Mặt khác, trong thực tế dạy học không phải tất cả các em học sinh đềunắm được kiến thức toán đã học và biết vận dụng kiến thức đó vào thực hành.. - Năm học 2021- 2022 là năm học thứ hai
Trang 1BIỆN PHÁP THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI BẬC TIỂU HỌC
CẤP HUYỆN
- Tên biện pháp: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Toán cho học sinh lớp 1 theo chương trình GDPT 2018”.
- Họ và tên: Nông Thị Thu Hiền
- Đơn vị công tác: Trường TH&THCS Đôn Phong
- Thời gian đã được triển khai thực hiện: Từ ngày 5/9/2021 đến ngày
30/5/2022
I LÍ DO CHỌN BIỆN PHÁP
Trong chương trình giáo dục phổ thông, môn Toán có vai trò quan trọngcùng với các môn học khác đào tạo ra những con người phát triển toàn diện.Môn toán ở tiểu học bước đầu hình thành và phát triển năng lực, kích thích trítưởng tượng, gây hứng thú học Môn toán là bộ môn không thể thiếu được trongnhà trường, đây là những tri thức, kỹ năng vừa đáp ứng cho phát triển trí tuệ, ócthông minh, sáng tạo,vừa đáp ứng cho việc ứng dụng thiết thực trong cuộc sốnghàng ngày
Học sinh lớp 1 là những học sinh đang ở giai đoạn đầu tiểu học Các emhiếu động, thích khám phá kiến thức mới nhưng cũng rất dễ bị phân tán, khôngnắm được những kiến thức cơ bản nhất Đặc biệt, năm học 2021-2022 là nămhọc thứ hai thực hiện chương trình GDPT 2018 đối với lớp Một nên việc nângcao chất lượng học toán cho học sinh có ý nghĩa quan trọng
Mặt khác, trong thực tế dạy học không phải tất cả các em học sinh đềunắm được kiến thức toán đã học và biết vận dụng kiến thức đó vào thực hành
Mà có nhiều em vẫn còn thiếu kĩ năng tính toán, thậm chí là chưa đạt yêu đạtyêu cầu về năng lực và phẩm chất của môn Toán
Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng môn Toán cho học sinh lớp Một,nhất là với chương trình mới hiện nay?
Đó chính là điều mà một giáo viên dạy lớp Một như tôi đã từng đồng hànhvới những lần đổi mới chương trình giáo dục luôn trăn trở Xuất phát từ những
Trang 2lí do trên, tôi mạnh dạn áp dụng biện pháp: “Một số biện pháp nâng cao chất
lượng môn Toán cho học sinh lớp 1 theo chương trình GDPT 2018”.
II THỰC TRẠNG
1 Thuận lợi.
- Năm học 2021- 2022 là năm học thứ hai thực hiện chương trình GDPT
2018 đối với lớp 1, giáo viên được tham gia đầy đủ các đợt tập huấn về nội dung, phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh
- Năm học này, Tôi được phân công chủ nhiệm lớp 1A– với Tổng số học sinh: 26 em Trong đó: nữ 11 em, nam 15 em Học sinh đều ngoan và có nề nếp
Tập thể lớp chủ nhiệm
- Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm đến công tác đổi mới phương pháp dạy – học nhằm nâng cao chất lượng mọi mặt của nhà trường, nhất là trongcông tác chuyên môn giảng dạy
- Lớp học được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cơbản đáp ứng được yêu cầu đổi mới như: mạng iternet, tivi, máy chiếu
- Đa số phụ huynh quan tâm, ủng hộ và luôn phối hợp với giáo viên trongquá trình giáo dục học sinh
Bên cạnh những thuận lợi, tôi cũng gặp không ít khó khăn:
Trang 3- Hầu hết cha mẹ học sinh đều làm nghề nông, buôn bán, lao động tự donên ít có thời gian để dạy học cho con và vui chơi cùng con.
- Học sinh đa số ở nông thôn nên các em nhút nhát, chưa mạnh dạn thamgia vào các hoạt động học tập Nhiều thiếu sự tập trung trong giờ học; thậm chí
có những em còn nằm gục xuống bàn, làm việc riêng trng giờ học Khiến cho cáctiết học toán trở lên căng thẳng, trầm lắng; kết quả học tập môn Toán của nhiềuhọc sinh chưa cao
- Sau khi nhà trường phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 1A4, qua 2tuần nhận lớp tôi thấy nhiều em đọc các số trong phạm vi 10 còn lúng túng, các
em nhầm lẫn số này số kia nên khi viết cũng chưa đúng, hoặc một số em viết sốngược
Bài viết đầu năm của học sinh
- Do một số em còn nhầm lẫn số nên khi làm toán dạng bài điền số dựavào đếm số đồ vật hay con vật qua tranh vẽ kết quả chưa đúng
- Trong giờ học học sinh không có hứng thú học tập, nên chưa chú ý,làm việc riêng, thường xuyên không xem bài, làm bài tập ở nhà
Trang 4Trong giờ học Toán nhiều em không chủ động học tập
Học sinh làm việc riêng, không thích học môn Toán
Trang 5Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm như sau:
Đạt (5 đ - 6đ)
Chưa đạt (< 5 điểm)
số từ
0-10 Viết sốđúng, sạchđẹp
Biết đếm, đọc
số, đúng các
số từ 0-10
Viết được sốnhưng chưađúng độ cao
và độ rộng
Còn nhầm,lẫn, khôngnhớ( số 3, 4,
7, 9), viếtngược, chưađúng( số 3,
4, 5, 6, 7, 9)
III NỘI DUNG BIỆN PHÁP
Biện pháp 1.Tạo động cơ học tập đúng đắn cho học sinh
Để giúp học sinh học tốt môn Toán thì trước hết học sinh cần có động cơ
học tập đúng đắn Động cơ học tập được hình thành từ những cảm xúc, nhu cầu
học tập của học sinh Học sinh có động cơ học tập đúng đắn sẽ kích thích, thúcđẩy tính tích cực, tự giác chiếm lĩnh kiến thức Đối với học sinh lớp 1 thì động
cơ học tập không có sẵn Đa số các em đều chưa ý thức được mục đích của việchọc toán vì thế trong quá trình học tập và rèn luyện, giáo viên là người dẫn dắthình thành động cơ học toán cho các em
Theo quan sát của bản thân, tôi thấy có 2 nguyên nhân khiến các em chưa
có động cơ học tập môn Toán: Một là các em thực sự không thấy môn Toán thú
vị với mình hoặc không thấy ý nghĩa thực sự của việc học toán ngoại trừ việcvượt qua các bài kiểm tra bắt buộc Hai là, các em có mong muốn học, có thấyđược giá trị, thấy được ý nghĩa của việc học toán nhưng do không theo đượcchương trình nên các em tự ti, thiếu kiên trì Đặc điểm chung của học sinhkhông có động cơ học toán là những học sinh học chưa tốt môn Toán
Trang 6Để tạo ra được động cơ học toán cho học sinh, trước hết tôi đã giúp họcsinh thấy được ứng dụng quan trọng, hữu ích của toán trong cuộc sống hàngngày Bởi vậy, ngay đầu năm học, tôi cho các em tìm hiểu mục lục sách giáokhoa toán lớp 1 Sau đó, tôi giới thiệu về những nội dung, chủ đề chính trongchương trình toán lớp 1 để kích thích sự tò mò, khám phá của các em
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu Mục lục sách
Giới thiệu Mục lục sách cho học sinh
Trang 7Hoc sinh tìm hiểu các chủ đề chính của môn học
Ví dụ: Tôi giới thiệu về ứng dụng và ý nghĩa của phép tính cộng trừ trongcuộc sống Hoặc khi giới thiệu về phần hình học, tôi cho các em tìm những đồvật có dạng hình vuông, hình tròn, hình chữ nhật, hình tam giác mà các em biết.Hoạt động này giúp các em thấy toán học thật gần gũi với cuộc sống Sau đó tôitiếp tục cho học sinh quan sát các hình thật trong bộ đồ dùng của môn học
Học sinh khám phá các khối hình trong bộ đồ dùng
Qua những lời giới thiệu, đã thấy rõ sự tò mò, sự hào hứng hiện lên trongánh mắt của các em
Trang 8Việc tạo động cơ học tập cho học sinh không chỉ dừng lại ở đó mà trongmỗi tiết học toán, tôi còn thiết kế thêm một số bài tập , tình huống liên quan đếnthực tế
Ví dụ: Khi học bài “Phép trừ trong phạm vi 10” “( SGK Toán 1 trang 68) ởphần khởi động thay vì cho học sinh hát hay chơi 1 trò chơi vận động thì tôi tạođộng cơ học tập bằng cách cho học sinh xem tranh về 1 tình huống, đưa ra bàitoán: Trong bến xe có 8 ô tô, sau đó 2 ô tô rời bến Hỏi trong bến còn lại mấy xe
ô tô?
Sau đó, tôi dẫn dắt học sinh vào bài mới bằng câu hỏi gợi mở: Muốn thựchiện 1 phép tính trừ, không phải lúc nào các em cũng đếm lùi Mà để tìm ra kếtquả chúng ta cần sử dụng thao tác “ bớt” Cách thực hiện như thế nào? Làm sao
để tìm được kết quả của các phép tính trừ trong phạm vi 10? Cô mời các bạncùng tìm hiểu bài ngày hôm nay
Bên cạnh đó, tôi chú ý hơn trong việc giao các nhiệm vụ học tập cho các
em ở trên lớp ( in phiếu bài tập) và ở nhà ( vở bài tập) để đảm bảo các em có đủthời gian hoàn thành bài tập được giao (Chia nhỏ các nhiệm vụ học tập, nội dungtừng bài phù hợp với khả năng từng em để các em dễ dàng giải quyết)
Trang 9Bài làm thêm trong giờ luyện (học sinh cả lớp)
Trang 10Bài tập thêm cho học sinh có năng khiếu
Học sinh làm bài ở vở bài tập khi ở nhà
Từ những việc làm cụ thể và tỉ mỉ đó, tôi đã giúp học sinh dần hình thànhđộng cơ học tập đúng đắn Các em đã tích cực, chủ động hơn trong việc chiếmlĩnh kiến thức Đây không chỉ là 1 việc làm thiết thực để tạo hứng thú học toán
mà còn có giá trị gắn kết toán học với cuộc sống và mang cuộc sống vào trongtoán học
Biện pháp 2 Trang bị những kĩ thuật tính, kiến thức trọng tâm
Trang 11Đây là vấn đề vô cùng quan trọng trong việc truyền tải kiến thức cho họcsinh, thay thế cho việc giáo viên áp đặt kiến thức cho học sinh buộc học sinhphải thuộc lòng những điều giáo viên thuyết trình (phương pháp dạy học truyềnthống) bằng việc giáo viên là người hướng dẫn để các em tự mình tìm tòi khámphá kiến thức mới (phương pháp dạy học tích cực) Quá trình giảng dạy giáoviên cần vận dụng triệt để biện pháp này vì học sinh muốn làm toán tốt thì cầnphải được trang bị đầy đủ những kiến thức có liên quan đến kĩ năng tính toán mànhững kiến thức này chủ yếu được cung cấp qua các tiết lý thuyết Do vậy, dưới
sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh cần tìm ra được cách làm toán và cần phảiđược chính xác hóa nhờ sự giúp đỡ của giáo viên Qua quá trình tự tìm tòi, khámphá kiến thức mới dựa trên những cái đã biết giúp các em hiểu sâu hơn, nhớ lâukiến thức ấy hơn nếu như tự mình tìm ra kiến thức ấy
Giúp học sinh nắm chắc kĩ thuật so sánh nhiều hơn, ít hơn, bằng nhau haynhững kĩ thuật cộng bằng cách đếm tiếp, trừ bằng cách đếm lùi,… trong phạm vi10
Giáo viên dùng biểu đồ hình cột dạy HS cách so sánh các số
từ đó hình thành kĩ năng so sánh, làm tính cộng, trừ trong phạm vi 100
Ví dụ: Khi dạy bài “ Phép tính cộng số có hai chữ số với số có hai chữ số( Toán 1 – trang 48) Tôi hướng dẫn học sinh hình thành phép cộng bằng thao tác
cụ thể
Trang 12Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh phân tích cấu tạo số có 2 chữ số, tôihướng dẫn học sinh xác định giá trị của từng chữ số như sau:
+ Số 32 có mấy chữ số?
+ Chữ số hàng chục là mấy? – chữ số hàng chục là 3
+ 3 chục bằng bao nhiêu đơn vị? – 3 chục = 30
+ Chữ số hàng đơn vị là bao nhiêu? – chữ số hàng đơn vị là 2
Vậy số 32 gồm 3 chục và 2 đơn vị
Nhờ cách trên mà học sinh xác định được giá trị từng chữ số rồi, sau đóvận dụng quy tắc thực hiện cộng từ phải sang trái Như vậy học sinh đã nắmđược kĩ thuật tính để có kết quả chính xác Qua đó hình thành phép cộng Số cóhai chữ số cộng số có hai chữ số
Biện pháp 3 Tổ chức cho học sinh ôn tập, củng cố kiến thức từng chủ
Trang 13Vì tập thể mà cố gắng hết khả năng để mang lại chiến thắng cho tổ, nhóm củamình Đây cũng chính là đặc tính thi đua rất cao của trò chơi học tập Đặc biệt,đối với môn toán thì trò chơi học tập càng có ý nghĩa quan trọng hơn trong việctạo hứng thú học toán cho học sinh nhất là đối với học sinh học toán chưa tốt.
Hình thức ôn tập này, giúp các em ôn tập, củng cố kiến thức một cách nhẹnhàng, hứng thú và hiệu quả Thời gian qua, tôi đã tổ chức cho các em học Toán
“ Vui – học, Học – vui” qua các trò chơi sau: Trò chơi “ Cá sấu tham ăn”, Tròchơi “ Hái hoa dân chủ”, Trò chơi “ Chọn số”, Trò chơi “Xem ai nhớ nhất”, Tròchơi “Truyền hoa”, Trò chơi “ Ai nhanh, ai đúng”… Học toán qua các trò chơi,học sinh tham gia sôi nổi, hào hứng và có sự tiến bộ rõ rệt
Ví dụ: Khi ôn tập và củng cố cho HS Chủ đề 1: Các số từ 0 đến 10 Tôi tổ chúccho HS chơi Trò chơi “ Cá sấu tham ăn” Trò chơi dùng để giúp học sinh ôn lạicách phân biệt các dấu “ >”, “ <”, “ =”: Giới thiệu cá sấu là con vật tham ănnên cá sấu chỉ thích ăn những con vật, những số lớn hơn nó Vậy khi so sánh 2
số, số lớn hơn đứng ở bên nào thì con cá sấu mở miệng ngoạm về bên đó Bêntrái - dấu bé, bên phải – dấu lớn, hai con quay mặt vào nhau - dấu bằng Lưu ý:phần nhọn của dấu luôn quay về số bé hơn
Học sinh ôn lại các dấu: “ >”, “ <”, “ =” qua trò chơi
Trang 14Với các chủ đề khác khi kết thúc có thể cho HS chơi Trò chơi “ Truyền hoa”.Trò chơi dùng để ôn lại kiến thức sau khi kết thúc một chủ đề Hình thức ôn tậpnày, câu hỏi và bài tập là những kiến thức các em đã học Giáo viên chuẩn bịtrước câu hỏi; Khi chơi, quản ca bắt giọng để tập thể lớp hát đồng thời truyềnhoa, đến cuối bài hát kết thúc ở bạn nào thì bạn đó được trả lời câu hỏi găn trênhoa Hình thức ôn tập này giúp các em ôn tập, củng cố kiến thức một cách nhẹnhàng, hứng thú và hiệu quả
Học sinh chơi trò chơi “Truyền hoa” và trả lời câu hỏi
Ví dụ: Khi dạy bài Phép cộng số có hai chữ số với số có một chữ số( SGK Toán1- trang 44) tôi tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “ Giải cứu Bạch Tuyết” nhưsau:
Tên trò chơi: Giải cứu Bạch Tuyết Mục đích
- Rèn luyện kĩ năng thực hiện các phép tính cộng không nhớ số có hai chữ
số với số có một chữ số
- Rèn kĩ năng phản xạ nhanh cho học sinh
Chuẩn bị: Giáo viên thiết kế trò chơi trên powerPoint gồm 1 bức tranh có
hình nàng Bạch Tuyết và 4 ô cửa bí mật Các ô cửa có chứa đề bài như sau:
- Ô cửa 1: 22 + 7 = ?
- Ô cửa 2: 24 + 5 = ?
- Ô cửa 3: 5 + 23 = ?
Trang 15Cách chơi
- Trò chơi này, tôi tổ chức cho cả lớp cùng tham gia Học sinh nào giơ tay
nhanh sẽ được quyền trả lời
- Giới thiệu trò chơi như sau: Các em ạ! Mụ phù thủy độc ác, xấu tính đãnhốt nàng Bạch Tuyết ở một nơi bí mật Để giải cứu được nàng Bạch Tuyếtchúng mình phải hành trình mở lần lượt 4 ô cửa bí mật này Mỗi ô cửa đều cóchứa 1 phép tính hoặc 1 bài toán Sau khi mở được 4 ô cửa nàng Bạch Tuyết sẽđược giải cứu Các em có muốn giúp nàng Bạch Tuyết không nào?
Trò chơi: Giải cứu Bạch Tuyết
Học sinh giơ tay đọc đáp án
Trò chơi học tập được sử dụng như một phương pháp tổ chức cho họcsinh thực hành, luyện tập một kĩ năng nào đó trong chương trình môn học
Trang 16Đây là một phương pháp có tác dụng hòa đồng trong tập thể và thu hút mức
độ tập trung của học sinh mà ít có phương pháp nào sánh kịp
Tuy nhiên, trong một tiết học chúng ta phải cho tất cả các em hoạt động
cho dù học sinh yếu hay giỏi bằng nhiều cách để lôi cuốn các em tham gia vàohoạt động học, tránh tình trạng giáo viên để học sinh ngoài lề, không quan tâmđến Ví dụ trong một tiết học đến phần bài tập giáo viên phân ra từng đối tượnghọc sinh Bài tập dành cho nhóm các em chậm, trung bình, với nhóm HS cónăng khiếu, sau khi làm xong bài tập cùng các bạn trong lớp thì GV giao thêmbài mở rộng, nâng cao Như vậy, mới khắc phục dần tình trạng học sinh chưa đạt
về phẩm chất và năng lực và đồng thời Bồi dưỡng thêm được HS có năng khiếu.Nếu giáo viên cứ cho học sinh hoạt động bình thường thì học sinh chưa đạt vềphẩm chất và năng lực không biết gì và thậm chí không muốn đi học vì chán,không hứng thú Hoặc trong lớp có học sinh không nhớ kiến thức đã học từ cáchđấy bài đó thời gian lâu Với HS như vậy, khi dạy giáo viên lưu ý: trong phầnbài mới cho học sinh học bài bình thường, đến phần bài tập, hay là tiết luyện tậpgiáo viên cho các em làm các bài tập mà kiến thức liên quan các bài trước, họccho học sinh nhắc lại kiến thức cũ
Ví dụ khi học sinh làm bài tập 32 + 26 = ? với bài này học sinh làm saithì chứng tỏ học sinh không nắm được bảng cộng trong phạm vi 10 Vậy giáoviên cần hướng dẫn học sinh các phép cộng có tổng bằng 10 Nói chung họcsinh hổng kiến thức ở đâu thì giáo viên phải có kế hoạch ôn tập, bổ sung ở đó
Biện pháp 4 Động viên, khích lệ học sinh kịp thời
Khen ngợi là một phần thưởng tinh thần to lớn đối với học sinh tiểu học.Lời khen giúp các em tạo động lực và cải thiện kết quả học tập Hiện nay, cảgiáo viên và phụ huynh đều đánh giá cao sự khích lệ, động viên học sinh củathông tư 27 Việc động viên, khích lệ học sinh kịp thời sẽ giúp học sinh tự tin,nhân cách của học sinh ngày càng được kiện toàn, hành vi tích cực sẽ được pháthuy Ngược lại, phê bình, trách mắng, chỉ trích làm cho lòng tự trọng của trẻ bịtổn thương