MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT

2- Quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nguồn gốc pháp luật + Pháp luật chỉ xuất hiện khi xã hội loài người phát triển đến một giai đoạn nhất định + Quản lý xã hội trước khi có nhà nước

Bài 2: MỘT SỐ VẤN

ĐỀ

CƠ BẢN VỀ PHÁP

LUẬT

Nội dung

I- Nguồn gốc của pháp luậtII- Bản chất của pháp luật III- Thuộc tính của pháp luật IV- Kiểu pháp luật

VII- Hình thức của pháp luật

I- Nguồn gốc của pháp

luật

1- Các quan điểm phi mác-xít 2- Quan niệm của chủ nghĩa

Mác-Lênin

1- Các quan điểm phi mác xít về nguồn gốc

pháp luật

Pháp luật được ra đời như thế nào ?

Thuyết

Thần học

PL do Thượng

đế sáng

Thuyết

PL linh cảm

PL là linh cảm của con người về

Thuyết

“Quyền tự nhiên ”

PL = Luật NN + Quyền

2- Quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nguồn gốc

pháp luật

+ Pháp luật chỉ xuất hiện khi

xã hội loài người phát triển

đến một giai đoạn nhất định

+ Quản lý xã hội trước khi có

nhà nước và pháp luật ?

Tập quán

Tín điều

+ Nguồn gốc ra đời pháp luật:

Những nguyên nhân làm xuất

hiện nhà nước cũng chính là

nguyên nhân dẫn đến sự ra đời pháp luật

Xã hội

Tư hữu và giai cấp

Nhà nước Pháp luật

+ Pháp luật hình thành bằng

những con đường nào?

Nhà

nước

Pháp luật

Thừa nhận (tập quán

hoặc tiền lệ)

Ban hành

* Định nghĩa pháp luật

HỆ THỐNG

QUY TẮC XỬ SỰ

Do nhà nước ban hành

hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện

Thể hiện ý chí của giai cấp thống trị

Là nhân tố điều chỉnh

II- Thuộc tính của pháp luật

1- Khái niệm:

Thuộc tính của pháp luật là những dấu hiệu riêng có, để phân biệt pháp luật với các quy phạm xã

hội khác.

2- Các thuộc tính của pháp luật:

- Tính quy phạm-phổ biến

- Tính xác định chặt chẽ về mặt

hình thức

- Tính được đảm bảo thực hiện bởi

nhà nước

III- Hình thức của pháp

Khái niệm hình thức pháp

luật

KN1: Hình thức pháp luât là cách thức mà

giai cấp thống trị sử dụng để nâng ý chí của

Các dạng hình thức pháp luật

Ngành luật

Hệ thống

PL

Khái niệm Quy phạm pháp luật

 Quy phạm pháp luật là những quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do Nhà nước đặt ra và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp

thống trị và nhu cầu tồn tại của xã hội, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, tạo lập trật tự

ổn định cho sự phát triển xã hội

Cơ cấu

 Giả định

 Quy định

 Chế tài

Giả định

 Là bộ phận của quy phạm pháp luật trong đó nêu rõ với những điều kiện, hoàn cảnh hoặc những đối tượng nào thì thuộc phạm vi điều chỉnh của quy phạm pháp luật đó

Chế tài

 Là phần chỉ rõ nếu làm hay không làm như

phần quy định thì sẽ phải chịu hậu quả như thế nào

Vớ dụ:

 ‘Khi nhận thấy doanh nghiệp, hợp tác xã lâm

vào tình trạng phá sản thì chủ doanh

nghiệp hoặc đại diện hợp pháp của doanh

nghiệp, hợp tác xã có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã đó’ Điều 15 Khoản 1 Luật phá sản

Ví dụ:

sống như vợ (chồng) với người khác, hoặc người chưa

có vợ (chồng) mà kết hôn hoặc chung sống với người

mà mình biết rõ là đang có vợ (chồng), gây hậu quả

nghiêm trọng, hoặc bị xử phạt hành chính về hành vi

này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ, hoặc bị phạt tù từ 6 tháng đến 1 năm.

hiểm đến tính mạng, mà không cứu giúp, thì bị phạt cải tạo không giam giữ, hoặc phạt tù từ 1 năm đến 3 năm”

Chế định luật

 Sự liên kết các quy phạm pháp luật có cùng tính chất, cùng điều chỉnh 1 nhóm quan hệ xã hội nhất định tạo nên chế định luật

Ngành luật

 Sự liên kết các chế định luật có cùng tính chất, cùng điều chỉnh 1 lĩnh vực quan hệ xã hội tạo nên ngành luật

 Các ngành luật khác nhau có đối tượng điều chỉnh khác nhau

 Sự phân định các ngành luật chỉ mang tính

chất tương đối

 - Luật lao đông

 - Luật hôn nhân gia đình

 - Luật hình sự

 - Luật tố tụng hình sự

 - Luật tố tụng dân sự

 - Luật kinh tế

* Hình thức bên ngoài (nguồn của pháp luật)

Tập quán pháp

Tiền lệ pháp

Văn bản QPPL

Pháp luật

IV QUAN HỆ PHÁP LUẬT

 Khái niệm, đặc điểm quan hệ pháp luật

 Chủ thể của QHPL

 Nội dung của QHPL

 Khách thể của QHPL

 Sự kiện pháp lý

Khái niệm quan hệ pháp luật

 Quan hệ pháp luật là quan hệ xã hội do một quy phạm pháp luật điều chỉnh, biểu hiện thành quyền và nghĩa vụ pháp lý cụ thể của các bên, được đảm bảo bằng cưỡng chế nhà nước

Chủ thể là cá nhân

 Khi là chủ thể của quan hệ pháp luật, một cá nhân có thể là chủ thể trực tiếp hoặc chủ thể không trực tiếp

Chủ thể trực tiếp

 Chủ thể trực tiếp trong một quan hệ pháp luật

là một chủ thể luôn luôn có đủ cả năng lực

pháp luật và năng lực hành vi (năng lục chủ thể)

Năng lực pháp luật

 Năng lực pháp luật là khả năng của một chủ thể được hưởng quyền và làm nghĩa vụ trong một

quan hệ pháp luật nhất định

 Về nguyên tắc mọi công dân đều có năng lực

pháp luật , trừ trường hợp bị pháp luật hạn chế hoặc Toà án tước đoạt.

 “ Năng lực dân sự của cá nhân có từ khi người

đó sinh ra và chấm dứt khi người đó chết” (Điều

14 Bộ luật Dân sự 2005 ).

Năng lực hành vi

bằng hành vi của mình mà tham gia vào một quan hệ pháp luật để hưởng quyền và làm nghĩa vụ

 Người có năng lực hành vi là người hiểu rõ ý nghĩa

và kết quả hành vi mà mình thực hiện Cho nên pháp luật coi những người chưa đến một độ tuổi nhất định, người mắc các bệnh tâm thần là những người không

 Tuổi cụ thể để được coi là có năng lực hành vi được xác định khác nhau tuỳ theo từng loại quan hệ pháp luật

Chủ thể không trực tiếp

 Là trường hợp một người có năng lực pháp

luật mà không có năng lực hành vi

 Khi tham gia quan hệ pháp luật, hành vi củ

người này phải được thực hiện thông qua hành

vi của người đại diện, người giám hộ

Chủ thể là tổ chức

 Tổ chức có đủ các điều kiện sẽ được coi là pháp nhân

và được tham gia QHPL một cách độc lập.

 Theo điều 84 Bộ Luật dân sự 2005, một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau:

 Được thành lập hợp pháp;

 Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ;

 Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự

chịu trách nhiệm bằng tài sản đó;

 Nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập.

Phân loại pháp nhân

 Theo Điều 100 Bộ Luật Dân sự 2005 các loại pháp nhân bao gồm:

 Cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân.

Nội dung của quan hệ pháp luật

 Nội dung của quan hệ pháp luật bao gồm,

quyền và nghĩa vụ pháp lý của các chủ thể

Sự kiện pháp lý

 Sự kiện pháp lý là những sự việc cụ thể xảy ra trong đời sống phù hợp với những điều kiện, hoàn cảnh đã được dự liệu trong một quy

phạm pháp luật từ đó làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt một quan hệ pháp luật cụ thể

Phân loại sự kiện pháp lý

 Sự kiện pháp lý bao gồm sự biến và hành vi:

 Sự biến là những sự kiện phát sinh không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người

nhưng cũng làm phát sinh thay đổi, chấm dứt một quan hệ pháp luật

 Hành vi (bao gồm hành động và không hành động) là những sự kiện xảy ra thông qua ý chí của con người

V VI PHẠM PHÁP LUẬT

1- Khái niệm vi phạm pháp luật

2- Các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật

3- Phân loại vi phạm pháp luật

Do chñ thÓ cã

n¨ng lùc TNPL thùc hiÖn

X©m h¹i

QHXH

® îc PL b¶o vÖ

Dấu hiệu của VPPL

Trái pháp luật

CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH VPPL

MÆt kh¸ch quan MÆt chñ quan

Vi ph¹m ph¸p luËt

Phan loai VPPL

Mặt chủ quan của VPPL

*Khái niệm: Mặt chủ quan của VPPL

là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể VPPL.

* Các yếu tố thuộc mặt chủ quan của VPPL Lỗi

Động cơMục đích

Kh Thể

Yếu tố lỗi

+ Khái niệm lỗi:

Là trạng thái tâm lý

phản ánh thái độ tiêu cực

của chủ thể đối với:

Hành vi trái PL

Hậu quả

do HV đó gây ra

Trên cơ sở xem xét lý trí và ý chí của chủ thể, lỗi của chủ thể được xác

Bảng phân tích, so sánh các

Cè ý gi¸n tiÕp

V« ý do qu¸ tù tin

V« ý docÈu th¶

Lý trÝ NhËn

thøc râ hµnh vi cđa

m×nh lµ nguy

NhËn

thøc râ

hµnh vi cđa

m×nh lµ nguy

hiĨm cho x· héi vµ thÊy tr íc hËu qu¶

cđa hµnh

ThÊy tr íc hµnh vi cđa

m×nh cã thĨ g©y

ra hËu

qđa nguy h¹i cho x·

héi

Kh«ng biÕt tÝnh nguy hiĨm cđa hµnh vi mỈc dï

cã thĨ hoỈc

cÇn ph¶i

Baỷng phaõn tớch, so saựnh

caực loaùi loói (tiếp)

Cố ý gián tiếp

Vô ý do quá tự tin

Vô ý docẩu thả

ý chí Mong

muốn hậu quả

xẩy ra

Không mong,

nh ng có

ý thức

bỏ mặc cho hậu quả xẩy

Cho rằng hậu quả

định)

Động cơ và mục đích

Động cơ Mục

đích

pháp lý Thực hiện hành vi

VPPL

MCQ

Độ

tuổi

Đạt đến một độ tuổi nhất định (được xác định trong từng ngành luật cụ thể)

Phân loại vi phạm pháp luật

- Tiêu chí phân loại: căn cứ vào mức độ nguy hiểm của hành vi và các quan hệ xã hội mà VPPL xâm hại đến

- Các loại VPPL:

3.1- Vi phạm hình sự3.2- Vi phạm hành chính3.3- Vi phạm dân sự

3.4- Vi phạm kỷ luật

Thảo luận nhóm

Lớp chia làm 4 nhóm

Thời gian làm việc: 10 phút; Trình bày 5 phút

 Một người bán quán lẫu tên A, sử dụng bếp gas

để bàn cho khách sử dụng Do để tiết kiệm chi phí, người chủ quán đã sử dụng bình gas mini không đảm bảo an toàn Hậu quả là bình gas

phát nổ, gây bỏng nặng cho thực khách

 Phân tích các yếu tố cấu thành VPPL trong

tình huống

Thảo luận nhóm

Lớp chia làm 4 nhóm

Thời gian làm việc: 10 phút; Trình bày 5 phút

 Công ty A sản xuất gây tiếng ồn quá lớn trong

khu vực Cư dân địa phương thường xuyên

khiếu nại rằng họ bị tiếng ồn đó ảnh hưởng đến việc làm ăn sinh sống và sinh hoạt thường ngày của họ

 Công ty A có vi phạm pháp luật không? Theo những

dấu hiệu nào?

VI TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

1- Đặc điểm của trách nhiệm pháp lý 2- Định nghĩa trách nhiệm pháp lý

3- Phân loại trách nhiệm pháp lý

2000 con gà và đã bị đội Quản lý thị trường cưỡng chế xử phạt 5 triệu đồng cùng với việc bị tiêu hủy tòan bộ số gà đó.

LÀ VIỆC ÁP DỤNG CHẾ TÀI ĐỐI VỚI CHỦ THỂ VI PHẠM PHÁP LUẬT

LÀ NHỮNG BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ:

MANG TÍNH TRỪNG PHẠT/ MANG TÍNH KHÔI PHỤC

DO CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CÓ

ÑÒNH NGHÓA TNPL:

Trách nhiệm pháp lý là hậu quả bất lợi

do Nhà nước áp dụng đối với chủ thể vi phạm pháp luật, theo đó chủ thể vi phạm pháp luật phải gánh chịu những biện pháp cưỡng chế được quy định ở chế tài các quy phạm pháp luật.

Thảo luận nhóm

Lớp chia làm 4 nhóm

Thời gian làm việc: 10 phút; Trình bày 5 phút.

 A là người làm công cho gia đình ông B, do biếng nhác nên bị

chủ cho nghỉ việc A thù tức và tìm cách trả thù Vào một buổi chiều A đi ngang qua nhà ông B và thấy gia đình ông B quây

quần bên mâm cơm chiều A nhặt một viên đá to và ném về phía mâm cơm với mục đích là làm cho gia đình ông B hoảng sợ Hậu quả là viên đá đó đã làm cho đứa bé con ông B chết.

Thảo luận nhóm

Lớp chia làm 4 nhóm

Thời gian làm việc: 10 phút; Trình bày 5 phút.

 Chị A là y tá trực cấp cứu tại một trung tâm y tế Một

hôm đang lúc ca trực của chị, có một bệnh nhân đến xin nhập viện có triệu chứng của đau ruột thừa Chị tiếp

nhận bệnh nhân trong lúc Bác sĩ phẫu thuật của trung tâm đi vắng Bệnh nhân bắt đầu trở nặng và người nhà yêu cầu được chuyển viện nhưng chị không đồng ý, với

lý do chị cho là Bác sĩ sẽ về kịp lúc Hậu quả là bệnh

Thảo luận nhóm

Lớp chia làm 4 nhóm

Thời gian làm việc: 10 phút; Trình bày 5 phút.

 Anh A là công an xã Một hôm anh nhận nhiệm vụ đến trấn áp

một tên cướp đang sử dụng súng khống chế một con tin Nhiệm

vụ của anh là kéo dài thời gian càng nhiều càng tốt nhằm tạo điều kiện cho lực lượng phản ứng nhanh hành động Trong lúc quan sát tên cướp anh A nhận thấy mình có thể hạ gục tên cướp

mà không làm tổn hại đến con tin Anh quyết định nổ súng bắn tên cướp, nhưng tên cướp đã nhanh trí dùng con tin để làm bia

đỡ đạn cho mình Kết quả là anh A đã bắn chết con tin.

nào?

Ý thức pháp luật và pháp chế XHCN

 Tham khảo giáo trình

 Có ra thi!!!!!