuận, Gò Vấp, Bình Tân, Tân

Bình, Cần Giờ là 1 tỷ đồng; TP Thủ Đức và huyện Hóc Môn là 1,5 tỷ đồng; Quận 4 hơn 1,65 tỷ đồng; Quận 6 là 2 tỷ đồng.

Downloaded by hây hay (vuchinhhp3@gmail.com)