Phân biệt chuẩn bị xét xử sơ thẩm với chuẩn bị xét xử phúc thẩm theo qui định của luật tố tụng hành chính năm 2015 sửa đổi 2019 và đánh giá về tính hợp lí của các qui định này

Đề bài Phân biệt chuẩn bị xét xử sơ thẩm với chuẩn bị xét xử phúc thẩm theo qui định của Luật tố tụng hành chính năm 2015 sửa đổi 2019 và đánh giá về tính hợp lí của các qui định này MỞ ĐẦU Trong sự n.

Trang 1

Đề bài : Phân biệt chuẩn bị xét xử sơ thẩm với chuẩn bị xét xử phúc thẩm theo qui định của Luật tố tụng hành chính năm 2015 sửa đổi 2019 và đánh giá về tính hợp lí của các qui định này

MỞ ĐẦU

Trong sự nghiệp đổi mới và dân chủ hóa mọi mặt của đời sống xã hội, các hoạt động tranh giải quyết tranh chấp hành chính nói chung và hoạt động xét xử hành chính nói riêng đã chứng minh được vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong xã hội trước các quyết định hành chính, hành vi hành chính

do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành Xét xử vụ án hành chính được đảm bảo theo nguyên tắc đảm bảo sơ thẩm, phúc thẩm Trước đó, hoạt động chuẩn bị cho việc xét xử sơ thẩm, phúc thẩm bao gồm: thu thập các chứng cứ, tài liệu, xác minh và nghiên cứu chứng cứ, rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của hoạt

động xét xử sau này Vì vậy, việc lựa chọn đề tài nghiên cứu “hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thẩm, phúc thẩm theo qui định pháp luật và đánh giá tính hợp lí của các qui định pháp luật” đáp ứng được nhu

cầu cấp thiết, tính thời sự; có ý nghĩa khoa học, lí luận và thực tiễn cao trong giai đoạn hiện nay của Việt Nam

NỘI DUNG I.CHUẨN BỊ XÉT XỬ SƠ THẨM VÀ CHUẨN BỊ XÉT XỬ PHÚC THẨM THEO QUI ĐỊNH CỦA LUẬT TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH

Các hoạt động trong giai đoạn chuẩn bị xét xử được qui định trong Chương X BLTTHC 2015 sửa đổi, bổ sung 2019 Thời hạn của giai đoạn chuẩn bị xét xử được qui định tại Điều 130 Luật TTHC

Ở giai đoạn này, tòa án có thẩm quyền phải giải quyết những công việc như sau:

a) Phân công Thẩm phán giải quyết vụ án :

Trên cơ sở báo cáo thụ lý vụ án của Thẩm phán được phân công thụ lý vụ án, Chánh án Tòa án quyết định phân công Thẩm phán giải quyết vụ án bảo đảm đúng nguyên tắc vô tư, khách quan, ngẫu nhiên.Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý vụ án, Chánh

án Tòa án quyết định phân công Thẩm phán giải quyết vụ án Đối với

Trang 2

vụ án phức tạp, việc giải quyết có thể phải kéo dài thì Chánh án Tòa

án phân công Thẩm phán dự khuyết để bảo đảm xét xử theo đúng thời hạn quy định của Luật này.Trong quá trình giải quyết vụ án, nếu Thẩm phán được phân công không thể tiếp tục tiến hành được nhiệm vụ thì Chánh án Tòa án phân công Thẩm phán khác tiếp tục nhiệm vụ; trường hợp đang xét xử mà không có Thẩm phán dự khuyết thì vụ án phải được xét xử lại từ đầu và thông báo cho đương sự, Viện kiểm sát

cùng cấp ( Điều

127 BLTTHC 2015 )

b) Lập hồ sơ vụ án :

Sau khi được phân công thụ lý vụ án, Thẩm phán cần lập hồ sơ vụ

án bao gồm : đơn và tài liệu, chứng cứ của đương sự, người tham gia

tố tụng khác; tài liệu, chứng cứ do Tòa án thu thập liên quan đến vụ án; văn bản tố tụng của Tòa án, Viện kiểm sát về việc giải quyết vụ án hành chính Các giấy tờ, tài liệu trong hồ sơ vụ án hành chính phải được đánh số bút lục, sắp xếp theo thứ tự ngày, tháng, năm và phải

được lưu giữ, quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật (Điều 132 Luật Tố tụng hành chính 2015)

c) Xác minh, thu thập chứng cứ :

Khác với các vụ án ở trong các lĩnh vực khác, hoạt động xác minh thu thập chứng cứ chủ yếu do Thẩm phán được phân công giải quyết

vụ án hành chính tiến hành Đây là hoạt động cần thiết, có ý nghĩa bắt buộc đối với các chủ thể tiến hành tố tụng hành chính nói chung và đặc biệt là với thẩm phán nói riêng Đương nhiên khi tham gia tố tụng, đương sự có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ để bảo vệ quyền lợi cho mình những Tòa án vẫn có nhiệm vụ xem xét lại mọi tình tiết của vụ

án và khi cần thiết có thể thu thập chứng cứ để đảm bảo cho việc giải

quyết vụ án càng thêm chính xác (Điều 132 Luật Tố tụng hành chính 2015) Trong trường hợp đương sự không cung cấp chứng cứ hoặc

cung cấp chứng cứ không đầy đủ thì Tòa án có quyền thu thập chứng

cứ để giải quyết vụ án theo đúng thời hạn, đúng pháp luật, phù hơp với

thực tế khách quan ( khoản 2,3 Điều 131 Luật Tố tụng hành chính ).

Bên cạnh việc thu thập chứng cứ, Tòa án cần phải xác minh tài liệu đó

có thuộc tính chứng cứ hay không, có hợp pháp không, có mang tính khách quan không Tài liệu đáp ứng đủ những nhu cầu trên mới có thể

1

Trang 3

đảm bảo cho Tòa án giải quyết vụ án hành chính một cách đúng đắn, khách quan nhất

d) Tố chức đối thoại :

Theo Điều 20 Luật TTHC năm 2015 về đối thoại trong tố tụng hành chính quy định “Tòa án có trách nhiệm tiến hành đối thoại và tạo điều kiện thuận lợi để các đương sự đối thoại với nhau về việc giải quyết vụ án theo quy định của Luật này” Tuy nhiên, không phải trong trường hợp nào Tòa án cũng có trách nhiệm tiến hành đối thoại, bởi lẽ

có những vụ án hành chính không tiến hành đối thoại khi giải

quyết(khoản 1 Điều 134 LTTHC) Những vụ án khiếu kiện về danh

sách cử tri, Luật TTHC năm 2015 quy định không phải tổ chức đối thoại là phù hợp vì xuất phát từ yêu cầu giải quyết khiếu kiện này phải được thực hiện một cách nhanh chóng, kịp thời; bởi lẽ mục đích chính của người khởi kiện đối với vụ việc này là để có tên trong danh sách

cử tri hoặc tên phải được ghi đúng trong danh sách cử tri, nếu như việc giải quyết vụ án hành chính trải qua thủ tục đối thoại sẽ kéo dài thêm thời gian giải quyết vụ án hành chính có thể dẫn đến trường hợp sau khi Tòa án xét xử xong tuyên chấp nhận yêu cầu của người khởi kiện cũng không còn ý nghĩa vì hoạt động bầu cử đã qua đi

Về các nguyên tắc đối thoại được qui định tại khoản 2 Điều

134 :”Bảo đảm công khai, dân chủ, tôn trọng ý kiến của đương sự,, ” Vì bản chất của thủ tục đối thoại là nhằm tạo ra sự thống nhất

giữa các bên đương sự đối với vụ án hành chính mà Tòa án đang giải quyết nên kết quả của đối thoại phải thể hiện ý chí tự quyết của các bên tham gia đối thoại Do đó, trong quá trình tổ chức đối thoại, Thẩm phán chỉ hướng dẫn, giúp đỡ các bên đương sự có nhận thức đúng đắn

về tính hợp pháp của đối tượng đang tranh chấp để họ lựa chọn một hành động phù hợp với ý chí của mình.Bên cạnh việc nắm rõ quy định của pháp luật, Thẩm phán cần phải có sự hiểu biết nhất định về quy phạm đạo đức, phong tục, tập quán nhằm ngăn chặn các bên có những thỏa thuận trái với đạo đức xã hội

e) Đình chỉ, tạm đình chỉ giải quyết vụ án hoặc quyết định đưa ra xét xử ( Điều 141, 143, 146 Luật TTHC 2015)

• Trong quá trình giải quyết vụ án hành chính, tùy theo tính chất, nội dung vụ án mà thời gian để tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ

2

Trang 4

có thể bị kéo dài; đồng thời để việc giải quyết vụ án hành chính được toàn diện, đúng pháp luật cần triệu tập được đầy đủ những người có liên quan đến vụ án Do đó, trong một số trường hợp Tòa án có thể ban hành quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính Việc tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính chỉ mang tính chất tạm thời, khi căn cứ tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính không còn, Tòa

án sẽ tiếp tục tiến hành giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật Quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án hành chính có thể bị đương

sự kháng cáo, Viện kiểm sát kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm

• Đình chỉ phiên tòa xét xử vụ án hành chính trước khi mở phiên tòa dó Thẩm phán được phân công làm chủ tọa phiên tòa quyết định, khi có một trong các căn cứ theo pháp luật theo điều 143 Luật TTHC Tại phiên tòa, khi có căn cứ, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ

án có thẩm quyền ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính.Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày Thẩm phán ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính, Tòa án phải gửi quyết định

đó cho đương sự và Viện kiểm sát cùng cấp

• Quyết định xét xử vụ án hành chính

2 Chuẩn bị xét xử phúc thẩm vụ án hành chính

Khái niệm chuẩn bị xét xử phúc thẩm vụ án hành chính ở đây là tổng hợp tất cả các việc mà Tòa án cấp phúc thẩm phải tiến hành khi nhận được kháng cáo, kháng nghị của đương sự ( hoặc kháng nghị của Viện Kiểm Sát ) và toàn bộ hồ sơ vụ án từ cấp sơ thẩm gửi lên.Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán được phân công làm Chủ tọa phiên tòa phải ra một trong các quyết định:tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án; đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án; đưa vụ án ra

xét xử phúc thẩm(khoản 1 Điều 221 Luật TTHC) Đối với vụ án phức

tạp hoặc do trở ngại khách quan thì chánh án Tòa án phúc thẩm có thể kéo dài thời gian chuẩn bị xét xử phúc thẩm nhưng không quá 30

ngày(theo khoản 2 Điều 221 Luật TTHC )

Sau khi nhận toàn bộ hồ sơ vụ án do cấp sơ thẩm gửi lên, tòa án cấp phúc thẩm cần nghiên cứu kĩ hồ sơ vụ án , kiểm tra thật cụ thể đối với kháng cáo, kháng nghị và nội dung của vụ án Việc kiểm tra bao gồm kiểm tra về thủ tục tố tụng và nội dung cụ thể của kháng cáo, kháng nghị của vụ án

3

Trang 5

• Đối với kháng cáo, kkháng nghị:

Kiểm tra về thủ tục tố tụng: Kiểm tra thời hạn kháng cáo, kháng nghị; Kiểm tra tư cách chủ thể kháng cáo, kháng nghị; Kiểm tra hình thức kháng cáo, kháng nghị; Kiểm tra nội dung kháng cáo, kháng

nghị.Điều 220 qui định về thẩm quyền của Tòa án phúc thẩm:”Tòa án cấp phúc thẩm chỉ xem xét lại phần bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm có kháng cáo, kháng nghị hoặc có liên quan đến nội dung kháng cáo, kháng nghị.”

• Đối với thủ tục tố tụng:

- Về thủ tục tố tụng:

+ Kiểm tra căn cứ thụ lý vụ án như: thời hạn khởi kiện, chủ thể có quyền khởi kiện

+ Kiểm tra về thẩm quyền, bao gồm thẩm quyền về loại việc hoặc thẩm quyền theo cấp

+ Kiểm tra viẹc xác định tư cách của những người tham gia tố tụng tại tòa sơ thẩm Đặc biệt cần lưu ý xem co bị bỏ xót người tham gia tố tụng hay không

- Về nội dụng:

+ Kiểm tra tính chính xác hay khách quan của bản án hay quyết định sơ thẩm có phù hợp với các văn bản hiện hành và các tài liệu, chứng cứ đã thu thập hay không

+ Kiểm tra xem có cần bổ sung thêm vào chứng cứ, tài liệu hay không

• Đặc biệt: Trong giai đoạn xét xử phúc thẩm, tòa án chỉ có thể

đưa ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án và hủy bản án sơ thẩm khi người khởi kiện rút lại đơn khởi kiện và người bị kiện đồng ý việc rút

đơn này( điểm c khoản 1 Điều 229 LTTHC) Ngoài ra, nếu vẫn trong

thời hiệu khởi kiện vụ án, người khởi kiện có quyền khởi kiện lại Nếu không thuộc trường hợp nêu trên, tòa án cấp phúc thẩm vẫn phải phiên tòa phúc thẩm hoặc phiên họp phúc thẩm và nếu kết quả xét xử cho thấy đúng có một trong có TH quy định tại Điều 229 LTTHC thì hủy bản án sơ thẩm hay quyết định sơ thẩm giải quyết vụ

án

4

Trang 6

II.ĐÁNH GIÁ VỀ TÍNH HỢP LÍ CỦA CÁC ĐIỀU LUẬT

• Về giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm :

- Về thời thu thập, xác minh chứng cứ: Điểm trừ của Điều luật này

hiện hữu tại nhiều trường hợp do sự thiếu thiện trí của người bị kiện

do pháp luật TTHC chỉ quy định mang tính chung chung, hình thức về quyền, nghĩa vụ của đương sự trong việc thu thập tài liệu, chứng cứ Nếu họ không thực hiện nghĩa vụ này, cố tình không tìm kiếm và thông báo về việc thu thập chứng cứ thì họ cũng không phải chịu bất

cứ hậu quả nào bởi luật chưa có chế tài và biện pháp xử lí Do đó, qui định này dù tiến bộ những vẫn mang tính hình thức, không có biện pháp cụ thể đảm bảo tính khả thi

- Phiên họp kiểm tra giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và đôi thoại: ( Điều 136,137,138,139 LTTHC 2015) là những qui định

mới được thêm vào trong Luật, theo đó Thẩm phán có nhiệm vụ tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, công khai, chứng cứ Đây là điểm mới đáng lưu ý là thủ tục bắt buộc trừ TH không phải đối thoại nhằm tạo cơ sở để các đương sự có cơ hội đối thoại một cách bình đẳng với nhau, góp phần giải quyết vụ án được nhanh chóng và dễ dàng Tuuy nhiên, vẫn chưa qui định triệt để trách nhiệm phải tham

gia của các bên đương sự ( Điều 135 Luật TTHC ) mà không có bất cứ

kết quả pháp lý nào, đây cũng là một điểm trừ vì điều luật này gián tiếp làm suy giảm quyền công dân của bên đương sự, khiến cho phiên họp gặp nhiều vướng mắc, trở ngại vì người bị kiện có thể viện đủ lí

do để vắng mặt, và do đó đối thoại không thực hiện được tạo tâm lí bất bình, bức xúc cho người khởi kiện , ý nghĩa của việc đối thoại không đạt được

• Về giai đoạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm:

- Thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo; bổ sung chứng cứ mới: Khoản

1,2 Điều 188, Luật TTHC có quy định “Trước khi mở phiên toà hoặc tại phiên toà phúc thẩm, người kháng cáo có quyền thay đổi, bổ sung kháng cáo nhưng không được vượt quá phạm vi kháng cáo ban đầu, nếu thời hạn kháng cáo đã hết…” Người kháng cáo cần lưu ý quy định này để đảm bảo cho việc chuẩn bị nội dung kháng cáo và hạn chế tối đa việc thay đổi bổ sung quá nhiều lần nội dung kháng cáo Nếu bất đắc dĩ cần thiết phải thay đổi hoặc bổ sung yêu cầu thì nên thực hiện trước thời hạn kháng cáo

5

Trang 7

- Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án (khoản 1,3 Điều 229

LTTHC)còn chưa chặt chẽ: Theo đó, trong khi khoản 2 Điều 229 Luật

TTHC luận giải cho căn cứ đình chỉ xét xử phúc thẩm tại điểm c khoản 1 Điều 229 “người kháng cáo rút toàn bộ kháng cáo hoặc Viện kiểm sát rút toàn bộ kháng nghị” thì bản thân khoản 3 Điều 229 đưa nội dung về “trường hợp người kháng cáo rút một phần kháng cáo hoặc Viện kiểm sát rút một phần kháng nghị” lại không có điểm tương xứng nêu ở các điểm tại khoản 1 Điều 229 Chính vì điểm thiếu sót bất cân xứng này đã cho chúng ta thấy khoản 3 có phần “lạc lõng” không hài hòa, kết nối với các điểm ở khoản 1, làm cho việc nghiên cứu khoản 3 Điều 229 có phần “hẫng hụt” trong tư duy logic vấn đề Chính

vì vậy dưới phương diện về tư duy kỹ thuật xây dựng pháp luật, tác giả cho rằng, dù đây không phải là hạn chế quá lớn của Luật TTHC nhưng cũng cần phải cân chỉnh cho phù hợp, bảo đảm quy định căn cứ đình chỉ xét xử phúc thẩm có sự tập trung, logic và phải dễ hiểu, dễ nghiên cứu và áp dụng

KẾT LUẬN

Có thể nói, giai đoạn chuẩn bị xét xử vụ án hành chính là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình giải quyết, xử lý một vụ án hành chính Qua nhiều sửa đổi, với những Luật TTHC 2005, 2010, 2015 sửa đổi 2019, các nhà lập pháp đã bổ sung, chỉnh sửa những qui định pháp luật ngày càng chặt chẽ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức trong quản lí hành chính nhà nước, đề cao trách nhiệm của nền hành chính quốc gia và hệ thống tư pháp nhà nước pháp quyền Với mục đích góp phần hoàn thiện pháp luật về giai đoạn chuẩn bị xét xử sở thẩm, phúc thẩm trong quá trình giải quyết vụ án hành chính, bài tiểu luận nghiên cứu một cách có hệ thống và làm sáng

tỏ các vấn đề lí luận về giai đoạn chuẩn bị , dựa theo thực trạng pháp luật và thực tiễn xét xử, từ đó đề xuất thêm nững biện pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật tố tụng hành chính

6

Trang 8

DANH MỤC TÀI LIỆU

1.Giáo trình Luật Tố tụng hành chính ,nxb Bộ Công an, Đại học Luật

Hà Nội, 2014

2.Luật Tố tụng hành chính 2010

3.Luật Tố tụng hành chính 2015, sửa đổi bổ sung 2019

4.Luận văn: Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính ở Việt Nam,Đại học luật

Hà Nội, Nguyễn Thị Hà

5.https://tapchitoaan.vn/bai-viet/nghien-cuu/ban-ve-quyetdinh

%C2%A0-dinh-chi-xet-xu-phuc-tham-vu-an-hanh%C2%A0chinh 6.https://tapchitoaan.vn/bai-viet/xay-dung-phat-luat/bat-cap-trongquy- dinh-cua-luat-to-tung-hanh-chinh-ve-quyet-dinh-tam-dinh-chixet-xu-phuc-tham-va-kien-nghi-hoan-thien

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I.CHUẨN BỊ XÉT XỬ SƠ THẨM VÀ CHUẨN BỊ XÉT XỬ PHÚC THẨM THEO QUI ĐỊNH CỦA LUẬT TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH 1

2 Chuẩn bị xét xử phúc thẩm vụ án hành chính 4

II.ĐÁNH GIÁ VỀ TÍNH HỢP LÍ CỦA CÁC ĐIỀU LUẬT 5

• Về giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm : 5

• Về giai đoạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm: 6

KẾT LUẬN 7

DANH MỤC TÀI LIỆU 7

7

Trang 9