BÀI GIẢNG LOGIC học TAM đoạn LUẬN NHẤT QUYẾT đơn

TAM ĐOẠN LUẬN là suy luận diễn dịch, có: • 2 tiền đề là phán đoán thuộc tính đơn • Kết luận là phán đoán thuộc tính đơn • Có đúng ba thuật ngữ khác nhau... KIỂU CỦA TAM ĐOẠN LUẬN ĐƠNA E

Viết công thức và và đổi chất, đảo ngược

những phán đoán sau đây (Nếu có thể).

1 Người Việt Nam luôn cần cù

2 Có nhiều sinh viên chăm chỉ học tập

3 Một số thanh niên không yêu thích thể thao

4 Phụ nữ ai cũng muốn mình đẹp

5 Siêu nhân luôn là những người dũng cảm trong mắt trẻ thơ

TAM ĐOẠN LUẬN

là suy luận diễn dịch, có:

• 2 tiền đề là phán đoán thuộc tính đơn

• Kết luận là phán đoán thuộc tính đơn

• Có đúng ba thuật ngữ khác nhau

Cấu trúc, ví dụ

khoa học

Mọi đều có phương pháp của mình

là khoa học

Logic học có phương pháp của mình

Logic học

Tiểu từ S Đại từ P

Trung từ

M

Trung từ

Tiểu tiền đề Tiểu từ S

Đại tiền đề

Hình của tam đoạn luận đơn

Mọi người đều có quyền sống

Tử tội là người

Vậy tử tội có quyền sống

Ong là loài côn trùng

Ong có ích

Vậy một số loài côn trùng có ích

Hình của tam đoạn luận đơn

Hình 1

P

P

M

S

S

M

Hình 2

P

M

P S S

M

Hình 4

P

M

P M S

S

Hình 3

P

P

M

M

S

S

KIỂU CỦA TAM ĐOẠN LUẬN ĐƠN

A E O

Tiểu tiền đề

Mọi loài côn trùng đều có hại A

Thỏ không phải là loài côn trùng E

Vậy có những loài thỏ không có hại O

Quy tắc tam đoạn luận đơn 1

• Trung từ M phải chu diên ở ít nhất một tiền đề

• Ví dụ sai:

Một số sinh viên học logic

Bình học logic

Vậy Bình là sinh viên

P - i

M-S+ a

M-S+ a

P-Quy tắc tam đoạn luận đơn 2

• Từ không chu diên trong tiền đề thì phải không chu diên trong kết luận

• Ví dụ sai:

Một số sinh viên NCKH

Bình không NCKH

Vậy Bình không là sinh viên

P- i M-S+ e M+ S+ e P+

Tính chu diên của S, P

A I E O

Quy tắc tam đoạn luận đơn 3

• Phải có tiền đề khẳng định

• Ví dụ sai:

• New York không phải là Thủ đô Mỹ E

• Thành Phố X không phải là New York E

• Vậy ?

Không có kết luận

Quy tắc tam đoạn luận đơn 4

• Nếu có tiền đề phủ định thì kết luận phải phủ định

• Ví dụ sai:

Mọi công dân đều phải phụng sự Tổ Quốc

Tù nhân không phải là công dân

Vậy tù nhân phải phụng sự Tổ Quốc

Quy tắc tam đoạn luận đơn 5

• Nếu hai tiền đề đều khẳng định thì kết luận phải khẳng định

• Ví dụ sai:

Mọi người đều sẽ già và chết

Tôi là người

Vậy Tôi sẽ không già và chết

Quy tắc tam đoạn luận đơn

• Trung từ M phải chu diên ở ít nhất một tiền đề

• Từ không chu diên trong tiền đề thì phải

không chu diên trong kết luận

• Phải có tiền đề khẳng định

• Nếu có tiền đề phủ định thì kết luận phải phủ định

• Nếu hai tiền đề đều khẳng định thì kết luận

phải khẳng định

Một số Quy tắc khác

• Phải có tiền đề là phán đoán toàn thể

• Nếu có tiền đề bộ phận thì kết luận phải là phán đoán bộ phận

Đây là các quy tắc có thể rút ra được từ các quy tắc đã nêu

Một số Quy tắc khác (nhầm lẫn)

• Từ hai phán đoán đặc xưng không thể rút ra

kết luận

• Tính chu diên của hạn từ ở tiền đề và kết luận phải như nhau

• Từ hai tiền đề toàn thể không thể rút ra kết

luận bộ phận

Phản ví dụ :

aM-Mọi người NCKH đều là người trí thức M+ a

S-Vậy có người trí thức là Sinh viên S- i

P-Phản ví dụ:

Nam là sinh viên Nam là đoàn viên Vậy có sinh viên là đoàn viên

Phản ví dụ:

Mọi loài chim đều đẻ trứng

Mọi loài đẻ trứng đều không nuôi con bằng sữa Vậy có loài không nuôi con bằng sữa là chim

Áp dụng

• Xét kiểu AII – 3

M + a

P-M - i

S-S – i P – Thỏa mãn cả 5 quy tắc Đúng

Áp dụng

Hãy xét suy luận:

• Mọi thứ hiếm đều đắt tiền

• Ngọc rẻ tiền là thứ hiếm

• Vậy ngọc rẻ tiền đắt tiền

• Kết quả

• M + a

P-• S + a

M• S + a P

-Đúng

Áp dụng

• Loài thú nuôi con bằng sữa

• Đà điểu không nuôi con bằng sữa

• Vậy đà điểu không phải là thú

P S

M

Cho một tam đoạn luận bị giản lược tiền đề, có tiểu tiền đề còn lại là phán đoán dạng A và kết luận là phán đoán dạng E; hãy cho biết tiền đề cần phải khôi phục là gì? Vì sao?