Untitled TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KÌ Môn KINH TẾ VIỆT NAM ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH LAO ĐỘNG – VIỆC LÀM Ở VIỆT NAM Giáo viên giảng[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KÌ
Môn: KINH TẾ VIỆT NAM ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH LAO ĐỘNG – VIỆC
LÀM Ở VIỆT NAM
Giáo viên giảng dạy: Th.s Trần Văn Trung
Sinh viên thực hiện: Mai Yến Nhi
Mã số sinh viên: 2123102050092
Lớp : D21QLNN02
Bình Dương, ngày 27 tháng 11 năm 2021
Trang 2Lời Mở Đầu
1.Lí do chọn đề tài.
Thị trường lao động là một trong những thị trường đầu vào cơ bản mà các doanh nghiệp là người mua, khác với thị trường sản phẩm trong đó họ là người bán Việc nghiên cứu thị trường lao động bắt đầu và kết thúc bằng sự phân tích cung cầu lao động
và các mối quan hệ của chúng Những kết quả của thị trường lao động liên quan chặt chẽ đến điều kiện lao động và mức độ làm việc Với kinh tế thị trường hiện nay thì vấn đề cung cầu lao động đang là một vấn đề bức xúc cấp thiết cần phải có những biện pháp giải quyết một cách triệt để Nước ta đang trong thời
kỳ hội nhập, cộng với tiến trình phát triển tất yếu của đất nước, điều này sẽ kích sự di chuyển lao động giữa các vùng miền, địa phương, các cơ sở sản xuất, các doanh nghiệp thậm chí là giữa các khu vực Đó chính là một trong những lý do gây ra việc cung – cầu lao động giữa những vùng miền, khu vực mất cân bằng Do đó, việc nắm vững và điều tiết thị trường cung – cầu lao động tại thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới một cách hiệu quả là hết sức khó khăn Chúng ta cần tìm giải pháp tốt nhất để khắc phục những khó khăn trước mắt Vì thế mà em quyết định chọn đề tài: Định hướng chính sách lao động việc làm ở Việt Nam
2.Mục đích nghiên cứu.
Em thấy đề tài nghiên cứu nhằm giúp chúng ta nắm được
mục đích và nắm được quy luật cung - cầu lao động và những
cơ hội thách thức về vấn đề lao động tại thành phố, biết được
sự tham gia và hoạt động của các đơn vị liên quan góp phần vào việc giải quyết vấn đề này tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu: tình hình chính sách lao động tại Việt Nam hiện nay.
Phạm vi nghiên cứu: trên toàn địa bàn của đất nước Việt Nam
4.Phương pháp nghiên cứu.
Trang 3Dựa vào sự hỗ trợ của các đơn vị cơ quan trong xã hội.
Được thực hiện dựa trên cơ sở sử dụng phương pháp thu thập số liệu, thống kê
Tổng hợp và phân tích số liệu và đưa ra nhận định
5.Nội dung và kết cấu bài luận.
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về lao động việc làm
Chương 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến lao động – việc làm ở
Việt Nam hiện nay
Chương 3: Thực trạng lao động việc làm ở Việt Nam.
Chương 4: Phương hướng phát triển nguồn lao động và một
số giải pháp tạo việc làm ở nước ta hiện nay
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến toàn bộ quý thầy cô Trường Đại học Thủ Dầu Một Quý thầy cô khoa khoa Quản Lý Nhà Nước đã dạy dỗ, truyền đạt những kiến thức quý báu cho em trong suốt học kì 1 học tập
và rèn luyện tại trường Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giáo viên hướng dẫn Thầy Trần Văn Trung, người đã nhiệt tình hướng dẫn em thực hiện báo cáo tiểu luận này
Bộ môn Kinh tế Việt Nam là môn học thú vị, vô cùng bổ ích và có tính thực tế cao Đảm bảo cung cấp đủ kiến thức, gắn liền với nhu cầu thực tiễn của sinh viên Tuy nhiên, do vốn kiến thức còn nhiều hạn chế và khả năng tiếp thu thực
tế còn nhiều bỡ ngỡ Mặc dù em đã cố gắng hết sức nhưng chắc chắn bài tiểu luận khó có thể tránh khỏi những thiếu sót và nhiều chỗ còn chưa chính xác, kính mong cô xem xét và góp ý để bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn Lời cuối cùng, em xin kính chúc thầy nhiều sức khỏe, thành công và hạnh phúc
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 6CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ
LAO ĐỘNG – VIỆC LÀM.
1.1 Khái niệm và vai trò về lao động - việc làm ở Việt Nam.
1.1.1 Khái niệm về lao động.
Lao động được hiểu là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người nhằm thay đổi các vật thể tự nhiên phù hợp với nhu cầu của con người Như vậy tựu chung lại có thể hiểu lao động là vận dụng sức mạnh tay chân hoặc trí óc thông qua công cụ lao động để cải tạo thiên nhiên nhằm mục đích tinh thần phục vụ con người
1.1.2 Khái niệm về việc làm
Việc làm là các hoạt động lao động, tạo ra, đem lại lợi ích, thu nhập và việc làm là dạng hoạt động của mỗi cá nhân nhưng lại luôn gắn liền với xã hội và được xã hội công nhận
1.1.3 Khái niệm nguồn lao động.
Nguồn lao động là bộ phận dân số trong độ tuổi lao động theo quy định của pháp luật có khả năng lao động và những người ngoài độ tuổi lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế quốc dân
Trang 7Ở nước ta hiện nay, lực lượng lao động được xác định là bộ phận dân số đủ 15 tuổi trở lên có việc làm và những người thất nghiệp Lực lượng lao động theo quan niệm như trên là đồng nghĩa với dân số hoạt động kinh tế và nó phản ánh khả năng thực tế về cung ứng lao động của xã hội
1.2 Vai trò lao động và việc làm ở Việt Nam hiện
nay.
1.2.1 Vai trò về lao động.
Lao động có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của người nguyên thủy Do đó, mỗi người cân thấy được lao động
là vinh quang, là quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của bản thân,
từ đó phải biết lao động tự giác, sáng tạo không ngừng, cải tiễn nâng cao năng suất lao động
1.2.2 Vai trò về việc làm.
Có 2 mặt: Mặt kinh tế và mặt xã hội
Về mặt kinh tế, việc làm luôn gắn liền với vấn đề sản xuất Hiệu quả của việc giải quyết tốt vấn đề việc làm cũng chính là hiệu quả của sản xuất Kinh tế phát triển sẽ tạo điều kiện để giải quyết tốt vấn đề việc làm và ngược lại, nếu không giải quyết tốt vấn đề việc làm và thất nghiệp thì đó sẽ là những yếu
tố kìm hãm sự tăng trưởng của kinh tế
Về mặt xã hội, bảo đảm việc làm là chính sách xã hội có hiệu quả to lớn trong vấn đề phòng, chống, hạn chế các tiêu cực xã hội, giữ vững được kỉ cương, nề nếp xã hội Thất việc và việc làm không đầy đủ, thu nhập thấp là tiền đề của sự đói nghèo, thậm chí là điểm xuất phát của tệ nạn xã hội Các tệ nãn của xã hội như tội phạm, ma túy, mại dâm, có nguyên nhân cốt lõi là việc làm và thất nghiệp
1.3 Vai trò của lao động đối với quá trình phát triển kinh tế
Lao động, một mặt là một bộ phận của nguồn lực phát triển,
đó là yếu tố đầu vào không thể thiếu được của quá trình sản xuất Mặt khác lao động là một bộ phận của dân số, những người được hưởng lợi ích của sự phát triển
Trang 8Sự phát triển kinh tế suy cho đến cùng đó là tăng trưởng kinh
tế để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho con người
Vai trò của lao động với tăng trưởng kinh tế được xem xét qua các chỉ tiêu về số lượng lao động, trình độ chuyên môn, sức khoẻ người lao động và sự kết hợp giữa lao động và các yếu tố đầu vào khác
- Số lượng: Nước ta có dân số đông: 79,7 triệu ngời (năm
2002) Nguồn lao động nước ta dồi dào và tăng nhanh Năm
2003 nước ta có 41,3 triệu lao động làm việc trong các ngành kinh tế quốc dân Bình quân mỗi năm nước ta tăng hơn một triệu lao động
- Chất lượng:
+ Mặt mạnh: Lao động nước ta cần cù, chịu khó, có kinh
nghiệm trong sản xuất nông-lâm-ngư, khả năng tiếp thu khoa học kỹ thuật nhanh
+ Hạn chế: Tuy vậy còn thiếu tác phong công nghiệp, kỷ luật
lao động chưa cao, còn hạn chế về thể lực và trình độ chuyên môn, số lao động qua đào tạo còn ít, chỉ chiếm 21,2% tổng số lao động cả nước (năm 2003) Ngày nay số lao động qua đào tạo đang ngày càng tăng
- Phân bố: Không đồng đều về cả số lượng và chất lượng
lao động ở Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ và nhất là một số thành phố lớn tập trung nhiều lao động, nhất là lao động
có chuyên môn kỹ thuật Vùng núi và trung du thiếu lao động, nhất là lao động có chuyên môn kỹ thuật
Trang 9CHƯƠNG 2: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LAO ĐỘNG – VIỆC LÀM Ở VIỆT NAM HIỆN
NAY.
2.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến lao động
-Quy mô nền kinh tế Việt Nam còn nhỏ
-Máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ còn lạc hậu
-Chất lượng nguồn nhân lực hạn chế
-Trình độ tổ chức, quản lý và hiệu quả sử dụng các nguồn lực còn bất cập
-Khu vực doanh nghiệp chưa thực sự là động lực quyết định tăng trưởng NSLĐ của nền kinh tế
2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc làm.
-Động lực làm việc của người lao động
Trang 10-Cam kết với công việc của người lao động.
-Sự hỗ trợ của cấp trên
-Sự hỗ trợ của đồng nghiệp
-Những điều căng thẳng trong công việc
-Phong cách của các lãnh đạo đối với người lao động
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG LAO ĐỘNG VIỆC
LÀM Ở VIỆT NAM.
3.1 Thực trạng lao động ở Việt Nam.
Việt Nam là nước có quy mô dân số lớn, tháp dân số tương đối trẻ và bắt đầu bước vào thời kỳ “cơ cấu dân số vàng” với nguồn nhân lực dồi dào nhất từ trước đến nay Tính đến hết năm 2017, dân số nước ta đạt 96,02 triệu người, trong đó
nữ chiếm khoảng 48,94% Gia tăng dân số trong những năm qua kéo theo gia tăng về lực lượng lao động Nhìn chung, mỗi năm Việt Nam có khoảng gần 1 triệu người bước vào độ tuổi lao động, đây là một lợi thế cạnh tranh quan trọng của Việt Nam trong việc thu hút đầu tư nước ngoài góp phần phát triển kinh tế -
xã hội
Xét cơ cấu lực lượng lao động theo giới tính, tỷ lệ lao động nam lại nhiều hơn
nữ với trên 50% lao động là nam giới Tuy nhiên, sự chênh lệch này không đáng
kể và cho thấy lao động nữ chiếm một lượng đông đảo Tỷ lệ thất nghiệp của lao động nữ khá cao so với lao động nam do hạn chế về sức khỏe, những mâu thuẫn giữa sinh đẻ và làm việc, cơ hội tìm được việc làm vừa ý sau khi sinh là
Trang 11Cơ cấu lực lượng lao động phân theo 2 khu vực thành thị và nông thôn cũng có
sự chênh lệch lớn Nhìn chung, lực lượng lao động ở nước ta chủ yếu tập trung
ở khu vực nông thôn, chiếm khoảng gần 70% Con số này có xu hướng giảm qua các năm nhưng vẫn ở mức cao Cả nước hiện có khoảng 17 triệu thanh niên nông thôn có độ tuổi từ 15-30, chiếm 70% số thanh niên và 60% lao động nông thôn Tuy nhiên, 80% trong số này chưa qua đào tạo chuyên môn Đặc điểm này
là trở ngại lớn cho lao động nông thôn trong tìm kiếm việc làm Tính đến năm
2017, dân số trong độ tuổi lao động của Việt Nam là hơn 72,04 triệu người (chiếm khoảng 75% tổng dân số cả nước), trong đó, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đạt 75,5%, với 54,4 triệu người So với năm 2010 (tỷ lệ tham gia lực lượng lao động là 75%), lực lượng lao động tính đến năm 2017 tăng cả về tỷ lệ
và số lượng tuyệt đối
3.2 Thực trạng việc làm ở Việt Nam.
Đang trên đà phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Việt Nam luôn là điểm sáng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài như Hàn Quốc, Đài Loan, và đặc biệt là Nhật Bản Là bộ phận trực tiếp tham gia vào các quy trình sản xuất vì thế mà việc phát triển nguồn nhân lực cũng đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển kinh tế của doanh nghiệp Tuy nhiên, theo số liệu thống kê của Viện Khoa học Lao động và xã hội, tỉ
lệ thất nghiệp của cả nước tính đến hết tháng 6 – 2014 ở
khoảng 1,84%, nằm trong top những nước có tỉ lệ thất nghiệp thấp trên thế giới Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Việt Nam đang có tình trạng việc làm ổn định cho người dân Theo đánh giá của Ngân hàng thế giới ( World Bank), thì nước ta đang rất thiếu lao động có trình độ tay nghề, công nhân kĩ thuật bậc cao và chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam cũng thấp hơn nhiều so với các nước khác
Trong khi tồn tại một nghịch lý đó là cử nhân, thạc sĩ ra trường không có việc làm vẫn còn ở mức báo động Từ con số 72.000 người không có việc làm tăng lên đến 162.000 người trong đầu
Trang 12năm nay, trong đó, nhóm người không có chuyên môn kỹ thuật chiếm gần 60% tổng số lao động thất nghiệp, nhóm có bằng đại học và trên đại học chiếm gần 17% Như vậy, so với thế giới, Việt Nam thuộc diện có tỉ lệ thất nghiệp thấp nhưng đối với tình hình lao động việc làm trong nước thì tỉ lệ thất nghiệp vẫn
chiếm tỉ lệ cao Trong khi đó, các dự án đầu tư trực tiếp còn hiệu lực của doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam là trên 16.300 dự án, với tổng số vốn đầu tư thực tế khoảng 238 tỷ USD đã tạo ra không ít việc làm cho người lao động
CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN NGUỒN LAO ĐỘNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP TẠO VIỆC LÀM Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.
4.1 Phương hướng phát triển nguồn lao động.
+ Đẩy mạnh các chính sách giáo dục – đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, nâng cao trình độ, đẩy mới nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo
Trang 13+ Phát triển các trường dạy nghề để đào tạo nguồn lao động có trình độ chuyên môn cao, giúp họ nhận thức được tầm quan trọng của việc học hỏi, nâng cao trình độ, tay nghề
+ Hỗ trợ học phí cho các học viên về các ngành nghề mà các
DN Nhật Bản cần nhưng ít người được học như cơ khí
+ Phát triển mạng lưới thông tin thị trường, giới thiệu các cơ sở tuyển dụng việc làm cho người Nhật như trang Vieclambank.com đến đông đảo người lao động, giúp họ dễ dàng tìm được việc thích hợp
+ Xây dựng chế độ tiền lương, chính sách chăm sóc sức khỏe cho nhân viên một cách hợp lý Cần có chế độ thưởng, phạt công khai, rõ ràng theo năng lực và thành tích cá nhân như các
DN Nhật áp dụng cho nhân viên của mình sẽ tạo động lực cho nhân viên phát huy hết khả năng mà họ đang có
Như vậy, với những hướng giải quyết đơn giản như trên nhưng
có thể trong tương lai gần Việt Nam sẽ thu hút them được nhiều nhà đầu tư nước ngoài hơn nữa để trở thành một nước có nền kinh tế phát triển đứng vào hàng ngũ các nước công nghiệp trên thế giới
4.2 Một số giải pháp tạo việc làm ở nước ta hiện nay.
Để giải quyết vấn đề việc làm, theo em cần phải có những giải pháp sau:
- Phân bố lại dân cư và nguồn lao động
- Thực hiện tốt chính sách dân số, sức khỏe sinh sản
- Thực hiện đa dạng hóa các hoạt động sản xuất, chú ý tới các hoạt động dịch vụ
- Tăng cường hợp tác, liên kết để thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng sản xuất hàng xuất khẩu
- Mở rộng, đa dạng các loại hình đào tạo các cấp, các ngành nghề nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ lao động
- Đẩy mạnh xuất khẩu lao động
Trang 14KẾT LUẬN
Trước hết, chúng ta cần nhắc đến những khó khăn của thời điểm hiện tại, trước tác động của COVID-19 đến chính sách lao động việc làm ở Việt Nam không chỉ làm trầm trọng them
những bất bình trước mắt, người lao động hiện nay trong tình hình dịch bệnh bây giờ những người dân họ thiếu thốn nhiều thứ: việc làm, tiền bạc, những thứ cần thiết để trang trải cho cuộc sống Gần đây, trong năm 2019, hầu như không có sự chênh lệch giữa lao động nam và nữ trong cả nước về tỷ lệ thất nghiệp, đến cuối năm 2020, đã có một sự chênh lệch rất rõ ràng
Chính sách lao động việc làm là một trong những chính sách xã hội cơ bản của mọi quốc gia nhằm góp phần đảm bảo an sinh,
ổn định và phát triển xã hội Chính sách này vừa có ý nghĩa về mặt kinh tế, vừa có ý nghĩa về mặt chính trị, xã hội, hoạch định
và thực hiện không tốt chính sách lao động việc làm sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, những thiệt hại trực tiếp về kinh
tế và cả về chính trị, xã hội cho Việt Nam
Nếu chúng ta thực hiện tốt những chính sách này thì sẽ có tác động mạnh mẽ đến việc thúc đẩy nguồn lao động được sử dụng hiệu quả, giúp giảm thiểu tình trạng thất nghiệp Ngược lại, nếu chưa giải quyết tốt chính sách lao độn việc làm, đặc biệt trong những thời kỳ kinh tế suy thoái thì tỷ lệ thất nghiệp sẽ gia tăng, kéo theo các tệ nạn xã hội có thể tăng lên và nguy cơ đói
nghèo sẽ ngày càng gia tăng không ngừng Chính sách này tác động thúc đẩy sử dụng hiệu quả nguồn lao động, tác động đến
sự giảm thiểu tình trạng thất nghiệp, giảm chi phí trợ cấp thất nghiệp cho người lao động
Chúng ta cần có những định hướng chính sách lao đông việc làm này cho người dân càng sớm càng tốt như: Hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về việc làm, nâng cao chất lượng nguồn lao động để góp phần nâng cao chất lượng việc làm ở trước mắt, nâng cao chất lượng việc làm ở các vùng nông thôn
và những vùng sâu vùng xa, tăng nhanh các năng suất lao