Giải sgk GDCD 6 – kết nối tri thức

Trả lời: a Việc tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ đã giúp ích cho Dung: + Ý thức về giá trị bản thân, tự hào về gia đình, dòng họ của mình.. c Từ việc làm của gia bạn Linh và bạn

Trang 1

Bài 1: Tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ Khởi động

Câu hỏi trang 5 sgk Giáo dục công dân lớp 6: Cả lớp cùng nghe bài hát “Lá cờ” (sáng

tác: Tạ Quang Thắng) để trả lời câu hỏi:

a) Bài hát nói về truyền thống nào của gia đình Việt Nam?

b) Chia sẻ hiểu biết của em về truyền thống đó?

Trả lời:

a) Bài hát “Lá cờ” (sáng tác: Tạ Quang Thắng), nói về truyền thống tốt đẹp của gia đình

Việt Nam như:

- Truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc chính đáng,

- Truyền thống yêu thương con người,

- Truyền thống cần cù lao động

b) Chia sẻ hiểu biết của em về truyền thống đó: Từ ngàn xưa, người Việt Nam luôn tự hào

về những truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình như truyền thống yêu nước, lòng tự hào

dân tộc, truyền thống yêu thương con người, truyền thống cần cù lao động… Chính những

truyền thống này, đã tạo nên sức mạnh cho chúng ta trong quá trình xây dựng và bảo vệ

đất nước Là người Việt Nam mỗi chúng ta cần phải giữ gìn và phát huy

Khám phá

1 Truyền thống của gia đình, dòng họ

Câu hỏi trang 5 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

Em hãy đọc những thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi

Dòng họ Đặng ở Sơn La là dòng họ có truyền thống hiếu học Qua nhiều thế hệ, các

gia đình trong dòng họ luôn quan tâm, chăm lo việc học hành của con em mình Trẻ em

đến tuổi đều được tới trường, nhiều em đạt thành tích cao trong học tập Nhiều thành viên

trong dòng họ đã trưởng thành, là cán bộ có đóng góp tích cực trong việc xây dựng và bảo

vệ quê hương, đất nước Con cháu trong dòng họ luôn tự hào và không ngừng phát huy

truyền gia đình, dòng họ hiếu học

a) Dòng họ Đặng ở Sơn La có truyền thống gì? Em hãy suy nghĩ gì về truyền thống ấy?

b) Hãy kể tên các truyền thống gia đình, dòng họ mà em biết?

Trả lời:

a) Dòng họ Đặng ở Sơn La có truyền thống hiếu học, truyền thống yêu quê hương, đất

nước Em nghĩ đây là truyền thống tốt đẹp cần lưu giữ và phát huy, em thấy ngưỡng mộ,

đáng học tập

b) Tên các truyền thống gia đình, dòng họ mà em biết:

- Truyền thống yêu quê hương, đất nước

Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi

1 Dung xa nhà lên huyện học Mỗi khi gặp khó khăn trong cuộc hay học tập, Dung lại nhớ tới ông ngoại, người đã cần cù lao động, khai khẩn đất đai để trồng trọt, chăn nuôi Cũng như ông ngoại, bố mẹ Dung không quản khó khăn, vất vả để tiếp tục mở rộng và phát triển kinh tế Dung cảm thấy tự hào về tinh thần lao động chăm chỉ và không ngại khó khăn của ông ngoại và bố mẹ mình Nhờ đó, bạn có động lực để tiếp tục học tập tốt dù ở xa nhà

2 Gia đình Nam có nhiều thế hệ sống chung một nhà, việc duy trì nhề nếp, gia phong “kính trên, nhường dưới”, “uống nước nhớ nguồn” đã trở thành truyền thống của gia đình Mỗi thế hệ có nếp nghĩ, cách sống khác nhau nhưng mọi người biết chia sẻ, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau nên cuộc sống gia đình luôn đoàn kết, vui vẻ, đầm ấm

a) Việc tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ đã giúp ích gì cho Dung?

b) Việc duy trì nề nếp, gia phong đã đem lại điều gì cho gia đình Nam?

c) Theo em, truyền thống gia đình, dòng họ có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi cá nhân, gia đình và xã hội?

Trả lời:

a) Việc tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ đã giúp ích cho Dung:

+ Ý thức về giá trị bản thân, tự hào về gia đình, dòng họ của mình

+ Tạo nền tảng và có động lực để tiếp tục học tập tốt dù ở xa nhà

b) Việc duy trì nề nếp, gia phong đã đem lại cho gia đình Nam có cuộc sống gia đình luôn đoàn kết, vui vẻ, đầm ấm Các thành viên trong gia đình luôn yêu thương nhau, biết chia sẻ, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau

c) Theo em, truyền thống gia đình, dòng họ có ý nghĩa đối với mỗi cá nhân gia đình và xã hội như:

+ Phát triển lòng tự tôn cá nhân, tự tin, tự hào về gia đình

+ Nâng đỡ và tạo nên sức mạnh cho cá nhân vượt qua mọi khó khăn thử thách trong cuộc sống

+ Nuôi dưỡng và phát triển tình yêu thương, lối sống đẹp có văn hóa

+ Góp phần làm phong phú truyền thống, bản sắc dân tộc Việt Nam

=> Theo em, truyền thống gia đình, dòng họ có ý nghĩa tích cực, quan trọng với mỗi cá nhân gia đình và xã hội

Trang 2

3 Giữ gìn và phát huy truyền thống gia đình, dòng họ

Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi

1 Năm nào cũng vậy, Linh luôn háo hức mong chờ đến sáng mùng một Tết Nguyên đán

Khi đó, mọi thành viên trong gia đình đều tụ họp đông đủ, cùng nhau đi chúc tết ông bà và

những người thân trong gia đình, dòng họ Tết năm nay, Linh còn học được rất nhiều lời

chúc ý nghĩa để chúc mừng ông bà, bố mẹ và những người thân

2 Tuổi thơ của An đã gắn bó với tiếng đàn bầu vì bà ngoại và mẹ của An đều là nghệ sĩ

đàn bầu nổi tiểng Từ nhỏ, An đã được tập đàn cùng bà và mẹ Giờ đây, kĩ thuật đánh đàn

của An đã khá điêu luyện An luôn mong muốn sẽ có nhiều cơ hội mang nét độc đáo của

tiếng đàn bầu Việt Nam giới thiệu với bạn bè trong nước và quốc tế

a) Theo em, việc làm của Linh và gia đình sẽ mang đến cảm xúc như thế nào cho người

thân?

b) Em có suy nghĩ gì về mong muốn của bạn An?

c) Từ việc làm của gia bạn Linh và bạn An, theo em mỗi người cần làm gì để giữ gìn, phát

huy truyền thống gia đình, dòng họ?

Trả lời:

a) Theo em, việc làm của Linh và gia đình sẽ mang đến cảm xúc vui vẻ, tự hào và hạnh

phúc, gần gũi yêu thương nhau hơn giữa các thành viên trong gia đình

b) Em có suy nghĩ về mong muốn của bạn An: Đây là mong muốn chính đáng, rất tích cực

phát huy được truyền thống gia đình, đồng thời cũng giới thiệu được truyền thống tốt đẹp

của người Việt Nam tới thế giới

c) Từ việc làm của gia bạn Linh và bạn An, theo em để giữ gìn, phát huy truyền thống gia

đình, dòng họ mỗi người cần làm những việc như:

+ Tìm hiểu về truyền thống gia đình mình qua việc hỏi han, trò chuyện với bố mẹ, ông

bà…

+ Tiếp nối những truyền thống tốt đẹp của gia đình mình bằng những việc làm cụ thể phù

hợp với lứa tuổi như: Chăm học, chăm làm, yêu thương bạn bè và thầy cô giáo, kính trên

nhường dưới,…

Luyện tập

Câu 1 trang 7 sgk Giáo dục công dân lớp 6: Em đồng tình hay không đồng tình với ý

kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Lao động cần cù, chăm chỉ là một nét đẹp của truyền thống gia đình, dòng họ

Trả lời:

- Em đồng tình với ý kiến (a) vì: Lao động cần cù, chăm chỉ là một trong những nét đẹp

điển hình của truyền thống gia đình, dòng họ Việt Nam từ xưa cho đến nay

b) Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ là thể hiện lòng trân trọng và biết

ơn với cha mẹ, ông bà, tổ tiên

Trả lời:

- Em đồng tình với ý kiến (b ) vì: Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ là thể hiện lòng trân trọng và biết ơn với cha mẹ, ông bà, tổ tiên Đây là việc làm cụ thể, thiết thực để thể hiện lòng trân trọng và biết ơn với những thế hệ trước đã xây dựng nên truyền thống tốt đẹp cho dòng họ

c) Chỉ những gia đình, dòng họ giàu mới có truyền thống đáng tự hào

Trả lời:

- Em không đồng tình với ý kiến (c) vì: Truyền thống gia đình, dòng họ không chỉ là vật chất mà còn là giá phi vật chất như: yêu quê hương đất nước, sự cần cù chăm chỉ trong lao động, yêu thương con người… Đây là truyền thống rất đẹp và đáng tự hào của các gia đình, dòng họ Việt Nam Vì vậy đã là truyền thống thì dù gia đình nghèo hay giàu gì thì vẫn được gọi là truyền thống

Câu 2 trang 7 sgk Giáo dục công dân lớp 6: Xử lí tình huống:

1 Dòng họ Nguyễn Huy của Bình có truyền thống hiếu học Hằng năm, cứ vào đầu năm học, dòng họ lại tổ chức trao phần thưởng cho các cháu đạt thành tích cao trong học tập và thi đỗ đại học Năm nay, Bình không được nhận phần thưởng vì kết quả học tập của bạn chưa cao

Theo em, Bình cần làm gì để phát huy truyền thống hiếu học của dòng họ?

Trả lời:

Theo em, Bình cần làm để phát huy truyền thống hiếu học của dòng họ như:

+ Cố gắng nổ lực trong học tập, rèn luyện đạo đức tốt để sau này vào được trường đại học mình mong muốn

+ Lập kế hoạch học tập, sử dụng và quản lí thười gian, giành nhiều thời gian hơn cho việc hoc, có thể học bằng nhiều hình thức khác nhau như học nhóm, học thêm…

2 Gia đình Hải có nghề truyền thống làm đồ chơi Trung Thu Ông nội của Hải được vinh danh là nghệ nhân nổi tiếng Bố mẹ của Hải vẫn luôn say mê làm ra những chiếc mặt nạ, đền ông sao, đèn lồng,… và mong muốn bạn tiếp nối truyền thống của gia đình Có người khuyên Hải không nên tiếp tục nghề truyền thống của gia đình vì vất vả và không phù hợp với xu thế hiện nay nữa

Nếu em là Hải, em sẽ nói với người khuyên em như thế nào?

Trả lời:

Nếu em là Hải, em sẽ nói với người khuyên em là:

+ Mặc dù truyền thống làm đồ chơi Trung thu của gia đình là vất vả, nhưng đổi lại đó là niềm vui của các bạn nhỏ sẽ được trọn vẹn hơn

Trang 3

+ Đây là việc làm có ý nghĩa, em cảm thấy rất tự hào về bố mẹ, em trân trọng nghề truyền

thống của gia đình, nên em cũng sẽ tiếp tục theo chân ông bà cha mẹ để giữ gìn và phát

huy truyền thống đó mãi về sau

3 Gia đình Tuấn có truyền thống yêu nước Ông của Tuấn là lão thành cách mạng, bố của

Tuấn đang làm việc trong quân đội Tuấn rất tự hào về truyền thống gia đình nhưng lại

muốn trở thành một doanh nhân, bởi theo Tuấn làm công việc mà có đóng góp cho đất

nước cũng là tiếp nối truyền thống của gia đình Tùng, bạn của Tuấn, thì lại phản đối và

cho rằng Tuấn phải nối tiếp công việc, nghề nghiệp được truyền từ đời ông, cha đến nay

mới là tiếp nối truyền thống của gia đình

Em đồng tình với ý kiến bạn nào? Vì sao:

Trả lời:

Em đồng tình với ý kiến bạn Tuấn vì: Vì tiếp nối truyền thống của gia đình không chỉ là

nói tiếp nghề nghiệp, công việc truyền từ đời này sang đời khác mà quan trọng là nối tiếp

các giá trị của gia đình như: truyền thống yêu nước, cần cù lao động, yêu thương con

người…

Vận dụng

Câu 1 trang 8 sgk Giáo dục công dân lớp 6: Em hãy viết thư cho ông bà, bố mẹ để nói

lên niềm tự hào của em về truyền thống gia đình, dòng họ và chia sẻ những việc em sẽ làm

để phát huy những truyền thống tốt đẹp đó

Trả lời:

Hà Nội, ngày tháng năm

Gửi mẹ kính yêu của con!

Thời gian qua con cảm thấy rất tự hào về truyền thống làm nón lá của gia đình mình

Bởi chiếc nón lá không chỉ là vật dụng thiết thân, người bạn thủy chung với người lao động

dùng để đội đầu che mưa, che nắng khi ra đồng, đi chợ, là chiếc quạt xua đi những giọt mồ

hôi dưới nắng hè gay gắt mà còn là vật làm duyên, tăng nét nữ tính của người phụ nữ Việt

Nam… Con sẽ cố gắng học tập và rèn luyện tốt hơn, để sau này sẽ đưa sản phẩm truyền

thống của gia đình mình ngày càng vươn xa, không chỉ đến với người dân trong nước mà

còn đến với đông đảo bạn bè thế giới

Con gái của mẹ!

Thùy An

Câu 2 trang 8 sgk Giáo dục công dân lớp 6: Em hãy lập và thực hiện kế hoạch giữ gìn,

phát huy truyền thống gia đình, dòng họ của em theo bảng mẫu sau:

Trả lời:

Em đã lập và thực hiện kế hoạch giữ gìn, phát huy truyền thống gia đình, dòng họ theo

bảng sau:

Tên truyền thống

Cách giữ gìn và phát huy

Truyền thống hiếu học

Cố gắng học tập tốt, tu dưỡng và rèn luyện đạo đức

Truyền thống làm nón lá

Học hỏi kinh nghiệm từ bố mẹ và mọi người xung quanh

Truyền thống giúp đỡ người nghèo

Nổ lực trong học tập, rèn luyện tốt đạo đức, giúp người có hoàn cảnh khó khăn như: ủng hộ bạn có hoàn cảnh khó khăn trong lớp đồ dùng học tập, mua tăm ủng hộ người mù, ủng hộ đồng bào bảo lụt,…

Trang 4

Bài 2: Yêu thương con người Khởi động

Quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi:

a) Hình ảnh gợi cho em nhớ tới sự việc nào xảy ra ở nước ta?

Trả lời:

a) Hình ảnh gợi cho em nhớ tới sự kiện: Lũ lụt ở miền Trung

b) Trước sự việc đó, Nhà nước và Nhân dân ta đã có những hành động gì?

c, Em hãy chia sẻ cảm xúc của mình trước những hành động đó?

b) Trước sự việc đó, Nhà nước và Nhân dân ta đã có những hành động như:

+ Hỗ trợ lương thực, thực phẩm, nước uống, thuốc men, quần áo, chăn màn, sách vở…

+ Thực hiện di dân cho những hộ ở vùng thấp

+ Xây dựng các trung tâm tránh trú, sơ tán phù hợp

+ Sau lũ là khẩn trương dọn dẹp vệ sinh

+ Sửa chữa và xây dựng lại nhà đã bị hư hỏng do bão lũ

+ Hỗ trợ tiền, hạt giống, tư liệu sản xuất cho bà con nông dân…

c) Cảm xúc của em là:

+ Cảm thấy rất tự hào vì mình là người Việt Nam có truyền thống giàu lòng nhân nghĩa

+ Biết ơn Nhà nước, những nhà tài trợ, các tổ chức, cá nhân hảo tâm đã cùng chung tay

xoa dịu những mất mát mà đồng bào miền Trung phải ghánh chịu trong cơn bão vừa qua

Khám phá

1 Yêu thương con người và biểu hiện của tình yêu thương con người

* Thế nào là yêu thương con người?

Em hãy đọc những thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi

Bé Nguyễn Hải An, 7 tuổi bị căn bệnh u thần kinh đệm cầu não lan toả - một căn bệnh hiện tại chưa có phương pháp điều trị tối ưu Sau một thời gian điều trị tại bệnh viện nhưng không qua khỏi, thực hiện ước vọng của bé khi còn sống mẹ bé và gia đình đã quyết định hiến tặng giác mạc của bé Hai giác mạc của Hải An sau đó đã được ghép cho một cụ

bà 73 tuổi và một người đàn ông 42 tuổi

Việc mẹ bé và gia đình đã cố gắng vượt qua nỗi đau, quyết định hiến giác mạc để trao ánh sáng cho người khác với mục đích cứu người, làm việc thiện đã viết nên câu chuyện đẹp về lòng nhân ái, biết sống vì người khác, đem lại hạnh phúc cho người khác để sự sống mãi tiếp nối, trường tồn Cô Thùy Dương, mẹ của bé chia sẻ: “ Việc hiến tạng

là di nguyện của con Lúc con còn tỉnh táo, hai mẹ con hay thủ thỉ và bé đã nói ra mong muốn của mình về việc hiến tạng, một phần là muốn cống hiến cho xã hội, giúp người; một phàn là muốn mẹ tiếp tục sống tiếp vì con còn trên thế gian” Như một hiệu ứng kì diệu, sau khi biết nghĩa cử cao đẹp của bé Hải An, đã có hàng nghìn người trên cả nước đăng kí hiến tạng sau khi qua đời

a) Ước nguyện bé Hải An là gì? Em có suy nghĩ như thế nào về ước nguyện đó?

b) Theo em, yêu thương con người là gì?

Trả lời:

a) Ước nguyện bé Hải An là hiến tạng, một phần là muốn cống hiến cho xã hội, giúp người; một phần là muốn mẹ tiếp tục cuộc sống tiếp vì con còn trên thế gian

- Em có suy nghĩ về ước nguyện đó là:

+ Đây một ước nguyện cao đẹp, lớn lao thể hiện tình yêu thương con người, biết sống vì người khác

+ Đây là ước nguyện, việc làm đáng được tưởng nhớ và tôn trọng

+ Là tấm gương sáng để người khác noi theo

b) Theo em, yêu thương con người là sự quan tâm, giúp đỡ, làm những điều tốt đẹp cho người khác, nhất là những người gặp khó khăn, hoạn nạn

* Biểu hiện của tình yêu thương con người Câu hỏi trang 10 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

- Qua thông tin về bé Nguyễn Hải An và bằng trải nghiệm của bản thân, em hãy chỉ ra những biểu hiện của tình yêu thương con người theo bảng mẫu sau:

Trang 5

Trả lời:

Qua thông tin về bé Nguyễn Hải An và bằng trải nghiệm của bản thân, em đưa ra những

biểu hiện của tình yêu thương con người theo bảng mẫu sau:

Hình thức Biểu hiện

Lời nói - Chân thật, gần gũi, yêu thương cụ thể như:

+ Hãy để mình giúp bạn nhé!

+ Cháu có thể giúp bà được gì không ạ?

+ Không sao đâu, mình sẽ luôn bên bạn, mọi chuyện sẽ tốt thôi, bạn đừng

buồn nữa nhé!

+ Có chuyện gì bạn hãy tâm sự với mình, nếu làm được gì giúp bạn mình sẽ

cố gắng hết sức

…

Việc làm - Giúp đỡ người nghèo

- Giúp đỡ người khuyết tật

- Giúp đỡ đồng bào bão lụt

- Giúp đỡ hội người mù

- Giúp đỡ mẹ Việt Nam anh hùng

- Giúp đỡ các bạn có hoàn cảnh khó khăn

- Giúp đỡ người già neo đơn, không nơi nương tựa

Trang 6

- Em hãy nêu biểu hiện trái với yêu thương con người?

+ Thờ ơ, lạnh nhạt, bàng quan trước nỗi khổ đau của người khác

+ Làm những điều có hại cho người khác vì sự ích kỉ, tham lam của mình

…

2 Giá trị của tình yêu thương con người

Em hãy đọc thông tin dưới đây, thảo luận và trả lời câu hỏi

Các chương trình nhân ái trên truyền hình như những nhịp cầu, mang phép màu đến

với những người nghèo khổ, bất hạnh Đó là thông điệp của lòng yêu thương lan tỏa tới

những trái tim biết rung cảm, thấu hiểu và chia sẻ với những mảnh đời khốn khó

Chương trình “ Cặp lá yêu thương” là dự án hỗ trợ các em học sinh có hoàn cảnh

khó khăn, vươn lên trong cuộc sống để tới trường Chương trình “ Xin chào cuộc sống”

chữa lành những vết thương bằng chính tình yêu thương dành cho những em bé khuyết tật

Sau mỗi ca phẫu thuật giup các em bước ra khỏi bất hạnh, trở về với tuổi thơ bình thường

như các em đáng được hưởng Chương trình “ Cùng xây ước mơ” giúp giảm bớt những

căn nhà dột nát, xiêu vẹo Trên mảnh đất ấy, sẽ là những ngôi nhà mới khang trang được

dựng lên từ những viên ghạch tình nghĩa, từ bàn tay, khóc óc và tấm lòng cao cả cộng

đồng… để mỗi ngôi nhà thật sự trở thành một mái ấm, một chốn an cư, ươm mầm cho một

đời mới tươi sáng và ấm ấp hơn

Theo em, tình yêu thương con người có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi người và xã hội?

Trả lời:

- Theo em, tình yêu thương con người có ý nghĩa rất lớn đối với mỗi người và xã hội:

+ Đối với người nhận tình yêu thương sẽ cảm thấy vui, thấy hạnh phúc, có thêm động lực

và sức mạnh mạnh vượt qua khó khăn, hoạn nạn

+ Đối với người thể hiện yêu thương với người khác cảm thấy vui vẻ, đồng cảm, là động lực để họ làm thêm nhiều việc tốt, được mọi người yêu quý và kính trọng

+ Đối với xã hội, tình yêu thương làm cho mối quan hệ giữa người với người thêm gần gũi, gắn bó; góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, lành mạnh, tốt đẹp hơn

Luyện tập Câu hỏi trang 12 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

1 Tìm câu ca dao, tục ngữ về yêu thương con người và thảo luận về ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ đó

Trả lời:

- Câu ca dao, tục ngữ về yêu thương con người:

+ Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng trung một giàn

+ Một con ngựa đau cả tầu bỏ cỏ

+ Lá lành đùm lá rách

+ Thương người như thể thương thân

+ Môi hở răng lạnh

+ …

- Thảo luận về ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ đó:

+ Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng trung một giàn

=> Khi sống trong cộng đồng thì hãy đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ, chia sẻ lẫn nhau + Một con ngựa đau cả tầu bỏ cỏ

=> Thể hiện sự đoàn kết, yêu thương nhau

+ Lá lành đùm lá rách

=> Thể hiện sự đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ, chia sẻ lẫn nhau

+ Thương người như thể thương thân

=> Thể hiện sự yêu thương người khác như chính bản thân mình…

2 Em đồng tình hoặc không đồng tình với việc làm của bạn nào dưới đây? Vì sao?

Trả lời:

- Em không đồng tình với việc làm của bạn Hà vì:

+ Hà không biết chia sẻ khó khăn về công việc với bố mẹ những lúc rảnh rỗi

1 Gia đình Hà có bốn người: bố, mẹ, Hà và em trai Để hai chị em Hà có nhiều thời gian học tập và vui chơi, bố mẹ thường làm hết việc nhà Mấy hôm nay mẹ bị ốm nên mọi việc đều do một mình bố xoay xở, còn hai chị em Hà vẫn mãi chơi, không giúp đỡ bố cũng không quan tâm, động viện mẹ

Trang 7

+ Hà là người không biết quan tâm, động viện lúc mẹ ốm, vẫn mãi chơi

Trả lời:

- Em đồng tình với việc làm của bạn Mai và Phúc vì hai bạn đã biết quan tâm, yêu

thương, giúp đỡ người khác Đây là việc làm đáng để em học tập

- Tình huống 2: Khuyên các bạn tham gia chia sẻ, động viên bạn Hoa, giúp bạn vượt qua

hoàn cảnh khó khăn để tiếp tục tới trường hoc tập

Vận dụng

1 Em hãy vẽ bức tranh mang thông điệp yêu thương con người để giới thiệu với bạn bè

và thầy cô?

Trả lời:

- Em hãy vẽ bức tranh mang thông điệp yêu thương con người để giới thiệu với bạn bè và

thầy cô như:

+ Vẽ bức tranh về các anh chị thanh niên tình nguyện đang giúp phát cháo cho các bệnh

nhân nghèo ở bệnh viện

+ Vẽ bức tranh về một bạn nhỏ đang giúp một cụ già qua đường

+…

2 Em hãy lập kế hoạch và thực hiện việc giúp đỡ một bạn có hoàn cảnh khó khăn trong

lớp, trường hoặc ở địa phương?

Trả lời:

1 Bố mẹ cho em tiền ủng hộ những

người có hoàn cảnh khó khăn nhưng

bạn rủ em dùng tiền chơi điện tử

2 Gia đình Hoa rất khó khăn, me bạn bị bệnh hiểm nghèo Lớp em tổ chức đi thăm, tặng quà, động viện Hoa nhưng một số bạn trong lớp không muốn tham gia

2 Lan là học sinh khuyết tật mới

chuyển đến lớp Em thường ngồi một

chỗ xem các bạn vui đùa, chạy nhảy

Thấy vậy, Mai đến trò chuyện và cùng

chơi với Lan

3 Cạnh nhà Phúc có một bà cụ neo đơn

Phúc thường sang chơi với cụ mỗi khi rảnh rỗi Cuối tuần được nghỉ, Phúc rủ các bạn hàng xóm sang quyét dọn nhà cửa, nhổ cỏ vườn và nói chuyện để cụ đỡ buồn

Em lập kế hoạch và thực hiện việc giúp đỡ một bạn có hoàn cảnh khó khăn trong lớp trường hoặc ở địa phương như:

+ Đầu tiên xác định mục tiêu của kế hoạch là gì?

+ Xác định điều kiện như thế nào là bạn có hoàn hoàn cảnh khó khăn trong lớp trường hoặc

ở địa phương cần giúp đỡ?

+Thời gian giúp đỡ là khi nào?

+ Các việc làm cụ thể cần giúp đỡ là gì?

=>Từ đó đưa ra bản kế hoạch với những nội dung chính và cách thực hiện có thể thông qua bảng sau:

Kế hoạch Mục tiêu Họ tên những bạn

cần giúp đỡ

Thời gian thực hiện Các việc làm cụ thể

Giúp đỡ bạn thuộc

hộ nghèo, gia đình đặc biệt khó khăn…

- Lê Văn A

- Lê Văn B

- Lê Văn C -……

- Trong dịp đầu năm học,…

- Ủng hộ bạn sách

vở, đồ dùng học tập,…

Trang 8

Bài 3: Siêng năng, kiên trì Khởi động

Em hãy cùng các bạn tham gia trò chơi "Ai nhanh hơn"

- Tìm những câu ca dao, tục ngữ nói về siêng năng, kiên trì Ai tìm được nhanh và nhiều

câu đúng hơn sẽ chiến thắng

- Chia sẻ hiểu biết của em về ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ đã tìm được

Trả lời:

- Những câu ca dao, tục ngữ nói về siêng năng, kiên trì:

+ Có công mài sắt, có ngày nên kim

+ Có chí thì nên

+ Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững

+ Mưu cao chẳng bằng chí dày

+ Thua keo này bày keo khác

+ Hết cơn bĩ cực, đến kì thái lai

+ Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo

+…

- Chia sẻ hiểu biết của em về ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ đã tìm được

Trong cuộc sống có rất nhiều khó khăn, thử thách nhưng nếu chúng ta nổ lực cố gắng, có

ý chí quyết tâm thì cuối cùng chúng ta sẽ thành công

Khám phá

1 Siêng năng, kiêng trì và biểu hiện của siêng năng, kiên trì

* Thế nào là siêng năng kiên trì?

Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi

Mạc Đĩnh Chi là vị trạng nguyên nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam Vốn lanh lợi,

thông minh ham học nhưng nhà nghèo không được đi học Mạc Đĩnh Chi thường phải tranh

thủ ghe qua các lớp học gần nhà, đứng ngoài cửa nghe thầy giảng Ban ngày phải đi nhặt

củi kiếm sống, tối về cậu lại lo ôn luyện, học bài Nhà nghèo không có đèn, cậu bắt đom

đóm bỏ vào vỏ trứng lấy ánh sáng để học Không có giấy, cậu dùng lá để tập viết Nhờ

siêng năng, kiên trì, nổ lực vượt qua mọi khó khăn, để học tập, Mạc Đĩnh Chi đã thi đỗ

Trạng nguyên – học vị Tiến sĩ cao nhất

a) Mạc Đĩnh Chi đã nổ lực như thế nào để thi đỗ Trạng nguyên?

Trả lời:

- Để thi đỗ trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi đã rất nổ lực học hành:

+ Tranh thủ ghé qua lớp học ở gần nhà, đứng ngoài cửa nghe thầy giảng

+ Ngày nhặt củi lo kiếm sống, tối về cậu lại lo ôn luyện, học bài, bắt đom đóm bỏ vào vỏ

trứng lấy ánh sáng để học, dùng lá để tập viết

b) Em hiểu thế nào là siêng năng, kiên trì?

Trả lời:

- Em hiểu siêng năng, kiên trì là:

+ Siêng năng là đức tính của con người biểu hiện ở sự cần cù, tự giác, miệt mài, làm việc thường xuyên, đều đặn

+ Kiên trì là sự quyết tâm làm đến cùng dù khó khăn, gian khổ

* Biểu hiện của siêng năng, kiên trì Câu hỏi trang 14 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

Em hãy quan sát tranh để trả lời câu hỏi:

a) Xác định các hành vi, việc làm thể hiện sự siêng năng, kiên trì và chưa thể hiện siêng năng, kiên trì trong mỗi bức tranh?

- Biểu hiện siêng năng, kiên trì trong học tập, lao động và trong cuộc sống mà em biết:

+ Biểu hiện siêng năng, kiên trì trong học tập: Luôn đi học đúng giờ, làm bài tập đầy đủ trước khi đến lớp, không nản lòng khi gặp bài toán khó

Trang 9

+ Biểu hiện siêng năng, kiên trì trong lao động và trong cuộc sống: Luôn đi làm đúng giờ,

hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, tìm cách khắc phục những khó khăn, tháo gỡ những

vướng mắc trong công việc, không ỷ lại trông chờ vào người khác…

2 Ý nghĩa của siêng năng, kiên trì

Em hãy đọc trường hợp dưới đây và cho biết siêng năng, kiên trì của Hoa và Vân đã đem

lại kết quả như thế nào?

1 Hoa mới theo bố mẹ chuyển từ quê lên Hà Nội Thời gian đầu chuyển cấp học và môi

trường học mới còn bỡ ngỡ nên Hoa học môn tiếng Anh chưa tốt Không nản lòng, Hoa đã

lên kế hoạch mỗi ngày dành ít nhất 30 phút để học tiếng Anh Cuối tuần, bạn ra Hồ Gươm

mạnh dạn giao tiếp với người nước ngoài Kiên trì từng ngày, chỉ sau một học kì, trình độ

tiếng Anh của Hoa tiến bộ rõ rệt

Trả lời:

- Em thấy sự siêng năng, kiên trì của Hoa đã đem lại kết quả: trình độ tiếng Anh của Hoa

tiến bộ rõ rệt

2 Vân có cân nặng nhiều hơn so với các bạn cùng trang lứa Được mọi người góp ý, Vân

dạy sớm tập thể dục Có những hôm trời mùa đông giá lạnh, Vân vẫn không bỏ buổi tập

nào Bên cạnh đó, Vân thực hiện nghiêm túc chế độ ăn uống khoa học như: hạn chế ăn đồ

ngọt, ăn ít tinh bột, ăn nhiều rau xanh, hoa quả,… Nhờ siêng năng, kiên trì tập luyện kết

hợp với ăn uống khoa học, Vân đã giảm cân và có ngoại hình cân đối

Trả lời:

- Em thấy sự siêng năng, kiên trì của Vân đã đem lại kết quả: Vân đã giảm cân và có

ngoại hình cân đối

Luyện tập

Em hãy quan sát tranh và trả lời câu hỏi:

Theo em, bạn trong tranh cần làm gì để có kết quả học tập tốt hơn?

Trả lời:

- Theo em, bạn trong tranh cần giảm bớt thời gian chơi điện tử, kiên trì và chăm chỉ hơn

trong học tập để có kết quả học tập tốt hơn

Bạn Nam đã siêng năng, kiên trì như thế nào để thực hiện được ước mơ của mình?

Trả lời:

- Bạn Nam đã siêng năng, kiên trì tập luyện bóng đá hằng ngày để có sức khỏe, độ dẻo dai và kĩ năng bắt bóng… để thực hiện được ước mơ của mình

2 Xử lí tình huống:

1 Năm học này, Hân dự định đăng kí tham gia cuộc thi hùng biện tiếng Anh do trường tổ chức Nhưng Hân lo lắng vì vốn từ vựng tiếng Anh của mình còn hạn chế nên đắn đo không biết có nên dự thi hay không

a) Theo em, Hân có nên tham gia cuộc thi không? Tại sao?

- Hân cần cố gắng, kiên trì, chăm chỉ học từ vựng mỗi ngày

2 Lớp 6A có phong trào thi đua giải các bài toán khó Mặc dù là thành viên trong lớp nhưng Hòa thường xuyên bỏ qua, không làm những bài toán khó vì ngại suy nghĩ a) Việc làm của Hòa trong tình huống trên thể hiện bạn thiếu đức tính gì?

Vận dụng

Trang 10

1 Em hãy sưu tầm 1 tấm gương về siêng năng, kiên trì và viết bài học rút ra từ tấm

gương đó?

Trả lời:

- Tấm gương về siêng năng, kiên trì mà em biết là thầy Nguyễn Ngọc Kí

- Bài học rút ra từ tấm gương thầy Nguyễn Ngọc Kí là: dù ở bất kể ở tình huống nào,

hoàn cảnh khó khăn nào cùng cần phải lạc quan, chăm chỉ, cố gắng thích nghi, kiên trì

học tập để trở thành người có ích cho xã hội

2 Em hãy xây dựng và thực hiện kế hoạch khắc phục những biểu hiện chưa siêng năng,

kiên trì của bản thân, sau đó chia sẻ kết quả thực hiện với thấy cô và các bạn?

Trả lời:

Em xây dựng và thực hiện kế hoạch khắc phục những biểu hiện chưa siêng năng, kiên trì

của bản thân, sau đó chia sẻ kết quả thực hiện với thấy cô và các bạn

Biểu hiện chưa siêng năng, kiên trì Kế hoạch khắc phục

Em cùng các bạn chơi trò chơi “truyền tin”

Cách chơi: Mỗi đội gồm 5 -7 người, quản trò sẽ nói nhỏ một câu nói dễ nhầm lẫn cho người đầu hàng Nhiệm vụ của người nghe là phải truyền tai nhau câu nói đó Người cuối cùng

sẽ nói to câu đó, đội nói đúng sẽ thắng cuộc

1 Để trở thành người thắng cuộc các thành viên tham gia trò chơi cần tuân thủ điều gì?

Trả lời:

- Để trở thành người thắng cuộc các thành viên tham gia trò chơi cần tuân thủ:

+ Cần tập trung + Chú ý lắng nghe + Truyền đạt đúng thông tin ban đầu

2 Em rút ra bài học gì từ trò chơi đó?

Trả lời:

- Em rút ra bài học từ trò chơi này là:

+ Ngoài việc trò chơi mang lại niềm vui cho chúng ta, thì còn muốn nhắc nhở chúng ta cần phải thận trọng, trung thực khi truyền đạt thông tin

ra và khẳng định rằng, Mặt trời mới là trung tâm của vũ trụ, Trái Đất và các hành tinh đều quay quanh Mặt Trời Với việc cải tiến kính viễn vọng để quan sát bầu trười, Ga-li-lê đã chứng minh và bảo vệ cho quan điểm của Cô- péc-nich Tuy nhiên, do phát ngôn trái với những quan điểm phổ biến thời bấy giờ, Ga-li-lê đã buộc phải quỳ trước Tòa án La Mã, thề từ bỏ quan điểm của mình và tuyên bố Trái Đất không quay Nhưng sau đó, ông vẫn tuyên bố: “ Dù sao Trái Đất vẫn quay!”

Nhà bác học Ga-li-lê đã tôn trọng sự thật như thế nào?

Trả lời:

- Nhà bác học Ga-li-lê đã tôn trọng sự thật được biểu hiện cụ thể:

Trang 11

+ Sự thật mà Ga-li-lê bảo vệ là Mặt trời mới là trung tâm của vũ trụ, Trái Đất và các

hành tinh đều quay quanh Mặt Trời, chứ không phải là Trái Đất đứng yên và là trung tâm

của vũ trụ

+ Ga-li-lê đã tôn trọng sự thật bằng cách tuyên bố: “ Dù sao Trái Đất vẫn quay!”

=> Tôn trọng sự thật là suy nghĩ, nói và làm theo đúng sự thật

* Biểu hiện của tôn trọng sự thật

- Em hãy tìm biểu hiện của tôn trọng sự thật trong các bức hình dưới đây?

- Em hãy kể thêm các biểu hiện của tôn trọng sự thật?

Trả lời:

- Tìm biểu hiện của tôn trọng sự thật trong các bức hình:

+ Bức hình 1 Cả 2 bạn học sinh đã tự giác nhận lỗi lầm của mình

+ Bức hình 2 Bạn nam đã dũng cảm nói lên sự thật

+ Bức hình 3 2 bạn nữ đã dám đứng lên nói sự cho bác bảo vệ biết

- Các biểu hiện của tôn trọng sự thật:

+ Dám chỉ ra việc làm sai của người khác

+ Luôn dũng cảm nói lên sự thật

+ Suy nghĩ, nói và làm theo đúng sự thật

…

2 Ý nghĩa của tôn trọng sự thật Câu hỏi trang 19 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

Đọc đoạn hội thoại dưới đây để trả lời câu hỏi

Bố của Toàn là một tấm gương về lòng trung thực Ông thường dạy Toàn phải tôn trọng

sự thật Một lần, Toàn hỏi bố:

- Bố ơi, câu nói “ Thẳng thắn, thật thà thường thua thiệt” có đúng không ạ?

Bố Toàn ôn tồn trả lời:

- Không đúng đâu con Người thẳng thắn, thật thà, biết tôn trọng sự thật sẽ nhận được nhiều điều tốt đẹp bởi tôn trọng sự thật, làm chứng cho sự thật là bảo vệ cho những điều đúng đắn, tránh oan sai, nhầm lẫn, giúp cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn Đôi khi, người thẳng thắn, thật thà, phải chịu thiệt thòi, thậm chí còn bị người xấu hãm hại Nhưng khi con sống thật, con sẽ được mọi người quí mến, tin tưởng Nếu con giả dối, mọi người sẽ ghét bỏ xa lánh con Sự dối trá là nguyên nhân của những xung đột, đõ vỡ Các nhà khoa học có chứng minh được rằng: Nói thật, sống trung thực giúp tâm hồn thanh thản, bình an

và sức khỏe tốt hơn!

- Vâng ạ, con cảm ơn bố!

a) Nêu suy nghĩ của em về nội dung đoạn hội thoại?

Trả lời:

- Suy nghĩ của em về nội dung đoạn hội thoại: Đã giúp em có được bài học quý giá khi chúng ta nói thật, sống trung thực sẽ giúp tâm hồn thanh thản, bình an và sức khỏe tốt hơn

b) Theo em, việc tôn trọng sự thật có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống?

Trả lời:

- Theo em, việc tôn trọng sự thật có ý nghĩa trong cuộc sống:

+ Góp phần bảo vệ cuộc sống, bảo vệ giá trị đúng đắn, tránh nhầm lẫn, oan sai + Giúp con người tin tưởng, gắn kết với nhau hơn, cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn + Làm cho tâm hồn thanh thản, bình an và sức khỏe tốt hơn, bản thân đẹp hơn trong mắt mọi người

…

3 Cách tôn trọng sự thật Câu hỏi trang 19 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

Em hãy đọc các thông tin dưới đây để:

Trang 12

- Nhận xét về cách ứng xử của mỗi nhân vật trong các thông tin?

- Thảo luận về cách tôn trọng sự thật?

1 Thấy tên trộm đang móc túi của hành khách trên xe buýt, Vũ đén bên chú phụ xe, thì

thầm: “ Chú ơi, cháu nhìn thấy người áo đen kia đang móc túi ạ!”

Trả lời:

- Nhận xét về cách ứng xử của Vũ:

+ Dũng cảm khôn khéo khi tố cáo tên trộm với phụ xe

+ Tán thành với hành động của Vũ

2 Giờ ra chơi, Nam ném đá làm vỡ kính lớp học Thầy giáo biết sự việc xảy ra nên hỏi cả

lớp: “Ai đã làm vỡ kính lớp học?” Cả lớp im lặng, căng thẳng Dũng nhắc khẽ: “Nam cậu

nhận lỗi đi!” Nam tỉnh bơ: “Thầy không biết, chẳng tội gì phải nhận” Thầy giáo hỏi “

Nam, em có biết ai không?” Nam vội trả lời: “Thưa thầy, em thấy có một bạn ném đá vào

của kính lớp học rồi chạy đi ạ!” Thầy hỏi Dũng: “Lớp trưởng, đúng là như vậy chứ?” Dũng

đứng dậy: “ Thưa thầy, em đã biết người làm điều đó Sau giờ học, bạn ấy sẽ gặp riêng

+ Tán thành với hành động của Dũng, không tán thành với hành động của Nam

3 Dung cùng mẹ đến nhà bác Mai chơi Bác bóc bánh giò mời hai mẹ con Dung lắc đầu,

từ chối: “ Cháu cảm ơn bác, nhưng cháu không thích ăn món này Ăn bánh giò béo, ngấy lắm ạ!” Mẹ Dung từ tốn: “Bác cho em xin miếng nhỏ, mẹ con em vừa mới ăn sáng ở nhà”

Trả lời:

- Nhận xét về cách ứng xử của mỗi nhân vật trong thông tin:

+ Mẹ Dung là người từ tốn, tinh tế, khéo léo trong việc đáp lại lời mời + Dung là người chưa từ tốn, tinh tế, khéo léo khi nói sự thật

- Cách tôn trọng sự thật:

+ Luôn nói thật với người thân, bạn bè…

+ Dũng cảm, khéo léo, tinh tế và nhân ái nhưng phải tôn trọng sự thât

1 Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

1 Hoa là một lớp trưởng thẳng thắn Khi thấy bạn nào trong lớp mắc khuyết điểm, Hoa đều ghi vào sổ tay và báo với cô chủ nhiệm Một số bạn trong lớp không đồng tình với Hoa và đề nghị thay lớp trưởng

Em hãy nhận xét về việc làm của Hoa và các bạn trong lớp?

Trả lời:

- Em nhận xét về việc làm của Hoa và các bạn trong lớp:

+ Nhận xét về việc làm của Hoa trong lớp: Mặc dù Hoa là người luôn tôn trọng sự thật,

nhưng chưa chưa có phương pháp hiệu quả khi phản ánh sự thật với cô giáo

+ Nhận xét về việc làm của các bạn trong lớp: Các bạn không nên thay lớp trưởng ngay mà

trước hết cần khắc phục nhược điểm của bản thân và góp chân thành với Hoa để bạn khéo

léo, nhẹ nhàng hơn trong quản lí lớp mà vẫn đem lại hiệu quả cao

Trang 13

2 Mai là người thông minh, chân thành, cởi mở nên được bạn bè yêu quý, tin cậy Nếu

bạn có lỗi, Mai nhẹ nhàng góp ý để bạn nhận lỗi và sửa lỗi Nhiều bạn tâm sự những nỗi

niềm thầm kín, riêng tư; Mai lắng nghe, chia sẻ và không bao giờ nói lại chuyện đó với

người khác

Theo em vì sao Mai được bạn bè yêu quý?

Trả lời:

- Mai được bạn bè yêu quý vì:

+ Bạn là người biết lắng nghe, cảm thông, đồng cảm và chia sẻ cùng với tất cả mọi

người

+ Bạn là người cách tôn trọng sự thật bằng tấm lòng chân thành, cởi mở, tinh tế…

mâu thuẫn, khó khăn trong gia đình

và muốn Hùng không nói với ai

Gần đây, Hà học hành sa sút, bị cô

giáo nhắc nhở Hùng rất muốn nói

về sự thật hoàn cảnh của Hà cho cô

giáo biết để thông cảm và giúp đỡ

Nhưng Hùng đang băn khoăn

không biết co nên nói không

2 Lan thấy có một người đàn ông mới chuyển đến khu tập thể Ông ta lân la làm quen với các bé gái, cho bánh kẹo, đồ chơi và rủ về nhà chơi

Lan băn khoăn không biết có nên nói với người lớn không

- Theo em Hùng nên nói hoàn cảnh của Hà cho cô giáo nghe, để cô giáo biết được sẽ cảm thông cho bạn và đồng thời cô giáo sẽ giúp đỡ được cho bạn phần nào

b) Nếu là Hùng thì em sẽ làm gì?

Trả lời:

- Nếu là Hùng em sẽ nói với cô về hoàn cảnh của Hà, và sẽ cùng cô kêu gọi các bạn trong

lớp giúp bạn vượt qua giai đoạn khó khăn này

Tình huống 2 Theo em, Lan nên làm gì trong tình huống trên?

Trả lời:

- Theo em, trong tình huống trên Lan nên làm:

+ Lan nên nói với người lớn biết về sự việc trên, để mọi người có cách phòng tránh, tránh được những trường hợp xấu nhất xảy ra

+ Bản thân Lan cũng tránh tiếp xúc với người đàn ông đó

Vận dụng Câu hỏi trang 21 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

1 Em hãy viết về việc làm thể hiện tôn trọng sự thật hoặc chưa tôn trọng sự thật của bản

thân và chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ của em sau mỗi việc làm đó

Trả lời:

- Em viết về việc làm thể hiện tôn trọng sự thật của bản thân và chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ

của em sau mỗi việc làm đó

Nhà em có một bình hoa sứ rất đẹp, một hôm em giúp mẹ dọn nhà không may làm

vỡ lọ hoa Em rất lo lắng, sợ bị mẹ mắng, nhưng khi mẹ về em đã tự nhận lỗi, chẳng những mẹ không mắng em mà còn xoa đầu em và bảo: “Không sao, con đã làm việc tốt là giúp mẹ dọn nhà, còn việc lọ hoa bị vỡ là không may thôi con à!” Em cảm thấy thanh thản, nhẹ nhỏm khi nói ra sự thật và được mẹ tha lỗi Em hứa với mẹ lần sau sẽ cẩn thận hơn

2 Em hãy viết cảm nhận của em về câu ca dao dưới đây:

Đi đâu cũng được người ta tin dùng

Qua các câu ca dao trên ta thấy những người trung thực thật thà đi đâu cũng được người ta yêu quí, tin tưởng Người thật thà thì tâm hồn luôn thanh thản, bình an Trong xã hội tất cả mọi người đều trung thực thì, khi đó sẽ giúp xã hội trở nên tốt đẹp hơn Ngược lại nếu ai

đó sống giả dối, thì sẽ bị mọi người ghét bỏ, xa lánh và không tin tưởng vào người đó nữa Nên chúng ta hãy sống trung thực thì sẽ được mọi người quí mến và tin tưởng

Trang 14

Bài 5: Tự lập Khởi động

Em hãy cùng các bạn tham gia trò chơi

2 Hàng ngang 2 gồm 6 chữ cái , chỉ sự đối lập và ỷ lại

3 Hàng ngang số 3 gồm 7 chữ cái chỉ sự đồng nghĩa với làm việc

4 Hàng ngang 4 gồm 6 chữ cái, chỉ hoạt động chính học sinh, trường học

5 Hàng ngang số 5 gồm 6 chữ cái, chỉ thái độ tôn trọng và đúng mực đối với người lớn tuổi

Trả lời:

1 Hàng ngang gồm 7 chữ cái, chỉ thành tích nổi bật của học sinh mức bình thường là: Xuất sắc

2 Hàng ngang 2 gồm 6 chữ cái , chỉ sự đối lập và ỷ lại là: Tự giác

3 Hàng ngang số 3 gồm 7 chữ cái chỉ sự đồng nghĩa với làm việc là: Lao động

4 Hàng ngang 4 gồm 6 chữ cái, chỉ hoạt động chính học sinh, trường họclà: Học tập

5 Hàng ngang số 5 gồm 6 chữ cái, chỉ thái độ tôn trọng và đúng mực đối với người lớn tuổi là: Lễ phép

Khám phá Câu hỏi trang 22 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

1.Tự lập và biểu hiện của tự lập

- Anh Lê, anh có yêu nước không?

Câu hỏi đột ngột khiến anh bạn ngạc nhiên, lúng túng trong giây lát rồi trả lời:

- Tất nhiên là có chứ!

Anh có thể giữ bí mật không?

Người bạn đáp:

Trang 15

- Có

Anh Thành nói tiếp:

- Tôi muốn sang nước Pháp và các nước khác Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ

trở về giúp đồng bào chúng ta Nhưng đi một mình, thật ra cũng có nhiều mạo hiểm như

khi đau ốm Anh muốn đi với tôi không?

- Nhưng bạn ơi, chúng ta lấy đâu ra tiền mà đi?

- Đây, tiền đây Anh Thành vừa nói vừa giơ hai bàn tay - Chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì

mà sống và để đi Thế anh cùng đi với tôi chứ?

Bị lôi cuốn vì lòng hăng hái của bạn, anh Lê đồng ý, nhưng sau khi suy nghĩ kĩ về cuộc

phiêu lưu đó, anh Lê không có đủ can đảm để giữ lời hứa

Vài ngày sau, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước…

a) Vì sao Bác Hồ quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước với hai bàn tay trắng?

Trả lời:

- Bác Hồ quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước với hai bàn tay trắng vì:

+ Đau xót trước cảnh nước mất, nhà tan

+ Đồng thời nhìn thấy những mặt hạn chế của các phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX, đã

thôi thúc Nguyễn Tất Thành ra đi tìm con đường cứu nước mới cho dân tộc

+ Bác không sợ khó khăn, gian khổ, có tính tự lập cao

+ Bác có lòng quyết tâm, hăng hái của tuổi trẻ, tự tin vào chính mình…

b) Từ câu chuyện Bác Hồ em hiểu thế nào là tự lập?

- Từ câu chuyện Bác Hồ em hiểu tự lập là: Tự làm lấy , tự giải quyết công việc ; tự lo

liệu, tạo dựng cho cuộc sống của mình không trông chờ và phụ thuộc vào người khác

* Biểu hiện của tự lập

Em hãy quan sát bức tranh, đọc thông tin dưới đây để trả lời câu hỏi

Hải là con một trong gia đình khá giả Nhà có bác giúp việc nhưng không vì thế mà Hải ỷ lại, dựa dẫm vào bác Bạn luôn tự giác dọn dẹp phòng, gấp quần áo, chăn màn,… Những lúc rảnh rỗi, Hải còn phụ giúp bác nhặt rau, nấu cơm, lau nhà Trong học tập, Hải luôn hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao

a) Em hãy xác định những biểu hiện của tự lập trong các bức tranh và thông tin trên?

Trả lời:

- Em xác định những biểu hiện của tự lập trong các bức tranh và thông tin trên như sau: + Biểu hiện của tự lập là bức tranh1 và 3 vì: Các bạn đã tự khâu lại áo, tự giác nấu cơm sớm ăn để học bài, phụ giúp gia đình và nhặt rau…

+ Biểu hiện của chưa tự lập là bức tranh 2 vì: Bạn không tự làm bài mà trông chờ vào người khác, xin chép bài của người khác

b) Em còn biết những biểu hiện nào khác của tính tự lập?

Trả lời:

- Em còn biết nhiều biểu hiện khác của tính tự lập như:

+ Tự làm bài tập, bài kiểm tra không quay cóp, nhìn tài liệu + Tự mình chuẩn bị đồ dùng học tập trước khi đến lớp

+ Tự giặt quần áo, nấu cơm, rửa bát chén, dọn nhà cửa

+ Không trông chờ, dựa dẫm vào người khác

+ Tự thức dậy từ sáng sớm, tự vệ sinh cá nhân

+ ……

2 Ý nghĩa của tự lập Câu hỏi trang 24 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

Em hãy đọc những trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi

1 Bố của Hưng mất sớm, mẹ vất vả lao động nuôi hai anh em ăn học Hưng luôn ý thức tự giác phải tự làm tốt các việc cá nhân của mình đồng thời giúp đỡ mẹ mọi việc trong gia đình Khi mẹ ốm phải nằm viện, Hưng lo toan việc nhà, chăm sóc mẹ và em chu đáo Năm nào Hưng cũng đạt học sinh Giỏi

a) Hưng đã biểu hiểu hiện tính tự lập như thế nào?

Trả lời:

Trang 16

- Hưng đã biểu hiểu hiện tự lập: Tự ý thức trong học tập, lo toan việc nhà, chăm sóc mẹ

và em chu đáo

b) Tính tự lập đã đem lại điều gì cho Hưng?

Trả lời:

- Tính tự lập đã đem lại cho Hưng kết quả học tập khá tốt

2 Anh Luận là người dân tộc Mường được bình chọn là Doanh nhân trẻ xuất sắc Tuy gia

đình khó khăn nhưng anh vẫn cố gắng học và đã thi đỗ vào trường đại học Để có tiền đóng

học phí và sinh hoạt, anh đã làm thêm nhiều việc: phát tờ rơi, gia sư, phục vụ bàn…Ra

trường, anh trở về quê hương làm thuê, tự tích lũy tiền và bắt đầu kinh doanh cà phê Doanh

nghiệp của anh càng ngày phát triển, tạo công ăn việc làm cho nhiều người ở buôn làng

Tính tự lập của anh Luận đã mang lại điều gì cho anh và cho xã hội?

Trả lời:

- Tính tự lập của anh Luận đã mang lại cho anh và cho xã hội nhiều điều tôt đẹp cuh thể

như:

+ Tính tự lập của anh Luận đã mang lại cho anh là: Doanh nghiệp của anh ngày càng phát

triển, được vinh danh là người dân tộc được bình chọn là Doanh nhân trẻ xuất sắc

+ Tính tự lập của anh Luận đã mang lại cho xã hội đó là: Tạo công ăn việc làm cho nhiều

người ở buôn làng

Từ các trường hợp trên, em hãy cùng các bạn thảo luận và cho biết ý nghĩa của tự lập đối

với bản thân, gia đình và xã hội?

Trả lời:

Ý nghĩa của tự lập đối với bản thân, gia đình và xã hội là:

- Ý nghĩa của tự lập đối với bản thân:

+ Giúp thành công trong cuộc sống và xứng đáng nhận được sự tôn trọng của mọi người

+ Có thêm kinh nghiệm sống, kinh nghiệm trong công việc

+ Rèn đức tính kiên trì, nhẫn nại để vượt lên hoàn cảnh

+…

- Ý nghĩa của tự lập đối với gia đình:

+ Khi con cái biết tự lập, cha mẹ vui và hạnh phúc

+ Bố mẹ không phải lo lắng vì con mình đã trưởng thành, tự lo cho mình, không dựa

dẫm, ỷ lại vào người khác

+ …

- Ý nghĩa của tự lập đối với xã hội là:

+ Góp phần phát triển xã hội

Luyện tập

1 Em hãy nêu 1 số biểu hiện về tự lập và trái tự lập trong học tập và sinh hoạt hằng ngày?

Trả lời:

- Một số biểu hiện về tự lập trong học tập và sinh hoạt hằng ngày mà em biết là: + Tự làm bài tập, bài kiểm tra không quay cóp, nhìn tài liệu

+ Tự mình chuẩn bị đồ dùng học tập trước khi đến lớp

+ Tự giặt quần áo, nấu cơm, rửa bát chén, dọn nhà cửa

+ Không trông chờ, dựa dẫm vào người khác

+ Tự thức dậy từ sáng sớm, tự vệ sinh cá nhân

+ Rèn luyện thể dục thường xuyên

+ ……

- Một số biểu hiện về trái với tự lập trong học tập và sinh hoạt hằng ngày mà em biết là: + Không tự làm bài tập về nhà mà đi chép bài của bạn

+ Quay cóp khi làm bài kiểm tra

+ Phải để bố mẹ, thầy cô nhắc nhở nhiều về học tập

+ Thời gian rảnh rỗi, chỉ xem tivi chưa tự giác giúp bố mẹ làm việc nhà như: giặt quần

áo, nấu cơm, rửa bát chén, dọn nhà cửa…

+ Lúc nào cũng trông chờ, dựa dẫm vào người khác

+ ……

2 Em hãy kể về hành vi ỷ lại, dựa dẫm và phụ thuộc vào người khác mà em đã gặp hoặc nghe kể trong học tập và cuộc sống Em rút ra bài học gì từ những hành vi đó?

Trả lời:

- Em kể về hành vi ỷ lại, dựa dẫm và phụ thuộc vào người khác mà em đã gặp hoặc nghe

kể trong học tập và cuộc sống theo bảng sau:

Hành vi ỷ lại, dựa dẫm và phụ thuộc vào người khác Trong học tập Cuộc sống hàng ngày + Quay cóp khi làm bài kiểm tra

+ Không tự làm bài tập về nhà mà đi chép bài của bạn

+ Phải để thầy cô nhắc nhở nhiều về học tập

Trang 17

+ Không làm chủ cuộc đời, không có bản lĩnh, không có sự sáng tạo

+ Dễ gặp thất bại trong công việc, trở thành ghánh nặng cho gia đình và xã hội

+…

=> Vì thế mà chúng ta cần phải sống tự lập, tích cực rèn luyện và trau dồi kiến thức, kĩ

năng sống tốt,…để trở thành người con ngoan trong gia đình và người công dân có ích

- Nếu là Hoa em sẽ gọi điện hỏi mẹ cách nấu hoặc tự tìm hiểu cách nấu ăn trên mạng

Internet và tự tay vào bếp để tập nấu

b) Nếu là Hải, em sẽ nói gì với An?

Trả lời:

- Nếu là Hải, em sẽ nói An là:

+ Bạn nên tự giác đến trường, không nên phiền bố mẹ như vậy vì nhà bạn gần trường có

thể chịu khó đi bộ hoặc đi xe đạp

+ Bạn nên tập tính tự giác khi còn nhỏ từ những việc mình có thể làm, để có thể sống tự

lập vì sau này bố mẹ già yếu không phải theo bạn lo cho bạn cả đời được…

Vận dụng:

1 Em hãy lập và thực hiện kế hoạch rèn luyện tính tự lập của bản thân theo gợi ý sau: các

lĩnh vực rèn luyện (học tập, sinh hoạt hằng ngày); công việc thực hiện; biện pháp thực hiện;

kết quả rèn luyện

Trả lời:

1 Tan học sớm, Hoa rủ các bạn vào

nhà mình ăn cơm trưa Về tới nhà,

Hoa chợt nhớ ra là lúc sáng mẹ về

quê thăm bà ốm nên không nấu cơm

sẵn như mọi ngày Ha cùng các bạn

vào bếp nhưng loay hoay mãi không

biết nấu gì để ăn trưa vì từ trước tới

giờ đều được mẹ làm giúp

Mặc dù nhà ngay cạnh trường nhưng

bố mẹ vẫn phải đưa đón An đi học

Thấy vậy, Hải hỏi: “Sao cậu không tự

đi học?” An trả lời: “Mình là con trai duy nhất trong nhà, bố mẹ không chăm mình thì chăm ai Mình học lớp 6, bố

mẹ chăm như vậy là đương nhiên”

- Em lập và thực hiện kế hoạch rèn luyện tính tự lập của bản thân từ các lĩnh vực rèn luyện (học tập, sinh hoạt hằng ngày); công việc thực hiện; biện pháp thực hiện; kết quả rèn luyện theo bảng cụ thể sau:

Các lĩnh vực Nội dung công việc Biện pháp thực hiện Kết quả rèn luyện Học tập - Học bài và làm bài

tập đầy đủ

- Tự giác học ôn lại bài không cần ai nhắc nhở

- Chăm chú nghe thầy cô giảng bài

- Tích cực phát biểu xây dựng bài

- Tìm ra phương pháp học tập hiệu quả với mình -…

Sinh hoạt hằng ngày - Làm những công

việc vừa sức của mình

- Vui chơi, giải trí

- Thời gian rảnh rỗi

tự giác giúp bố mẹ làm việc nhà như:

giặt quần áo, nấu cơm, rửa bát chén, dọn nhà cửa…

- Tập thể dục, thể thao, đọc thêm sách, báo…khi rảnh Hoạt động tập thể - Tham gia các hoạt

động tập thể ở trường, lớp

- Tham gia các hoạt động tập thể ở ở xã phường…

- Tích cực tham gia các hoạt động của trường, của lớp như:

tham gia văn nghệ, viết báo tường, vào

kỉ niệm ngày lễ

- Tích cực tham gia các hoạt động ở ở xã phường như: dọn đường làng, ngõ xóm,…

Trang 18

2 Sắp tới kì nghỉ hè, bố mẹ dự định cho em về quê ngoại một tháng sống cùng ông bà Em

hãy thiết kế một cuốn sổ tay để nhắc nhở bản thân trong sinh hoạt và học tập (Nội dung

chính của cuốn sổ tay: thời gian, nội dung nhắc nhở, cách thức thực hiện, tự đánh giá.)

Trả lời:

- Sắp tới kì nghỉ hè, bố mẹ dự định cho em về quê Em thiết kế cuốn sổ tay để nhắc nhở

bản thân trong sinh hoạt và học tập khi về quê ngoại một tháng sống cùng ông bà như sau:

Thời gian Nội dung nhắc nhở Cách thức thực hiện Tự đánh giá

Một tháng - Về học tập - Tự giác ôn bài

không cần ai nhắc nhở

- Đọc thêm sách tham khảo và làm bài tập sách nâng cao

- Thời gian rảnh rỗi

tự giác giúp ông bà làm việc nhà như:

giặt quần áo, nấu cơm, rửa bát chén, dọn nhà cửa…

- Tập thể dục, thể thao: nhờ ông bà dạy bơi

- Xem tivi cùng ông

bà, nghe ông bà kể chuyện…

Bài 6: Tự nhận thức bản thân Khởi động

Em hãy viết lời giới thiệu những điều hài lòng, chưa hài lòng về bản thân và chia sẻ với bạn bên cạnh?

Trả lời:

Những điều hài lòng, chưa hài lòng về bản thân mình như sau:

- Những điều hài lòng:

+ Học bài và làm bài tập đầy đủ

+ Luôn đi học đầy đủ và đúng giờ

+ Biết làm những công việc nhà vừa sức của mình như: giúp bố mẹ giặt quần áo, nấu cơm, rửa bát chén, dọn nhà cửa…

+…

- Những điều chưa hài lòng:

+ Kết quả học tập chưa cao

+ Chưa mạnh dạn phát biểu trong xây dựng bài

+ Còn mãi chơi, thời gian xem tivi nhiều

+…

Khám phá

1 Thế nào là tự nhận thức bản thân?

Em hãy đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi

“ CON GÀ” ĐẠI BÀNG Ngày xưa, bên sườn núi có một tổ chim đại bàng, với quả trứng lớn Bổng xảy ra trận động đất khiến quả trứng đại bàng lăn xuống núi và rơi vào chỗ gà mẹ đang ấp Gà mẹ ấp luôn cả quả trứng lớn ấy Ổ trứng gà mẹ ấp ủ đã nở ra một đàn gà và một chú đại bàng đáng yêu Gà mẹ yêu thương và nuôi dạy đại bàng như con của mình Đại bàng yêu gia đình và ngôi nhà đang sống, nhưng tâm hồn nó vẫn khao khát một điều gì đó cao xa hơn Cho đến một ngày, nó nhìn thấy những chú chim có hình dáng giống mình đang sải cánh bay cao trên bầu trời

Đại bàng kêu lên:

- Ôi! Ước gì tôi có thể bay như những chú chim đó

Đàn gà cười ầm lên:

- Anh không thể bay với những con chim đó được Anh là một con gà và gà không biết bay cao

Đại bàng tiếp tục ngước nhìn gia đình thật sự của nó, mơ ước có thể bay cao cùng

họ Mỗi lần đại bàng nói ra mơ ước của mình, bầy gà lại bảo đó là điều không thể xảy ra

Trang 19

Cuối cùng đại bàng đã tin rằng là thật Rồi đại bàng không mơ ước nữa và tiếp tục sống

như một con gà

a) Vì sao “con gà” đại bàng không thực hiện được mong ước có thể bay như những chú

đại bàng?

Trả lời:

“Con gà” đại bàng không thực hiện được mong ước có thể bay như những chú đại bàng

khác vì: Mặc dù ban đầu đã có ước muốn bay cao như đại bàng Tuy nhiên nó luôn nghĩ

nó là gà chứ không phải là loài chim nên không thể bay, không nhận thức được khả năng

của bản thân mình

b) Qua câu chuyện em rút ra bài học gì cho bản thân?

Trả lời:

- Qua câu chuyện em rút ra bài học cho bản thân:

+ Phải biết nhận thức được điểm mạnh và điểm yếu của bản thân bản thân mình để phát

huy điểm mạnh, đồng thời khắc phục điểm yếu

+ Nếu chúng ta có mơ ước tốt đẹp, thì hãy theo đuổi ước mơ đó Bằng cách hãy luôn cố

gắng học hỏi thay đổi và hoàn thiện bản thân…

Cùng chia sẻ thế nào là tự nhận thức bản thân

Trong một cuộc tranh luận “ Thế nào là người biết tự nhận thức bản thân ”, lớp Ngân có 3

ý kiến sau:

a) Em đồng tình với ý kiến nào? Vì sao?

Trả lời:

- Em đồng ý với ý kiến:

+ Tự nhận thức bản thân là tự nhìn nhận, đánh giá về khả năng, thái độ, hành vi, việc làm,

điểm mạnh và điểm yếu … của bản thân; và ý kiến tự nhận thức bản thân là luôn hiểu rõ

mình và tự tin tin với điểm mạnh của mình

+ Vì khi ta tự nhìn nhận, đánh giá về khả năng, thái độ, hành vi, việc làm, điểm mạnh và

điểm yếu … của bản thân thì lúc đó ta mới phát huy được điểm mạnh, và cố gắng khắc

phục những điểm yếu của mình, để chúng ta ngày càng hoàn thiện hơn

- Em không đồng ý với ý kiến:

+ Tự nhận thức bản thân là nhận ra những điểm tốt, chưa tốt của bản thân, so sánh với người khác và điều chỉnh bản thân mình giống người khác

+ Vì chúng ta biết mỗi người là cá thể khác nhau, người có điểm mạnh này, người khác lại

có điểm mạnh khác và ngược lại… nên chúng ta không thể bắt trước để điều chỉnh bản thân mình giống người khác

b) Theo em, tự nhận thứ bản thân là gì?

Khi biết đã tự nhận thức bản thân, bạn sẽ:

- Ý kiến 1: Có cái nhìn trung thực về ưu điểm, nhược điểm của mình

- Ý kiến 2: Xác định những việc cần làm để hoàn thiện bản thân

- Ý kiến 3: Dễ đồng cảm chia sẻ với người khác

- Ý kiến 4: Có những việc làm và cách ứng xử phù hợp với mọi người xung quanh

Em đồng ý/ không đồng ý với ý kiến nào? Vì sao?

Trả lời:

- Em đồng ý với ý kiến cả 4 ý kiến đó vì:

+ Có cái nhìn trung thực về ưu điểm, nhược điểm của mình thì chúng ta sẽ nhận ra được điểm mạnh và điểm yếu của bản thân

+ Xác định những việc cần làm để hoàn thiện bản thân thì chúng ta sẽ biết rõ mong muốn, những khả năng, khó khăn thử thách để đặt ra miệu tiêu, ra quyết định phù hợp… + Dễ đồng cảm chia sẻ với người khác vì khi ta biết mỗi người có điểm mạnh điểm yếu khác khau nên nếu ai đó dù có gắng hêt sức nhưng công việc vẫn không đạt hiều quả cao thì ta cũng dễ đồng cảm, có cách ứng xử phù hợp…

+ Có những việc làm và cách ứng xử phù hợp với mọi người xung quanh vì biết rõ mong muốn của bản thân, giúp giao tiếp và ứng xử phù hợp với người khác

3 Cách nhận thức bản thân Câu hỏi trang 27 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

Em hãy đọc thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi

1 Với thầy cô và bạn bè, Hoa là một học sinh tiêu biểu của lớp Thầy cô và các bạn yêu quí Hoa vì bạn học giỏi, thân thiện và khiêm tốn

Mỗi ngày, Hoa dành thời gian để ghi nhật kí

Hoa cũng thường xuyên trao đổi với người thân, thầy cô, bạn bè về bản thân, về cuộc sống và lắng nghe ý kiến của mọi người để điều chỉnh bản thân Bên cạnh đó, Hoa còn tham gia các hoạt

Trang 20

a) Hoa đã tự nhận thức bản thân bằng cách nào?

Trả lời:

- Hoa đã tự nhận thức bản thân bằng cách: Hoa luôn khiêm tốn và tự học hỏi để khắc

phục những điểm chưa hài lòng về bản thân như

+ Ghi nhật kí hằng ngày

+ Thường xuyên trao đổi với mọi người xung quanh, lắng nghe ý kiến mọi người để điều

chỉnh bản thân

+ Tham gia các hoạt động để khám phá bản thân

b) Em còn biết thêm những cách nào để tự nhận thức bản thân? Hãy chia sẻ cùng với

bạn?

Trả lời:

- Cách để tự nhận thức bản thân:

+ Ghi lại những cảm xúc và hành vi khi đối diện với những khó khăn,…

+ Liệt kê những điểm mạnh điểm yếu của mình để phát huy được điểm mạnh, và cố gắng

khắc phục những điểm yếu của mình, để chúng ta ngày càng hoàn thiện hơn

+ Tích cực tham gia các hoạt động của trường, lớp và địa phương…

+ Thân thiện, cởi mở, biết lắng nghe người khác góp ý kiến cho mình

+ …

a) Em có nhận xét gì về hành động, việc làm của Bình?

Trả lời:

- Em có nhận về hành động, việc làm của Bình: Bình nên sống thực với bản thân, không

nên tuyệt đối hóa thần tượng

2 Bình rất thần tượng ca sĩ nổi tiếng và tìm mọi cách để thay đổi bản thân cho giống

với ca sĩ đó từ sở thích, tính cách, trang phục, đầu tóc đến cử chỉ, điệu bộ Thậm chí,

Bình còn ghét cả nhữnng người mà ca sĩ đó ghét dù Bình chưa một lần gặp họ

b) Em có đồng tình với hành động, việc làm đó không? Vì sao?

- Em không đồng tình với hành động, việc làm đó Vì Bình đã không là mình nữa khi mãi thay đổi theo thần tương của mình

Xác định những hiểu biết về bản thân bằng cách sau:

Bước 1: Tự viết lời giới thiệu về bản thân (ưu điểm, hạn chế, tính cách, sở thích…) Bước 2: Nhờ bạn bè hoặc người thân viết về ưu điểm, hạn chế, tính cách, sở thích…của

em trên nửa trang giấy

Bước 3: So sánh thông tin của em và người khác viết về em và hoàn thành việc mô tả về bản thân (với các nội dung về ngoại hình, tính cách, sở thích, điểm mạnh, điểm cần cố gắng)

Bước 4: Liệt kê những ưu điểm, hạn chế và đề xuất các biện pháp phát huy ưu điểm, khắc phục những hạn chế của bản thân

Trả lời:

Bước 1: Em có thể tự viết lời giới thiệu về bản thân qua bảng sau:

Ngoại hình Cao 1,6m; thân hình cân đối, tóc dài… Tính cách Hiền lành, hòa đồng với mọi người,…

Sở thích Thích cắm hoa, vẻ tranh, đi du lịch… Điểm mạnh Có năng khiếu về hội họa,…

Thói quen Dạy muộn, lười tập thể dục,…

Điểm cần cố gắng Cần cố gắng hơn trong học tập,…

- Bước 2: Nhờ bạn bè hoặc người thân viết về ưu điểm, hạn chế, tính cách, sở thích…của

em trên nửa trang giấy

- Bước 3: So sánh thông tin của em và người khác viết về em và hoàn thành việc mô tả về bản thân (với các nội dung về ngoại hình, tính cách, sở thích, điểm mạnh, điểm cần cố gắng)

- Bước 4: Liệt kê những ưu điểm, hạn chế và đề xuất các biện pháp phát huy ưu điểm, khắc phục những hạn chế của bản thân qua bản sau:

Ưu điểm/ hạn chế Biện pháp phát huy ưu điểm, khắc phục

Trang 21

Hạn chế: Có một vài thói quen xấu như:

dậy muộn, lười tập thể dục,…

Dạy sớm hơn, chăm tâp thể dục hơn,…

2 Quan sát bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi

a) Em hãy nhận xét việc làm cuả các nhân vật trong bức tranh và cho biết hậu quả của

+ Hậu quả là nếu việc làm này kéo dài khiến Lan trở nên mặc cảm, tự ti và hạn chế trong

giao tiếp, không phát triển được ngôn ngữ, tư duy phản biện…

Hình 3 Không nên vì:

+Việc Vy học đàn là theo ý của bố mẹ, khieend Vy cảm thấy mệt mỏi, hiệu quả học tập

không cao

+ Hậu quả là nếu việc làm này kéo dài khiến Vy mệt mỏi, không phát huy được những

điểm mạnh của bản thân và không có được cuộc sống đúng mong muốn của mình

b) Em có lời khuyên gì đối với các nhân vật trong mỗi bức tranh để giúp họ vượt qua chính mình?

3 Mỗi khi nhận được lời nhận xét của các bạn trong lớp về những điều cần phải cố gắng, Loan thường tỏ ra khó chịu và không quan tâm đến nhưng điều các bạn góp ý

Trang 22

Vận dụng

1 Mỗi ngày hãy dành 15 phút để suy nghĩ về những trải nghiệm của bản thân, bao gồm

những điều mong muốn, những điều làm tốt, những điều chưa làm tốt… và ghi vào nhật

kí Sau mỗi tháng, em hãy xem lại nhật kí để biết bản thân thay đổi như thế nào

Trả lời:

- Mỗi ngày hãy dành 15 phút để suy nghĩ về những trải nghiệm của bản thân ví dụ như:

Ngày 1 tháng 3 năm 2021

Hôm nay, mình và em được bố mẹ cho đi siêu thị chơi

+ Mình muốn được: chơi nhiều trò như vào vườn cổ tích, ném bóng,…nhưng bố mẹ lại cho

mình chơi có một trò, lúc đó mình hơi buồn chút…

+ Mình làm những điều làm tốt đó là: mình đã cùng em chơi rất vui, khi em ngã bố mẹ

chưa kịp vào mình đã giúp em dậy và dỗ em không khóc nữa,…

+ Những điều mình chưa làm tốt là: đã muộn, bố mẹ muốn cả nhà về để ăn tối nhưng mình

cứ đòi bố mẹ cho ăn kem, trong khi bố mẹ không muốn vì biết mình dễ bị đau họng… hậu

quả là về mình và em bị ho…

+…

Sau mỗi tháng, xem lại nhật kí để biết bản thân thay đổi:

+ Mình đã ngoan hơn, biết nghe lời bố mẹ,…

+ Chăm học hơn,

+ …

2 Em hãy tham gia các hoạt động tập thể và ghi lại những trải nghiệm, đặc điểm và khả

năng mới mà em khám phá được ở bản thân mình

Trả lời:

- Em tham gia các hoạt động tập thể như:

+ Cắm trại cùng cả lớp vào ngày kỉ niệm thành lập Đoàn

+ Tham gia văn nghệ của lớp

+ Tham gia viết báo tường

+…

- Khi tham gia các hoạt động tập thể đó em đã được trải nghiệm cùng các bạn, đồng thời

em cũng khám phá được khả năng mới của bản thân mình như:

+ Khi thăm gia các hoạt động tập thể đó em cảm thấy rất vui, thấy mình ngoài khả năng

hát ra mình còn có khả năng đóng kịch,…

Trang 23

Bài 7: Ứng phó với tình huống nguy hiểm Khởi động

Em hãy chia sẻ về một tình huống nguy hiểm mà em đã từng gặp hoặc chứng kiến theo

gợi ý sau:

- Tình huống đã diễn ra khi nào?

Trả lời:

- Một tình huống nguy hiểm mà em đã từng gặp đã diễn ra khi em đi học về một mình, có

người lạ đi theo em

Câu hỏi trang 30, 31 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

1 Nhận biết những tình huông nguy hiểm và hậu quả của nó

Em hãy đọc những tình huống dưới đây và trả lời câu hỏi

2 Mưa dông, mưa đá, lốc xoáy, sét thường gây thiêt hại lớn về tài sản, hoa màu và

con người Nhiều ngôi nhà bị tốc mái, sập và hư hỏng nặng, khiến các gia đình rơi

vao cảnh “màn trời chiếu đất”, cuộc sống bị đảo lộn Nhiều người bị thương, thậm

chí có người còn bị thiệt mạng do những hiện tượng thiên tai khốc liệt này

3 Đang ngồi học bài, Hải nghe tiếng còi xe cứu hỏa vang cả khu phố Nhìn qua cửa

sổ, thấy ngọn lửa bùng cháy dữ dội từ ngôi nhà bên cạnh, Hải cầm vội chiệc khăn

ướt che mũi, men theo cầu thang chạy xuống tầng một để thoát thân

1 Khi đang chơi trước cửa nhà, Lan thấy có người phụ nữ lạ mặt giới thiệu là người

quen, muốn gặp mẹ Lan để gửi đồ và trao đổi công việc Lan mở cửa và lễ phép mời

người phụ nữ lạ mặt vào nhà Sau đó, Lan cảm thấy buồn ngủ và ngủ thiếp đi Đến

khi tỉnh dậy Lan thấy mẹ mình đang ngồi bên cạnh, trong nhà có nhiều người, có cả

công an Lan lơ mơ hiểu ra là nhà mình vừa bị mật trộm

a) Các thông tin, tình huống trên đề cập đến những tình huống nguy hiểm nào? Những tình huống này có thể gây ra hậu quả gì?

Trả lời:

- Các thông tin, tình huống trên đề cập đến những tình huống nguy hiểm:

+ Tình huống 1: Lừa đảo, trộm cắp tài sản Hậu quả: Lan bị người phụ nữ lạ mặt đánh

thuốc mê và lấy trộm tài sản

+ Tình huống 2: Các hiện tượng thiên tai (mưa dông, mưa đá, lốc xoáy, sét ) Hậu quả:

Gây thiệt hại lớn về người và tài sản

+ Tình huống 3: Cháy nổ Hậu quả: Ngôi nhà bên bị cháy và Hải đã bình tĩnh thoát khỏi

ảnh hưởng của vụ cháy đó

+ Tình huống 4: Lũ quyét, lũ ống, sạt lỡ đất Hậu quả: Gây thiệt hại lớn về người và tài

+ Té ngã trong sân trường

+ Đi xe phóng nhanh vượt ẩu + …

2 Cách ứng phó với tình huống nguy hiểm Câu hỏi trang 31 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

* Ứng phó khi bị bắt cóc

Em hãy đọc tình huống sau và trả lời câu hỏi

4 Vào mùa mưa, ở một số tỉnh miền núi thường xảy ra lũ quyét, lũ ống, sạt lỡ đất Đây chính là loại hình thiên tai gây thiệt hại lớn về người và tài sản

Chiều nay, Hoa đi học về muộn hơn hàng ngày Khi đi đén đoạn đường vắng em bị một kẻ lạ mặt kéo tay định lôi lên trên xe máy

Trang 24

a) Nếu là Hoa trong trường hợp trên, em sẽ lựa chọn cách nào dưới đây để thoát khỏi

nguy hiểm? Vì sao?

- Gào khóc thật to để người khác nghe thấy

- Nói thật to và rõ: “Dừng lại ngay đi” hoặc “Cứu tôi với” để người xung quanh phát hiện

ra tới giúp

- Bỏ chạy

Trả lời:

a) Nếu là Hoa trong trường hợp trên, em sẽ lựa chọn cách để thoát khỏi nguy hiểm em sẽ

kết hợp các phương án trên như:

+ Nói thật to và rõ: “Dừng lại ngay đi” và “Cứu tôi với” để người xung quanh phát hiện

ra tới giúp

+ Bỏ chạy, khóc và kêu cứu

+…

+ Vì có như vậy thì mọi người xung quanh mới biết và đến giúp mình…,còn nếu chỉ

dừng lại gào khóc thì họ có thể hiểu lầm là chuyện riêng của trẻ con do em không vừa ý

gì đó thì khóc

b) Em làm gì để tránh gặp phải tình huống trên?

Trả lời:

Để tránh gặp phải tình huống bắt cóc em sẽ:

+ Không đi một mình nơi vắng người

+ Luôn cảnh giác và không tiếp xúc với người lạ…

+ Luôn có thói quen đi đâu xin phép, chào hỏi bố mẹ…

+ …

* Ứng phó khi hỏa hoạn

Em hãy đọc thông tin chỉ dẫn về phòng cháy, chữa cháy dưới đây để thảo luận cách ứng

phó với tình huống nguy hiểm

- Khi phát hiện có cháy nổ, hỏa hoạn

- Khi bị mắc kẹt trong đám cháy

- Khi bị lửa bén vào quần áo

Trả lời:

- Khi phát hiện có cháy nổ, hỏa hoạn chúng ta cần:

+ Bình tĩnh

+ Gắt cầu dao điện

+ Tìm cách thoát ra khỏi đám cháy và có thể hỗ trợ người khác tùy theo khả năng cuả

mình

+ Thông báo cho những người xung quanh gọi điện thông báo tới số 114 (thông báo địa điểm vụ cháy)

+…

- Khi bị mắc kẹt trong đám cháy

+ Bình tĩnh quan sát lối thoát hiểm an toàn nhất như: hành lang, cầu thang bộ, ban công…

+ Đi khom hoặc bò trên đường di chuyển để thoát đám cháy + Đóng các cửa trên đường đi tránh lửa lan rộng ra + Lấy khăn,…làm ướt để che mũi miệng và xung quanh người

+ Nằm sát sàn nhà cách nơi đám khói đang tràn vào càng xa càng tốt +

- Khi bị lửa bén vào quần áo

+ Bình tĩnh, nằm ngay xuống đất lăn qua lăn lại để dập lửa

+ Sau đó sơ cứu vết thương đúng cách, đem đến bệnh viện…

+…

* Ứng phó khi bị đuối nước Câu hỏi trang 32 sgk Giáo dục công dân lớp 6:

Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Hè này, Lan được tham gia lớp học bơi Thầy giáo đặc biệt lưu ý đến cách ứng phó

và cứu người khi đuối nước, đó là:

- Bình tĩnh , hít thật nhiều hơi vào phổi, cố gắng nín thở càng lâu càng tốt, thả lỏng người để nước đẩy sát lên mặt nước

- Dùng tay hoặc chân làm mái chèo, quạt nước đẩy đầu nhô khỏi mặt nước hoặc cũng có thể quạt nước xiên, đẩy người trôi đi dể dàng bởi vì trong nước người sẽ nhẹ hơn so với trên cạn

- Khi chuyển động lên xuống, há miệng to hít vào sâu và nhanh khi ở trên mặt nước, ngậm miệng thở ra từ từ bằng mũi hoặc bằng miệng khi ở dưới mặt nước

- Khi thấy có người bị đuối nước thì cần nhanh chóng tìm kiến sự giúp đỡ từ nhưng người xung quanh

Trang 25

a) Thông tin trên cho em biết cần làm gì?

- Khi bản thân bị đuối nước?

Trả lời:

- Khi bản thân bị đuối nước cần:

+ Bình tĩnh, hít thật nhiều hơi vào phổi, cố gắng nín thở càng lâu càng tốt, thả lỏng người

để nước đẩy sát lên mặt nước;

+ Dùng tay hoặc chân làm mái chèo, quạt nước đẩy đầu nhô khỏi mặt nước hoặc cũng có

thể quạt nước xiên, đẩy người trôi đi dễ dàng bởi vì trong nước người trở nên nhẹ hơn so

với trên cạn;

+ Khi chuyển động lên xuống, há miệng to hít vào nhanh và sâu khi ở trên mặt nước,

ngậm miệng thở ra từ từ bằng mũi hoặc bằng miệng khi ở dưới mặt nước

- Khi gặp người đuối nước?

Trả lời:

- Khi gặp người bị đuối nước:

+ Chúng ta cần kêu cứu thật to và nhanh chóng tìm sự giúp đỡ từ những người xung

quanh

b) Em có thẻ tránh được nguy cơ đuối nước bằng cách nào?

Trả lời:

- Cần làm tránh đuối nước bằng cách:

+ Khi đi bơi cần tránh vùng cảnh báo nguy hiểm, chấp hành nghiêm chỉnh các chỉ dẫn

của lực lượng cứu hộ

+ Không đi bơi 1 mình mà nên bơi theo nhóm để không may sẽ có sự giúp đỡ kịp thời ,

+ Không tẹ ý ra chơi gần ao hồ, sông, suối…khi tham gia bơi lội cần có sự cho phép và

giám sát của bố mẹ,

* Ứng phó khi gặp mưa dông, lốc, sét

a) Em hãy quan sát các bức tranh dưới đây và cho biết cần làm gì khi mưa dông, lốc, sét

Trả lời:

Thông tin trên cho em biết cần làm khi mưa dông, lốc, sét là:

+ Ở trong nhà

+ Tắt các thiết bị điện trong nhà

+ Nếu đang trên đường thì nên tìm nơi trú ẩn an toàn như: tòa nhà cao tầng, siêu thị, trường học

+ Không trú dưới gốc cây, cột điện

+…

b) Em còn biết cách ứng phó nào khác khi gặp mưa dông, lốc, sét?

Trả lời:

- Em còn biết cách ứng phó khác khi gặp mưa dông, lốc, sét như:

+ Không cầm nắm các vật bằng kim loại, không nên xem ti vi…

+ Tránh các nơi trống vắng, quang đãng như: cánh đồng, nhà kho, bãi đỗ xe,…không có thiết bị chống sét

+ Không đội mũ, ô dù có đồ có kim loại dễ bị sét đánh + Không đứng thành nhóm người gần nhau

+ Chú ý quan sát đường dây điện vì khi dây bị đứt dễ dẫn đến tai nạn nếu chưa gắt điện +…

* Ứng phó khi gặp lũ quét, lũ ống, sạt lở đất

a) Em hãy quan sát các bức tranh dưới đây và cho biết làm gì khi xảy ra lũ quét, lũ ống, sạt lở đất

Tiêu đề	Tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ
Chuyên ngành	Giáo dục công dân
Thể loại	Giáo khoa

Định dạng
Số trang	51
Dung lượng	5,37 MB