ĐỀ CƯƠNG văn 9c (1)

- Trong chiến đấu, họ gan góc, kiên cường, dũng cảm còn khi trở về với cuộc sống đờithường, họ là những cô gái hồn nhiên, trong sáng, yêu đời.. => Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách

NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI (Lê Minh Khuê)

Đề 1: Phân tích/ cảm nhận vẻ đẹp của nhân vật Phương Định

MỞ BÀI: Lê Minh Khuê là nữ thanh niên xung phong có mặt trên tuyến đường Trường

Sơn những năm đánh Mỹ Bà là cây bút sở trường về truyện ngắn với tài năng miêu tả tâm

lí nhân vật sắc sảo, đặc biệt là nhân vật nữ “Những ngôi sao xa xôi” là truyện ngắn nổitiếng của bà, viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn nhữngnăm kháng chiến chống Mỹ Đọc tác phẩm, người đọc rất yêu mến, ngưỡng mộ vẻ đẹp của

nhân vật Phương Định.

THÂN BÀI:

Luận điểm 1: Trước hết, ta ấn tượng trước hoàn cảnh sống và chiến đấu đầy gian khổ, hiểm nguy của Phương Định cùng các đồng đội của mình.

- Hoàn cảnh sống của họ rất đặc biệt Ba cô gái thanh niên xung phong sống dưới chân

cao điểm, giữa một vùng trọng điểm ác liệt trên con đường Trường Sơn Họ ở trong cáihang, con đường đi qua bị đánh lở loét, trơ trụi, hoang tàn, chỉ còn những thân cây trơ trụi

bị tước khô cháy Vang vọng trong không gian là tiếng rè rè của máy bay trinh sát, tiếnggầm gào của máy bay phản lực, tiếng bom nổ đến váng óc,…

- Công việc của họ vô cùng nguy hiểm Họ là tổ trinh sát mặt đường: đo khối lượng đất

khi địch ném bom , đếm và phá bom nổ chậm Cái chết ngày đêm rình rập, “thần chết lẩntrong ruột những quả bom” Hiện thực cuộc chiến tranh được tái hiện vô cùng ác liệt và tànkhốc qua hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cô gái ở tuổi đôi mươi giữa rừng

Luận điểm 2: Tuy hoàn cảnh sống và chiến đấu hết sức gian khổ, nguy hiểm nhưng ở Phương Định vẫn ngời sáng những phẩm chất đẹp đẽ khiến ta trân trọng, ngưỡng

“có cái nhìn sao mà xa xăm” khiến các anh chiến sĩ thêm xao xuyến Phải chăng đôi mắt ấycũng là những vì sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời đêm, nơi chiến trường đạn bom khói lửa.Thú vị biết bao, khi ở một nơi sự sống gần như bị hủy diệt mà vẫn ngời lên một vẻ đẹp tươimát, mềm mại, trẻ trung, duyên dáng, đầy sức sống của tuổi thanh xuân như thế

- Luận cứ 2: Phương Định còn khiến ta yêu mến bởi tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, lạc quan, yêu đời, tinh nghịch, mơ mộng, nhạy cảm

+ Nơi cao điểm đạn bom ác liệt vẫn vang lên tiếng hát trong trẻo của Phương Định Côthích hát và hát hay, nhất là các bài dân ca trữ tình Cô thích nhiều bài, “từ hành khúc bộđội hay hát trên những ngả đường mặt trận” đến “dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng” Côthích Ca-chiu-sa của Hồng quân Liên Xô đến dân ca Ý trữ tình Cô lại còn “thuộc một giai

điệu nào đó rồi bịa lời ra mà hát” nên “đôi khi bò ra mà cười một mình” Nơi đạn bomkhốc liệt vẫn có một tâm hồn trẻ trung, yêu đời, lạc quan đến như vậy

+ Cô gái trẻ ấy có sở thích ngắm mắt mình trong gương Cô hay chú ý đến hình thức củabản thân Đây là một nét tâm lí thường thấy ở những cô gái trẻ trung, xinh đẹp Đó cũng làbiểu hiện của một tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, yêu đời

+ Đặc biệt, tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, tinh nghịch pha lẫn sự mơ mộng, nhạy cảm của

PĐ được thể hiện rõ nét khi đón cơn mưa đá Trận mưa đá đến bất ngờ mang lại cho côcảm xúc “vui thích cuống cuồng” Cô reo lên thích thú, nhặt những viên đá nhỏ Cơn mưa

đá đến bất ngờ, đi vội vã Mưa tạnh, cô “bỗng thẫn thờ, tiếc không nói nổi” Cơn mưa đánhthức trong cô những hồi ức đẹp đẽ về những ngày còn ở Hà Nội Cô nhớ mẹ, nhớ ô cửa sổ,nhớ ngôi sao to trên bầu trời thành phố, nhớ bà bán kem,… Cô nhớ về gia đình, về thànhphố, về tuổi thơ êm đềm Đó vừa là khao khát vừa là động lực tinh thần giúp Định có thêmnghị lực để vượt qua sự khốc liệt của chiến trường Trận mưa đá làm dịu đi không khí củachiến trường, tưới mát tâm hồn cô gái trẻ Đặt nhân vật vào tình huống mới lạ, bất ngờ đểlàm nổi bật thêm vẻ đẹp tâm hồn phong phú của PĐ

- Luận cứ 3: Cũng như bao cô gái TNXP khác, ở PĐ nổi bật lên lòng dũng cảm, can đảm, sẵn sàng hi sinh vì nhiệm vụ khiến ta trân trọng, cảm phục Vẻ đẹp này được thể

hiện rõ nét nhất ở lần PĐ phá bom nổ chậm

+ Cảnh tượng chiến trường lúc này “vắng lặng đến phát sợ” Sau trận bom “cây còn lại xơxác Đất nóng Khói đen vật vờ từng cụm” Không gian xơ xác, hoang tàn sau trận hủydiệt của địch Nhiệm vụ của cô là phá quả bom nằm trên đồi Đây không phải sự vắng lặngyên bình mà là sự vắng lặng bất thường, biểu hiện cho sự khốc liệt của hiện thực cuộcchiến tranh

+ Hành động phá bom của PĐ được miêu tả rất cụ thể, chân thực Cô tiến đến gần quảbom, lấy xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom, cẩn thận đặt gói thuốc mìn xuống cái lỗ đã đào,

cô châm ngòi, khỏa đất rồi chạy lại chỗ ẩn nấp của mình chờ bom nổ Các hành động được

cô thực hiện một cách dứt khoát, chính xác, cẩn thận, khéo léo, mau lẹ Nếu không có lòngcan đảm thì sẽ không thể thực hiện được công việc nguy hiểm này

+ Những suy nghĩ, cảm xúc của PĐ rất chân thật khi phá bom nổ chậm Cô “cảm thấy cóánh mắt các chiến sĩ dõi theo mình” nên “không sợ nữa” Cô sẽ “không đi khom” vì cácanh không thích thế Cô tự thấy mình làm quá chậm khi quả bom nóng là một dấu hiệuchẳng lành Công việc nguy hiểm này cô vẫn làm mỗi ngày nhưng khi đối mặt với nó, cô

có nghĩ đến cái chết Nhưng đó là “một cái chết mờ nhạt, không cụ thể” Cái chính mà cônghĩ đến là liệu mìn có nổ, bom có nổ không? Làm cách nào để châm mìn lần thứ hai?.Điều này cho thấy cô đặt nhiệm vụ lên trên cả sự sống của mình PĐ đã trải qua bao trạngthái cảm xúc: hồi hộp, lo lắng, căng thẳng,… Ngòi bút miêu tả tâm lí tinh tế, sâu sắc của

Lê Minh Khuê đã khắc họa thật thành công một cô gái TNXP gan dạ, dũng cảm, hết mình

vì nhiệm vụ

- Luận cứ 4: Một vẻ đẹp nữa rất đáng quý ở Phương Định chính là tình đồng chí, đồng đội ấm áp, chân thành.

+ Cô luôn dành tình yêu mến, sự trân trọng, ngưỡng mộ của mình đối với các anh chiến sĩ

mà cô gặp trên con đường Trường Sơn Với cô, “những người đẹp nhất, thông minh, canđảm nhất là những người mặc quân phục, có ngôi sao trên mũ” Cô luôn đặt niềm tin vàocác anh, tin vào ánh mắt đang dõi theo cô từ xa của các anh để rồi “không sợ nữa” và

“không đi khom” khi đến gần quả bom

+ Đặc biệt, tình đồng đội ấm áp ấy được thể hiện rõ nét qua những quan tâm, săn sóc côdành cho hai người đồng đội Cô lo lắng khi chị Thao trên cao điểm chưa về, đến nỗi cô

“nói như gắt vào máy” khi đại đội trưởng hỏi tình hình Cô chăm sóc tận tình khi Nho bịthương Cô moi đất, bế Nho đặt lên đùi mình, rửa cho Nho bằng nước đun sôi, tiêm thuốc

và pha sữa cho Nho Đó như thể là sự quan tâm, lo lắng, săn sóc của người thân ruột thịtvậy

-> Tình đồng chí, đồng đội của PĐ thật đáng quý, Đó sẽ là liều thuốc tinh thần tiếp thêmsức mạnh cho cô và dồng đội trên chiền trường ác liệt

=> Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách kể chuyện tự nhiên ở ngôi thứ nhất; tình

huống truyện căng thẳng; khắc họa nhân vật qua ngoại hình, hành động, đặc biệt là miêu tảtâm lí một cách tinh tế, sâu sắc cùng ngôn ngữ kể chuyện sinh động, trẻ trung,… truyện đã

làm nổi bật bức chân dung cô Thanh niên xung phong PĐ với những vẻ đẹp đáng quý:

trẻ trung, xinh đẹp; trong sáng, hồn nhiên, yêu đời; dũng cảm, hết mình vì nhiệm vụ và tìnhđồng đội ấm áp Vẻ đẹp của PĐ tiêu biểu cho vẻ đẹp của thế hệ trẻ VN trong cuộc khángchiến chống Mỹ cứu nước

KẾT BÀI: “Những ngôi sao xa xôi” là một tác phẩm rất thành công của LMK viết về nữ

thanh niên xung phong những năm đánh Mỹ Thông qua nhân vật PĐ và các cô gái mởđường, nhà văn đã cho sống lại những năm tháng hào hùng, một thời giông bão, kiêu hùngcủa dân tộc để ta biết trân trọng, giữ gìn cuộc sống yên bình, hạnh phúc hôm nay

2 Vẻ đẹp của Phương Định trong tình huống phá bom nổ chậm.

MỞ BÀI: Lê Minh Khuê là nữ thanh niên xung phong có mặt trên tuyến đường Trường

Sơn những năm đánh Mỹ Bà là cây bút sở trường về truyện ngắn với tài năng miêu tả tâm

lí nhân vật sắc sảo, đặc biệt là nhân vật nữ “Những ngôi sao xa xôi” là truyện ngắn nổitiếng của bà, viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn nhữngnăm kháng chiến chống Mỹ Đọc tác phẩm, người đọc rất yêu mến, ngưỡng mộ vẻ đẹp của

nhân vật Phương Định, đặc biệt là trong lần phá bom nổ chậm.

THÂN BÀI:

Khái quát về PĐ: PĐ là cô gái xuất thân từ Hà Nội, xinh đẹp, trẻ trung, duyên dáng, đầy

sức sống Cô có tâm hồn trong sáng, yêu đời, tinh nghịch, mơ mộng, nhạy cảm Cô còn rấtdũng cảm, hết mình vì nhiệm vụ và có tình đồng chí, đồng đội ấm áp, chân thành Vàochiến trường, cô cùng hai người đồng đội của mình sống và chiến đấu trên một cao điểmthuộc vùng trọng điểm ác liệt của tuyến đường Trường Sơn Công việc của họ vô cùng giankhổ, hiểm nguy Chính từ cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ đó, PĐ ngời sáng lên bao vẻđẹp LMK đã xây dựng một tình huống truyện vô cùng căng thẳng để khắc họa vẻ đẹp củaPĐ: phá bom nổ chậm

Luận điểm 1: Trước hết, tình huống phá bom cho ta thấy một khung cảnh chiến trường thật ác liệt, hiểm nguy, khủng khiếp.

- Bằng ngòi bút miêu tả chân thực, sinh động, nhà văn đã tái hiện lại khung cảnh chiếntrường sau trận ném bom của địch: “vắng lặng đến phát sợ” Sau trận bom “cây còn lại xơxác Đất nóng Khói đen vật vờ từng cụm” Không gian xơ xác, hoang tàn sau trận hủydiệt của địch Nhiệm vụ của cô là phá quả bom nằm trên đồi Đây không phải sự vắng lặngyên bình mà là sự vắng lặng bất thường, biểu hiện cho sự khốc liệt của hiện thực cuộcchiến tranh

- Giữa khung cảnh ấy, quả bom hiện diện: “Quả bom nằm lạnh lùng trên một bụi cây khô,một đầu vùi xuống đất” Qủa bom nằm trùi trũi, đầy bí ẩn bởi thần chết là một tay khôngthích đùa và “lẩn trong ruột những quả bom” Chính không gian chiến trường ác liệt, hiểmnguy này càng làm nổi bật vẻ đệp của PĐ

Luận điểm 2: Tình huống phá bom là nổi bật tinh thần dũng cảm, kiên cường, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ của Phương Định

- Đầu tiên, khi đến gần quả bom, PĐ có những hành động và suy nghĩ hết sức chân thực.Lúc đó, cô “cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ dõi theo mình” nên “không sợ nữa” Cô tựnhủ sẽ không đi khom khi mà có thể đàng hoàng bước tới Lòng gan dạ, dũng cảm của côgái trẻ được kích thích bởi lòng tự trọng và niềm kiêu hãnh của một cô TNXP mở đường

- Tiếp đến, khi phá bom, PĐ dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom, thỉnh thoảng lưỡi xẻngchạm vào quả bom, đánh thức thần chết trong quả bom Khối thép kia có thể phát nổ, cướp

đi sinh mạng của cô gái trẻ Rồi cô “rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm”

Cô tự nhủ mình phải nhanh lên vì vỏ quả bom đang nóng – một dấu hiệu chẳng lành Ranhgiới giữa sự sống và cái chết ngày càng mong manh Từng cảm giác của cô đều được tácgiả miêu tả rất chân thực khiến ta có cảm giác lo lắng đến nghẹt thở Những hành động của

PĐ lúc này rất bình tĩnh, khéo léo, cẩn trọng nhưng cũng rất khẩn trương, mau lẹ: “bỏ góithuốc mìn vào cái lỗ đã đào, châm ngòi, khỏa đất và chạy về chỗ ẩn nấp” Nếu không cólòng can đảm thì sẽ không thể thực hiện được công việc nguy hiểm này

- Khi ở chỗ ẩn nấp, chờ bom nổ, PĐ có nghĩ đến cái chết nhưng là là “một cái chết mờnhạt, không cụ thể” Cái chính mà cô nghĩ đến là liệu mìn có nổ, bom có nổ không? Làmcách nào để châm mìn lần thứ hai? Điều này cho thấy cô đặt nhiệm vụ lên trên cả sự sốngcủa mình Với PĐ, hoàn thành nhiệm vụ là mục tiêu quan trọng nhất, dù phải hi sinh tínhmạng Tinh thần trách nhiệm, hết mình vì nhiệm vụ của cô gái thanh niên xung ấy khiến tatrân trọng, cảm động biết bao

- Khi quả bom nổ, “một thứ tiếng kì quái đến váng óc” vang lên PĐ thấy ngực nhói đau,mắt cay, mùi thuốc bom buồn nôn Đau đớn về thể xác nhưng chẳng hề chi khi nhiệm vụ

đã hoàn thành Đó là niềm vui lớn nhất của những cô gái thanh niên xung phong mởđường

Luận điểm 3: Tình huống phá bom còn cho ta thấy Phương Định là một cô gái rất nhạy cảm, tinh tế, tin yêu đồng đội.

- Khi tiến đến gần quả bom, bằng tâm hồn nhạy cảm, PĐ cảm nhận được ánh mắt của cácanh chiến sĩ đang dõi theo mình Trong giây phút căng thẳng, đầy nguy hiểm này, ánh mắt

dõi theo ấy là điểm tựa tinh thần tiếp thêm sức mạnh cho cô Vì cảm nhận được ánh mắt

của các anh chiến si đang dõi theo mình nên cô không sợ nữa Cô cũng tự nhủ mình sẽ không đi khom vì “các anh không thích cái kiểu đi khom trong khi có thể cứ đàng hoàng

mà bước tới” Đó chính là biểu hiện của tình đồng đồng đội cao đẹp trong chiến tranh

- Tâm hồn tinh tế, nhạy cảm của Phương Định còn thể hiện ở việc cô cảm nhận được sự bất thường của khung cảnh chiến trường Cô cảm nhận được sự vắng lặng đến phát sợ

sau trận ném bom của địch Cô cảm nhận được vỏ quả bom đang nóng dần lên – dấu hiệuchẳng lành Trong giây phút căng thẳng nhất, cô vẫn phát hiện ra dây mìn dài, cong vàmềm,… Những biểu hiện dù là nhỏ nhất trong thời khắc sinh tử ngặt nghèo ấy đều được côđón nhận bằng tâm hồn tinh tế, nhạy cảm của mình

=>Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách kể chuyện tự nhiên ở ngôi thứ nhất; tình

huống truyện căng thẳng; miêu tả tâm lí một cách tinh tế, sâu sắc cùng ngôn ngữ kể chuyệnsinh động, trẻ trung,… truyện đã làm nổi bật vẻ đẹp của PĐ trong tình huống phá bom:

dũng cảm, hết mình vì nhiệm vụ; có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, tin yêu đồng đội Vẻ

đẹp của PĐ tiêu biểu cho vẻ đẹp của thế hệ trẻ VN trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứunước

KẾT BÀI: (như đề 1)

3 Phân tích/ cảm nhận vẻ đẹp của các cô gái Thanh niên xung phong

MỞ BÀI: Lê Minh Khuê là nữ thanh niên xung phong có mặt trên tuyến đường Trường

Sơn những năm đánh Mỹ Bà là cây bút sở trường về truyện ngắn với tài năng miêu tả tâm

lí nhân vật sắc sảo, đặc biệt là nhân vật nữ “Những ngôi sao xa xôi” là truyện ngắn nổitiếng của bà, viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn nhữngnăm kháng chiến chống Mỹ Đọc tác phẩm, người đọc rất yêu mến, ngưỡng mộ vẻ đẹp của

ba cô gái thanh niên xung phong

THÂN BÀI:

Luận điểm 1: Trước hết, ta ấn tượng trước hoàn cảnh sống và chiến đấu đầy gian khổ, hiểm nguy của các cô gái thanh niên xung phong thời đánh Mỹ

- Hoàn cảnh sống của họ rất đặc biệt Ba cô gái thanh niên xung phong sống dưới chân

cao điểm, giữa một vùng trọng điểm ác liệt trên con đường Trường Sơn Họ ở trong cáihang, con đường đi qua bị đánh lở loét, trơ trụi, hoang tàn, chỉ còn những thân cây trơ trụi

bị tước khô cháy Vang vọng trong không gian là tiếng rè rè của máy bay trinh sát, tiếnggầm gào của máy bay phản lực, tiếng bom nổ đến váng óc,…

- Công việc của họ vô cùng nguy hiểm Họ là tổ trinh sát mặt đường: đo khối lượng đất

khi địch ném bom , đếm và phá bom nổ chậm Cái chết ngày đêm rình rập, “thần chết lẩntrong ruột những quả bom” Hiện thực cuộc chiến tranh được tái hiện vô cùng ác liệt và tànkhốc qua hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cô gái ở tuổi đôi mươi giữa rừng

Luận điểm 2: Tuy hoàn cảnh sống và chiến đấu hết sức gian khổ, nguy hiểm nhưng ở

họ vẫn ngời sáng những phẩm chất đẹp đẽ khiến ta trân trọng, ngưỡng mộ

Luận cứ 1: Ba cô gái thanh niên xung phong có lí tưởng sống cao đẹp, tinh thần dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hi sinh vì nhiệm vụ.

- Họ là những cô gái có lí tưởng sống cao đẹp, thể hiện qua việc họ sẵn sàng rời xa quêhương êm đềm, xa gia đình, tự nguyện vào chiến trường khói lửa Đó là ba cô gái còn rấttrẻ, có tương lai tươi sáng Thế nhưng họ đã lựa chọn con đường chiến đấu để góp sứcmình trong sự nghiệp đánh Mỹ của dân tộc

- Tuy là những cô gái trẻ nhưng họ rất dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hi sinh vì nhiệm

vụ Khi phá bom nổ chậm, dù bị thương, đổ máu nhưng chưa bao giờ họ kêu ca Họ cương

quyết, táo bạo đến nỗi ai cũng phải gờm Chị Thao vẫn thong thả nhai bánh bích quy dùtrên đầu máy bay của địch đang gầm gào Đặc biệt, tinh thần dũng cảm, kiên cường, hếtmình vì nhiệm vụ của họ được nhà văn làm nổi bật qua việc họ phá bom nổ chậm Khungcảnh chiến trường sau trận ném bom của địch “vắng lặng đến phát sợ” và hoang tàn, xơxác Nhiệm vụ của Phương Định là phá quả bom chưa nổ trên đồi Từng hành động, suynghĩ, cảm xúc của cô đều được miêu tả lại một cách cụ thể, chân thực Cô đến gần quảbom, dùng xẻng đào đất dưới quả bom, đặt gói thuốc mìn, châm ngòi, khỏa đất rồi chạy vềchỗ ẩn nấp Lúc phá bom, cô thấy mình àm quá chậm nên tự nhủ phải nhanh lên Cô cónghĩ đến cái chết nhưng là “một cái chết mờ nhạt, không cụ thể” Cái chính là liệu mìn có

nổ, bom có nổ không? Điều đó cho thấy họ đã đặt nhiệm vụ lên trên cả sự sống của mình.Phải có tinh thần dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hi sinh vì nhiệm vụ thì mới có thể thựchiện được công việc đầy nguy hiểm này

Luận cứ 2: Bên cạnh đó, ba cô gái TNXP còn có tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, yêu đời, mơ mộng, nhạy cảm.

- Trong chiến đấu, họ gan góc, kiên cường, dũng cảm còn khi trở về với cuộc sống đờithường, họ là những cô gái hồn nhiên, trong sáng, yêu đời Cả ba cô gái đều rất thích làm

đẹp cho cuộc sống của mình Chị Thao tỉa đôi lông mày nhỏ như cái tăm, áo lót của chị

cái nào cũng thêu chỉ màu Nho thích thêu thùa còn PĐ lại thích ngắm mình trong gương

Họ hay hát và thích hát PĐ thuộc nhiều bài hát, hát rất hay, bịa lời ra mà hát Chị Thao

cũng thích hát dù giọng thì chua, nhạc thì sai bét, chị có đến ba quyển sổ dày chép bài hát.Tiếng hát của họ át tiếng đạn bom nơi chiến trường khốc liệt, giúp họ luôn yêu đời, trẻtrung, sôi nổi dù công việc hết sức căng thẳng, hiểm nguy

- Vẻ đẹp này của họ được bộc lộ rõ nét khi đón cơn mưa đá trên cao điểm Trận mưa đếnbất ngờ khiến họ “vui thích cuống cuồng” Họ reo lên thích thú, nghịch những viên đá nhỏ.Không còn sự khốc liệt của đạn bom, chỉ còn lại “niềm vui con trẻ nở tung ra, say sưa, trànđầy” Cơn mưa đánh thức trong tâm hồn PĐ những hồi ức đẹp đẽ về gia đình, về thànhphố, về tuổi thơ êm đềm Trận mưa đá làm dịu đi không khí của chiến trường, tưới mát tâmhồn cô gái trẻ Có thể nói, nếu cuộc sống chiến đấu căng thẳng, ác liệt bao nhiêu thì cuộcsống đời thường của các cô lại bình yên, êm dịu bấy nhiêu Chính nhờ tâm hồn trong sáng,hồn nhiên, yêu đời, tinh nghịch ấy mà ba cô gái trẻ có thể vượt qua được những khó khăn,khốc liệt của chiến trường Vẻ đẹp tâm hồn ấy giúp các cô cô trở thành những ngôi sao lấplánh trên bầu trời, mặc mưa bom bão đạn

- Đặc biệt nhất là khi thoát hiểm khỏi luỡi hái của tử thần, bị bom vùi, khuôn mặt cònnhem nhuốc, lấm lem bùn đất, chỉ còn hai con mắt lấp lánh mà họ vẫn cứ cười, "hàm răng

trắng xoá" và họ đùa nhau là “những con quỉ mắt đen” Tinh thần lạc quan đã làm nên sức sống bất diệt của những cô gái mở đường Trường Sơn trong những năm đánh M, không có sức mạnh nào có thể huỷ diệt.

Luận cứ 3: Không những thế, ba cô gái TNXP còn gắn bó với nhau bằng tình đồng chí, đồng đội ấm áp, chân thành.

Dù họ là ba cô gái không cùng quê hương, tính cách khác nhau, sở thích cũng khônggiống nhau nhưng họ luôn yêu thương đùm bọc nhau như chị em một nhà Họ hiểu từng cátính và sở thích của nhau, quan tâm săn sóc nhau thật cảm động Khi chị Thao lên cao điểmchưa về, PĐ lo lắng, gắt vào máy khi các anh gọi hỏi Khi Nho bị thương, Định đã lo lắngchăm sóc chăm sóc một đứa em nhỏ: rửa vết thương, tiêm thuốc, pha sữa cho Nho ChịThao vốn mạnh mẽ lại táo bạo lại trở nên lúng túng, nghẹn ngào, đau đớn hơn cả người bịthương Những biểu hiện đó làm chúng ta thực sự xúc động Sự quan tâm của những ngườiđồng đội còn thể hiện qua các chi tiết các anh pháo thủ hay hỏi thăm và viết thư cho PĐ.Những giây phút khó khăn nguy hiểm nhất, Định thường nghĩ tới các anh Những đồng đội

yêu quí đó đã tiếp thêm sức mạnh cho cô hoàn thành nhiệm vụ Có thể nói tình đồng đội

là nguồn động lực to lớn để các cô gái chiến thắng cái chết, chiến thắng gian khổ, hoàn thành công việc khó khăn, nguy hiểm giữ thông đường cho xe chạy, quyết chiến thắng

dù máu tứa ra rất nhiều, vẫn chìa tay xin PĐ mấy viên đá nhỏ lúc gặp cơn mưa đá

- Chị Thao lớn tuổi nhất, là đội trưởng, tỏ ra từng trải, rất cương quyết và táo bạo trongcông việc nhưng lại sợ máu, sợ vắt và mau nước mắt Chị vẫn bình thản, thong thả nhabánh bích quy dù trên đầu là tiếng máy bay trnh sát rè rè trộng lẫn với tiếng phản lực gầmgào Chị hát không hay nhưng thích hát, hay chép bài hát Chị thích làm duyên nên tỉa đôilông mày nhỏ như que tăm, áo lót cái nào cũng thêu chỉ màu Chị vừa có bản lĩnh cứng cỏilại vừa rất dịu dàng, nữ tính

- Còn Phương Định, cô tự kể về mình là một cô gái Hà Nội thích hát, mơ mộng, hay nghĩvẩn vơ, thích ngắm mình trong gương Cô có một chút kiêu kì rất đáng yêu khi được cácanh lính trẻ quan tâm Cô có vẻ bên ngoài trẻ trung, xinh xắn, duyên dáng và tâm hồn trong

sáng, lạc quan, tinh nghịch Khi phá bom, cô bình tĩnh và gan góc đến lạ Mỗi người ai cũng có những nét riêng không thể lẫn vào nhau LMK đã đứng ở cái nhìn tuổi hai mươi để miêu tả rất tinh tế những biểu hiện riêng của từng cô gái khiến chúng ta rất nhớ

=> Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách kể chuyện tự nhiên ở ngôi thứ nhất; tình

huống truyện căng thẳng; khắc họa nhân vật qua ngoại hình, hành động, đặc biệt là miêu tảtâm lí một cách tinh tế, sâu sắc cùng ngôn ngữ kể chuyện sinh động, trẻ trung,… truyện đã

làm nổi bật bức chân dung các cô gái Thanh niên xung phong với những vẻ đẹp đáng quý: trẻ trung, xinh đẹp; trong sáng, hồn nhiên, yêu đời; dũng cảm, hết mình vì nhiệm vụ

và tình đồng đội ấm áp Họ là những ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời, nơi cao điểmTrường Sơn huyền thoại Vẻ đẹp của họ tiêu biểu cho vẻ đẹp của thế hệ trẻ VN trong cuộckháng chiến chống Mỹ cứu nước Lê Minh Khuê đã viết về họ bằng tấm lòng của một nữthanh niên xung phong đã từng sống trong lửa đạn của chiến tranh như thế

KẾT BÀI: (tương tự đề 1)

4 Vẻ đẹp của thế hệ trẻ VN thời đánh Mỹ qua truyện ngắn này

MỞ BÀI: Lê Minh Khuê là nữ thanh niên xung phong có mặt trên tuyến đường Trường

Sơn những năm đánh Mỹ Bà là cây bút sở trường về truyện ngắn với tài năng miêu tả tâm

lí nhân vật sắc sảo, đặc biệt là nhân vật nữ “Những ngôi sao xa xôi” là truyện ngắn nổitiếng của bà, viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn nhữngnăm kháng chiến chống Mỹ Đọc tác phẩm, người đọc khâm phục, tự hào biết bao trước vẻ

đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam thời đánh Mỹ, được tái hiện lại qua hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

(Triển khai như luận điểm 1, đề 3)

Luận điểm 2: Tuy hoàn cảnh sống và chiến đấu hết sức gian khổ, nguy hiểm nhưng ở

họ vẫn ngời sáng những phẩm chất đẹp đẽ khiến ta trân trọng, ngưỡng mộ

Phương Định, Nho và chị Thao là ba cô gái tuổi đời còn rất trẻ Họ tiêu biểu cho thế

hệ trẻ VN, vượt lên hoàn cảnh khốc liệt của chiến tranh, các cô gái đã sống một csống thực

sự có ý nghĩa, với những phẩm chất thật đáng khâm phục

(Triển khai như luận điểm 2, đề 3) Lưu ý: Không triển khai luận điểm về vẻ đẹp riêng của 3 cô gái.

=> Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách kể chuyện tự nhiên ở ngôi thứ nhất; tình

huống truyện căng thẳng; khắc họa nhân vật qua ngoại hình, hành động, đặc biệt là miêu tảtâm lí một cách tinh tế, sâu sắc cùng ngôn ngữ kể chuyện sinh động, trẻ trung,… truyện đã

làm nổi bật vẻ đẹp của thế hệ trẻ VN thời đánh Mỹ qua qua hình ảnh các cô gái Thanh

niên xung phong: trẻ trung, xinh đẹp; trong sáng, hồn nhiên, yêu đời; dũng cảm, hết mình

vì nhiệm vụ và tình đồng đội ấm áp Họ là những ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời, nơituyến dường Trường Sơn huyền thoại năm xưa Những cô thanh niên xung phong trong tácphẩm cùng với các chiến sĩ trong "Bài thơ về tiểu đội xe không kính", "Mảnh trăng cuốirừng",… chính là thế hệ trẻ VN đã làm nên dáng đứng của dân tộc VN thời đại chống Mĩthật đáng tự hào

KẾT BÀI: Chiến tranh đã lùi xa nhưng những dư âm về thế hệ trẻ VN thời chống Mĩ còn

vang mãi trong lòng mọi thế hệ với niềm tự hào khôn tả Đọc những tác phẩm văn học thời

kì này, ta như đc sống lại với huyền thoại Trường Sơn năm xưa, sống lại thời hoa lửa tuổihai mươi dông bão kiêu hùng của dân tộc để ta biết trân trọng, giữ gìn cuộc sống yên bình,hạnh phúc hôm nay

5 Cảm nhận/ phân tích hình ảnh 3 cô gái TNXP trong đoạn trích sau: (trang 115, 116)

- Thế nào, chuẩn bị thôi chứ?

- Cái gì? Tôi giật mình Từ nãy đến gì tôi vẫn hát Hát và nghĩ vớ vẩn.

Nho cuộn tròn cái gối, cất nhanh vào túi Chị Thao nhìn ra cửa hang Quả thật, máy bay trinh sát Cuộc sống ở đây đã dạy cho chúng tôi thế nào là sự im lặng Sự im lặng từ sáng đến giờ không bình thường Cái không bình thường đó đang đến Tiếng máy bay trinh sát rè rè Phản lực gầm gào lao theo sau Hai thứ tiếng đó trộn lẫn vào nhau, rót vào tai con người một cảm giác khó chịu và căng thẳng.

- Sắp đấy! Nho quay lưng lại chúng tôi, chụp cái mũ sắt lên đầu Chị Thao móc bánh bích quy trong túi, thong thả nhai Những khi biết rằng cái sắp tới sẽ không êm ả thì chị tỏ ra bình tĩnh đến phát bực Nhưng thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tái mét Áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu Chị lại tỉa đôi lông mày của mình, tỉa nhỏ như cái tăm Nhưng trong công việc ai cũng gờm chị: cương quyết, táo bạo.

Những cái xảy ra hàng ngày: máy bay rít, bom nổ Nổ trên cao điểm, cách cái hang này khoảng 300 mét Đất dưới chân chúng tôi rung Mấy cái khăn mặt mắc ở dây cũng rung Tất cả, như lên cơn sốt Khói lên, và cửa hang bị che lấp Không thấy mây và bầu trời đâu nữa.

Chị Thao cầm cái thước trên tay tôi, nuốt nốt miếng bích quy ngon lành: “Định ở nhà Lần này nó bỏ ít, hai đứa đi cũng đủ”, rồi kéo tay áo Nho, vác xẻng lên và đi ra cửa.

Tôi không cãi chị Quyền hạn phân công là ở chị Thời gian bắt đầu căng lên Trí não tôi cũng không thua Những gì đã qua, những gì sắp tới… không đáng kể nữa Có gì lí thú đâu, nếu các bạn tôi không quay về? Điện thoại réo Đại đội trưởng hỏi tình hình Tôi nói như gắt vào máy:

- Trinh sát chưa về!

MỞ BÀI: Lê Minh Khuê là nữ thanh niên xung phong có mặt trên tuyến đường Trường

Sơn những năm đánh Mỹ Bà là cây bút sở trường về truyện ngắn với tài năng miêu tả tâm

lí nhân vật sắc sảo, đặc biệt là nhân vật nữ “Những ngôi sao xa xôi” là truyện ngắn nổitiếng của bà, viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn nhữngnăm kháng chiến chống Mỹ Đọc tác phẩm, người đọc khâm phục và yêu mến trước hình

ảnh ba cô gái thanh niên xung phong đi mở đường, đặc biệt là trong tình huống phá bom

THÂN BÀI:

Khái quát: Ba cô gái THXP là những nhân vật chính, góp phần làm nổi bật chủ đề tư

tưởng của truyện Họ là những cô gái có lí tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng rời xa quê hương

xa gia đình, tự nguyện vào chiến trường khói lửa Họ sống dưới chân cao điểm, giữa mộtvùng trọng điểm ác liệt trên con đường Trường Sơn Công việc của họ đo khối lượng đấtkhi địch ném bom, đếm và phá bom nổ chậm Hiện thực cuộc chiến tranh được tái hiện vôcùng ác liệt và tàn khốc qua hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cô gái ở tuổi đôi mươigiữa rừng

Luận điểm 1: Trước hết, đặt ba cô gái vào tình huống phá bom, ta cảm nhận được những khó khăn, gian khổ, hiểm nguy nơi chiến trường khói lửa mà các cô phải trải qua.

- Hiện lên trong đoạn truyện là những âm thanh ghê rợn, dữ dội: “Tiếng máy bay trinh

sát rè rè Phản lực gầm gào lao theo sau Hai thứ tiếng đó đó trộn lẫn vào nhau, rót vào taicon người một cảm giác khó chịu và căng thẳng” Âm thanh ấy đã diễn tả một cách ấntượng sự khốc liệt của chiến trường Đó là âm thanh của sự hủy diệt Là thứ âm thanh màmỗi ngày ba cô gái đều phải nghe, đến nỗi chị Thao vẫn có thể thong thả nhai bánh bíchquy dù thứ âm thanh ấy đang gầm rú trên đầu

- Cuộc sống hàng ngày của ba cô gái là đối diện với bom rơi, đạn nổ: “Đất dưới chân

chúng tôi rung Mấy cái khăn mặt mắc ở dây cũng rung Tất cả, như lên cơn sốt Khói lên,

và cửa hang bị che lấp Không thấy mây và bầu trời đâu nữa” Sau mỗi đợt ném bom củađịch, tất cả đều như bị hủy diệt, không còn thấy dấu hiệu của sự sống Những sinh hoạt đờithường đều bị đảo lộn, bị xới tung bởi bom đạn Những câu văn chân thực, sinh động ấy đãtái hiện lại một thời mưa bom bão đạn nơi tuyến đường Trường Sơn thời đánh Mỹ Giữakhung cảnh chết chóc, hủy diệt ấy có ba cô gái trẻ đang ngày đêm bám trụ để thông đườngcho xe vào tiền tuyến miền Nam

Luận điểm 2: Giữa không gian chiến trường ác liệt, hiểm nguy ấy, ba cô gái THXP ngời sáng lên những vẻ đẹp tâm hồn khiến ta trân trọng, ngưỡng mộ.

Luận cứ 1: Đó là vẻ đẹp của lòng dũng cảm, kiên cường, hết mình vì nhiệm vụ

- Nhận thấy những chuyển biến khác thường của chiến trường, các cô gái THXO nhanhchóng xác nhận nhiệm vụ của mình: “Nho cuộn tròn cái gối, cất nhanh vào túi Chị Thaonhìn ra cửa hang Quả thật, máy bay trinh sát” Ngày nào cũng đối diện với cảnh ném bomcủa địch nên họ rất nhạy cảm với sự im lặng bất thường trước mỗi lần chúng ném bom:

“Cuộc sống ở đây đã dạy cho chúng tôi thế nào là sự im lặng Sự im lặng từ sáng đến giờkhông bình thường Cái không bình thường đó đang đến” Các cô nhanh chóng, gấp gáp đểvào nhiệm vụ

- Trước những âm thanh ghê rợn của máy bay trinh sát, máy bay phản lực, trước sự chuẩn

bị cho một đợt ném bom điên cuống nữa của địch, các cô vẫn bình thản đến lạ thường ChịThao vẫn móc bánh bích quy trong túi, thong thả nhai dù biết “cái sắp tới sẽ không yên ả”

Đó không chỉ là cái “bình tĩnh đến phát bực” mà còn là sự kiên cường, dũng cảm, là tinhthần thép trước những khó khăn, khốc liệt của chiến trường Các cô phân công nhiệm vụrất mau lẹ: “Định ở nhà Lần này nó bỏ ít, hai đứa đi cũng đủ” Hành động của họ cũng thậtnhanh gọn: “vác xẻng lên và đi ra cửa” Dẫu các cô biết cái đang chờ đợi mình ngoài kia là

sự chết chóc, hi sinh nhưng các cô vẫn bình thản, kiên cường đón nhận Không một chút sợ

hãi, không chút do dự, chạnh lòng Ai nấy đều hối hả, gấp gáp, khẩn trương để làm nhiệm

vụ Với các cô, việc hoàn thành nhiệm vụ quan trọng hơn cả sự sống của mình Chính nhờtinh thần trách nhiệm cao, lòng dũng cảm, kiên cường ấy của các cô gái TNXP mà conđường Trường Sơn không thể nào bị hủy diệt

Luận cứ 2: Không những thế, đoạn truyện còn cho ta thấy được tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, yêu đời, lạc quan của ba cô gái trẻ giữa khung cảnh chiến trường đầy gian khổ, hiểm nguy.

- Ở một nơi mà sự sống gần như bị hủy diệt, chỉ có tiếng máy bay gầm gào và tiếng nổ đếnváng óc của bom đạn mà ba cô gái trẻ vẫn luôn giữ được sự hồn nhiên, trong sáng, tinhthần lạc quan, yêu đời phơi phới Các cô vẫn hát trong khoảnh khắc im lặng đáng sợ trướctrận thả bom của địch Tiếng hát trong trẻo vang lên giữa chiến trường, át đi những thứ âmthanh ghê rợn Tiếng hát cất lên từ những tâm hồn yêu đời, lạc quan của những cô gái trẻ

- Mỗi ngày đều đối mặt với bom rơi đạn nổ nhưng tâm hồn các cô vẫn không cha cứng,khô cằn Mỗi cô một tính cách nhưng đều thích làm làm đẹp cho mình Chị Thao thích tỉađôi lông mày của mình nhỏ như cái tăm, áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu Thú vịhơn khi chị Thao kiên cường trước bom đạn là thế nhưng “thấy máu, thấy vắt là chị nhắmmắt lại, mặt tái mét” Tâm hồn trong sáng, hồn nhiên ấy khiến các cô trở thành những bônghoa rạng ngời trên cao điểm, thành những ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời đêm giữachiến trường khốc liệt Các cô chứng minh rằng: Đạn bom kẻ thù có thể hủy diệt đi mọithứ nhưng không bao giờ có thể hủy diệt được tâm hồn đẹp đẽ của những cô gái mở đườngtrên con đường huyền thoại năm xưa

Luận cứ 3: Cuối cùng, đoạn truyện còn khiến ta cảm động trước tình đồng chí, đồng đội ấm áp, chân thành của ba cô gái TNXP.

Nơi cao điểm Trường Sơn ác liệt, chỉ có ba cô gái trẻ nhưng cuộc sống của họ luônvui tươi, ấm áp, sôi nổi bởi các cô đã sống với nhau bằng tất cả tình cảm yêu thương chânthành nhất Các cô sát cánh bên nhau cùng làm nhiệm vụ Các cô lo lắng cho nhau mà quên

đi chính bản thân mình Khi hai người đồng đội lên cao điểm chưa về, PĐ đã lo lắng đếncăng thẳng: “Thời gian bắt đầu căng lên Trí não tôi cũng không thua Những gì đã qua,những gì sắp tới… không đáng kể nữa” Họ đã gắn bó với nhau bằng tình chị em thân thiết,bằng tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng Sự an nguy của đồng đội trở thành mối lo lớnnhất PĐ đã nói như gắt vào máy với đại đội trưởng khi đồng đội chưa trở về bởi “có gì líthú đâu, nếu các bạn tôi không quay về?” Chiến tranh lấy đi tuổi thanh xuân đẹp đẽ củacác cô gái trẻ nhưng cũng trả lại cho họ một thứ tình cảm vô cùng thiêng liêng: tình đồng

chí, đồng đội Có thể nói tình đồng đội là nguồn động lực to lớn để các cô gái chiến thắng cái chết, chiến thắng gian khổ, hoàn thành công việc khó khăn, nguy hiểm giữ thông đường cho xe chạy, quyết chiến thắng kẻ thù xâm lược.

=> Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách kể chuyện tự nhiên ở ngôi thứ nhất; tình

huống truyện căng thẳng; khắc họa nhân vật qua ngoại hình, hành động, đặc biệt là miêu tảtâm lí một cách tinh tế, sâu sắc cùng ngôn ngữ kể chuyện sinh động, trẻ trung,… đoạntruyện đã làm nổi bật vẻ đẹp của các cô gái Thanh niên xung phong lúc làm nhiệm vụ:trong sáng, hồn nhiên, yêu đời; dũng cảm, hết mình vì nhiệm vụ và tình đồng đội ấm áp

Họ là những ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời, nơi tuyến dường Trường Sơn huyềnthoại năm xưa Vẻ đẹp của họ cũng chính là vẻ đẹp của thế hệ trẻ VN thời đánh Mỹ.

KẾT BÀI: Đoạn truyện đã góp phần làm nên sự thành công cho truyện ngắn “Những

ngôi sao xa xôi”, in đậm dấu ấn trong lòng người đọc về hình ảnh của những cô gái thanhniên xung phong mở đường trên con đường Trương Sơn huyền thoại “Những ngôi sao xaxôi” của nhà vưn – chiến sĩ Lê Minh Khuê đã cho sống lại những năm tháng hào hùng, mộtthời giông bão, kiêu hùng của dân tộc để ta biết trân trọng, giữ gìn cuộc sống yên bình,hạnh phúc hôm nay

6 Phân tích/ cảm nhận đoạn truyện sau: (trang 118-119, sau khi PĐ phá bom, Nho bị

thương)

Tôi phủi áo, căng mắt nhìn qua khói và chạy theo chị Thao Muốn xuống chờ Nho

để đi về hang, chị Thao phải qua chỗ tôi Chị cười, răng trắng, vết sẹo bóng lên, mảnh dù bay trên lưng, chị lao lên trước tôi Gió cố tình giật mảnh dù trên lưng chị, nhưng không giật nổi.

Chị Thao vấp ngã, tôi đỡ chị Nhưng chị vùng ra, mắt mở to, mờ trắng đi như không còn sự sống Sao vậy? Tôi không hiểu Chị kéo luôn tay tôi, sà xuống mô đất Vâng, một

mô đất nhỏ, hơi dài, phủ đầy thuốc bom màu xám.

- Nho, bị thương ở chỗ nào? Bị ở đâu, em?

Chị nghẹn ngào, không nước mắt Tôi moi đất, bế Nho đặt lên đùi mình Máu túa ra

từ cánh tay Nho, túa ra, ngấm vào đất Nó không giống cái que kem trắng của tôi khi nãy nữa Da xanh đi, mắt nhắm nghiền, quần áo đầy bụi Quả bom tung lên và nổ trên không Hầm nó nấp bị sập.

Thế đấy!

Tôi rửa cho Nho bằng nước đun sôi trên bếp than Bông băng trắng Vết thương không sâu lắm, vào phần mềm Nhưng vì bom nổ gần, Nho bị choáng Tôi tiêm cho Nho Nho lim dim mắt, dễ chịu, có lẽ không đau lắm Chị Thao luẩn quẩn bên ngoài, lúng túng như chẳng biết làm gì mà lại rất cần được làm việc Chị ấy sợ máu.

- Gọi điện về cho đơn vị nhé!

Chị Thao lại gần khi Nho đã nằm tinh tươm, sạch sẽ trên chiếc giường ghép bằng những thanh gỗ to.

- Không chết đâu Đơn vị đang làm đường kia ma Việc gì phải khiến cho nhiều người lo lắng Ơ cái bà này! Sao bà cứ cuống quýt lên vậy?

- Thường thế, người ngoài cảm thấy đau hơn người bị thương mà.

Chị Thao quay mặt ra cửa hang, lại uống nước trong bi đông Nho gác một tay lên mặt Nó cũng biết bây giờ không nên uống nước Tôi pha sữa cho nó trong cái ca sắt.

- Cho nhiều đường vào Pha đặc! – Chị Thao bảo.

Uống sữa xong Nho ngủ Máy bay trinh sát vẫn nạo vét sự yên lặng của núi rừng Chị Thao dựa vào tường, hai tay quàng sau gáy, không nhìn tôi.

- Hát đi, Phương Định, mày thích bài gì nhất, hát đi.

MỞ BÀI: Lê Minh Khuê là nữ thanh niên xung phong có mặt trên tuyến đường Trường

Sơn những năm đánh Mỹ Bà là cây bút sở trường về truyện ngắn với tài năng miêu tả tâm

lí nhân vật sắc sảo, đặc biệt là nhân vật nữ “Những ngôi sao xa xôi” là truyện ngắn nổitiếng của bà, viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn nhữngnăm kháng chiến chống Mỹ Đọc tác phẩm, người đọc khâm phục và yêu mến trước hình

ảnh ba cô gái thanh niên xung phong, đặc biệt là trong tình huống Nho bị thương khi phá bom

THÂN BÀI:

Khái quát: Ba cô gái THXP là những nhân vật chính, góp phần làm nổi bật chủ đề tư

tưởng của truyện Họ là những cô gái có lí tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng rời xa quê hương

xa gia đình, tự nguyện vào chiến trường khói lửa Họ sống dưới chân cao điểm, giữa mộtvùng trọng điểm ác liệt trên con đường Trường Sơn Công việc của họ đo khối lượng đấtkhi địch ném bom, đếm và phá bom nổ chậm Hiện thực cuộc chiến tranh được tái hiện vôcùng ác liệt và tàn khốc qua hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cô gái ở tuổi đôi mươigiữa rừng

Luận điểm 1: Trước hết, đặt ba cô gái vào tình huống phá bom khiến Nho bị thương,

ta cảm nhận được những khó khăn, gian khổ, hiểm nguy nơi chiến trường khói lửa

mà các cô phải trải qua.

- Không gian chiến trường sau đợt ném bom của địch thật hoang tàn, xơ xác Chỉ với

“một mô đất nhỏ, hơi dài, phủ đầy thuốc bom màu xám” cũng đủ giúp ta hình dung được

sự khốc liệt nơi đây Tất cả như bị hủy diệt đến mức không còn sự sống Thế mà trên trời

“máy bay trinh sát vẫn nạo vét sự yên lặng của núi rừng” Cái âm thanh ghê rợn ấy trởthành âm thanh thường trực nơi cao điểm mà các cô đang sống

- Sống giữa cao điểm ác liệt ấy, làm công việc nguy hiểm ấy, sự đổ máu là không tránhkhỏi Sau lần phá bom nổ chậm này, Nho đã bị thương: “Máu túa ra từ cánh tay Nho, túa

ra, ngấm vào đất” Những câu văn chân thực, được kể bởi một chính là hiện thực đauthương, mất mát về những năm tháng chiến tranh mà dân tộc ta phải hứng chịu bởi bomđạn kẻ thù

Luận điểm 2: Giữa không gian chiến trường ác liệt, hiểm nguy ấy, ba cô gái THXP ngời sáng lên những vẻ đẹp tâm hồn khiến ta trân trọng, ngưỡng mộ.

Luận cứ 1: Đó là vẻ đẹp của lòng dũng cảm, kiên cường, hết mình vì nhiệm vụ

- Công việc của các cô là trinh sát mặt đường Mỗi đợt ném bom của địch, các cô phải chạylên cao điểm giữa ban ngày để do khối lượng đất đá, đếm bom và phá bom nổ chậm Côngviệc gian khổ, biết sẽ hi sinh, mất mát nhưng các cô gái trẻ ấy vẫn sẵn sàng đón nhận Saulần phá bom này, Nho đã bị thương Quả bom tung lên và nổ trên không khiến hầm nơiNho ẩn nấp bị sập Nho bị đất vùi, cánh tay bị thương, “da xanh đi, mắt nhắm nghiền, quần

áo đầy bụi”, không còn là que kem trắng mát lành lúc trước nữa

- Dù bị thương nhưng Nho vẫn không hề kêu ca, than vãn Mặc chị Thao và PĐ hết sức lolắng, căng thẳng, Nho vẫn bình thản: “- - Không chết đâu Đơn vị đang làm đường kia mà.Việc gì phải khiến cho nhiều người lo lắng Ơ cái bà này! Sao bà cứ cuống quýt lên vậy?”.

Cô xem vết thương của mình là không có gì, không đáng phải bận tâm Cái mà cô quantâm là “đơn vị đang làm đường kia mà” Với các cô, việc hoàn thành nhiệm vụ quan trọnghơn cả sự sống của mình Chính nhờ tinh thần trách nhiệm cao, lòng dũng cảm, kiên cường

ấy của các cô gái TNXP mà con đường Trường Sơn không thể nào bị hủy diệt Phải có lòng dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hi sinh vì nhiệm vụ thì các cô mới có thể làm được công việc đầy gian khổ, hiểm nguy này

Luận cứ 2: Không những thế, đoạn truyện còn cho ta thấy được tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, yêu đời, lạc quan của ba cô gái trẻ giữa khung cảnh chiến trường đầy gian khổ, hiểm nguy.

- Ở một nơi mà sự sống gần như bị hủy diệt, chỉ có tiếng máy bay gầm gào và tiếng nổ đếnváng óc của bom đạn mà ba cô gái trẻ vẫn luôn giữ được sự hồn nhiên, trong sáng, tinhthần lạc quan, yêu đời phơi phới Đối diện với thần chết đang lẩn trong ruột những quảbom, các cô vẫn tếu táo, đùa vui Dù gương mặt lấm lem bụi vì bị bom vùi lấp, các cô vẫn

nở nụ cười, “răng trắng, vết sẹo bóng lên” Các cô vẫn hát trong trong tiếng máy bay gầm

gào Sau khi xử lí vết thương cho Nho, chị Thao vẫn bảo PĐ: “- Hát đi, Phương Định, màythích bài gì nhất, hát đi” trong khi “máy bay trinh sát vẫn nạo vét sự yên lặng của núirừng” Tiếng hát trong trẻo vang lên giữa chiến trường, át đi những thứ âm thanh ghê rợn.Tiếng hát cất lên từ những tâm hồn yêu đời, lạc quan của những cô gái trẻ Tâm hồn trongsánglạc quan, yêu đời ấy khiến các cô trở thành những bông hoa rạng ngời trên cao điểm,thành những ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời đêm giữa chiến trường khốc liệt Các côchứng minh rằng: Đạn bom kẻ thù có thể hủy diệt đi mọi thứ nhưng không bao giờ có thểhủy diệt được tâm hồn đẹp đẽ của những cô gái mở đường trên con đường huyền thoại nămxưa

Luận cứ 3: Cuối cùng, đoạn truyện còn khiến ta cảm động trước tình đồng chí, đồng đội ấm áp, chân thành của ba cô gái TNXP.

Nơi cao điểm Trường Sơn ác liệt, chỉ có ba cô gái trẻ nhưng cuộc sống của họ luônvui tươi, ấm áp, sôi nổi bởi các cô đã sống với nhau bằng tất cả tình cảm yêu thương chânthành nhất Các cô sát cánh bên nhau cùng làm nhiệm vụ Các cô lo lắng cho nhau mà quên

đi chính bản thân mình Sau khi phá hai quả bom nổ chậm, Nho bị thương Chị Thao và Phương Định đều hết sức lo lắng cho Nho Chị Thao hốt hoảng hỏi han tình hình củaNho, rồi “nghẹ ngào, không nước mắt” Vốn sợ máu nên chị Thao chỉ biết “luẩn quẩn bênngoài, lúng túng như chẳng biết làm gì mà lại rất cần được làm việc” Người đọc thấu hiểuđược nỗi lòng của chị Thao lúc này Nỗi lòng của một người đội trưởng chứng kiến đồngđội của mình bị thương khi làm nhiệm vụ, nỗi lòng của một người chị cả lo lắng cho đứa

em út của mình Lúc này, chị Thao còn thấy đau đớn hơn cả người bị thương là Nho Còn

Phương Định, cô chăm sóc tận tình khi Nho bị thương Cô moi đất, bế Nho đặt lên đùi

mình, rửa cho Nho bằng nước đun sôi, tiêm thuốc và pha sữa cho Nho Cô lại còn nhặtviên đá nhỏ từ trận mưa đá bất ngờ đặt vào tay Nho nữa Đó như thể là sự quan tâm, lolắng, săn sóc của người thân ruột thịt vậy Chiến tranh lấy đi tuổi thanh xuân đẹp đẽ củacác cô gái trẻ nhưng cũng trả lại cho họ một thứ tình cảm vô cùng thiêng liêng: tình đồng

chí, đồng đội Có thể nói tình đồng đội là nguồn động lực to lớn để các cô gái chiến thắng cái chết, chiến thắng gian khổ, hoàn thành công việc khó khăn, nguy hiểm giữ thông đường cho xe chạy, quyết chiến thắng kẻ thù xâm lược.

=> Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách kể chuyện tự nhiên ở ngôi thứ nhất; tình

huống truyện căng thẳng; khắc họa nhân vật qua ngoại hình, hành động, đặc biệt là miêu tảtâm lí một cách tinh tế, sâu sắc cùng ngôn ngữ kể chuyện sinh động, trẻ trung,… đoạntruyện đã làm nổi bật vẻ đẹp của các cô gái Thanh niên xung phong trong tình huống

Nho bị thương: trong sáng, hồn nhiên, yêu đời; dũng cảm, hết mình vì nhiệm vụ và tình

đồng đội ấm áp Họ là những ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời, nơi tuyến dườngTrường Sơn huyền thoại năm xưa Vẻ đẹp của họ cũng chính là vẻ đẹp của thế hệ trẻ VNthời đánh Mỹ

KẾT BÀI: Đoạn truyện đã góp phần làm nên sự thành công cho truyện ngắn “Những

ngôi sao xa xôi”, in đậm dấu ấn trong lòng người đọc về hình ảnh của những cô gái thanhniên xung phong mở đường trên con đường Trương Sơn huyền thoại “Những ngôi sao xaxôi” của nhà văn – chiến sĩ Lê Minh Khuê đã cho sống lại những năm tháng hào hùng, mộtthời giông bão, kiêu hùng của dân tộc để ta biết trân trọng, giữ gìn cuộc sống yên bình,hạnh phúc hôm nay

7 Phân tích/ cảm nhận đoạn truyện sau: (phần đầu văn bản)

Chúng tôi có ba người Ba cô gái Chúng tôi ở trong một hang dưới chân cao điểm Con đường qua trước hang, kéo lên đồi, đi đến đâu đó, xa! Đường bị đánh lở loét, màu đất

đỏ, trắng lẫn lộn Hai bên đường không có lá xanh Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy Những cây nhiều rễ nằm lăn lóc Những trảng đá to Một vài cái thùng xăng hoặc thành ô tô méo mó, han gỉ nằm trong đất.

Việc của chúng tôi là ngồi đây Khi có bom nổ thì chạy lên, đo khối lượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom Người ta gọi chúng tôi là tổ trinh sát mặt đường Cái tên gọi sự khát khao làm nên những kì tích anh hùng Do đó, công việc cũng chẳng đơn giản Chúng tôi bị bom vùi luôn Có khi bò trên cao điểm về chỉ thấy hai con mắt lấp lánh Cười thì hàm răng lóa lên khuôn mặt nhem nhuốc Những lúc đó, chúng tôi goi nhau là “những con quỷ mắt đen’.

Đơn vị chăm chúng tôi ra trò Có gì lại bảo “Để cho bọn trinh sát, chúng nó ở trên

có nhiều quả bom chưa nổ Có thể nổ ngay bây giờ, có thể chốc nữa Nhưng nhất định sẽ nổ… Rồi khi xong việc, quay lại nhìn cảnh đoạn đường một lần nữa, thở phào, chạy về hang Bên ngoài nóng trên 30 độ, chui vào hang là sà ngay đến một thế giới khác Cái mát

lạnh làm toàn thân run lên đột ngột Rồi ngửa cổ uống nước, trong ca hay trong bi đông Nước suối pha đường Xong thì nằm dài trên nền ẩm, lười biếng nheo mắt nghe ca nhạc từ cái đài bán dẫn nhỏ mà lúc nào cũng có pin đầy đủ Có thể nghe, có thể nghĩ lung tung… hình như ta sắp mở chiến dịch lớn Đêm nào xe cũng nườm nượp ngoài đường Ban đêm chúng tôi được ngủ Nhưng mấy đêm nay thì chịu Đứa nào cũng leo tót lên trọng điểm, cầm xẻng xúc, nói vài câu buồn cười với một anh lái xe nào đó Vui Chỉ khổ đứa phải trực máy điện thoại trong hang.

MỞ BÀI: Lê Minh Khuê là nữ thanh niên xung phong có mặt trên tuyến đường Trường

Sơn những năm đánh Mỹ Bà là cây bút sở trường về truyện ngắn với tài năng miêu tả tâm

lí nhân vật sắc sảo, đặc biệt là nhân vật nữ “Những ngôi sao xa xôi” là truyện ngắn nổitiếng của bà, viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn nhữngnăm kháng chiến chống Mỹ Đọc tác phẩm, người đọc khâm phục và yêu mến trước hình

ảnh ba cô gái thanh niên xung phong, đặc biệt là ở những trang truyện mở đầu kể về cuộc sống và công việc của họ

THÂN BÀI:

Khái quát: Ba cô gái THXP là những nhân vật chính, góp phần làm nổi bật chủ đề tư

tưởng của truyện Họ là những cô gái có lí tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng rời xa quê hương

xa gia đình, tự nguyện vào chiến trường khói lửa Hiện thực cuộc chiến tranh được tái hiện

vô cùng ác liệt và tàn khốc qua hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cô gái ở tuổi đôi mươigiữa rừng

Luận điểm 1: Trước hết, đoạn truyện giúp ta cảm nhận được những khó khăn, gian khổ, hiểm nguy nơi chiến trường khói lửa mà các cô phải trải qua.

- Hoàn cảnh sống của họ rất đặc biệt Ba cô gái thanh niên xung phong sống dưới chân

cao điểm, giữa một vùng trọng điểm ác liệt trên con đường Trường Sơn Nơi đây tất cả gầnnhư bị hủy diệt, không còn sự sống Họ sống trong một cái hang, dưới chân cao điểm.Trước hang là con đường đi qua Con đường đó “bị đánh lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn.Hai bên đường không có lá xanh Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy Những câynhiều rễ nằm lăn lóc Những trảng đá to Một vài cái thùng xăng hoặc thành ô tô méo mó,han gỉ nằm trong đất” Ngòi bút miêu tả chân thực, sinh động của LMK đã tái hiện lại cảmột không gian chiến trường đầy khốc liệt, dữ dội

- Công việc của họ vô cùng nguy hiểm Họ là tổ trinh sát mặt đường: “Khi có bom nổ thì

chạy lên, đo khối lượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom”.Cái chết ngày đêm rình rập bởi “thần chết lẩn trong ruột những quả bom” Công việc nguyhiểm ấy khiến họ luôn ở trong trạng thái “thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cảnhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ” Đổ máu, hsinh là điều tất yếu Hiện thực cuộc chiến tranh được tái hiện vô cùng ác liệt và tàn khốcqua hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cô gái ở tuổi đôi mươi giữa rừng

Luận điểm 2: Giữa không gian chiến trường ác liệt, hiểm nguy ấy, ba cô gái THXP ngời sáng lên những vẻ đẹp tâm hồn khiến ta trân trọng, ngưỡng mộ.

Luận cứ 1: Đó là vẻ đẹp của lòng dũng cảm, kiên cường, hết mình vì nhiệm vụ

- Công việc của các cô là trinh sát mặt đường Mỗi đợt ném bom của địch, các cô phải chạylên cao điểm giữa ban ngày để do khối lượng đất đá, đếm bom và phá bom nổ chậm Côngviệc gian khổ, biết sẽ hi sinh, mất mát nhưng các cô gái trẻ ấy vẫn sẵn sàng đón nhận.

- Để hoàn thành nhiệm vụ, các cô “bị bom vùi luôn Có khi bò trên cao điểm về chỉ thấyhai con mắt lấp lánh” Việc chạy trên cao điểm vào ban ngày không phải là chuyện chơi.Những quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào, cướp đi sinh mạng các cô gái trẻ Và quảthật, các cô đa nhiều lần đổ máu: “Tôi bây giờ còn một vết thương chưa lành miệng ở đùi”

Để con đường huyết mạch được thông suốt cho những chuyến xe vào mặt trận, các cô gáiTNXP phải trải qua bao đau thương, đổ máu Với các cô, việc hoàn thành nhiệm vụ quantrọng hơn cả sự sống của mình Chính nhờ tinh thần trách nhiệm cao, lòng dũng cảm, kiên

cường ấy của các cô gái TNXP mà con đường Trường Sơn không thể nào bị hủy diệt Phải

có lòng dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hi sinh vì nhiệm vụ thì các cô mới có thể làm được công việc đầy gian khổ, hiểm nguy này

Luận cứ 2: Không những thế, đoạn truyện còn cho ta thấy được tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, yêu đời, lạc quan của ba cô gái trẻ giữa khung cảnh chiến trường đầy gian khổ, hiểm nguy.

- Ở một nơi mà sự sống gần như bị hủy diệt, chỉ có tiếng máy bay gầm gào và tiếng nổ đếnváng óc của bom đạn mà ba cô gái trẻ vẫn luôn giữ được sự hồn nhiên, trong sáng, tinhthần lạc quan, yêu đời phơi phới Đối diện với thần chết đang lẩn trong ruột những quảbom, các cô vẫn tếu táo, đùa vui Dù gương mặt lấm lem bụi vì bị bom vùi lấp, các cô vẫn

nở nụ cười: “Có khi bò trên cao điểm về chỉ thấy hai con mắt lấp lánh Cười thì hàm răng

lóa lên khuôn mặt nhem nhuốc” Gương mặt lấm lem bụi đất, họ tếu táo, đùa vui, gọi nhau

là “những con quỷ mắt đen” Bom đạn ác liệt không ngăn được tinh thần lạc quan, yêu đờicủa các cô gái trẻ

- Làm nhiệm vụ nơi cao điểm khốc liệt, dưới cá nóng trên 30 độ, nhưng các cô luôn giữđược cho mình tâm hồn mình sự thư thái, mộng mơ Lúc được nghỉ ngơi, “chui vào hang là

sà ngay đến một thế giới khác” Lúc đó, các cô sẽ “ngửa cổ uống nước, trong ca hay trong

bi đông Nước suối pha đường Xong thì nằm dài trên nền ẩm, lười biếng nheo mắt nghe canhạc từ cái đài bán dẫn nhỏ mà lúc nào cũng có pin đầy đủ Có thể nghe, có thể nghĩ lungtung…” Các cô gái vẫn bình thản đón nhận những phút giây êm đêm, bình dị ấy như chưatừng có đổ máu, hi sinh Tâm hồn trong sáng lạc quan, yêu đời ấy khiến các cô trở thànhnhững bông hoa rạng ngời trên cao điểm, thành những ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầutrời đêm giữa chiến trường khốc liệt Các cô chứng minh rằng: Đạn bom kẻ thù có thể hủydiệt đi mọi thứ nhưng không bao giờ có thể hủy diệt được tâm hồn đẹp đẽ của những cô gái

mở đường trên con đường huyền thoại năm xưa

Luận cứ 3: Cuối cùng, đoạn truyện còn khiến ta cảm động trước tình đồng chí, đồng đội ấm áp, chân thành của ba cô gái TNXP.

Nơi cao điểm Trường Sơn ác liệt, chỉ có ba cô gái trẻ nhưng cuộc sống của họ luônvui tươi, ấm áp, sôi nổi bởi các cô đã sống với nhau bằng tất cả tình cảm yêu thương chânthành nhất Các cô sát cánh bên nhau cùng làm nhiệm vụ Các cô lo lắng cho nhau mà quên

đi chính bản thân mình Họ cùng đùa vui tếu táo để quên đi những khốc liệt, hiểm nguy,cùng nằm dài nghe nhạc,… Họ cùng lắng nghe tin tức “hình như ta sắp mở chiến dịch lớn”

Họ tìm thấy nhau, gắn bó với nhau bằng thứ tình cảm thân thương Chiến tranh lấy đi tuổithanh xuân đẹp đẽ của các cô gái trẻ nhưng cũng trả lại cho họ một thứ tình cảm vô cùng

thiêng liêng: tình đồng chí, đồng đội Có thể nói tình đồng đội là nguồn động lực to lớn

để các cô gái chiến thắng cái chết, chiến thắng gian khổ, hoàn thành công việc khó khăn, nguy hiểm giữ thông đường cho xe chạy, quyết chiến thắng kẻ thù xâm lược.

=> Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách kể chuyện tự nhiên ở ngôi thứ nhất; tình

huống truyện căng thẳng; khắc họa nhân vật qua ngoại hình, hành động, đặc biệt là miêu tảtâm lí một cách tinh tế, sâu sắc cùng ngôn ngữ kể chuyện sinh động, trẻ trung,… đoạntruyện đã làm nổi bật vẻ đẹp của các cô gái Thanh niên xung phong: trong sáng, hồnnhiên, yêu đời; dũng cảm, hết mình vì nhiệm vụ và tình đồng đội ấm áp Họ là những ngôisao xa xôi lấp lánh trên bầu trời, nơi tuyến đường Trường Sơn huyền thoại năm xưa Vẻđẹp của họ cũng chính là vẻ đẹp của thế hệ trẻ VN thời đánh Mỹ

KẾT BÀI: Đoạn truyện đã góp phần làm nên sự thành công cho truyện ngắn “Những

ngôi sao xa xôi”, in đậm dấu ấn trong lòng người đọc về hình ảnh của những cô gái thanhniên xung phong mở đường trên con đường Trương Sơn huyền thoại “Những ngôi sao xaxôi” của nhà văn – chiến sĩ Lê Minh Khuê đã cho sống lại những năm tháng hào hùng, mộtthời giông bão, kiêu hùng của dân tộc để ta biết trân trọng, giữ gìn cuộc sống yên bình,hạnh phúc hôm nay

8 Phân tích/ cảm nhận Phương Định trong tình huống đón cơn mưa đá (đoạn cuối văn bản)

Có một đám mây kéo ngoài cửa hang Một đám nữa Rồi một đám nữa bay qua ngày càng nhanh Bầu trời mở rộng trước cửa hang đen đi Cơn dông đến Cát bay mù Gió quật lên, quật xuống những cành cây khô cháy Lá bay loạn xạ Đột ngột như một biến đổi bất thường trong tim con người vậy Ở rừng mùa này thường như thế Mưa Nhưng mưa

đá Lúc đầu tôi không biết Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõ trên nóc hang Có cái gì vô cùng sắc xé không khí ra từng mảnh vụn Gió Và tôi thấy đau, ướt ở má.

- Mưa đá! Cha mẹ ơi! Mưa đá!

Tôi chạy vào, bỏ trên bàn tay đang xỏe ra của Nho mấy viên đá nhỏ Lại chạy ra, vui thích cuống cuồng

[…] Ở đây, trên cao điểm đầy bom này cũng có mưa đá Những niềm vui con trẻ của tôi lại nở tung ra, say sưa, tràn đầy Chẳng ai có thì giờ mà gắt tôi Chị Thao đang lúi húi hốt cái gì dưới đất Chắc là đá Còn Nho thì nhổm dậy, môi hé mở.

- Nào, mày cho tao mấy viên nữa.

Nhưng tạnh mất rồi Tạnh rất nhanh như khi mưa đến Sao chóng thế? Tôi bỗng thẫn thờ, tiếc không nói nổi Rõ ràng tôi không tiếc những viên đá Mưa xong thì tạnh thôi.

Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa sổ, hoặc những ngôi sao to trên bầu trời thành phố Phải, có thể những cái đó… Hoặc là cây, hoặc là cái vòm tròn của nhà hát, hoặc bà bán kem đẩy chiếc xe chở đầy thùng kem, trẻ con háo hức bâu xung quanh Con đường nhựa ban đêm, sau cơn mưa mùa hạ rộng ra, dài ra, lấp loáng ánh đèn trông như

một con sống nước đen Những ngọn điện trên quảng trường lung linh như những ngôi sao trong câu chuyện cổ tích nói về những xứ sở thần tiên Hoa trong công viên Những quả bóng sút vô tội vạ của bọn trẻ con trong một góc phố Tiếng rao của bà bán xôi sáng có cái mủng đội trên đầu…

Chao ôi, có thể là tất cả những cái đó Những cái đó ở thiệt xa… Rồi bống chốc, sau một cơn mưa đá, chúng xoáy mạnh như sóng trong tâm trí tôi…

MỞ BÀI: Lê Minh Khuê là nữ thanh niên xung phong có mặt trên tuyến đường Trường

Sơn những năm đánh Mỹ Bà là cây bút sở trường về truyện ngắn với tài năng miêu tả tâm

lí nhân vật sắc sảo, đặc biệt là nhân vật nữ “Những ngôi sao xa xôi” là truyện ngắn nổitiếng của bà, viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn nhữngnăm kháng chiến chống Mỹ Đọc tác phẩm, người đọc rất yêu mến, ngưỡng mộ vẻ đẹp của

nhân vật Phương Định, đặc biệt là trong tình huống đón cơn mưa đá

THÂN BÀI:

Luận điểm 1: Trước hết, ta ấn tượng trước hoàn cảnh sống và chiến đấu đầy gian khổ, hiểm nguy của Phương Định cùng các đồng đội của mình.

- Hoàn cảnh sống của họ rất đặc biệt Ba cô gái thanh niên xung phong sống dưới chân

cao điểm, giữa một vùng trọng điểm ác liệt trên con đường Trường Sơn Họ ở trong cáihang, con đường đi qua bị đánh lở loét, trơ trụi, hoang tàn, chỉ còn những thân cây trơ trụi

bị tước khô cháy Vang vọng trong không gian là tiếng rè rè của máy bay trinh sát, tiếnggầm gào của máy bay phản lực, tiếng bom nổ đến váng óc,…

- Công việc của họ vô cùng nguy hiểm Họ là tổ trinh sát mặt đường: đo khối lượng đất

khi địch ném bom , đếm và phá bom nổ chậm Cái chết ngày đêm rình rập, “thần chết lẩntrong ruột những quả bom” Hiện thực cuộc chiến tranh được tái hiện vô cùng ác liệt và tàn

khốc qua hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba cô gái ở tuổi đôi mươi giữa rừng Nhà văn

đã xây dựng một tình huống nhẹ nhàng, thi vị để góp phần khắc họa vẻ đẹp tâm hồn của Phương Định: tình huống đón cơn mưa đá bất ngờ trên cao điểm

Luận điểm 2: Tuy hoàn cảnh sống và chiến đấu hết sức gian khổ, nguy hiểm nhưng ở Phương Định vẫn ngời sáng những phẩm chất đẹp đẽ khiến ta trân trọng, ngưỡng

có âm thanh của gió mưa nhưng không ghê rợn như tiếng máy bay rít, tiếng phản lực gầmgào Cơn mưa đến thật bất ngờ: “Lúc đầu tôi không biết Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõtrên nóc hang Có cái gì vô cùng sắc xé không khí ra từng mảnh vụn” Sau những gì vừatrải qua, cơn mưa đá đến bất ngờ đã đem lại cho PĐ những cảm xúc thích thú, tuyệt vời

- Cảm xúc đầu tiên của PĐ khi đón cơn mưa đá là hớn hở, vui mừng Cô reo lên thích thú:

“- Mưa đá! Cha mẹ ơi! Mưa đá!” Cơn mưa khiến cô gái TNXP hóa thành đứa trẻ hồnnhiên “vui thích cuống cuồng” Rồi “những niềm vui con trẻ của tôi lại nở tung ra, say sưa,tràn đầy” Những câu văn tràn đầy cảm xúc với giọng điệu sôi nổi, vui tươi đã diễn tả niềmvui sướng đến tột cùng của PĐ Cơn mưa đá xuất hiện giữa chiến trường hủy diệt, chếtchóc đã mang lại một luồng sinh khí mới Cơn mưa làm dịu đi cái khốc liệt, hoang tàn, xơxác của chiến trường sau trận ném bom Cơn mưa tưới mát tâm hồn những cô gái trẻ saunhững gian khổ, căng thẳng, hiểm nguy, đổ máu mà các cô vừa mới trải qua PĐ như đứatrẻ nhỏ, vui thích, háo hức nhặt từng viên đá nhỏ: “Tôi chạy vào, bỏ trên bàn tay đang xỏe

ra của Nho mấy viên đá nhỏ” Tâm hồn cô lúc này bình yên, nhẹ nhõm Không còn căngthẳng, lo âu, chỉ còn lại niềm vui bất tận cùng tiếng reo cười hồn nhiên Niềm vui đếncuống cuồng khi đón cơn mưa đá cho ta thấy rõ tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, yêu đời của

cô gái trẻ Tâm hồn trong sáng lạc quan, yêu đời ấy khiến các cô trở thành những bông hoarạng ngời trên cao điểm, thành những ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời đêm giữa chiếntrường khốc liệt Các cô chứng minh rằng: Đạn bom kẻ thù có thể hủy diệt đi mọi thứnhưng không bao giờ có thể hủy diệt được tâm hồn đẹp đẽ của những cô gái mở đườngtrên con đường huyền thoại năm xưa

Luận cứ 2: Không những thế, tình huống đón cơn mưa đá còn cho thấy tâm hồn nhạy cảm, mơ mộng, yêu quê hương của Phương Định

Cơn mưa đến bất ngờ mang lại cho cô sự “vui thích cuống cuồng” Nhưng cơn mưachợt đến, chợt đi Mưa tạnh khiến cô “thẫn thờ, tiếc không nói nổi” Vì sao thế? Vì cơnmưa đã đánh thức trong tâm hồn cô bao kỉ niệm đẹp đẽ về gia đình, về thành phố, về tuổithơ êm đềm Cô nhớ về những ngày còn sống với gia đình, nơi thành phố êm đềm Bao kỉniệm ùa về trong tâm hồn Cô nhớ mẹ, nhớ cái cửa sổ, những ngôi sao to trên bầu trờithành phố Kỉ niệm cứ theo nhau sống dậy: “Hoặc là cây, hoặc là cái vòm tròn của nhà hát,hoặc bà bán kem đẩy chiếc xe chở đầy thùng kem, trẻ con háo hức bâu xung quanh Conđường nhựa ban đêm, sau cơn mưa mùa hạ rộng ra, dài ra, lấp loáng ánh đèn trông như mộtcon sống nước đen Những ngọn điện trên quảng trường lung linh như những ngôi saotrong câu chuyện cổ tích nói về những xứ sở thần tiên Hoa trong công viên Những quảbóng sút vô tội vạ của bọn trẻ con trong một góc phố Tiếng rao của bà bán xôi sáng có cáimủng đội trên đầu…” Những hình ảnh quen thuộc, bình dị của những ngày sống bên giađình, nơi quê hương yêu dấu được kể lại bằng cách liệt kê Tất cả tạo thành luồng sóngđánh vào tâm trí cô Đó là những kí ức ngọt ngào, êm đềm mà cô không bao giờ quên Vậy

là giữa chiến trường khói lửa, chỉ một cơn mưa đá bất ngờ cũng đủ đánh thức tâm hồn PĐ.Những hồi tưởng ấy cho ta thấy rõ một cô gái trẻ với tâm hồn thật nhạy cảm, mơ mộng,yêu và gắn bó với quê hương tha thiết Đó sẽ là nguồn động lực tinh thần tiếp thêm sứcmạnh cho cô gái trẻ vượt qua những khó khăn, khốc liệt của chiến trường Chiến tranhkhốc liệt không thể khiến tâm hồn cô chai cứng Trong bát cứ hoàn cảnh nào, PĐ vẫn luôn

là một cô gái trẻ với tâm hồn mơ mộng, nhạy cảm, trọn vẹn tình yêu với gia đình, với quêhương Tâm hồn ấy đẹp như một bài thơ, như vì sao xa xôi tỏa sáng lấp lánh giữa khói lửachiến tranh

Luận cứ 3: Cuối cùng, đoạn truyện còn khiến ta cảm động trước tình đồng chí, đồng đội ấm áp, chân thành của Phương Định.

Nơi cao điểm Trường Sơn ác liệt, chỉ có ba cô gái trẻ nhưng cuộc sống của họ luônvui tươi, ấm áp, sôi nổi bởi các cô đã sống với nhau bằng tất cả tình cảm yêu thương chânthành nhất chỉ sát cánh bên nhau lúc làm nhiệm vụ mà họ còn chia sẻ với nhau nhữngkhoảnh khắc bình dị của cuộc sống đời thường Niềm vui dẫu đơn sơ, nhỏ bé vẫn chia sẻcùng nhau PĐ vui thích đón cơn mưa đá, cô chia sẻ niềm vui ấy với Nho bằng cách đặtviên đá nhỏ vào bàn tay đang xòe ra của Nho Chỉ một hành động nhỏ vậy thôi cũng giúp

ta thấy rõ sự thân thiết, gắn bó nhau của ba cô gái TNXP trên cao điểm ác liệt này Chiếntranh lấy đi tuổi thanh xuân đẹp đẽ của các cô gái trẻ nhưng cũng trả lại cho họ một thứ

tình cảm vô cùng thiêng liêng: tình đồng chí, đồng đội Có thể nói tình đồng đội là nguồn động lực to lớn để các cô gái chiến thắng cái chết, chiến thắng gian khổ, hoàn thành công việc khó khăn, nguy hiểm giữ thông đường cho xe chạy, quyết chiến thắng kẻ thù xâm lược.

=> Đánh giá: Bằng cốt truyện hấp dẫn; cách kể chuyện tự nhiên ở ngôi thứ nhất; tình

huống truyện căng thẳng; khắc họa nhân vật qua ngoại hình, hành động, đặc biệt là miêu tảtâm lí một cách tinh tế, sâu sắc cùng ngôn ngữ kể chuyện sinh động, trẻ trung,… đoạntruyện đã làm nổi bật vẻ đẹp của Phương Định trong tình huống đón cơn mưa đá: trongsáng, hồn nhiên, yêu đời; tình đồng đội ấm áp Cô cùng những người đồng đội của mình lànhững ngôi sao xa xôi lấp lánh trên bầu trời, nơi tuyến đường Trường Sơn huyền thoại nămxưa Vẻ đẹp của cô cũng chính là vẻ đẹp của thế hệ trẻ VN thời đánh Mỹ

KẾT BÀI: Đoạn truyện đã góp phần làm nên sự thành công cho truyện ngắn “Những

ngôi sao xa xôi”, in đậm dấu ấn trong lòng người đọc về hình ảnh của những cô gái thanhniên xung phong mở đường trên con đường Trương Sơn huyền thoại “Những ngôi sao xaxôi” của nhà văn – chiến sĩ Lê Minh Khuê đã cho sống lại những năm tháng hào hùng, mộtthời giông bão, kiêu hùng của dân tộc để ta biết trân trọng, giữ gìn cuộc sống yên bình,hạnh phúc hôm nay

SANG THU (Hữu Thỉnh)

1 Phân tích/ cảm nhận khổ thơ 1 và 2:

“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu.”

MB: Hữu Thỉnh là nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Thơ

của ông giản dị, trong sáng, nhẹ nhàng mà sâu lắng, giàu chất suy tưởng, triết lí sâu sắc.

“Sang thu” là một trong những bài thơ nổi tiếng của ông Bài thơ là những cảm xúc tinh tế,

sâu sắc trong phút giao mùa từ hạ sang thu Đọc bài thơ, người đọc đọng lại bao ấn tượng khó quên trước cảm xúc của nhà thơ khi thu về nơi không gian vườn ngõ và không gian đất trời

TB:

Luận điểm 1: Trước hết, ta bắt gặp những tín hiệu mơ hồ, bảng lảng nơi không gian vườn quê ngõ xóm lúc sang thu.

“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ”

- Nhà thơ cảm nhận thu sang bắt đầu từ mùi hương ổi chín Đây là một cảm nhận rất mới

lạ về mùa thu Thường các thi nhân sẽ đón nhận mùa thu từ hương hoa sữa nồng nàn haymùi thơm cốm mới Còn Hữu Thỉnh đón nhận mùa thu từ hương ổi chín Hương ổi gợi nhớđến tuổi ấu thơ Hương ổi tự nó xộc thẳng vào những miền thơ ấu thân thiết trong tâm hồnchúng ta Hương ổi trong buổi chớm thu ấy đã làm nên cái mới, cái đẹp, cái riêng của

“Sang thu”

- Tiếp đến, nhà thơ cảm nhận thu sang qua hình ảnh đặc trưng của mùa thu: gió se “Gióse” là cái chớm lạnh của cơn gió heo may đầu mùa Động từ “phả” diễn tả sự chuyển độngcủa làn hương ổi chín trong gió se Hương ổi phả thành từng luồng trong gió, lan tỏa khắpkhông gian

- Thu còn đến trong sự vận động nhẹ nhàng của làn sương Từ láy “chùng chình” gợi tả lànsương thu giăng mắc đầy vườn đầy ngõ Với nghệ thuật nhân hóa, nhà thơ thổi hồn vào lànsương thu khiến cho làn sương vô tri trở nên có linh hồn, cảm xúc với bước chân dùngdằng, bâng khuâng, nửa muốn bước vào cửa ngõ mùa thu, nửa như còn luyến lưu với mùa

hạ cũ Làn sương thu thật lạ và cũng đẹp biết bao Vậy là mùa thu đã về nơi vườn ngõ vớinhững bước chân thật khẽ, thật êm Chỉ với vài nét vẽ mà Hữu Thỉnh đã mang đến một

bức tranh mùa thu đồng bằng Bắc Bộ thật đẹp, gần gũi, thân thương, trong sáng, yên bình đến nhường nào.

Luận điểm 2: Trước vẻ đẹp của mùa thu nơi không gian ngõ xóm, nhà thơ có những cảm xúc ngỡ ngàng, bâng khuâng, xao xuyến.

- Cảm xúc ấy được thể hiện gián tiếp qua việc đón nhận từng tín hiệu của mùa thu.

Nhà thơ đã huy động mọi giác quan để cảm nhận mùa thu: dùng khứu giác để nhận rahương ổi, dùng xúc giác để cảm nhận gió se, dùng thị giác để thấy sương chùng chình vàhơn hết là dùng giác quan linh hồn để cảm nhận bước chuyển thật khẽ, thật êm của mùathu trong khoảnh khắc giao mùa Nhà thơ đã đặt hồn mình vào tạo vật để nắm bắt được cáihồn của mùa thu về trong gió, trong hương, trong sương,

- Cảm xúc ấy còn được thể hiện trực tiếp qua từ ngữ Với từ “bỗng”, câu thơ diễn tả sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng của thi nhân trước khoảnh khắc thu sang Mùa thu về không hẹn

trước khiến thi nhân phải ngỡ ngàng Dù cảm giác mách bảo thu đã về nhưng lòng vẫn

nghi hoặc, thoáng chút mơ hồ qua tình thái từ “hình như” Nhà thơ tự hỏi mình để xác

nhận sự hiện diện của mùa thu với bao cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến bởi bước chânmùa thu về quá nhẹ, quá khẽ, quá êm trong gió, trong hương Từ “hình như” còn cho tacảm nhận được một tâm hồn vô cùng tinh tế, nhạy cảm; một tấm lòng yêu thiết tha mùa thucủa nhà thơ

Luận điểm 3: Tiếp đến, ta ấn tượng với tín hiệu thu về nhẹ nhàng, bình yên, trong sáng giữa không gian đất trời ở khổ thơ thứ hai

- Cảnh đất trời sang thu được cảm nhận thật tinh tế qua hình ảnh dòng sông và cánh chim:

“Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã”

+ Dòng sông không còn đục ngầu và cuồn cuộn chảy xiết mà lặng lẽ, phẳng lặng.Từ láy

“dềnh dàng” được dùng với nghĩa là chậm chạp, rề rà, không hề vội vàng gì,… làm chocon sông trở nên duyên dáng, thướt tha, mềm mại, hiền hòa, trôi một cách nhàn hạ, thanhthản Phải chăng sông còn lưu luyến mùa hạ mà dềnh dàng với mùa thu? “Dềnh dàng”không chỉ diễn tả dòng chảy chậm hơn mà nó còn ngầm tỏ thái độ về cái điệu sống: hồimùa hạ hăng hái, xông pha là thế mà giờ vào thu đã tự cho phép mình được chậm lại Đây

cũng chính là chất thế sự mà nhà thơ đã gửi gắm vào hình ảnh thơ này

+ Đối lập với hình ảnh sông “dềnh dàng” là hình ảnh cánh chim “vội vã” Cánh chimchiều đập nhanh hơn, gấp hơn vì sang thu ngày sẽ ngắn hơn Đàn chim như cảm biết đượchơi lạnh của cơn gió heo may đầu mùa nên bắt đầu vội vã rủ nhau đi tránh rét Chim vội vãkhông chỉ đơn thuần nói về các loài chim đang gấp gáp bay đi tránh rét mà còn muốn nóitới đối tượng con người sống tùy thời, thức thời nào đó Đây cũng là hình ảnh mang hơi

thở của chất thế sự mà nhà thơ đã khéo léo gửi gắm vào trong đó

+ Các từ “được lúc”, “bắt đầu” diễn tả chính xác thời khắc đổi thay trong trạng thái sự vậtkhi mùa thu về Từ láy “dềnh dàng”, “vội vã” kết hợp nhân hóa đã thổi hồn vào sự vật,khiến dòng sông, cánh chim trở nên có linh hồn Dường như sông cố ý chảy chậm hơn để

đón thu sang, chim cảm nhận được hơi thu nên bay vội vã hơn Vậy là mùa thu không còn

mơ hồ, bảng lảng nơi vườn quê ngõ xóm mà đã lan tỏa khắp đất trời bao la

- Đất trời sang thu còn được miêu tả qua hình ảnh đám mây:

“Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu.”

+ Động từ “vắt” tạo nên hình ảnh thơ lạ, độc đáo thể hiện trí tưởng tượng, liên tưởng bấtngờ, thú vị của nhà thơ Hình ảnh đám mây mùa hạ như một tấm khăn voan mềm mại vắtgiữa hai mùa, nối hai bờ thời gian Nhà thơ đã nhân hóa, khiến cho đám mây điệu đà,duyên dáng, thướt tha ấy dường như cũng có nỗi niềm xao xuyến Sang thu rồi mà vẫn cònnhớ hạ, hạ còn đó mà lòng đã bâng khuâng chạm vào biên giới của mùa thu

+ Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, rất đẹp nhưng đầy giông bão, tựa hồ như nhữngước mơ, khao khát của tuổi trẻ Người lính cũng có những ước mơ, hoài bão đẹp nhưng cóngười đã hi sinh ở ngưỡng đẹp nhất của cuộc đời khi chưa thực hiện được ước mơ

=> Chốt ý: Bằng những cảm nhận thật tinh tế, nhà thơ đã vẽ nên bức tranh thu êm ả, thanh

bình, tươi sáng Cảnh thu đất Bắc thật đẹp đồng thời mang những tâm sự thời thế sâu lắngcủa nhà thơ

Luận điểm 4: Trước vẻ đẹp của đất trời sang thu, nhà thơ có những cảm xúc đắm say, náo nức, rộn ràng, xao xuyến

- Cảm xúc ấy trước hết được thể hiện gián tiếp qua từng tín hiệu mùa thu Tâm hồn nhàthơ đã cảm nhận được khoảnh khắc giao mùa được mở rộng trong không gian Mùa thukhông còn bảng lảng, mơ hồ nơi không gian vườn ngõ mà đã hiện diện giữa đất trời bao la

Sau phút giây sững sờ, ngỡ ngàng, nhà thơ mở rộng lòng mình đón thu sang Nhà thơ vui sướng, rộn ràng trước sự chuyển động của dòng sông, cánh chim Trong giây phút chuyển

giao của đất trời, nhà thơ như nghe được sự chuyển động náo nức trong lòng tạo vật để làm

nên bản giao hưởng đầy gợi cảm của mùa thu đất trời Nhà thơ còn xao xuyến, bâng bâng trước hình ảnh “đám mây mùa hạ, vắt nửa mình sang thu” Tâm hồn nhà thơ rung động mãnh liệt trước không gian bao la của đất trời đang chuyển mình sang thu

- Cảm xúc ấy còn được thể hiện qua việc nhà thơ cảm nhận khoảnh khắc thu sang

bằng mọi giác quan Thi nhân dùng thị giác để cảm nhận điệu chảy “dềnh dàng” của sông,

nhịp gấp gáp, “vội vã” của cánh chim Dùng thị giác và cả giác quan tâm hồn để thấy được

sự lưu luyến, dùng dằng níu kéo của đám mây mùa hạ vắt nửa mình sang thu,… Nói cáchkhác, nhà thơ đã đặt hồn mình vào tạo vật để cảm nhận khoảnh khắc đất trời chuyển giao

từ hạ sang thu Phải có tâm hồn tinh tế, nhạy cảm cùng tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước tha thiết thì mới có thể cảm nhận và vẽ nên bức tranh giao mùa đẹp đến như vậy.

=> Đánh giá: Bằng thể thơ 5 chữ; giọng thơ tha thiết, say mê; bằng hình ảnh bình dị, thân

thương mà giàu sức gợi; bằng ngôn ngữ gợi hình gợi cảm và các biện pháp tu từ đặc sắc

như nhân hóa, ẩn dụ,… đoạn thơ đã mang đến một bức tranh mùa thu đẹp, nhẹ nhàng,

êm đềm, trong sáng nơi làng quê Bắc Bộ Đằng sau đó là cảm xúc bất ngờ, ngỡ ngàng rồi vui sướng, đắm say, náo nức, rộn ràng của nhà thơ khi nhận thấy những tín hiệu thu về Những cảm xúc đã cho ta thấy rõ một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, yêu thiên nhiên, gắn bó với làng quê rất tha thiết của nhà thơ.

KB: Đoạn thơ đã góp phần làm nên sức sống lâu dài cho bài thơ Bài thơ khép lại nhưng

dư âm về bức tranh chớm thu và những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến của nhà thơtrong khoảnh khắc giao mùa vẫn còn ngân vang trong lòng người đọc

3 Phân tích/ cảm nhận khổ thơ 2 và 3:

“Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi.”

MB: Hữu Thỉnh là nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Thơ

của ông giản dị, trong sáng, nhẹ nhàng mà sâu lắng, giàu chất suy tưởng, triết lí sâu sắc

“Sang thu” là một trong những bài thơ nổi tiếng của ông Bài thơ là những cảm xúc tinh tế,

sâu sắc trong phút giao mùa từ hạ sang thu Đọc bài thơ, người đọc đọng lại bao ấn tượng khó quên trước cảm xúc của nhà thơ khi thu về nơi không gian gian đất trời và những suy ngẫm đầy chất triết lí của nhà thơ trong phút sang thu.

Luận điểm 1: Trước hết, ta ấn tượng với tín hiệu thu về nhẹ nhàng, bình yên, trong sáng giữa không gian đất trời.

- Cảnh đất trời sang thu được cảm nhận thật tinh tế qua hình ảnh dòng sông và cánh chim:

“Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã”

+ Dòng sông không còn đục ngầu và cuồn cuộn chảy xiết mà lặng lẽ, phẳng lặng.Từ láy

“dềnh dàng” được dùng với nghĩa là chậm chạp, rề rà, không hề vội vàng gì,… làm chocon sông trở nên duyên dáng, thướt tha, mềm mại, hiền hòa, trôi một cách nhàn hạ, thanhthản Phải chăng sông còn lưu luyến mùa hạ mà dềnh dàng với mùa thu? “Dềnh dàng”không chỉ diễn tả dòng chảy chậm hơn mà nó còn ngầm tỏ thái độ về cái điệu sống: hồimùa hạ hăng hái, xông pha là thế mà giờ vào thu đã tự cho phép mình được chậm lại Đây

cũng chính là chất thế sự mà nhà thơ đã gửi gắm vào hình ảnh thơ này

+ Đối lập với hình ảnh sông “dềnh dàng” là hình ảnh cánh chim “vội vã” Cánh chimchiều đập nhanh hơn, gấp hơn vì sang thu ngày sẽ ngắn hơn Đàn chim như cảm biết đượchơi lạnh của cơn gió heo may đầu mùa nên bắt đầu vội vã rủ nhau đi tránh rét Chim vội vãkhông chỉ đơn thuần nói về các loài chim đang gấp gáp bay đi tránh rét mà còn muốn nóitới đối tượng con người sống tùy thời, thức thời nào đó

+ Các từ “được lúc”, “bắt đầu” diễn tả chính xác thời khắc đổi thay trong trạng thái sự vậtkhi mùa thu về Từ láy “dềnh dàng”, “vội vã” kết hợp nhân hóa đã thổi hồn vào sự vật,khiến dòng sông, cánh chim trở nên có linh hồn Dường như sông cố ý chảy chậm hơn để

đón thu sang, chim cảm nhận được hơi thu nên bay vội vã hơn Vậy là mùa thu không còn

mơ hồ, bảng lảng nơi vườn quê ngõ xóm mà đã lan tỏa khắp đất trời bao la

- Đất trời sang thu còn được miêu tả qua hình ảnh đám mây:

“Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu.”

+ Động từ “vắt” tạo nên hình ảnh thơ lạ, độc đáo thể hiện trí tưởng tượng, liên tưởng bấtngờ, thú vị của nhà thơ Hình ảnh đám mây mùa hạ như một tấm khăn voan mềm mại vắtgiữa hai mùa, nối hai bờ thời gian Nhà thơ đã nhân hóa, khiến cho đám mây điệu đà,duyên dáng, thướt tha ấy dường như cũng có nỗi niềm xao xuyến Sang thu rồi mà vẫn cònnhớ hạ, hạ còn đó mà lòng đã bâng khuâng chạm vào biên giới của mùa thu

+ Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, rất đẹp nhưng đầy giông bão, tựa hồ như nhữngước mơ, khao khát của tuổi trẻ Người lính cũng có những ước mơ, hoài bão đẹp nhưng cóngười đã hi sinh ở ngưỡng đẹp nhất của cuộc đời khi chưa thực hiện được ước mơ

=> Chốt ý: Bằng những cảm nhận thật tinh tế, nhà thơ đã vẽ nên bức tranh thu êm ả, thanh

bình, tươi sáng Cảnh thu đất Bắc thật đẹp đồng thời mang những tâm sự thời thế sâu lắngcủa nhà thơ

Luận điểm 2: Trước vẻ đẹp của đất trời sang thu, nhà thơ có những cảm xúc đắm say, náo nức, rộn ràng, xao xuyến

- Cảm xúc ấy trước hết được thể hiện gián tiếp qua từng tín hiệu mùa thu Tâm hồn nhàthơ đã cảm nhận được khoảnh khắc giao mùa được mở rộng trong không gian Mùa thukhông còn bảng lảng, mơ hồ, bảng lảng nơi không gian vườn ngõ, mà mùa thu đã hiện diện

giữa đất trời bao la Sau phút giây sững sờ, ngỡ ngàng, nhà thơ mở rộng lòng mình đón thu sang Nhà thơ vui sướng, rộn ràng trước sự chuyển động của dòng sông, cánh chim.

Trong giây phút chuyển giao của đất trời, nhà thơ như nghe được sự chuyển động náo nứctrong lòng tạo vật để làm nên bản giao hưởng đầy gợi cảm của mùa thu đất trời Nhà thơ

còn xao xuyến, bâng bâng trước hình ảnh “đám mây mùa hạ, vắt nửa mình sang thu” Tâm hồn nhà thơ rung động mãnh liệt trước không gian bao la của đất trời đang chuyển

mình sang thu

- Cảm xúc ấy còn được thể hiện qua việc nhà thơ cảm nhận khoảnh khắc thu sang

bằng mọi giác quan Thi nhân dùng thị giác để cảm nhận điệu chảy “dềnh dàng” của sông,

nhịp gấp gáp, “vội vã” của cánh chim Dùng thị giác và cả giác quan tâm hồn để thấy được

sự lưu luyến, dùng dằng níu kéo của đám mây mùa hạ vắt nửa mình sang thu,… Nói cáchkhác, nhà thơ đã đặt hồn mình vào tạo vật để cảm nhận khoảnh khắc đất trời chuyển giao

từ hạ sang thu Phải có tâm hồn tinh tế, nhạy cảm cùng tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước tha thiết thì mới có thể cảm nhận và vẽ nên bức tranh giao mùa đẹp đến như vậy.

Luận điểm 3: Tiếp đến, nhà thơ cảm nhận khoảnh khắc sang thu nhẹ nhàng, êm đềm qua những tín hiệu thời tiết:

“Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ”

- Khổ thơ được bắt đầu với hình ảnh nắng, mưa quen thuộc của mùa hạ nhưng giờ chỉ là

“vẫn còn”, “vơi dần” Một loạt các phó từ được sử dụng “vẫn”, “đã”, “cũng” diễn tả thiênnhiên mùa hạ vẫn còn hiện hữu khi thu về Đó là quy luật rất thú vị của tự nhiên Phó từ

vốn ít được sử dụng trong thơ nhưng dưới ngòi bút tài hoa của Hữu Thỉnh, những từ ngữ

đó đã diễn tả một cách tinh tế sự gặp gỡ, giao thoa giữa các mùa trong năm thật thi vị Biêngiới của các mùa thật mong manh

- Cùng với các phó từ, nhà thơ còn sử dụng lượng từ “bao nhiêu”, “vơi”, “bớt” để thể hiện

sự cảm nhận tinh tế trong chiều sâu của sự vật Tâm hồn nhà thơ như cân, đong, đo đếmđược lượng mưa nắng của đất trời Sự chuyển động âm thầm của sự vật với những sắc độkhác nhau khi đất trời chuyển giao Nắng vẫn còn nhưng không gay gắt, oi nồng như trước.Những cơn mưa vẫn còn nhưng không còn ào ạt, mãnh liệt trút xuống như khi đang ở mùa

hạ Sấm cũng không còn ầm ĩ rền vang Đó là một mùa thu êm đềm, dịu ngọt đang về trên đất Bắc yêu thương- vùng đất luôn sở hữu một mùa thu cho riêng mình Vậy là cảnh vật và thời tiết đều thay đổi lúc sang thu Tuy vẫn còn những dấu hiệu của mùa hạ nhưng đã giảm dần về mức độ, cường độ

Luận điểm 4: Không chỉ đất trời sang thu mà nhà thơ còn cảm nhận và suy ngẫm về phút sang thu của đời người:

“Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi”

- Bài thơ khép lại với hình ảnh ẩn dụ và nhân hóa độc đáo, tiếp tục mở ra một tầng nghĩa

mới Đằng sau một mùa thu dịu ngọt của đất trời là lồng lộng đời người sang thu

+ Ở lớp nghĩa thực, sấm thường xuất hiện nhiều và bất ngờ với những cơn mưa mùa hạ.

Sang thu, sấm ít hơn, nhỏ hơn, không đột ngột và vang rền như khi còn mùa hạ nữa Hàngcây cổ thụ lúc vào thu không còn giật mình, bất ngờ bởi tiếng sấm mùa hạ

+ Tuy nhiên, điều mà Hữu Thỉnh muốn gửi đến chúng ta đâu chỉ giản đơn như thế Hai câu thơ sử dụng cách nói ẩn dụ để gửi gắm những triết lí nhân sinh về đời người, về cuộc đời Sấm ở đây ẩn dụ cho những vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời Còn

hình ảnh “hàng cây đứng tuổi được nhân hóa để ẩn dụ cho những con người từng trải, bảnlĩnh, vững vàng Họ đã đi qua những khó khăn, thăng trầm, những biến động của cuộc đời

để giờ đây bình tĩnh, vững chãi, kiên cường, không ngả nghiêng trước sấm chớp, gió mưacủa cuộc đời

- Từ những thay đổi của đất trời lúc sang thu, nhà thơ có những suy ngẫm, chiêm nghiệm

về phút sang thu của đời người Qua hình ảnh sấm và hàng cây đứng tuổi, nhà thơ kín

đáo nói về thế hệ mình và cả chính mình Đó là những con người đã đi qua mùa hạ để đếnvới mùa thu cuộc đời; được tôi luyện trong khói lửa chiến tranh để trở nên vững vàng, bảnlĩnh hơn Họ nhận ra mình đã đi qua thời tuổi trẻ sôi nổi; đi qua những giông bão của cuộcđời để giờ đây bình thản đón mùa thu đời người Đó là thế hệ những người lính vừa đi quacuộc chiến tranh để đón một trong những mùa thu hòa bình đầu tiên Bởi vậy, họ trân trọng

và nâng niu vô cùng những khoảnh khắc bình yên của cuộc đời, của mùa thu đất nước

- Hơn thế, bài thơ còn gửi gắm những liên tưởng sâu xa về thế sự Đất nước vừa đi qua lửađạn chiến tranh để bước vào cuộc sống hòa bình Những năm tháng đau thương mà hàohùng của chiến tranh được lắng lại, thay vào đó là nhịp sống mới Lối sống của con người

cũng có nhiều thay đổi Vậy là trời đất sang thu, đời người sang thu và đất nước cũng sang thu.

=> Đánh giá: Bằng thể thơ 5 chữ; giọng thơ tha thiết, say mê; bằng hình ảnh bình dị, thân

thương mà giàu sức gợi; bằng ngôn ngữ gợi hình gợi cảm và các biện pháp tu từ đặc sắcnhư nhân hóa, ẩn dụ,… in dấu trong lòng người đọc về một mùa thu đất Bắc nhẹ nhàng,trong sáng và một mùa thu đời người thật sâu lắng Thiên nhiên và con người cùng mộtnhịp “sang thu” Bài thơ thật giàu ý nghĩa với những thông điệp đa tầng: Đừng vô tìnhtrước những khoảnh khắc giao mùa tuyệt đẹp của thiên nhiên Hãy trân trọng và nâng niucuộc sống bình dị xung quanh mình Hãy sống thật có ý nghĩa với những năm tháng củacuộc đời mình bởi tất cả rồi sẽ đi qua theo quy luật không bao giờ trở lại

KB: Đoạn thơ đã góp phần làm nên một khúc giao mùa “Sang thu” tuyệt đẹp, làm xuyến

xao lòng người “Sang thu” của Hữu Thỉnh đã góp thêm một tiếng thơ đằm thắm cho thơthu đất Việt Bức tranh chớm thu và những cảm xúc của nhà thơ luôn đọng mãi trong tâmhồn người đọc bao thế hệ

4 Cảm xúc của nhà thơ (nhân vật trữ tình) trước khoảnh khắc giao mùa.

MB: Hữu Thỉnh là nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Thơ

của ông giản dị, trong sáng, nhẹ nhàng mà sâu lắng, giàu chất suy tưởng, triết lí sâu sắc

“Sang thu” là một trong những bài thơ nổi tiếng của ông Bài thơ là những cảm xúc tinh tế,

sâu sắc trong phút giao mùa từ hạ sang thu Đọc bài thơ, ta lắng đọng tâm hồn trước những cảm xúc của nhà thơ trước khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu.

TB:

Luận điểm 1: Trước hết, ta bắt gặp những cảm xúc bất ngờ, ngỡ ngàng, bâng khuâng, xao xuyến của nhà thơ trước những tín hiệu mùa thu mơ hồ, bảng lảng nơi không gian vườn ngõ.

Luận cứ 1: Cảm xúc ngỡ ngàng, bâng khuâng xao xuyến ấy được thể hiện gián tiếp việc cảm nhận những tín hiệu mơ hồ, bảng lảng của mùa thu nơi không gian vườn ngõ.

“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se”

- Nhà thơ cảm nhận mùa thu sang bắt đầu từ mùi hương ổi chín Đây là một cảm nhận rấtmới lạ về mùa thu Thường các thi nhân sẽ đón nhận mùa thu từ hương hoa sữa nồng nànhay mùi thơm cốm mới Còn Hữu Thỉnh đón nhận mùa thu từ hương ổi chín Hương ổinồng nàn phả vào trong gió, khác với hương chanh, hương bưởi dậy mùi thơm bình dị màquyến rũ ta thường bắt gặp trong thi ca Hương ổi gợi nhớ đến tuổi ấu thơ, gợi nhớ đếnnhững buổi chiều vàng với một dòng sông thanh bình, một con đò lững lờ trôi, những đàntrâu bò no cỏ giỡn đùa nhau và những đứa trẻ ẩn hiện trong triền ổi chín ven sông Nógiống như mùi bờ bãi, mùi con trẻ Hương ổi tự nó xộc thẳng vào những miền thơ ấu thânthiết trong tâm hồn chúng ta Hương ổi trong buổi chớm thu ấy đã làm nên cái mới, cáiđẹp, cái riêng của “Sang thu”

- Tiếp đến, nhà thơ cảm nhận thu sang qua hình ảnh đặc trưng của mùa thu: gió se “Gióse” là cái chớm lạnh của cơn gió heo may đầu mùa, mang về cái hồn của mùa thu đất Bắctrong cái bâng khuâng của lòng người Động từ “phả” diễn tả sự chuyển động của lànhương ổi chín trong gió se, làm cho làn hương vô hình bỗng trở nên hữu hình, ngỡ như

người đọc tận mắt nhìn thấy làn hương bay trong gió Hương ổi phả thành từng luồng tronggió ướp ngọt cả không gian vườn quê Hương ổi ở độ đậm nhất, thơm nồng, hòa vào gióheo may mà lan tỏa khắp không gian Nhà thơ không tả mà chỉ gợi, đem đến cho người đọcnhững liên tưởng về màu vàng ươm, thơm dịu dàng của ổi chín, về cơn gió heo may đầumùa thu rất đặc trưng của làng quê Bắc Bộ

- Thu còn đến trong sự vận động nhẹ nhàng của làn sương:

“Sương chùng chình qua ngõ”

Từ láy “chùng chình” gợi tả chính xác làn sương thu giăng mắc đầy vườn đầy ngõ Sươngthu của Hữu Thỉnh thật lạ, không tan nhanh như sương mùa hạ, không dày đặc như sươngmùa đông mà huyền ảo, lung linh, điệu đà,quyến rũ Với nghệ thuật nhân hóa, nhà thơ thổihồn vào làn sương thu khiến cho làn sương vô tri trở nên có linh hồn, cảm xúc với bướcchân dùng dằng, bâng khuâng, nửa muốn bước vào cửa ngõ mùa thu, nửa như còn luyếnlưu với mùa hạ cũ Làn sương thu thật lạ và cũng đẹp biết bao

Vậy là mùa thu đã về nơi vườn ngõ với những bước chân quá đỗi nhẹ nhàng, chạmkhẽ vào đất trời Chỉ với vài nét vẽ với hương ổi chín, với gió se, với làn sương chùng

chình trôi qua ngõ mà Hữu Thỉnh đã mang đến một bức tranh mùa thu đồng bằng Bắc Bộ thật đẹp, gần gũi, thân thương, trong sáng, yên bình đến nhường nào Nhà thơ đã huy

động mọi giác quan để cảm nhận mùa thu: dùng khứu giác để nhận ra hương ổi, dùng xúcgiác để cảm nhận gió se, dùng thị giác để thấy sương chùng chình và hơn hết là dùng giácquan linh hồn để cảm nhận bước chuyển thật khẽ, thật êm của mùa thu trong khoảnh khắcgiao mùa Nhà thơ đã đặt hồn mình vào tạo vật để nắm bắt được cái hồn của mùa thu vềtrong gió, trong hương, trong sương,…

Luận cứ 2: Cảm xúc ngỡ ngàng, bâng khuâng, xao xuyến khi thu về của nhà thơ còn được thể hiện trực tiếp qua từ ngữ

+ Với từ “bỗng”, câu thơ diễn tả sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng của thi nhân trước khoảnh khắc

thu sang Mùa thu về không hẹn trước khiến thi nhân phải ngỡ ngàng

+ Dù cảm giác mách bảo thu đã về nhưng lòng vẫn nghi hoặc, thoáng chút mơ hồ qua tình thái từ “hình như” Nhà thơ tự hỏi mình để xác nhận sự hiện diện của mùa thu với bao

cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến bởi bước chân mùa thu về quá nhẹ, quá khẽ, quá êmtrong gió trong hương, trong cõi vô hình Từ “ hình như” còn cho ta cảm nhận được mộttâm hồn vô cùng tinh tế, nhạy cảm; một tấm lòng yêu thiết tha mùa thu

-> Chốt ý: Từ chiến tranh trở về, được sống trong những giây phút quý giá của thời bình,

chỉ có tâm hồn ấy, tấm lòng ấy mới có thể cảm biết được mùa thu đã về dẫu rất mơ hồ vàbảng lảng

Luận điểm 2: Tiếp đến, ta còn bắt gặp cảm xúc đắm say, náo nức, rạo rực của nhà thơ khi nhận thấy thu về với không gian đất trời bao la.

- Nhà thơ đắm say, náo nức, rạo rực khi đón thu về qua sự vận động của dòng sông và cánh chim:

“Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã”

+ Dòng sông không còn đục ngầu và cuồn cuộn chảy xiết mà lặng lẽ, phẳng lặng.Từ láy

“dềnh dàng” được dùng với nghĩa là chậm chạp, rề rà, không hề vội vàng gì,… làm chocon sông trở nên duyên dáng, thướt tha, mềm mại, hiền hòa, trôi một cách nhà hạ, thanhthản Phải chăng sống còn lưu luyến mùa hạ mà dềnh dàng với mùa thu? Tất cả gợi lên vẻđẹp êm dịu của bức tranh mùa thu “Dềnh dàng” không chỉ diễn tả dòng chảy chậm hơn mà

nó còn ngầm tỏ thái độ về cái điệu sống: hồi mùa hạ hăng hái, xông pha là thế mà giờ vào

thu đã tự cho phép mình được dềnh dàng, được chậm lại Đây cũng chính là chất thế sự

mà nhà thơ đã gửi gắm vào trong hình ảnh thơ này

+ Đối lập với hình ảnh sông “dềnh dàng” là hình ảnh cánh chim “vội vã” Cánh chim

chiều đập nhanh hơn, gấp hơn bình thường vì sang thu ngày sẽ ngắn hơn, chiều sẽ đến sớmhơn Đàn chim như cảm biết được hơi lạnh của cơn gió heo may đầu mùa nên bắt đầu vội

vã rủ nhau đi tránh rét ở vùng đất phương Nam xa xôi Chim bắt đầu vội vã không chỉ đơnthuần nói về các loài chim lúc sang thu đang gấp gáp bay đi tránh rét mà còn muốn nói tớiđối tượng sống tùy thời, thức thời nào đó Đây cũng là hình ảnh mang hơi thở của chất thế

sự mà nhà thơ đã khéo léo gửi gắm vào trong đó

+ Hai câu thơ sử dụng hình ảnh đối lập: Sông dềnh dàng (chậm) - chim vội vã (nhanh) cho

ta thấy mùa thu không chỉ có biến thiên mà còn có thế quân bình tự tại Mùa thu khôngphẳng lặng, trôi xuôi, êm đềm như cách nhìn trước đây của các nhà thơ Các từ “được lúc,bắt đầu” diễn tả chính xác thời khắc đổi thay trong trạng thái sự vật khi mùa thu về Từ láy

“dềnh dàng”, “vội vã” đã thổi hồn vào sự vật, khến dòng sông, cánh chim trở nên có linhhồn Dường như sông cố ý chảy chậm hơn để đón thu sang, chim cảm nhận được hơi thu

nên bay vội vã hơn Vậy là mùa thu không còn mơ hồ, bảng lảng nơi vường quê ngõ xóm mà đã lan tỏa khắp đất trời bao la

- Nhà thơ còn bộc lộ sự đắm say, rạo rực, náo nức qua hình ảnh đám mây nhẹ nhàng:

“Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu.”

+ Động từ “vắt” tạo nên hình ảnh thơ lạ, độc đáo thể hiện trí tưởng tượng, liên tưởng bấtngờ, thú vị của nhà thơ Hình ảnh đám mây mùa hạ như một tấm khăn voan mềm mại vắthai mùa thu hạ, nối hai bờ thời gian Đám mây như tấm voan mỏng vắt ngang bầu trời, nốihai bờ thời gian (mùa hạ - mùa thu) bằng vẻ đẹp mềm mại, trữ tình

+ Nhà thơ đã nhân hóa, thổi hồn vào sự vật khiến cho đám mây điệu đà, duyên dáng,thướttha ấy dường như cũng có nỗi niềm xao xuyến Sang thu rồi mà vẫn còn nhớ hạ, hạ còn đó

mà lòng đã bâng khuâng chạm vào biên giới của mùa thu Hình ảnh đám mây mùa hạ đãlàm nên một nét thu mong manh, quyến rũ mà nhà thơ yêu lắm

+ Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, rất đẹp nhưng đầy giông bão, tựa hồ như nhữngước mơ, khao khát của tuổi trẻ Người lính cũng có những ước mơ, hoài bão đẹp nhưng cóngười đã hi sinh ở ngưỡng đẹp nhất của cuộc đời khi chưa thực hiện được ước mơ Thêm

một lần nữa, Hữu Thỉnh khéo léo cài cắm chất thế sự trong hình ảnh thơ, như một lời tâm

tình sâu lắng

=> Chốt ý: Bằng những cảm nhận thật tinh tế, nhà thơ đã vẽ nên bức tranh thu êm ả, thanh

bình, tươi sáng Cảnh th đất Bắc thật đẹp đồng thời mang những tâm sự thời thế sâu lắngcủa nhà thơ

Luận điểm 3: Đặc biệt, ta còn được lắng lòng mình lại trước những suy ngẫm, chiêm nghiệm sâu sắc cua nhà thơ trong phút sang thu của đất nước và của đời người.

-Nhà thơ đã khéo léo gửi gắm những suy ngẫm, chiêm nghiệm về phút sang thu của đời sống, của đất nước Đó là đời sống của đất nước ta sau khi kết thúc cuộc chiến tranh kéo

dài, đang bắt đầu đón những mùa thu đầu tiên của cuộc sống hòa bình (1977) Đó cũng làmột trong những mùa thu đầu tiên mà những người lính trở về sau cuộc chiến như HữuThỉnh được đón nhận Đất trời sang thu và đời sống con người cũng sang thu – bình yên,tươi sáng, thư thái, nhẹ nhàng

- Hơn thế, nhà thơ còn gửi gắm những suy ngẫm, triết lí sâu sắc về phút sang thu của đời người Bài thơ khép lại với hình ảnh ẩn dụ và nhân hóa độc đáo, tiếp tục mở ra một

tầng nghĩa mới Đằng sau một mùa thu dịu ngọt của đất trời là lồng lộng đời người sangthu

… Biên giới của các mùa thật mong manh

+ Nhà thơ còn sử dụng lượng từ “bao nhiêu”, “vơi”, “bớt” thể hiện sự cảm nhận tinh tếtrong chiều sâu của sự vật Tâm hồn nhà thơ như cân, đong, đo đếm được lượng mưa nắngcủa đất trời Nắng không còn gay gắt, oi nồng như trước Những cơn mưa không còn ào ạt,mãnh liệt trút xuống như khi đang ở mùa hạ Sấm cũng không còn ẫm ĩ rền vang Đó chính

là một mùa thu êm đềm, dịu ngọt đang về trên đất Bắc yêu thương

+ Hai câu thơ sử dụng cách nói ẩn dụ để gửi gắm những triết lí nhân sinh về đờ người, về

cuộc đời Sấm ở đây ẩn dụ cho những vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời.Còn “hàng cây đứng tuổi” được nhân hóa để ẩn dụ cho những con người từng trải, bản lĩnh,vững vàng Họ đã đi qua những khó khăn, thăng trầm, những biến động của cuộc đời đểgiờ đây bình tĩnh, vững chãi, kiên cường, không ngả nghiêng trước sấm chớp, gió mưa củacuộc đời Qua hình ảnh đó, nhà thơ kín đáo nói về thế hệ mình và cả chính mình Đó lànhững con người đã được tôi luyện trong khói lửa chiến tranh và những thăng trầm củacuộc đời để trở nên vững vàng, bản lĩnh hơn Họ nhận ra mình đã đi qua thời tuổi trẻ sôinổi, đắm say; đi qua những giông bão của cuộc đời để giờ đây bình thản đón mùa thu đờingười

+ Từ h/a hàng cây đứng tuổi ở cuối bài thơ, ta nhận ra không phải đến đây bài thơ mới gửigắm những triết lí về đời người Thực ra, đằng sau mỗi câu thơ tả thiên nhiên đều có bóngdáng con người: Đang mê mải với dòng đời bận rộn, bỗng một hôm nào đó chợt nhận ra

tuổi trẻ đã đi qua để rồi xúc động, ngỡ ngàng, luyến tiếc, bâng khuâng Điểm lại đời mình

để thấy có những việc đã làm được để có thể bằng lòng dừng lại nghỉ ngơi; có những việcchưa làm được thì cần vội vã, khẩn trương vì thời gian không chờ đợi Nhưng dù thế vẫnbình thản, vững vàng, tự tin đón nhận tất cả những gi cuộc đời đưa đến Tâm sự ấy trướchết là của nhà thơ và cũng là của rất nhiều người

=> Đánh giá: Bằng thể thơ 5 chữ; giọng thơ tha thiết, say mê; bằng hình ảnh bình dị, thân

thương mà giàu sức gợi; bằng ngôn ngữ gợi hình gợi cảm và các biện pháp tu từ đặc sắcnhư nhân hóa, ẩn dụ,… bài thơ đã mang đến một bức tranh chớm thu thật đẹp Lồng trongbức tranh thu ấy là những xúc cảm ngỡ ngàng, bâng khuâng, xao xuyến, đắm say, rạo rực,

… cùng những suy ngẫm, triết lí sâu sắc của nhà thơ về đời sống, về đời người

KB: Bài thơ là một khúc giao mùa “Sang thu” tuyệt đẹp, làm xuyến xao lòng người “Sang

thu” của Hữu Thỉnh đã góp thêm một tiếng thơ đằm thắm cho thơ thu đất Việt Bức tranhchớm thu và những cảm xúc của nhà thơ luôn đọng mãi trong tâm hồn người đọc bao thếhệ

5 Những cảm nhận tinh tế của nhà thơ trong khoảnh khắc giao mùa

(Triển khai như đề 4)

6 Bức tranh mùa thu qua cảm nhận của nhà thơ Hữu Thỉnh trong bài thơ “Sang thu”.

MB: Hữu Thỉnh là nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Thơ

của ông giản dị, trong sáng, nhẹ nhàng mà sâu lắng, giàu chất suy tưởng, triết lí sâu sắc

“Sang thu” là một trong những bài thơ nổi tiếng của ông Bài thơ là những cảm xúc tinh tế,

sâu sắc trong phút giao mùa từ hạ sang thu Đọc bài thơ, ta xao xuyến tâm hồn trước bức tranh chớm thu đẹp, nhẹ nhàng, nên thơ, trong sáng, yên bình,… qua cảm nhận

của nhà thơ Hữu Thỉnh

TB:

Luận điểm 1: Trước hết, hiện lên trong bài thơ là bức tranh mùa thu nhẹ nhàng, êm đềm, trong sáng, yên bình với những tín hiệu mơ hồ, bảng lảng nơi không gian vườn ngõ.

“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ”

- Nhà thơ cảm nhận thu sang bắt đầu từ mùi hương ổi chín Đây là một cảm nhận rất mới

lạ về mùa thu Thường các thi nhân sẽ đón nhận mùa thu từ hương hoa sữa nồng nàn haymùi thơm cốm mới Còn Hữu Thỉnh đón nhận mùa thu từ hương ổi chín Hương ổi gợi nhớđến tuổi ấu thơ Hương ổi tự nó xộc thẳng vào những miền thơ ấu thân thiết trong tâm hồnchúng ta Hương ổi trong buổi chớm thu ấy đã làm nên cái mới, cái đẹp, cái riêng của

“Sang thu”