Kiến thức: - Nêu được nguyên nhân, diễn biến, hậu quả của cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều.. - Nêu được nguyên nhân, diễn biến, hậu quả của cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn.. Đặt vấn đề:
Trang 1Ngày soạn: 20/2/2022
Ngày dạy: 25/2/2022
Tiết 46 Bài 22
SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
(THẾ KỈ XVI – XVIII)
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Nêu được nguyên nhân, diễn biến, hậu quả của cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều
- Nêu được nguyên nhân, diễn biến, hậu quả của cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn
2 Năng lực:
- Năng lực chung: giao tiếp và hợp tác, tự chủ và tự học, giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực chuyên biệt: Tái hiện kiến thức lịch sự, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử, so sánh, nhận xét, đánh giá, thực hành bộ môn lịch sử, vận dụng liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra, công nghệ thông tin
3 Phẩm chất:
- Yêu nước
- Nhân ái
- Chăm chỉ
- Trách nhiệm
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1 Giáo viên:
- Giáo án word và Powerpoint, máy tính, máy chiếu
- Bản đồ Việt Nam, hình ảnh lịch sử
- Lược đồ chiến tranh Nam - Bắc triều
- Lược đồ chiến tranh Trịnh - Nguyễn
2 Học sinh:
Nghiên cứu trước bài 22 (SGK-tr108, 109) và hoàn thành các nhiệm vụ được giao: Nhóm 1: Tìm hiểu về Mạc Đăng Dung
Nhóm 2: Nhận xét hình 50 (SGK-tr108)
Nhóm 3: Sưu tầm một số đoạn thơ về cuộc chiến tranh Trịnh- Nguyễn
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (3 phút)
Câu hỏi: Trình bày tình hình nước Đại Việt đầu thế kỉ XVI?
Đáp án:
Trang 2- Đầu thế kỉ XVI, nhà Lê bắt đầu suy yếu.
- Vua quan ăn chơi xa xỉ, không chăm lo đến đời sống của nhân dân
- Nội bộ nhà Lê “chia bè kéo cánh”
- Đời sống nhân dân đói khổ, nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra
3 Bài mới: ( 39 phút)
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (2 phút) Mục tiêu: Tạo tâm thế và hứng thú cho học sinh trước khi học bài mới
Chuyển giao nhiệm vụ
GV: Sự suy yếu của triều đình nhà Lê đã
dẫn đến hậu quả gì?
Thực hiện nhiệm vụ
HS: Suy nghĩ, tìm câu trả lời
Báo cáo, thảo luận
HS trả lời câu hỏi của giáo viên
Nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức
GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung và
chốt câu trả lời đúng
Đặt vấn đề: Nguyên nhân sâu sa của cuộc
chiến tranh Nam Bắc triều và Trịnh
-Nguyễn phân tranh là sự suy yếu của nhà
nước phong kiến tập quyền, cụ thể là triều
đình nhà Lê từ đầu thế kỷ XVI Vậy các
cuộc chiến tranh đó đã để lại hậu quả gì?
Chúng ta cùng tìm hiểu trong nội dung bài
học hôm nay:
Tiết 46 Bài 22
SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC
PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
(THẾ KỈ XVI – XVIII) (tiết 2)
Cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều và Trịnh - Nguyễn
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (29 phút)
Mục tiêu:
- Nêu được nguyên nhân, diễn biến, hậu quả của cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều
Trình bày được nguyên nhân, diễn biến, hậu quả cuộc chiến tranh Trịnh
Trang 3-Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài.
Nội dung 1: Tìm hiểu về cuộc chiến
tranh Nam- Bắc triều (12 phút)
Chuyển giao nhiệm vụ
- Nêu nguyên nhân của cuộc chiến tranh
Nam - Bắc triều?
- Trình bày hiểu biết của em về nhân vật
Mạc Đăng Dung (Nhóm 1)
- Dựa vào lược đồ địa phận Nam – Bắc
triều, xác định vị trí của Nam triều và Bắc
triều
- Trình bày diễn biến của cuộc chiến tranh
Nam – Bắc triều qua lược đồ
Nêu hậu quả của cuộc chiến tranh Nam
-Bắc triều
Thực hiện nhiệm vụ
HS nghiên cứu, thực hiện nhiệm vụ của
giáo viên
Báo cáo, thảo luận
HS trình bày kết quả
Nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức
GV cho HS nhận xét, bổ sung và chuẩn
xác kiến thức
- GV giới thiệu Thành nhà Mạc
I Tình hình chính trị - xã hội.
II Các cuộc chiến tranh Nam- Bắc triều và Trịnh - Nguyễn.
1 Chiến tranh Nam - Bắc triều
a Nguyên nhân
- Đầu thế kỷ XVI, triều đình nhà Lê suy yếu
- Năm 1527 Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê, lập nên nhà Mạc, gọi là Bắc triều
b Diễn biến:
- Năm 1533 Nguyễn Kim dấy quân ở Thanh Hóa, lấy danh nghĩa “phù Lê diệt Mạc” gọi là Nam triều
- Hai tập đoàn phong kiến đánh nhau liên miên hơn 50 năm, chiến trường là vùng Thanh - Nghệ ra Bắc
- 1592, Nam triều chiếm được Thăng Long, họ Mạc rút lên Cao Bằng, cuộc chiến tranh kết thúc
c Hậu quả:
Nhân dân đói khổ, đất nước chia cắt
Trang 4(Lạng Sơn)
- Gv cho HS xem một đoạn video có
nội dung về cuộc chiến tranh Nam
– Bắc triều, yêu cầu học sinh về nhà
tiếp tục tìm hiểu về đoạn video và
tóm tắt nội dung của cuộc chiến
tranh Nam – Bắc triều
Nội dung 2: Chiến tranh Trịnh
Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong
-Đàng Ngoài (17 phút).
Chuyển giao nhiệm vụ
- Trình bày nguyên nhân của cuộc chiến
tranh Trịnh-Nguyễn và sự chia cắt Đàng
Trong- Đàng Ngoài
- Trình bày diễn biến của cuộc chiến tranh
Trịnh – Nguyễn qua lược đồ
- Dựa vào lược đồ cuộc chiến tranh
Trịnh-Nguyễn, hãy xác định ranh giới của Đàng
Trong và Đàng Ngoài?
- Cuộc chiến tranh Trịnh-Nguyễn đã dẫn
đến hậu quả như thế nào?
- Em hiểu như thế nào về hình 50
(SGK-Tr 108)? (Nhóm 2)
- Em hãy đọc một số câu thơ về cuộc
chiến tranh Trịnh-Nguyễn (Nhóm 3)
Thực hiện nhiệm vụ
HS nghiên cứu, thực hiện nhiệm vụ của
giáo viên
Báo cáo, thảo luận
2 Chiến tranh Trịnh - Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài.
a Nguyên nhân:
- Năm 1545 Nguyễn Kim mất, Trịnh Kiểm nắm toàn bộ binh quyền Xây dựng thế lực họ Trịnh
- Nguyễn Hoàng xin vào trấn thủ Thuận Hóa - Quảng Nam Hình thành thế lực họ Nguyễn
b Diễn biến:
- Đầu thế kỉ XVII , cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ
- Chiến tranh diễn ra từ năm 1627 đến
1672 đã 7 lần đánh nhau, chiến trường chính là Quảng Bình – Hà Tĩnh
- Cuối cùng lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm ranh giới chia cắt đất nước
c Hậu quả:
- Đất nước chia cắt làm hai đàng là Đàng Trong và Đàng Ngoài, lấy sông Gianh làm ranh giới
- Chính trị - xã hội:
+ Nhân dân bị đói khổ, li tán
+ Đất nước bị chia cắt
Trang 5HS trình bày kết quả
Nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức
GV cho HS nhận xét, bổ sung và chuẩn
xác kiến thức
GV tích hợp với môn Ngữ văn:
“Qua dãy hành lang phía tây, đến một cái
nhà lớn thật là cao và rộng Hai bên là hai
cái kiệu để vua chúa đi Đồ nghi trượng
đều sơn son thiếp vàng Ở giữa đặt một
cái sập thếp vàng Trên sập mắc một cái
võng điều Trước sập và hai bên bày bàn
ghế, những đồ đạc nhân gian chưa từng
thấy »
«Mâm vàng chén bạc, đồ ăn toàn của
ngon vật lạ »
Trích «Vào phủ chúa Trịnh» - Lê Hữu
Trác
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (5 phút) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về các cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều và Trịnh - Nguyễn thông qua hệ thống câu hỏi
Chuyển giao nhiệm vụ
Tổ chức trò chơi “ Giải cứu đại dương”:
- Luật chơi: Học sinh trả lời những
câu hỏi mà giáo viên đưa ra bằng
hình thức dơ đáp án để giải cứu các
con vật bị mắc lưới đại dương
Hệ thống câu hỏi:
Câu 1: Năm 1527 đã diễn ra sự kiện quan
trọng gì trong lịch sử Việt Nam?
A Chiến tranh Trịnh - Nguyễn kết
Trang 6B Chính quyền Đàng Ngoài được
thành lập
C Chính quyền Đàng Trong được
thành lập
D Mạc Đăng Dung lập ra triều Mạc
Câu 2:
"Khôn ngoan qua được Thanh Hà
Dẫu rằng có cánh khó qua Lũy Thầy"
Hai câu thơ trên cho thấy vai trò gì của
Lũy Thầy trong lịch sử nước ta từ TK
XVII – XV
A Là dãy núi cao nhất Thanh Hà
B Là ranh giới chia cắt đất nước
C Là vùng đất quan trọng của Đàng
Trong
D Là nguyên nhân gây chia cắt lâu dài
đất nước
Câu 3: Các cuộc chiến tranh Nam - Bắc
triều và Trịnh - Nguyễn đã để lại cho nhân
dân hậu quả gì?
A Kinh tế hai miền bị tàn phá nặng
nề
B Tình hình xã hội không ổn định
C Nhân dân đói khổ, đất nước bị chia
cắt làm hai
D Cuộc sống nhân dân có nhiều cải
thiện
Thực hiện nhiệm vụ
HS nghiên cứu, thực hiện nhiệm vụ của
giáo viên giao
Báo cáo, thảo luận
HStrả lời các câu hỏi
Nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức
GV cho HS nhận xét, bổ sung và chuẩn
xác kiến thức
Câu 1: D Câu 2: B Câu 3: C
Trang 7HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (3 phút) Mục tiêu: Nhận xét được cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều, Trịnh - Nguyễn
Chuyển giao nhiệm vụ
- Nêu tính chất của cuộc chiến tranh Nam
- Bắc triều, Trịnh - Nguyễn
Thực hiện nhiệm vụ
HS nghiên cứu, thực hiện nhiệm vụ của
giáo viên giao
Báo cáo, thảo luận
HS trả lời các câu hỏi
Nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức
GV cho HS nhận xét, bổ sung và chuẩn
xác kiến thức
- Cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều và
Trịnh - Nguyễn là cuộc chiến tranh phi nghĩa, lợi dụng tình hình bất ổn của đất nước lúc bấy giờ các thế lực cát cứ phong kiến tiến hành chiến tranh tranh giành quyền lực
4 Hướng dẫn học ở nhà: (2 phút)
- Học sinh làm bài tập (SGK-tr 109) và bài tập trong tập bản đồ
- Chuẩn bị bài 23:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về nền kinh tế Nông nghiệp
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về sự phát triển của nghề thủ công và buôn bán
Duyệt của Ban giám hiệu
Trầm Lộng, ngày 22 tháng 02 năm 2022
Giáo viên thực hiện
Lê Thị Hồng Thúy
