Giáo trình tiếng việt dành cho người nước ngoài

hợp tác song phương trong lĩnh vực văn hóa; tiến hành quảng bá, giới thiệu cái hay, cái đẹp, cái đặc biệt của nền văn hóa dân tộc trong đó tập trung vào những thế mạnh, những sản phẩm vă

HỌC VIEN BAO CHÍ VÀ TUYỂN TRUYÊN KHOA KIÊN THỨC GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG

MỤC LỤC

PHÂN MỞ ĐẦU TT beU SH Enh `

BAI 1- BAI : 'VĂN HÓA VÀ HỘI NHAP sak Hiếu: |

Hiện tượng chuyên nghĩa của từ

Cách viết đoạn văn (đoạn tổng hợp - phân tích - tổng hợp)

Các bước chuẩn bị cho bài thảo luận

BÀI 2 - BÀI: MỖI TRƯỜNG

Cách diễn đạt một ý bằng nhiều lời

Cách dựng đoạn diễn dịch, quy nap

BÀI 3- BÀI: TOÀN CÂU HÓA aie

Kỹ năng đọc: phan biệt từ, cụm từ, ngữ đoạn

BÀI4- BÀI: XÃ HỘI VÀ CAC VAN ĐỀ XÃ HỘI

Từ chuyên nghĩa phố biến trong báo chí

Cách đặt vẫn đề trực tiếp

Cách chuyền ý trong đoạn văn

BÀI 5- BÀI: NGOẠI GIAO cho bao ngà 181g Re ve C8110 resbii57

Các yếu tố cần chú ý khi lựa chọn chủ đề nói/ viết

Cách đặt vấn đề gián tiếp,

Cách viết thư/ email 1

Cách viết bài tổng thuật

Cách \ viết phần kết luận (tiêp)

Củng cô yêu tô miêu tả trong văn nghị luận

Cách biến doi c cau

5 Mục đích môn học: Trang bị cho sinh viên kỹ năng sử dụng tiếng Việt (nói

và viết) trong hoạt động giao tiếp và học tập, nghiên cứu

6 Yêu cầu:

- Về tri thức: Cung cấp kiến thức thực hành tiếng Việt

- Về kỹ năng: vận dụng tiếng Việt trong hai phạm vi cơ bản, là giao tiếp và học tập, nghiên cứu

- Về thái độ: nhận thấy tâm quan trọng của tiếng Việt (trong xu hướng

_ hội nhập và toàn cầu hóa) hiện nay

7 Phân bỗ thời gian:

8 Giảng viên tham gia giảng dạy môn học

TT Họ và tên Cơ quan công tác Chuyên ngành

1 TS Đặng Mỹ Hạnh Khoa KTGDDC Dẫn luận Ngôn ngữ học

người nước ngoài — số 17/2015/TT-BGDĐT)

10 Nội dung môn học

- Nội dưng tổng quát và phân bổ thời gian:

- Nội dung chỉ tiết

TT Nội dung Tổng Trong đó

số tiết | Lý thuyết | Thảo luận, bai tap | Thi hết học phân

11 Phwong phap giang day va hoc tap:

- Giảng dạy: thuyết trình, hướng dẫn làm việc nhóm, hướng dẫn tự học

- Hoc tap: thao luận, hội thoại, làm việc nhóm, tự nghiên cứu

Phương tiện vật chất đảm bảo : Đài băng, băng đĩa, video; máy chiếu

3 — Tài liệu tham khảo

- Tài liệu tham khảo:

1 Lê A, Đặng Thị Lanh, Nguyễn Thị Ngân Hoa, Trần Thị Minh, Phạm Thị Hà,

Ngô Thị Diễm Hăng, Giáo trình tiếng Việt - dành cho lưu học sinh Campuchia

và Lào, Cáo trình nội bộ trường Hữu Nghị 80

2 Nguyễn Việt Hương, Tiếng Việt nâng cao (Dành cho người nước ngoài, quyển 7), NXB ĐHQG Hà Nội, 2010

3 Nguyễn Việt Hương, Tiếng Việt nâng cao (Dành cho người nước ngoài, quyền 2), NXB ĐHQG Hà Nội, 2010

BÀI 1: VĂN HÓA VÀ HỘI NHẬP VĂN HOÁ

BÀI ĐỌC HOI NHAP VAN HOA: LAY CON NGƯỜI LÀM TRUNG TÂM

Hội nhập quốc tế về văn hóa diễn ra hàng ngày, hàng giờ, vừa vô hình

vừa hữu hình, thấm đượm vào đời sống bình đị của người dân Để hội nhập

văn hóa thực sự có hiệu quả cân phát triên toàn diện trên mọi mặt

Văn hóa là một khái niệm rộng Văn hóa không chỉ bao gồm những hoạt động văn hóa nghệ thuật mà còn bao gồm những tri thức, hệ giá trị và phong cách sống của một cộng đồng dân cư hay một dân tộc

Văn hóa trong hội nhập

Năm 2002, UNESCO đưa ra định nghĩa về văn hóa như sau: “Văn hóa

nên được đề cập đến như là một tập hợp của những đặc trưng về tâm hồn, vật

chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và

nó chứa đựng: văn học và nghệ thuật, cách sống, phương thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và đức tin”.( )

Theo dòng chảy thời gian, hội nhập quốc tế về văn hóa xuất phát từ sự giao lưu văn hóa mà lợi ích là làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhan dan, thúc đây phát triển của mỗi nền văn hóa nói riêng và của cả xã hội

nói chung Trong suốt chiều dài của lịch sử, Việt Nam đã trải qua nhiều cuộc

tiếp biến văn hóa: chịu ảnh hưởng của văn hóa nước khác nhưng không tiếp thu một cách thụ động mà có sự sáng tạo, biến những tỉnh hoa văn hóa thế giới thành những đặc điểm riêng của nền văn hóa nước ta.( )

Hội nhập là quảng bá và tiếp thu có chọn lọc

Mục tiêu hội nhập quốc tế về văn hóa bao gồm hai quá trình song song: Thứ nhất, tham gia sâu rộng vào các cơ chế hợp tác đa phương và tăng cường

hợp tác song phương trong lĩnh vực văn hóa; tiến hành quảng bá, giới thiệu

cái hay, cái đẹp, cái đặc biệt của nền văn hóa dân tộc trong đó tập trung vào

những thế mạnh, những sản phẩm văn hóa tiêu biểu của đất nước, hình tượng quốc gia, những truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc; đồng thời phát huy

các giá trị, tri thức và các đi sản văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc,

đóng góp vào sự phát triển của khu vực và thế giới, làm giàu thêm kho tàng văn hóa thế giới Thứ hai, tiếp thu có chọn lọc những tỉnh hoa văn hóa của nhân loại, bao gồm cả những tri thức về khoa học, những ý tưởng về văn hóa

và giáo dục, những kinh nghiệm trong việc giải quyết các vấn đề xã hội nảy sinh trong quá trình phát triển, từ đó góp phần phát triển đất nước theo hướng bền vững, xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại và nhân văn

Có thể nói hội nhập quốc tế về văn hóa liên quan mật thiết đến đời sống

của nhân dân, và gan liền với các lĩnh vực chính trị, an ninh và kinh tế Văn

hóa dễ thâm thấu và có tác dụng lan tỏa lớn, tạo ra môi trường sống và không gian tinh thần để nuôi đưỡng, nâng đỡ mọi sự phát triển

Về đối ngoại, có những thời điểm, văn hóa giữ vai trò tiên phong trong

việc hóa giải, khai thông, tạo bước đột phá hoặc hỗ trợ cho quá trình hội nhập

của đât nước

Ngày nay, Ngoại giao Văn hóa được xác định là một trong ba trụ cột

của nền Ngoại giao toàn diện, gắn bó chặt chẽ, thống nhất và kết hợp nhịp nhàng với Ngoại giao Chính trị, Ngoại giao Kinh tế Ngoại giao Chính trị

đóng vai trò định hướng, Ngoại giao Kinh tế là một trọng tâm và Ngoại giao

Văn hóa là câu nôi, đóng góp thiệt thực vào sự phát triên của đât nước

Hội nhập quốc tế về văn hóa cần phải lấy con người làm trung tâm, do toàn dân thực hiện, phục vụ lợi ích của nhân dân và góp phần xây dựng con người có văn hóa

(Phỏng theo Phạm Cao Phong

Vụ trưởng Vụ Văn hóa đối ngoại — UNESCO)

TỪ VỰNG

- Hội nhập - Tiếp biến - Hội nhập quốc tế

- loàn điện - Thụ động - Cộng đồng dân cư

- Hệ giá trị - Hình tượng

- Phương thức - Đạo lý

MỞ RỘNG VÓN TỪ

- — Ngoại giao + ÄX (Ä: lĩnh vực) Ngoại giao văn hóa

Ngoại giao kinh tế Ngoại giao chính trị

Di sản văn hóa phi vật thể

- - Dị + X(Di: di chuyển) Di lí; di dân; di chuyển; di dời

CỤM TỪ CÓ ĐỊNH

- Hang nam hang thang

- Hang ngay hang gio

hóa nước ta)

KET CAU NGU PHAP

3 Cách dùng “Cần phải”/ ““Cần”/ “Phải”: động từ tình thái, được

dùng kết hợp với một động từ khác, chỉ điều kiện/ điều kiện bắt buộc Cách

sử dụng Cân, Phải và Cần phải phụ thuộc vào mức độ của sự cần thiết, sự

bắt buộc

Ví dụ:

- Đề giải quyết những yếu kém về giao thông, Hà Nội cân thực hiện mạnh tay hơn nữa các hình thức xử phạt người vi phạm an toàn giao thông

- Để giải quyết những yếu kém về giao thông, Hà Nội cân phải có

chiến lược quy hoạch đô thị và xây dựng luật giao thông phù hợp với tình

hình phát triển mới của thành phố

4 Phân biệt cách dùng giữa Cần, Phải, Cần phải với “Nên”(động từ): “Nên” được dùng với một động từ khác, chỉ sự khuyên nhủ, nhắc nhở với mục đích tốt đẹp

- Hội nhập quốc tế về văn hóa cần phải lẫy con người làm trung tâm,

do toàn dân thực hiện, phục vụ lợi ích của-nhân dân và góp phần xây dựng

COn người có văn hóa

® LUYỆN TẬP KY NANG ĐỌC HIỂU

Bài tập 1

Xác định đúng, sai cho thông tin được nêu ra (rong các câu sau:

- _ Hội nhập quốc tế về văn hóa diễn ra hàng ngày, hàng giờ ở những khu vực hoặc quốc gia có thể chế chính trị ôn định

- Hội nhập quốc tế về văn hóa xuất phát từ sự giao lưu văn hóa

-_ Lợi ích của hội nhập quốc tế về văn hóa là làm phong phú thêm đời

sống tỉnh thần của nhân dân, thúc đẩy phát triển của mỗi nền văn hóa nói

riêng và của cả xã hội nói chung

-_ Có thể nói hội nhập quốc tế về văn hóa liên quan mật thiết đến đời sống của nhân dân và năng lực ngoại giao nói chung và năng lực ngoại giao văn hóa nói riêng

- _ Từ xưa đến nay, Ngoại giao Văn hóa được xác định là một trong ba trụ cột của nền Ngoại giao toàn diện, gắn bó chặt chẽ, thống nhất và kết hợp nhịp nhàng với Ngoại giao Chính trị, Ngoại giao Kinh tế

- - Hội nhập quốc tế về văn hóa cần phải lấy con người làm trung tâm,

đo toàn dân thực hiện, phục vụ lợi ích của nhân dân và góp phần xây dựng

Bai tap 2

- _ Nêu các định nghĩa về “văn hóa” được trình bày trong bài viết

- Văn bản yêu cầu làm rõ hai vẫn đề “hội nhập văn hóa” và “văn hóa trong hội nhập ” khác nhau như thế nào?

- Theo tác giả, “hội nhập” là gì?

- Đối tượng trung tâm của hội nhập quốc tế về văn hóa?

Bài tập 3

Tóm tắt lại nội dung văn bản nêu trên trong một đoạn văn khoảng 5

dén 7 cau

w BÀI HỌC: Hiện tượng chuyền nghĩa của từ

Trong giao tiếp, người Việt thường sử dụng hiện tượng chuyển nghĩa của

từ Từ chuyển nghĩa là từ không được sử dụng với nghĩa géc\nghia ban đầu Từ chuyển nghĩa chỉ được nóï\viết và hiểu đúng khi đặt trong ngữ cảnh Sử dụng từ

chuyển nghĩa là một biện pháp tu từ tạo nên cách nóï\wiết sinh động

Ví dụ:

- Đòng chảy thời gian

- Chiêu dài lịch sử

- Kho tang van hoa

- Van hda co suc lan toa

Bai tap 4

Giải thích nghĩa của các từ chuyền nghĩa trong những câu sau:

- - Hội nhập quốc tế về văn hóa diễn ra hàng ngày, hàng giờ, vừa vô hình vừa hữu hình, thấm đượm vào đời sống bình đị của người dân

- _ Theo dòng chảy thời gian, hội nhập quốc tế về văn hóa xuất phát từ

Sự giao lưu văn hóa

- Mục tiêu hội nhập quốc tế về văn hóa bao gdm hai quá trình song song: Thứ nhất, tham gia sâu rộng vào các cơ chế hợp tác đa phương và tăng cường hợp tác song phương trong lĩnh vực văn hóa

- Văn hóa dễ thâm thấu và có tác dụng lan tỏa lớn, tạo ra môi trường

sống và không gian tinh thần dé nuôi dưỡng, nâng đỡ mọi sự phát triển

- - Ngày nay, Ngoại giao Văn hóa được xác định là một trong ba trụ cột của nền Ngoại giao toàn diện, gắn bó chặt chế, thống nhất và kết hợp nhịp nhàng với Ngoại giao Chính trị, Ngoại giao Kinh tế

- _ Ngoại giao Chính trị đóng vai trò định hướng, Ngoại giao Kinh tế là một trọng tâm và Ngoại giao Văn hóa là cầu nối, đóng góp thiết thực vào sự phat trién cua dat nước

w BÀI HỌC Cách viết đoạn văn tông hợp — phan tich - tông hợp

(Tông - Phân - Hợp)

Khi trình bày một chủ đề theo phương thúc chính luận trong đoạn văn tổng hợp - phân tích — tong hop cần thực hiện các bước sau:

+ Bước 1: Viết câu đầu đoạn - là câu chủ đề thứ nhất Viết câu chủ

đề, bằng cách nêu nội dung khái quát của đoạn

+ Bước 2: Viết các câu có giá trị làm rõ nội dung cho câu chủ đề

+ Bước 3: Viết câu kết đoạn - là câu chủ đề thứ 2

Yêu cầu: Hai câu chủ đề nhất quán về nội dung nhưng không lặp lại về từ ngữ

Ví dụ đoạn văn tổng hợp — phân tích — tổng hợp

Theo kết quả đánh giá từ nhiều tạp chí du lịch nước ngoài, Hà Nội có

tên trong Top 10 thanh pho sở hữu nên ẩm thực đường phố hấp dân nhất

châu Á Ở Hà Nội có những con phố gắn liên với cả chục quán cùng bán chung một món, tạo nên phố ẩm thực nồi tiếng Điểm sơ qua cũng có thé ké tới phố nộm h Hoàn Kiếm, phố hoa quả dam Tô Tịch, phố lòng nướng Gam Câu, ốc Hồ Tây, phở cuốn Ngũ Xá, chân gà nướng Lý Văn Phúc, hay phố lầu Phùng Hưng Chính nét đa dạng của âm thực Hà thành tạo nên nét quyền rũ

hấp dẫn riêng với các du khách lần đâu đặt chân tới

Bài tập 5

Viết đoạn tổng hợp — phân tích - tổng hợp làm rõ các chủ để sau:

-_ Lào là quốc gia có văn hóa âm thực độc đáo

- Lao là quốc gia có tiềm năng du lịch

- _ Giao thông Hà Nội còn nhiều lộn xộn, phức tạp

THÔNG TIN CHO BẠN

1 Là quốc gia giữ vị trí cầu nối giữa các trung tâm văn hóa lớn, văn hóa Việt Nam đã sớm chịu ảnh hưởng, tiếp nhận nhiều di sản văn hóa của khu vực và nhân loại Những yếu tố văn hóa bên ngoài đã thường xuyên tác động đến sự phát triển của văn hóa Việt Nam Trải qua thời gian, những yếu tố văn hóa ngoại sinh đó đã được lọc chọn, hợp luyện với những giá trị tảng nên của văn hóa dân tộc, góp phần bố sung, làm phong phú thêm kho tàng văn hóa

dân tộc Trong quá trình đó, tiếp biến văn hóa đã diễn ra, đem lại những giá tri

sáng tạo mới, làm tăng thêm sức sống, chiều sâu và tam cao văn hóa dân tộc Việt Nam

2 Thế giới đã trở nên hết sức rộng lớn Khác với các thời đại trước đây,

văn hóa Việt Nam hiện nay không chỉ đối thoại, đối diện hằng xuyên với các

nền văn hóa châu Á mà còn đối thoại, đối diện với các nền văn hóa đa dạng

khác của nhân loại Ngay cả những nền văn hóa xa xôi nhất cũng có thể mau chóng tác động trực tiếp đến Việt Nam Không gian văn hóa đã trở nên hết

sức rộng mở Những thách thức, cơ hội và vận hội phát triển của văn hóa dân

tộc cũng trở nên thường xuyên, mạnh mẽ, đa dạng hơn

3 Xu thế hội nhập - tiếp biến văn hóa có thể diễn ra một cách chủ

động, tự nguyện nhưng cũng có thể là xu thế bị động, cưỡng chế, tiếp thu thiếu chọn lọc của một hay nhiều dòng văn hóa Trong rất nhiều trường hợp,

cả hai xu thế đó đều đồng thời diễn ra và đều có tác động đến Việt Nam cũng như các quốc gia khác trong khư vực Hệ quả là, hiện tượng lệch chuẩn về văn

hóa, theo đuổi những biểu hiện văn hóa mới, coi nhẹ các giá trị truyền

thống khiến xã hội Việt Nam hiện nay phải đối diện với những thách thức văn hóa, xã hội nghiêm trọng Cuộc xung đột văn hóa giữa các thế hệ, nhu cầu thưởng thức, thụ hưởng văn hóa giữa các vùng miền, và giữa các tầng lớp

xã hội là một thực tế đang diễn ra Trong một thời gian dài, người ta đã quá

coi trong cac chiến lược phát triển, ưu tiên cho các mục tiêu kinh tế, coi nhẹ

các giá trị văn hóa

(Bài viết Tiếp biến và hội nhập văn hóa ở Việt Nam hiện nay,

Nguyễn Văn Kim, Nguyễn Mạnh Dũng)

® KỸ NĂNG NÓI/THẢO LUẬN

Bài tập 6

Dựa vào phần thông tin, hãy trao đôi các vẫn đề sau:

- _ Ở Việt Nam, quá trình tiếp biến văn hóa diễn ra như thế nào?

- - Theo anh/ chị, không gian văn hóa là gì? Tại sao ngày nay, không gian văn hóa ở Việt Nam đã trở nên ““hết sức rộng mở”?

- Tại đất nước/ quốc gia của anh/ chị, xung đột văn hóa giữa các thế

hệ diễn ra như thế nào?

Bài tập 7

Thảo luận: vân đề xung đột văn hóa tại quôc gia/đât nước của anh/ chi

w BÀI HỌC Các bước chuẩn bị cho bài thảo luận

Bước I: Xác định rõ nội dung/ chủ đề thảo luận

Bước 2: Đặt câu hói làm rõ nội dung/ chủ đề thảo luận

Ví dụ

Chủ đề: Xung đột văn hóa ở quốc gia/ đất nước của anh/ chị

có thê đặt các câu hỏi:

+ Xung đột văn hóa là gi?’

+ Xung đột văn hóa trang phục ở quốc gia bạn có xảy ra không? Hiện

tượng như thế nào?

+ Xung đột văn hóa âm thực đã và đang xảy ra như thế nào?

+ Xung đột giữa văn hóa truyền thống với lối sống hiện đại diễn ra như

thế nào?

+ Xung đột giữa văn hóa bản địa (quôc gia) với văn hóa ngoại lai đã và

đang diễn ra như thế nào?

Bước 3: Tìm ý cho câu trả lời và sắp xếp ý theo một trình tự nhất định

Vi du: Van đề “Xung đột văn hóa” trang phục ở quốc gia anh/ chị có xảy ra không? Hiện tượng như thế nào?” cần các nội dung sau:

- _ Các trang phục “ngoại” đã ảnh hưởng vào lối ăn mặc của giới trẻ (ở Việt Nam): trang phục Hàn Quốc, Hồng Kông, trang phục kiểu châu Âu

- _ Không gian giới trẻ xuất hiện trong các trang phục “ngoại” đa dạng:

đường phó, chùa chiền, bảo tàng, lễ hội; tiệc tùng, ma chay, cưới xin; trường

học, hội nghị, lễ khai mạc — tổng kết

- Trang phục truyền thống đã bị thu hẹp trong cách sử dụng, không gian sử dụng: áo đài chỉ mặc trong ngày lễ trang trọng; trang phục truyền thống phố biến đã được thay thế bởi trang phục kiểu phương Tây (quân Âu,

áo sơ mi (nam/nữ)

- _ Không gian sử dụng trang phục truyền thống bị thu hep, chang han: chỉ có trang phục riêng cho từng lễ hội đặc trưng, như trang phục liền anh/liền

chị (hội Lim); lễ hội đền Hùng - hát Xoan; lễ hội cung đình (Huế)

- _ Xu hướng: giới trẻ hướng tới cách ăn mặc gọn, nhẹ, giản tiện, hiện đại, tiếp cận với xu hướng thời trang quốc tế; giới trẻ vùng nông thôn “tiệm

cận” gần với lối ăn mặc thành thị

- Xã hội có những “phân biệt” ăn mặc rất rõ: vùng sâu/ xa — vùng trung tâm/ đô thị; vùng nông thôn —- thành thi; đối tượng ăn mặc: già — trẻ - trung niên; giới (theo công việc): nghệ sỹ - trí thức - văn phòng - lao động/ giáo giới — giới chính trị gia — giới kinh doanh - giới văn phòng

® KỸ NĂNG NGHE - HIỂU

BÀI NGHE

VẺ BÌNH YÊN CỦA HÀ NỘI NHỮNG NGÀY CHỚM THU

Khi những hàng sấu chín vàng vọt khắp con đường cùng, vài gánh hàng cốm non xanh xuất hiện trên các ngõ phó cũng là lúc mùa mới đã về với thủ đô

Đến Hà Nội những ngày này, du khách sẽ cảm nhận được cảm giác bình yên, tự tại trên từng ngõ phố Mùa thu về mang đến cho con người nhiều xúc cảm khó lý giải

Hà Nội có lẽ đẹp nhất khi vào thu với những đặc trưng riêng đã khắc sâu trong lòng mỗi người sống ở đây Tản bộ và hít khí trời vào buổi sáng trên

các con đường ở phố cô là một trải nghiệm bạn không nên bỏ qua Những

ngôi nhà cũ kỹ nhuốm màu thời gian cùng vài chiếc xe đạp chở đầy hoa sẽ đem đến cho bạn nhiều cảm hứng

Thỉnh thoảng, vài cơn mưa đến và đi bất chợt Khi đó, phố xá bắt đầu

tĩnh mịch Ngồi ở quán cà phê Đinh hoặc Xoan, bạn sẽ ngửi thấy mùi rêu phong làm nên đặc trưng của những căn nhà cô kính này

Thu Hà Nội còn đặc trưng bởi những hàng hoa sữa bên đường hay gánh hàng cốm lủng lắng khắp nơi Một buổi bất kỳ, bạn có thê phóng xe chạy một

vòng quanh hồ Tây Những cơn gió se lạnh thổi hương hoa sữa xộc thẳng vào

mỗi sẽ làm bạn khó quên Hay đơn giản chỉ là những con đường ngập đây lá

vàng cũng đủ làm bạn xao xuyên

Vào chiều mát, du khách có thể đi dạo dưới đường Phan Đình Phùng,

Hoàng Diệu hoặc Trần Hưng Đạo để cảm nhận không khí mát mẻ và nhẹ dịu khiến mọi buồn phiền như được tan biến

Du khách cũng có thể ngồi trà đá gần Nhà thờ Lớn rồi tận hưởng không khí nhộn nhịp nhưng với cảm giác mà khó có thé tìm ở đâu khác Cứ đến giờ tan tầm, khi dòng xe vẫn đang tấp nập trên phố, tiếng chuông nhà thờ đỗ như

một làn gió thôi mát tâm hôn của bạn

Thưởng thức một côc chè sen hay miêng côm non vào những ngày giao

mùa sẽ giúp bạn cảm nhận trọn vẹn hơn về mùa mới Được lòng hơn cả vân là món chè sen long nhãn với đủ vị ngọt, bùi hap dan Cac cô cậu học trò vân

thường rỉ tai nhau ra phố Thiền Quang hoặc Hàng Bạc để ăn món ăn này

Mùa thu ở Hà Nội còn rất nhiều điều thú vị để bạn khám phá Bạn sẽ thấy một Hà Nội thâm trầm, địu nhẹ hơn và êm đềm hơn Cứ thế, mùa mới lại nhè nhàng đến, len lỏi theo từng con phố để lại trong lòng du khách nhiều

Khoanh tròn vào từ nghe được

Nội khi mùa thu về:

Phô cô Hà Nội Những ngôi nhà cũ kỹ nhuôm màu thời gian

Sự tâp nập môi sớm mai vê

Pho x4 tinh mich

Hàng hoa sữa Gánh hàng cốm lủng lắng

Dựa vào bài nghe được, hãy viêt một đoạn văn ngăn về Hà Nội vào

thời điểm chớm thu

BÀI 2: MÔI TRƯỜNG

BÀI ĐỌC

- LOÀI NGƯỜI TRƯỚC NHỮNG THÁCH THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG

Chương trình Môi trường Liên hiệp quốc (UNEP) cho biết các nguy co

chinh de doa hanh tỉnh chúng ta như biến đổi khí hậu, tốc độ tuyệt chủng của

các loài và thách thức của việc cung cấp lương thực cho số dân cư đang ngày

càng tăng chỉ là một số trong muôn van những vấn đề còn tồn tại, và tất cả những điều đó đang khiến loài người phải đối mặt với nhiều nguy cơ mới

Lời cảnh báo này được đưa ra trong bản báo cáo “Môi trường toàn cầu: Vì

sự phát triển (GEO -4}? của UNEP GEO-4 đánh giá tình trạng hiện nay của

không khí, đất, nước, khí hậu và đa dạng sinh học toàn cầu, mô tả những thay đổi

kế từ năm 1987 và nêu những vấn đề ưu tiêñ cần giải quyết Đây là báo cáo tổng hợp nhất của Liên hiệp quốc về vấn đề môi trường, do 390 chuyên gia biên soạn

và được hơn 1.000 chuyên gia khác trên khắp thế giới phê bình

Trong vòng 20 năm qua, cộng đồng thế giới đã cắt giảm 95% lượng chất hoá học gây thủng tầng ô zôn, đưa ra hiệp ước về cắt giảm lượng khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính cùng với sáng kiến mua bán khí thải và thị

trường mua bán khí thải; tăng diện tích đất liền được bảo vệ lên đến gần 12%

diện tích Trái Đất và đưa ra hàng loạt các biện pháp quan trọng liên quan đến

các vấn đề từ đa dạng sinh học và sa mạc hoá đến mua bán các chất thải độc

hại và các cơ thê sống bị biến đổi

Các nhà nghiên cứu cũng đồng thời cánh báo rằng chúng ta đang sống vượt xa ngưỡng cho phép Dân số thế giới đông đến mức “Nguồn tài nguyên cần thiết để duy trì cuộc sống của con người vượt quá mức có sẵn hiện nay Nhu cầu môi trường của con người là 21,9 héc ta/người trong khi năng lực sinh thái của Trái Đất chỉ có thể cung cấp trung bình 15,7 ha/người” Thêm vào đó, cuộc sông của hàng tỷ người ở các nước đang phát triên đang bị đe

dọa do những nước này đã không giải quyết được những vấn đề đơn giản

mà nhiều quốc gia khác đã hoàn thành tốt

GEO-4 cũng nhắc lại tuyên bố mà Uỷ ban Brundtland đã đưa ra rang thé giới không đối mặt với những cuộc khủng hoảng riêng rẽ mà tất cả “khủng hoảng môi trường”, “khủng hoảng phát triển”, “khủng hoảng năng lượng” đều

là một Cuộc khủng hoảng này không chỉ bao gồm biến đối khí hậu, tỉ lệ tuyệt chủng và nghèo đói mà gồm cả những vấn đề do tăng dân số, tăng nhu cầu tiêu dùng của người giàu và sự tuyệt vọng của người nghèo gây ra

“Không còn chần chừ và cũng không còn thời gian, với tri thức và hiểu biết năm trong tay về những thách thức trước mắt, chúng ta cần hành động

ngay để bảo vệ sự sống của chúng ta và của thế hệ tương lai”

Tương lai chung của chúng ta phụ thuộc vào hành động của chúng ta ngày hôm nay, chứ không phải là ngày mai hay một lúc nào đó trong tương lai

(Nguyễn Thu Trang và Vũ Thị Kim Oanh biên dịch

(Theo UNEP) - Thiennhien.Net)

Hanh tinh Cảnh báo Biên soạn Diện tích

Nhu cầu Tri thức Tiêu dùng Tuyệt vọng

CỤM TỪ CÓ ĐỊNH

Biên đôi khí hậu Chất thải độc hại Năng lực sinh thái

Tốc độ tuyệt chủng Hiệu ứng nhà kính Nguồn tài nguyên

Đa dạng sinh học Đa dạng sinh học Các nước đang phát triển Thủng tầng ô zôn Cơ thể sống Tỷ lệ tuyệt chủng

MO RONG VON TU

- Ket cau cia cum tir

Khủng hoảng + X Khủng hoảng an ninh

Khủng hoảng năng lượng Khủng hoảng môi trường

Tốc độ + X -_| Tốc độ tăng trưởng

Tốc độ tuyệt chủng Tộc độ phá hủy môi trường Tốc độ giảm nghèo

Thị trường + X Thị trường nhà đất

Thị trường bất động sản (BĐS)

Thị trường đá quý Thị trường mua, bán khí thải

TÌM TỪ THEO TRƯỜNG TỪ VỰNG, NGỮ NGHĨA ,

- Trường từ vựng — ngữ nghĩa chỉ các hiện tượng xã hội: tuyệt chủng, nghèo đói, gia tăng dân số, người giàu, người nghèo, tăng nhu cầu tiêu dùng, sự tuyệt vọng của người nghèo, khủng hoảng môi trường, khủng hoảng phát triển; phát triển nóng, phân hóa giàu nghèo

- Trường từ vựng — ngữ nghĩa về các hiện tượng biến đổi khí hậu: thủng tẦng ozôn, sa mạc hóa, hiệu ứng nhà kính, khí thải, phát thải môi

trường, cơ thể sống bị biến đổi, đa dạng sinh học bị thay đỗi

& KY NANG DOC HIỂU

Bai tap 1

Trả lời các cầu hỏi sau:

1 Chương trình Môi trường Liên hiệp quốc (UNEP) cho biết có bao

- nhiêu nguy cơ chính đe dọa mỗi chúng ta?

2 Trong vòng 20 năm qua, cộng đồng thế giới đã làm gì để giảm thiểu tốc độ ô nhiễm môi trường?

3 GEO — 4 có cho rằng thế giới đang đối mặt với những khủng hoản riêng rẽ, đó là “khủng hoảng môi trường”, “khủng hoảng phát triển”, “khủng hoảng năng lượng”?

4 Theo GEO — 4, cuộc khủng hoảng chung toàn cầu bao gồm những van dé gi?

5 Loi kéu goi cha GEO — 4 nhu thế nào?

W BÀI HỌC Cách diễn đạt một ý bằng nhiều lời

Trong quá trình nó viết, để tránh sự đơn điệu, nhàm chán trong diễn dat; dé dat được hiệu quả tiếp nhận thông tin, cần tìm cách nóiiất về một ý (thông tin/ thong điệp) bằng nhiều lời (cách) diễn đạt khác nhau

Xem xét ví dụ sau

- - Câu: Tương lai chung của chúng ta phụ thuộc vào hành động của chúng ta ngày hôm nay, chứ không phải là ngày mai hay một lúc nào đó trong tương lai có thê diễn đạt lại bằng các cách sau:

Cách 1: Hành động của chúng ta ngay từ hôm nay — chứ không phải là ngày mai hay một lúc nào đó trong tương lai - sẽ quyết định tương lai của

chung ta (1)

Cdch 2: Hanh dong cua ching ta sé quyết định tương lai của chúng ta Cần hành động từ ngay chính hôm nay chứ không phải là ngày mai hay một lúc nào đó trong tương lai (2)

Cách 3: Ngay từ hôm nay chứ không phải là ngày mai hay một lúc nào

đó trong tương lai, chúng ta cần hành động Vì, mỗi hành động của chúng ta

trong hiện tại sẽ quyết định tương lai của chính chúng ta

c> Diễn đạt bằng nhiều lời của một ý có hai cách thức:

Cách thức thứ nhất: thay đổi cầu trúc ngữ pháp của câu Có ba dạng:

Dạng I: Thay đỗi vị trí các thành phần ngữ pháp của câu (Xem (1)

Dạng 2: Tách một câu dài thành hai hoặc nhiều câu có cấu trúc đơn

giản hơn song vẫn giữ nguyên nội dung của câu gốc (Xem (2)

Dạng 3: Kết hợp hai cách trên: vừa tách câu, vừa thay đổi cầu trúc câu Với nguyên tắc øiữ nguyên nội dung của câu (Xem (3)

Cách thức thứ 2: Sử dụng các từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Ví dụ: Câu Các nhà nghiên cứu cũng đồng thời cảnh báo rằng chúng ta đang sống vượt xa ngưỡng cho phép

Có các cách diễn đạt như sau

- Các nhà nghiên cứu cũng đông thời cảnh báo rằng chúng ta đang sống quá giới hạn cho phép

- Các nhà nghiên cứu cũng động thời cảnh báo rằng chúng ta đang sống theo kiểu “lạm phát” quá mức cho phép

- Các nhà nghiên cứu cũng đồng thời cảnh báo rằng chúng ta đang sống theo kiểu “bóc ngắn căn dài”

Bài tập 2

Viêt đoạn văn khoảng 5 câu tóm tắt nội dung của văn bản trên

BÀI HỌC: Một số từ thường bị dùng sai trong tiếng Việt

Cảnh báo - cảnh cáo, sáng kiến - ý kiến

Theo Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên:

-_ Cảnh báo: (động từ), báo cho biết một điều nguy ngập

- Cảnh cáo: (động từ) (1)Báo cho biết phải từ bỏ thái độ hoặc việc làm sai trái, nếu không sẽ bị xử trí, trừng phạt (2) Khiển trách nghiêm khắc, cho biết nếu không sửa chữa khuyết điểm thì sẽ bị xử lý nặng hơn (một hình thức kỷ luật)

- “Sáng kiến: Ý kiến mới, có tác dụng làm cho công việc tiễn hành tốt hơn

- Ý kiến: (1)Cách nhìn, cách nghĩ, cách đánh giá riêng của mỗi người

vỀ sự vật, sự việc, về một vấn đề nào đó; (2) Lời phát biểu có tính chất nhận

_ xết, phê bình

BÀI HỌC Cách dựng đoạn diễn dịch, quy nạp

-_ Đoạn diễn dịch là đoạn có câu chủ đề ở vị trí đầu đoạn Các câu tiếp

theo làm rõ nội dung cho câu chủ đề

Ví dụ: Các nhà nghiên cứu cũng đồng thời cảnh báo rằng chúng ta đang

sống vượt xa ngưỡng cho phép Dân số thế giới đông đến mức “Nguồn tài nguyên cần thiết để duy trì cuộc sống của con người vượt quá mức có sẵn hiện nay Nhu cầu môi trường của con người là 21,9 héc ta/người trong khi năng lực sinh thái của Trái Đất chỉ có thể cung cấp trung bình 15,7 ha/người” Thêm vào đó, cuộc sống của hàng tỷ người ở các nước đang phát triển đang bị

đe doạ do những nước này đã không giải quyết được những vấn đề đơn giản

mà nhiều quốc gia khác đã hoàn thành tốt

- - Đoạn quy nạp: câu chủ đê ở vị trí cuối đoạn Các cẩu phía trước

làm rõ chủ đề

Đoạn quy nạp thường sử dụng các liên từ như: nói fớm lại, như vậy, vì

thế, vì vậy, do đó, vì vậy cho nên, cuối cùng là ( ) hoặc tổ hợp như: vì vậy,

có thể kết luận như sau, do đó, ta có thể chốt lại vấn đề là; bởi vậy, van dé cot lõi/ cuối cùng/ bản chất là ( )

Ví dụ: Trong vòng 20 năm qua, cộng đồng thế giới đã cắt giảm 95%

lượng chất hoá học gây thủng tầng ô zôn, đưa ra hiệp ước về cắt giảm lượng

khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính cùng với sáng kiến mua bán khí thải và

thị trường mua bán khí thải; tăng diện tích đất liền được bảo vệ lên đến gần

12% diện tích Trái Đất và đưa ra hàng loạt các biện pháp quan trọng liên quan

đến các vấn đề từ đa dang sinh hoc va sa mac hoa đến mua bán các chất thải

độc hại và các cơ thể sống bị biến đổi Có thể nói, hàng loạt biện pháp tích

cực đã được thực hiện nhằm giảm thiểu tác động của biến đối khí hậu

Bài tập 3

Viết đoạn văn khoảng 7 câu sử dụng lập luận diễn dịch với chủ đề về biến đổi khí hậu, trong đó có sử dụng ít-nhất hai từ chuyển nghĩa Chỉ rõ và

phân tích nghĩa của hai từ chuyên nghĩa trong đoạn văn vừa viết

Dựa vào đoạn văn đã viết, anh/ chị hãy chuyển sang dạng lập luận quy Dap

BÀI ĐỌC THÊM HIỆU ỨNG NHÀ KÍNH

Nhiệt độ bề mặt trái đất được tạo nên do sự cân bằng giữa năng lượng

mặt trời đến bề mặt trái đất và năng lượng bức xạ của trái đất vào khoảng không gian giữa các hành tinh

Sự cân bằng giữa năng lượng đến từ mặt trời và năng lượng đi khỏi Trái đất

đã được điều chỉnh chính xác Những khí nhà kính do con người tạo ra làm thay đổi cân bằng đó

Nhiệt độ trái đất tăng sẽ làm tan băng và dâng cao mực nước biển Như

vậy, nhiều vùng sản xuất lương thực trù phú, các khu đông dân cư, các đồng bằng lớn, nhiều đảo thấp sẽ bị chìm dưới nước biến

Sự nóng lên của trái đất làm thay đổi điều kiện sống bình thường của

các sinh vật trên trái đất Một số loài sinh vật thích nghỉ với điều kiện mới sẽ

thuận lợi phát triển Trong khi đó nhiều loài bị thu hẹp về diện tích hoặc bị

_ tiêu diệt,

Khí hậu trái đất sẽ bị biến đổi sâu sắc, các đới khí hậu có xu hướng thay đổi Toàn bộ điều kiện sống của tất cả các quốc gia bị xáo động Hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ hải sản bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Nhiều loại bệnh tật mới đối với con người xuất hiện, các loại dịch bệnh lan tràn, sức khoẻ của con người bị suy giảm

(Ngô Huyễn tong hop)

Trường từ vựng ngữ nghĩa về môi trường — biến đỗi khí hậu

- Từ chuyên môn về môi trường: bề mặt trái đất, năng lượng mặt

_ trời, năng lượng bức xạ, trái đất, hành tinh, năng lượng đến, năng lượng đi,

khí nhà kính, nhiệt độ, băng, nước biển, đồng bằng, đảo, điều kiện sống, sinh

vật, loài, đới khí hậu, quốc gia, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy hải sản, bệnh

tật, dịch bệnh, sức khỏe

- Các động từ: bức xạ, đến, đi, tạo ra, thay đổi, điều chỉnh, tăng, tan, dang cao, san xuat, chim, thay đổi, thích nghi, nóng lên, tiêu diệt, biến đổi, thay đổi, xáo trộn, ảnh hưởng, xuất hiện, lan tran, suy giam

=> Khi viết về một chủ đề nào đó, người viết cần ầm vẫn từ cần thiết

> Trong tiếng Việt, những kết hợp theo mô hình[Tính từ + Phó từ] sẽ chuyển loại thành động từ Các phó từ thường gặp là: lên, xuống,

hơn, thêm

Vi dụ: nóng lên, nguội đi, mệt hơn, oải thêm, gay gắt lên, râm/mát thêm -> động từ

=> Trường hợp các từ như [Nắng, mưa, gió, bão] khi kết hợp với [lên/ xuống (nắng lên, mưa xuống); thêm, đi/đến (mưa đến, năng đi, gió thêm) ] là động từ

Bài tập 4

Điền từ thích hợp vào các câu sau:

- Nhiệt độ trái đất tăng sẽ làm VẦ

mực nước biển -c-c-ccccc sec c2 làm thay đổi điều kiện

sông bình thường của các vị sinh vật trên trai đât

- Sự nóng lên của trái đất sẽ khiến nhiều loài bị diện tích

hoặc bị Băng và nước biển - sẽ khiến nhiều vùng bị so với mực nước biển

- Sự nóng lên của trái đất khiến toàn bộ sống của các

quốc gia bị

-_ Nhiều loại bệnh tật mới đối với con người , các loại

dịch bệnh , sức khỏe con người bỊ - ‹ -

® KỸ NĂNG NÓI/ THẢO LUẬN NHÓM

1 Nói về vấn đề môi trường — xã hội

Các chủ đề

a Những tác động của biến đổi môi trường ở đất nước anh/ chị

b Biến đổi môi trường — những thách thức và cơ hội

c Van đề môi trường thành phố trong xu hướng đô thị hóa hiện nay

d Vấn đề ô nhiễm khói bụi/ rác thải ở thành phố/ nông thôn hiện nay Các bước thực hiện kỹ năng nói/ phát biểu

+ Chọn chủ đề

+ Đặt các câu hỏi cụ thể làm rõ chủ đề = tìm chủ đề bộ phận

+ Phân công thành viên phát biểu từng nội dung/ chủ đề bộ phận

+ Tổng kết/ khái quát nội dung đã nói/phát biểu

2 Mô tả trải nghiệm

Các vấn đề lựa chọn

a Ké vé qua trinh anh/ chi chuẩn bị sang học ở Việt Nam

b Những khó khăn ban đầu mà anh/ chị đã trải qua khi sang học ở

Việt Nam

Gợi ý nội dung bài nói về trải nghiệm

Trả lời các câu hỏi

Vấn đề (a)

+ Vì sao anh/ chị chọn Việt Nam làm “điểm đến” cho việc học tập?

+ Việc lựa chọn đó được bắt đầu từ khi nào? Xuất phát từ sự việc nào?

+ Quá trình ôn tập, kiểm tra, thi cử của anh/chị diễn ra như thế nào?

+ Quá trình học tiếng Việt được thực hiện như thế nào?

+ Khó khăn nhất đối với anh/ chị là vấn đề gì? Anh/ chị đã giải quyết vẫn đề đó như thế nào? Bằng cách nào?

+ Sau khi nhận được kết quả tốt đẹp, anh chị có kinh nghiệm/ bài học

gì truyền lại cho thế hệ sau? (Về tâm lý, về phương pháp học tập, về cách thức giải quyết khó khăn, về tư tưởng cá nhân )

Van dé (b)

- Anh/ chi sang Viét Nam vao thoi gian nao?

- Anh/ chi hoc tập và làm việc tại dau?

- Ở đó, anh/ chị gặp những khó khan gi (vé thoi tiét/ khi hau; sinh

hoạt, ngôn ngữ, văn hóa, ăn uống 2

-_ Anh/ chị đã khó khăn như thế nào?

-_ Cách vượt qua khó khăn của anh/ chị?

- Qua đó, anh/ chị sau một năm sống ở Việt Nam đã rút ra được kinh nghiệm gì để học tập và sinh hoạt thuận lợi hơn?

BÀI NGHE THACH THUC MOI TRUONG XUYEN BIEN GIỚI

Trong rất nhiều vấn đề môi trường mà Đông Nam Á đang phải đối mặt,

có 4 vấn đề có tính chất xuyên biên giới, bao gồm khói mù và ô nhiễm xuyên biên giới, quản lý nguồn nước ở tiểu vùng sông Mê Kông, vấn đề môi trường

ở vùng biển Đông và việc trao đổi thương mại nguồn tài nguyên thiên nhiên

Khói mù và ô nhiễm xuyên biên giới

Cháy rừng được xem là một trong những nguyên nhân gây suy thoái đa dạng sinh học ở Đông Nam Á Tác động của những đám cháy ở Indonesia lên sức

khỏe và sức sản xuất của các nước trong khu vực, đặc biệt là Malaysia, Singapore,

Thái Lan, và trên phạm vi hẹp hơn là ở Myanmar và Việt Nam cũng nghiêm trọng không kém Chỉ tính riêng giai đoạn 1997-1998, cháy rừng đã ảnh hưởng đến khoảng 20 triệu người và gây ra thiệt hại ước tính từ 4,5 đến 9.3 tỉ USD

Quản lý nguồn nước tiểu vùng sông Mê Kông

Tính chất xuyên biên giới của vấn đề quản lý nguồn nước nằm ở chính trạng thái tự nhiên của sông Mê Kông Bắt nguồn từ vùng cao nguyên Tây Tạng thuộc Vân Nam, Trung Quốc chảy qua các nước Myanmar, Thái Lan, Lào và Campuchia, bất kỳ một sự can thiệp nào từ các quốc gia trong việc quản lý nguồn nước sông Mê Kông đù chỉ để đáp ứng nhu cầu của chính quốc gia đó, đều gây ra các ảnh hưởng xuyên biên giới

Vấn đề chính trong việc quản lý nguồn nước ở tiểu vùng sông Mê Kông là những lợi ích cạnh tranh trong sử dụng tài nguyên nước Ở những phụ lưu phía trên của con sông như những nhánh sông ở Vân Nam, Myanmar

và thượng Lào là sự cạnh tranh giữa thủy điện và tưới tiêu

Ở Campuchia, sự cạnh tranh lợi ích tồn tại giữa đánh bắt cá tự nhiên và

đánh bắt cá thương mại — hai phương thức khai thác đều dẫn sự suy thoái nguồn tài nguyên thủy sản ở sông và hồ Tonle Sap

Ở Việt Nam, vấn đề chủ yếu nằm ở sự cân bằng mong manh giữa một bên là nhu cầu cuộc sống của con người, cụ thể là nhu cầu về nguồn nước

phục vụ nuôi trồng thủy sản và sinh hoạt gia đình của 18 triệu người sống

trong vùng châu thổ sông, cùng với sự cần thiết phải kiểm soát lũ lụt, đảm bảo

hệ thống tưới tiêu và một bên là nhu cầu bảo tồn tài nguyên của một hệ sinh thái nhạy cảm

[Do đó, vấn đề sử dụng nguồn tài nguyên và xung đột trong khu vực là quan hệ mỏng manh giữa những nhu cầu sinh kế của người dân địa phương và dự án phát triển tài nguyên và cơ sở hạ tầng trên quy mô lớn Sự ảnh hưởng qua lại phức tạp ở nhu cầu

đối với nguồn tài nguyên đã trở thành thách thức về mặt sinh thái học Đồng thời,

những lựa chọn của các quốc Ø1a và cộng đồng hạ lưu, trên thực tế, có thê phải chịu sức

ép bởi những chọn lựa và đặc quyền của các quốc gia và cộng đồng trên thượng lưu

Nhịp lũ và mức phù sa, cũng như chất lượng nguồn nước xuống hạ nguồn, chẳng hạn,

sẽ bị ảnh hưởng bởi các đự án cơ sở hạ tầng trên thượng nguồn

Vấn đề liên quan đến môi trường ở Biển Đông

Ngoài tranh chấp lãnh thổ giữa các nước Philippin, Malaysia, Việt Nam và

Trung Quốc, trong khu vực cũng tổn tại những vần đề xuyên biên giới có liên quan đến môi trường.( )

Các hệ sinh thái ven biển Đông Nam Á đang đối mặt với nguy cơ suy thoái nghiêm trọng với 11% rạn san hô đã bị phá hủy hoàn toàn, 48% bị ảnh hưởng và 80%

bị đe dọa Hệ sinh thái cây đước cũng bị phá hủy nghiêm trọng, với khoảng 70% diện

tích che phủ đã bị mắt Loài tảo biển cũng bị suy thoái nghiêm trọng từ 20 đến 60%

Những mắt mát này có ảnh hưởng xuyên biên giới Chúng ta đều biết các lớp

tảo biển ở một quốc gia và hệ sinh thái san hô ở gần đó có quan hệ phụ thuộc lẫn nhau

và sự phụ thuộc này có thể ảnh hưởng đến sự di chuyển của đàn cá đến vùng đất đánh

bắt cá thông thường của một quốc gia khác

Giao thông đường biển phát triển cũng mang lại những nguy cơ như sự cố trần dầu hay ô nhiễm nguồn nước xuyên quốc gia

Thêm vào đó, các tàu vận tải nước ngoài có thể mang theo nước dẫn tàu có chứa các sinh vật ngoại lai rồi được đỗ xuống giữa biển hay tại các bến tàu Điều này có thể

đe dọa sức khỏe của cả con người và hệ sinh thái, và có thể là nguyên nhân đóng góp

thêm vào sự suy thoái của môi trường biển

Trao đối thương mại nguồn tài nguyên thiên nhiên

Đông Nam Á được coi là trung tâm buôn bán trao đổi tài nguyên thiên nhiên

lớn, chủ yếu là động vật hoang đã Bên cạnh thị trường lớn là Trung Quốc và các quốc

gia Châu Á khác vẫn tồn tại một thị trường sôi động không kém trong lòng Đông Nam

Á Tính riêng Singapore, trong năm 2000 đã nhập khẩu tới 7.093 động vật sống và xuất

có ở đảo này, đến nguy cơ tuyệt chủng

Nguồn tài nguyên được trao đổi chủ yếu khác trong khu vực là gỗ với các nhà cung cấp chính nguồn gỗ hợp pháp là Lào, Myanmar, Indonesia và Malaysia Thái

Lan và Philippin đã cắm hoặc hạn chế khai thác gỗ, do đó, trở thành thị trường tiêu

thụ mặt hàng này Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy, Thái Lan cũng nhập khẩu gỗ xẻ bất hợp pháp từ Lào và Myanmar

Các hoạt động buôn bán trái phép ở Đông Nam Á vẫn tổn tại là do nhu cầu tiêu thụ cao, quản lý lỏng lẻo ở các vùng biên giới, sự yếu kém về thực thi pháp luật ở các nước liên quan cùng ý thức trách nhiệm của người dân địa phương

Trong khi đó, thực tế cho thấy buôn bán và trao đổi các lâm sản và động thực

vật hoang dã, bất ké hợp phát hay bất hợp phát đều gây ra những thiệt hại nghiêm trọng

vê môi trường và xã hội]

(Trích Báo cáo Transboundary Environmental Governance Southeast Asia/ The Henry L.Stimson Center)

Bài 5

Khoanh tròng vào những từ nghe được

Bài 6

Điền từ nghe được vào đoạn văn sau: ˆ

¬ được xem là một trong những nguyên nhân gây

¬Ừ đa dạng sinh học ở Đông Nam Á Tác động của những

¬ ở Indonesia lên sức khỏe và sức của các nước trong

khu vực, đặc biệt là Malaysia, Singapore, Thái Lan, và trên phạm vi hẹp hơn

là ở Myanmar và Việt Nam cũng không kém Chỉ

tính riêng 1997-1998, cháy rừng đã ảnh hưởng đến khoảng triệu người và gây ra thiệt hại ước tính đến 9,3 tỉ USD”

Bài 7

Tóm tắt nội dung nghe được của các đoạn văn sau:

a.Tính chất xuyên biên giới của vấn đề quản lý nguồn nước nằm ở chính trạng thái tự nhiên của sông Mê Kông Bắt nguồn từ vùng cao nguyên Tây Tạng thuộc Vân Nam, Trung Quốc chảy qua các nước Myanmar, Thái

Lan, Lào và Campuchia, bất kỳ một sự can thiệp nào từ các quốc gia trong

việc quản lý nguồn nước sông Mê Kông dù chỉ để đáp ứng nhu cầu của chính quoc gia đó, đều gây ra các ảnh hưởng xuyên biên giới

b Ngoài tranh chấp lãnh thổ giữa các nước Philippin, Malaysia, Việt

Nam và Trung Quốc, trong khu vực cũng tồn tại những vần đề xuyên biên

giới có liên quan đến môi trường.( )

Các hệ sinh thái ven biển Đông Nam Á đang đối mặt với nguy cơ suy thoái nghiêm trọng với 11% rạn san hô đã bị phá hủy hoàn toàn, 48% bị ảnh hưởng và 80% bị đe dọa Hệ sinh thái cây đước cũng bị phá hủy nghiêm

trọng, với khoảng 70% diện tích che phủ đã bị mất Loài tảo biển cũng bị suy

thoái nghiêm trọng từ 20 đến 60%

Những mắt mát này có ảnh hưởng xuyên biên giới

c Đông Nam Á được coi là trung tâm buôn bán trao đổi tài nguyên

thiên nhiên lớn, chủ yếu là động vật hoang dã Bên cạnh thị trường lớn là

Trung Quốc và các quốc gia Châu A khác vẫn tổn tại một thi trường sôi động

không kém trong lòng Đông Nam Á

Bài tập 8

Nghe lại các đoạn a, b, c và trả lời các câu hỏi sau:

-_ Tính chất xuyên biên giới của sông Mê Kông được thể hiện như thé

nào trong thực tiễn?

- _ Những ảnh hưởng nào về môi trường đang đe dọa vùng Đông Nam Á

- Đông Nam Á có những thị trường nào trong việc buôn bán tài nguyên thiên nhiên?

BÀI 3: TOÀN CÂU HÓA

BÀI ĐỌC

TOAN CAU HOA LA XU HUONG TAT YEU

Toàn cầu hoá đang là xu hướng tất yếu và ngày càng được mở rộng Tính tất yếu của toàn cầu hoá trước bết được biểu hiện ở tính tất yếu kinh tế Toàn cầu hoá kinh tế là khía cạnh quan trọng nhất của toàn cầu hoá; nó đang tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực chính trị Đến lượt

mình, những thay đỗi về chính trị lại có tác động trở lại đối với kinh tế

Song, cái cần quan tâm và nhấn mạnh lại chính là sự tác động của kinh tế

và những thay đôi chính trị đôi với văn hoá trong bôi cảnh toàn cầu hoá

Anh minh hoa

Toàn cầu hóa không phải là hiện tượng mới mẻ, mà trái lại, đã xuất hiện ở thế kỷ XV và diễn ra mạnh mẽ hơn ở cuối thế kỷ XIX Cho đến nay, vẫn còn đang có những ý kiến khác nhau về nguồn gốc và bản chất của quá trình toàn cầu hoá Một số người cho rằng, quá trình toàn cầu hoá bắt đầu từ

khi người Thổ Nhĩ Kỳ kiểm soát con đường tơ lụa Với một số người khác,

quá trình đó được bắt đầu từ sự kiện vượt qua vùng biển thuộc mỗi Hảo Vọng

và việc khám phá ra châu Mỹ, nhờ đó thế giới được mở rộng và các nguồn tài

nguyên của thế giới từ các châu lục khác được chuyển về châu Âu Trong khi

đó, một số người khác lại tin rằng, toàn cầu hoá diễn ra từ cuối thế kỷ XIX cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp tạo nên sự

phát triển của lực lượng sản xuất và các phương tiện vận tải

Nhưng, dù xuất hiện sớm hơn hay muộn hơn, trong thời đại hiện nay,

toàn cầu hóa mang một nội dung với những nét đặc thù mới Một số học giả

gọi toàn cầu hóa hiện nay là toàn cầu hóa tư bản chủ nghĩa Bởi lẽ, quá trình

đó đang chịu sự chi phối mạnh mẽ của các nước tư bản, đặc biệt là các nước

tư bản lớn

Toàn cầu hóa hiện nay đang tác động hết sức mạnh mẽ đến các quốc

gia dân tộc, đến đời sống xã hội của cả cộng đồng nhân loại, cũng như đến

cuộc sống của từng người Cách nhìn nhận và thái độ đối với toàn câu hoá là hết sức khác nhau Trong khi một số nước đang phát triển tiếp nhận toàn cầu hoá một cách hồ hởi thì ở nhiều nước phát triển, phong trào chống toàn cầu hoá lại diễn ra một cách rộng khắp và thu hút hàng vạn người tham gia Song, bat chap thai độ khác nhau, ủng hộ hay phản đối, toàn cầu hoa van 1A mot xu thể tất yếu và ngày càng được mở rộng mà mỗi quốc gia dân tộc phải đối mặt

VỚI nó

Vậy tính tất yếu của toàn cầu hoá được biểu hiện như thế nào?

Tính tất yếu của toàn cầu hoá trước hết được biểu hiện ở tdt yếu kinh tế Kinh tế,

như mọi người đều biết, là nhân tố đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của văn

minh nhân loại ( )

Toàn cầu hoá là một hiện tượng vật chất hay kinh tế Nhưng, ngoài ý nghĩa là một hiện tượng vật chất, nó còn mang một ý nghĩa văn hoá, tỉnh thần sâu sắc Bởi lẽ, trên thực tế, không có một công việc nào của-con người, không có một hiện tượng nào trong xã hội lại chỉ mang ý nghĩa thuần tuý kinh tế

và phương diện kinh tế, ước hết, toàn cầu hoá tạo ra một sự thay đổi căn bản

trong hoạt động kinh tế của con người, làm thay đổi tính chất và vị trí của thị trường

Nếu như trước đây, thị trường mang tính quốc gia thì hiện nay, thị trường đã mang tính quốc tế Do quá trình toàn cầu hoá, các quốc gia nhanh chóng bị cuốn hút và trở thành

một bộ phận phụ thuộc của nền kinh tế thế giới hoặc quốc tế ( )

[Về mặt xã hội, những nhu cầu của nền kinh tế toàn cầu đã và đang mang lại

những thay đổi to lớn trong thói quen lao động và lối sống của con người ở tất cả các

quốc gia dân tộc Sự phân hoá giàu nghèo, tệ nạn xã hội và tội phạm mang tính quốc tế, v.v đang là những vấn đề làm đau đầu các quốc gia dân tộc

Nói tóm lại, chính toàn cầu hoá đang làm cho những vấn đề toàn cầu của thời đại

tác động mạnh mẽ và nhanh chóng đến các quốc gia đân tộc Ngày nay, không một quốc

gia dân tộc nào có thể làm ngơ trước sự lan truyền một cách nhanh chóng và rộng rãi của các bệnh dịch, như SARS, cúm gà, v.v.; của các nạn khủng bố, tội phạm quốc tẾ, V.V

Về mặt chính trị, người ta thường nhắc tới những thách thức nghiêm trọng của

toàn cầu hoá đối với chú quyển quốc gia Điều đó được lý giải bằng sự tác động của

kinh tế đối với chính trị Sự hội nhập về kinh tế tăng lên sẽ kéo theo sự hội nhập về

chính trị ( )

Trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay, người ta thường nói về sự phụ thuộc lẫn nhau của các quốc gia dân tộc hơn là đề cập đến sự độc lập hoàn toàn của các quốc gia

đó Có thể nói, không có và không thể có một quốc gia đứng độc lập hoàn toàn tách

biệt với thế giới bên ngoài trong bối cảnh toàn cầu hoá ( )

Như vậy, toàn cầu hoá kinh tế là khía cạnh quan trọng nhất của toàn cầu hoá; nó

đang tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực chính trị Đến lượt mình, những thay đổi về chính trị lại có tác động trở lại đối với kinh tế Song, điều cần quan tâm và nhắn mạnh lại

chính là ở sự tác động của kinh tế và những thay đổi chính trị đối với văn hoá trong bối

cảnh toàn cầu hoá

Cùng với toàn cầu hoá, nhiều học giả đã chỉ ra xu hướng đồng nhất tất cả các

nền văn hoá Tất cả các nước phát triển đang muốn áp đặt các giá trị văn hoá của mình cho toàn thế giới Thông qua quá trình toàn cầu hoá, các nước phát triển phương

Tây muốn bắt phần còn lại của thế giới không chỉ khuất phục về kinh tế, chính trị và

quân sự, mà còn muốn hạn chế tối đa nét đặc thù của văn hoá phi phương Tây, bởi

theo họ, các nền văn hoá này không phù hợp, thậm chí còn xung đột với văn hoá và văn minh phương Tây ( )

Trên thực tế, những gì mà toàn cầu hóa mang lại cho con người trong những thập kỷ qua đã làm cho không ít các quốc gia băn khoăn, lo lắng Báo cáo phát triển con người của UNDP năm 1999 đã phác họa một bức tranh khá không bình đẳng giữa

các nước, cũng như giữa những tầng lớp người khác nhau

Từ sự phân tích và số liệu thực tế, không ai có thể phủ nhận được rằng, toàn cầu

hóa là một quá trình tất yếu và đang tạo ra những cơ hội cho các nước có nền kinh tế

đang phát triển hội nhập vào nền kinh tế thế giới để trên cơ sở đó, đây nhanh tốc độ

tăng trưởng kinh tế và đổi mới công nghệ Thực tế trong mấy thập kỷ qua đã khẳng

định rằng, nhờ tranh thủ được cơ hội toàn cầu hóa, nhiều nước ở châu Á vốn có nền

kinh tế kém phát triển tạo ra được tốc độ tăng trưởng kỷ lục về kinh tế và trở thành

những "con rồng" châu Á

Tuy nhiên, điều cần nhấn mạnh là ở chỗ, cơ hội mà toàn cầu hóa đem lại cho

các nước khác nhau, các dân tộc khác nhau không phải lúc nào cũng như nhau Xét một

cách đại thể, các nước phát triển hơn về kinh tế, giàu có hơn sẽ được chỉa sẻ cơ hội

nhiều hơn các nước nghèo Điều đó cũng có nghĩa là, toàn cầu hóa sẽ đem lại cho các

nước nghèo, đang phát triển nhiều thách thức hơn so với cơ hội

Ông Kofi Annan, Tổng thư ký Liên hiệp Quốc, đã khẳng định: “Toàn cầu hoá

đang làm cho chúng ta xích lại gần nhau hơn theo nghĩa tất cả chúng ta đều phải chịu ảnh hưởng từ những hành động của nhau, chứ không phải theo nghĩa tất cả chúng ta đều sử dụng những lợi thế của nó và cùng nhau chia sẻ gánh nặng Trái lại, chúng ta đã

để toàn cầu hoá làm cho chúng ta tách xa nhau ra hơn do hố ngăn cách ngày càng lớn

về mức độ của cải và quyền lực giữa các nước khác nhau và ngay trong từng nước”]

Bối cảnh Bản chất Đối mặt Thuần túy Giá trị

Khía cạnh Học giả Văn minh Căn bản Khuất phục

Bình đẳng Cơ hội Tăng trưởng | Kỷ lục Đại thé

Xích lại Tháchthức | Tốc độ Xung đột Lợi thế

Lực lượng sản xuất Nạn khủng bố Cuộc cách mạng công

Con đường vận tải Tội phạm quốc tế nghiệp

Văn minh phương Tây Chủ quyền quốc gia

® KỸ NĂNG ĐỌC - HIỂU

W BÀI HỌC: CÁCH ĐỌC TIÉNG VIỆT

* Đối với tiếng Việt, khi đọc, bên cạnh việc đọc đúng thanh điệu của

âm tiết, ngữ điệu của câu, một trong những kỹ năng cân thiết là sự phân đoạn

hợp lý để người nghe dễ hiểu Để thực hiện được điều đó, việc xác định ranh

giới từ và cụm từ là một kỹ năng quan trọng

(3) Trong khi đó//, một số người khác lại tin răng//, toàn cầu hoá// diễn ra từ cuối thế kỷ XIX// cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách

mạng công nghiép// tạo nên sự phát triển của lực lượng sản xuất và các

phương tiên vận tải

(Dấu (/) thê hiện vị trí có thể được ngắt, nghỉ khi đọc câu

Dau (_ ) thé hién ranh giới cụm từ và từ trong phân đoạn câu khi đọc)

* Khi ngắt, nghỉ trong khi đọc tiếng Việt, không được tách từ hoặc tách cụm tù thành hai phần trong ngữ điệu thể hiện

Thực hiện các yêu cầu sau:

1 Chia van bản trên thành từng đoạn theo chức năng (phần đặt vấn dé, giải quyết van dé, kết thúc vấn đề)

2 Trong phần giải quyết vấn đề, hãy chia thành từng đoạn nhỏ hơn

3 Trong từng đoạn nhỏ vừa tìm được, anh/ chị hãy nêu ý khái quát

của đoạn

Bài tập 2

Trả lời các câu hỏi sau:

I Phan đặt vấn đề

- _ Xu hướng tất yếu của các nước trên thế giới hiện nay là gì?

-_ Toàn cầu hóa tác động trước hết đến lĩnh vực nào?

- Kinh tế trong toàn cầu hóa sẽ tác động tới lĩnh vực nào?

- _ Sự ảnh hưởng, tác động qua lại giữa kinh tế và chính trị như thế nào?

2 Phân giải quyết vấn để

- Có những quan điểm như thế nào về lịch sử xuất hiện xu hướng toàn cầu hóa?

- _ Cách nhìn nhận của các quốc gia về toàn cầu hóa như thế nào?

- Tính tất yếu của toàn cầu hóa được biểu hiện ở kinh tế như thế nào?

- _ Tính tất yếu của toàn cầu hóa được biểu hiện ở lĩnh vực xã hội như

thê nào?

- _ Tính tất yếu của toàn cầu hóa được biểu hiện ở lĩnh vực chính trị như thế nào?

- — Xu hướng nào về văn hóa đang đặt ra cho các quốc gia khi quá trình toàn câu hóa diễn ra?

- Cơ hội mà toàn cầu hóa mang lại cho các quốc gia có như nhau?

3 Phân kết thúc vấn đề

Ông Koñ Annan đã đánh giá về tác động của toàn cầu hóa lên các quốc

g1a với những mặt tích cực va hạn chê của nó như thê nào?

(2) Toàn cầu hoá là một hiện tượng vật chất hay kinh tế

(3) Bởi lẽ, trên thực tế, không có một công việc nào của con người,

không có một hiện tượng nào trong xã hội lại chỉ mang ý nghĩa thuần tuý

kinh tế

Tập hợp 2

(1) Tuy nhiên, điều cần nhắn mạnh là ở chỗ, cơ hội mà toàn cầu hóa

đem lại cho các nước khác nhau, các dân tộc khác nhau không phải lúc nào cũng như nhau

(2) Thực tế trong mấy thập kỷ qua đã khẳng định rằng, nhờ tranh thủ

được cơ hội toàn cầu hóa, nhiều nước ở châu Á vốn có nền kinh tế kém phát

triển tạo ra được tốc độ tăng trưởng kỷ lục về kinh tế và trở thành những "con rồng" châu Á

(3) Điều đó cũng có nghĩa là, toàn cầu hóa sẽ đem lại cho các nước nghèo, đang phát triển nhiều thách thức hơn so với cơ hội

(4) Xét một cách đại thể, các nước phát triển hơn về kinh tế, giàu có

hơn sẽ được chia sẻ cơ hội nhiêu hơn các nước nghèo

w BÀI HỌC: CÁCH SỨ DỤNG PHÉP THÉ

Khi viết văn, để câu văn gọn, tránh được sự lặp từ ngữ, rườm rà, nên sử

dụng phép thế Phép thể là cách sử dụng đại từ, các từ, ngữ đồng nghĩa, gan

nghia dé thay thế cho một nội dung được nói đến ở câu/đoạn phía trước

Ví dụ

(1) Xét một cách đại thé, các nước phát triển hơn về kinh tế, giàu có

hơn sẽ được chia sẻ cơ hội nhiều hơn các nước nghéo.) Điều đó cũng có nghĩa là, toàn cầu hóa sẽ đem lại cho các nước nghèo, đang phát triển nhiều

thách thức hơn so với cơ hội

Diéu do 1a tỗ hợp từ thay thé cho ý “các nước phát triển hơn về kinh tế, giàu có hơn sẽ được chia sẻ cơ hội nhiều hơn các nước nghèo”

(2) Toàn cầu hoá là một hiện tượng vật chất hay kinh tế Nhưng, ngoài

ý nghĩa là một hiện tượng vật chất, nó còn mang một ý nghĩa văn hoá, tinh thần sâu sắc

- Nó: thay thế cho “#oàn cẩu hóa”