Bài tập lớn lịch sử các học thuyết kinh tế

Mục Lục MỞ ĐẦU 2 PHẦN I KHÁI QUÁT VỀ HỌC THUYẾT KINH TẾ KARL MARX 3 1 Sự ra đời và tổng quan học thuyết kinh tế Karl Marx 3 1 1 Vài nét về cuộc đời Karl Marx 3 1 2 Những tiền đề khách quan cho sự hình.

Mục Lục

MỞ ĐẦU 2

PHẦN I: KHÁI QUÁT VỀ HỌC THUYẾT KINH TẾ KARL MARX 3

1.Sự ra đời và tổng quan học thuyết kinh tế Karl Marx 3

1.1 Vài nét về cuộc đời Karl Marx 3

1.2 Những tiền đề khách quan cho sự hình thành học thuyết kinh tế Karl Marx 4

1.3 Quá trình hình thành học thuyết kinh tế Karl Marx qua các tác phẩm .5

1.4 Nội dung học thuyết kinh tế của Karl Marx 7

PHẦN II: LÝ DO ẤN TƯỢNG ĐỐI VỚI HỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA KARL MARX 10

PHẦN III: ÁP DỤNG NHỮNG NỘI DUNG LÝ THUYẾT PHÙ HỢP CỦA HỌC THUYẾT ĐỂ ĐƯA RA NHỮNG KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH GIÚP CHÍNH PHỦ VIỆT NAM KHẮC PHỤC HẬU QUẢ VÀ KHÔI PHỤC KINH TẾ DO HẬU QUẢ CỦA DỊCH COVID-19 12

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

MỞ ĐẦU

Lịch sử tư tưởng kinh tế là lịch sử của các nhà tư tưởng

và học thuyết kinh tế chính trị và kinh tế học từ thời cổ đại đến ngày nay Các học thuyết kinh tế lần lượt ra đời, tiếp tục kế thừa những mặt tích cực, khắc phục những mặt hạn chế và phát triển để có tính ứng dụng và khoa học ngày càng cao, ngày càng sát với thực tiễn Xã hội loài người ngày càng phát triển hiện đại và văn minh, song các học thuyết kinh tế tuy được phát minh ra từ lâu nhưng vẫn còn những giá trị cho đến ngày nay và vẫn có thể áp dụng vào các chính sách kinh tế của mỗi quốc gia Tiêu biểu như học thuyết kinh tế của Karl Marx, chúng ta sẽ hiểu được những đặc điểm và nội dung của học thuyết Karl Marx, những mặt tiến bộ của học thuyết này và trong bối cảnh của Việt Nam, dưới tác động của dịch Covid-19 thì ta có thể áp dụng lý thuyết nào của Karl Marx để đưa ra những chính sách phù hợp với nền kinh tế Việt Nam, khắc phục những hậu quả, khôi phục nền kinh

tế

PHẦN I: KHÁI QUÁT VỀ HỌC THUYẾT

KINH TẾ KARL MARX

1.Sự ra đời và tổng quan học thuyết kinh tế Karl Marx 1.1 Vài nét về cuộc đời Karl Marx

o Karl Marx (5/5/1818- 1883) là nhà lý luận kinh tế đã làm cuộc cách mạng trong khoa học kinh tế ở cuối thế kỷ XIX, nhà tư tưởng có ảnh hưởng lớn nhất đối với lịch sử

xã hội của thế giới ở thế kỷ XX Ông là nhà lý luận kinh

tế kiệt xuất và là chiến sỹ cách mạng, linh hồn của Quốc

tế I

o Thế giới quan triết học của Karl Marx

_Phân tích nền tư bản chủ nghĩa theo quan điểm chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử _Coi chủ nghĩa tư bản là một hình thái nhất định trong lịch sử, có quá trình phát sinh, phát triển và diệt vong _Lý thuyết kinh tế của Mac là cơ sở lý luận của phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và cuộc cách mạng

vô sản từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

o Phương pháp nghiên cứu kinh tế của Karl Marx là trừu tượng hóa khoa học, logic kết hợp với lịch sử Phương pháp trừu tượng hóa đã giúp Karl Marx khắc phục được những hạn chế của phương pháp trực quan ở phái cổ điển,

có thể nghiên cứu những quan hệ con người ẩn sau những quan hệ hàng hóa

1.2 Những tiền đề khách quan cho sự hình thành học thuyết kinh tế Karl Marx

 Điều kiện kinh tế- chính trị- xã hội

Học thuyết kinh tế của Karl Marx được hoàn thành từ những năm 40 đến những năm 70 của thế kỷ XIX, khi mà cách mạng công nghiệp Anh đã hoàn thành Những năm giữa thế kỷ XIX cũng là những năm bão táp của cách mạng ở châu Âu, là thời kỳ phong trào công nhân phát triển mạnh mẽ, các đảng vô sản được thành lập rộng rãi Công xã Paris năm 1871 với sự tồn tại của chính phủ cách mạng của giai cấp vô sản trong hơn 2 tháng đã giúp Karl Marx kiểm nghiệm học thuyết của mình, đưa ra những luận điểm mới, những khái quát mới Từ năm 1849 đến cuối đời, ông sống ở Anh- một nước tư bản chủ nghĩa điển hình, phát triển nhất lúc bấy giờ Đây là giai đoạn quan trọng nhất cho sự hình thành lý thuyết kinh tế của Karl Marx

 Tiền đề tư tưởng: Có 3 nguồn tư tưởng trong thời kỳ này ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành lý luận kinh tế Karl Marx đó là:

 Triết học cổ điển (Đức)

_Hạt nhân biện chứng trong triết học Hegel

_Chủ nghĩa duy vật trong triết học Feuerbach (phát triển thành chủ nghĩa duy vật biện chứng của Marx)

 Kinh tế chính trị tư sản cổ điển (Anh)

 Chủ nghĩa xã hội không tưởng (Pháp)

1.3 Quá trình hình thành học thuyết kinh tế Karl Marx qua các tác phẩm

 Quá trình hình thành học thuyết kinh tế Karl có thể chia làm 2 giai đoạn:

_Giai đoạn 1: Giai đoạn hình thành (1843-1863) Ở giai đoạn này Karl Marx nghiên cứu về triết học, lịch sử kinh

tế chính trị học Giai đoạn này được đánh dấu bằng những

tác phẩm viết trước bộ Tư bản- tác phẩm kinh tế quan

trọng nhất của Karl Marx

_Giai đoạn 2: Giai đoạn hoàn thành (từ những năm 1864- 1883) Trong giai đoạn này, Karl Marx đã hoàn thành lý luận kinh tế của mình và trình bày đầy đủ trong bộ Tư bản Sau đó ông đưa ra 1 số tư tưởng về chủ nghĩa xã hội

trong tác phẩm Phê phán cương lĩnh Gotha

 Để hiểu sâu sắc hơn học thuyết kinh tế của Karl Marx thì cần nghiên cứu quá trình hình thành học thuyết thông qua các tác phẩm của ông

 Bản thảo kinh tế- triết học (1844)

 Gia đình thần thánh (1845-Karl Marx viết chung với Friedrich Engels)

 Hệ tư tưởng Đức( 1846- Karl Marx viết chung với

Friedrich Engels)

 Sự khốn cùng của triết học (1847)

 Lao động làm thuê và tư bản (1847)

 Tuyên ngôn của Đảng cộng sản (1848- Karl Marx viết chung với Friedrich Engels)

 Bản thảo kinh tế (1857-1858): Tổng kết các công trình nghiên cứu kinh tế từ 1844

Lời mở đầu: Quan niệm về đối tượng và phương pháp nghiên cứu kinh tế chính trị

_Phần I: Phân tích về tiền tệ trong nền sản xuất hàng hóa _Phần II: Tiền với tư cách 1 hình thái vận động của tư bản

 Góp phần phê phán khoa kinh tế chính trị (1859)

_Chương 1: Hàng hóa

_Chương 2: Tiền tệ hay lưu thông giản đơn

 Bản thảo kinh tế (1861-1863- Quyển IV -Bộ tư bản) _Phần 1: phân tích, phê phán các quan điểm của phái Trọng Nông và A.Smith

_Phần 2: Phân tích toàn diện, hệ thống quan điểm của D.Ricardo

_Phần 3: Phân tích sự tan rã của kinh tế chính trị tư sản cổ điển và quá trình “tầm thường hóa khoa kinh tế chính trị”

 Bộ tư bản ( xuất bản từ 1865-1894)

_Quyển I: Quá trình sản xuất của tư bản

_Quyển II: Quá trình lưu thông của tư bản

_Quyển III: Những hình thái khác nhau của tư bản trong quá trình phát triển của nó

_Quyển IV: Lịch sử và tài liệu

 Phê phán cương lĩnh Gotha (1875)

1.4 Nội dung học thuyết kinh tế của Karl Marx

Quan niệm về đối tượng nghiên cứu

o Đối tượng nghiên cứu là phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và những quan hệ trao đổi thích ứng với những phương thức ấy

o Mục đích nghiên cứu là tìm ra quy luật vận động của nền kinh tế tư bản chủ nghĩa

“Tôi coi sự phát triển của những hình thái kinh tế- xã hội

là một quá trình lịch sử tự nhiên” -Karl Marx

a) Học thuyết về giá trị

o Karl Marx bắt đầu bằng việc phân tích hàng hóa, tìm ra chất của giá trị hàng hóa ( tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa: lao động cụ thể và lao động trừu tượng), lượng giá trị hàng hóa Sự phân tích giá trị sâu về mặt chất đã giúp Karl Marx phát triển lý thuyết giá trị hơn những người đi trước trong việc phân tích các hình thái của giá trị, giải thích sự hoạt động của quy luật giá trị trong chủ nghĩa tư bản

o Karl Marx phân tích 4 hình thái của giá trị:

_Hình thái giản đơn, đơn nhất, hay ngẫu nhiên của giá trị _Hình thái đầy đủ hay mở rộng của giá trị (1 hàng hóa biểu hiện giá trị của mình trong nhiều hàng hóa)

_Hình thái chung của giá trị

_Hình thái tiền

o Tiến xa hơn các nhà kinh tế cổ điển, Karl Marx đã giải thích được sự hoạt động của quy luật giá trị trong chủ nghĩa tư bản thông qua việc nghiên cứu phạm trù giá cả sản xuất

b) Học thuyết giá trị thặng dư và tiền công

o Karl Marx nghiên cứu quá trình sản xuất ra giá trị thặng

dư (quyển I bộ Tư bản), quá trình thực hiện giá trị thặng

dư (quyển II bộ Tư bản) và quá trình phân phối giá trị thặng dư (quyển III bộ Tư bản) Ở đây chỉ nói về lý thuyết giá trị thặng dư trong chừng mực bản chất của giá trị thặng dư

_Sự chuyển hóa của tiền thành tư bản (hàng hóa sức lao động)

_Quá trình sản xuất giá trị sử dụng và giá trị thặng dư trong chủ nghĩa tư bản ( hai phương pháp sản xuất m) _Tư bản bất biến, tư bản khả biến

_Cấu tạo hữu cơ tư bản

_Quy luật giá trị thặng dư

_Tiền công trong chủ nghĩa tư bản

o Học thuyết về tích lũy tư bản

Karl Marx đã nghiên cứu sự chuyển hóa của giá trị thặng

dư thành tư bản Ông phân tích tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng tư bản chủ nghĩa Karl Marx phân tích quy luật chung của tích lũy tư bản: Những nguyên nhân làm tăng tích lũy tư bản,làm cho chủ nghĩa tư bản phát triển cũng đồng thời là những nguyên nhân phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa và do đó làm chủ nghĩa

tư bản phát triển cũng chính là những nguyên nhân phá

vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

c) Học thuyết về tuần hoàn, chu chuyển tư bản và tái sản xuất xã hội

Karl Marx phân tích tuần hoàn của tư bản qua 3 hình thái:

tư bản tiền tệ, tư bản hàng hóa, tư bản sản xuất Ông phân chia tư bản sản xuất thành tư bản cố định và tư bản lưu động trên cơ sở sự khác nhau của việc dịch chuyển giá trị

tư bản hoạt động trong sản xuất Karl Marx còn nghiên cứu về tái sản xuất xã hội

_Phân chia tổng sản phẩm xã hội về hiện vật và giá trị _Chia nền sản xuất xã hội thành 2 khu vực

_Các giả định khác

Ngoài ra Karl Marx đã phân tích các điều kiện thực hiện sản phẩm trong tái sản xuất giản đơn, tái sản xuất mở rộng

d) Lý luận về lợi nhuận, lợi nhuân thương nghiệp, lợi tức, địa tô

o Lợi nhuận: Karl Marx nghiên cứu quá trình chuyển hóa của giá trị thặng dư thành lợi nhuận Ông nghiên cứu về chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa, lợi nhuận, lợi nhuận bình quân, quy luật lợi nhuận bình quân có xu hướng giảm sút

o Lợi nhuận thương nghiệp: Karl Marx đã giải thích được nguồn gốc lao động của lợi nhuận thương nghiệp, lý giải việc thu lợi nhuận thương nghiệp được thực hiện trên cơ

sở quy luật giá trị

o Lợi tức: Karl Marx giải thích nguồn gốc lao động của lợi tức và lột tả mối quan hệ tư bản và lao động qua phạm trù lợi tức

o Địa tô: Karl Marx phân biệt 2 loại địa tô chênh lệch: địa

tô chênh lệch I, địa tô chênh lệch II Ông còn đề cập đến phạm trù địa tô tuyệt đối trong khi không nhà kinh tế nào

đề cập đến vấn đề này

PHẦN II: LÝ DO ẤN TƯỢNG ĐỐI VỚI HỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA KARL MARX

_Học thuyết kinh tế Karl Marx đã đưa kinh tế chính trị lên 1 tầm cao mới Tuy có sự kế thừa từ các nhà kinh tế chính trị cổ điển nhưng tìm hiểu trong phạm vi rộng hơn, khái quát hơn, được giải quyết nhất quán trên cơ sở lý luận giá trị lao động Những đóng góp của ông trong khoa học kinh tế về sự phân tích nền tư bản chủ nghĩa, thể hiện

rõ nhất trong lý thuyết giá trị thặng dư, trên cơ sở những phát kiến mang tính cách mạng của ông Đó là:

 Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

 Phương pháp nghiên cứu kinh tế: trừu tượng hóa

 Tính chất 2 mặt của lao động sản xuất hàng hóa

 Hàng hóa sức lao động

 Sự phân chia tư bản thành tư bản bất biến và tư bản khả biến

 Những nguyên lý về tái sản xuất trong tư bản chủ nghĩa _Dưới ảnh hưởng lý luận kinh tế của Karl Marx môn kinh

tế chính trị macxit- hệ tư tưởng của giai cấp công nhân đã xuất hiện Trên thế giới hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa đối lập với hệ thống tư bản chủ nghĩa Trong thế kỷ

XX, hệ thống xã hội chủ nghĩa đã là 1 đối trọng quan trọng đối với chủ nghĩa tư bản trong hơn một nửa thế kỷ, góp phần thúc đẩy lịch sử xã hội nhân loại phát triển Trong bối cảnh lịch sử Việt Nam, tư tưởng Karl Marx có

ý nghĩa vô cùng to lớn khi đất nước đang chìm trong thời trường kỳ nô lệ, khi các phong trào yêu nước nổ ra khắp nơi nhưng đều bị trấn áp Chính tư tưởng Karl Marx đã soi đường chỉ lối giúp Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh tìm ra con đường cứu nước Đó cũng là nguyên nhân sâu

xa dẫn tới sự thành lập của Đản Cộng Sản Việt Nam ngày 3/2/1930 tạo bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử

PHẦN III: ÁP DỤNG NHỮNG NỘI DUNG LÝ THUYẾT PHÙ HỢP CỦA HỌC THUYẾT ĐỂ ĐƯA

RA NHỮNG KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH GIÚP CHÍNH PHỦ VIỆT NAM KHẮC PHỤC HẬU QUẢ

VÀ KHÔI PHỤC KINH TẾ DO HẬU QUẢ CỦA

DỊCH COVID-19

Trong những tháng qua, trên toàn thế giới đang phải đối mặt với một đại dịch mang tên Covid-19 Và cho đến hiện nay, đại dịch Covid-19 vẫn đang có diễn biến phức tạp

Và do tác động của dịch Covid-19 mà nền kinh tế của toàn thế giới đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng đặc biệt là

sự sụt giảm về tăng trưởng kinh tế Điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lĩnh vực, kinh tế và xã hội của hầu hết các quốc gia đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Tại Việt Nam, Chính phủ đã có những biện pháp kịp thời, đúng đắn và đã kiểm soát được phần nào đại dịch

Covid-19 Và sự kiểm soát được đại dịch Covid-19 đó sẽ là tiền

đề để nước ta giảm thiểu những tổn hại về kinh tế, tạo điều kiện duy trì và sớm phục hồi sản xuất, tận dụng cơ hội sau khi hết dịch để phát triển nhanh và bền vững Thông qua học thuyết của Karl Marx, em sẽ đưa ra những

lý thuyết của Karl Marx phù hợp để áp dụng vào Việt Nam và từ đó đưa ra những biện pháp cụ thể để khắc phục hậu quả và khôi phục kinh tế do Covid-19 gây ra

Những chính sách cụ thể:

- Mục tiêu phát triển kinh tế của nước ta là "phát triển kinh

tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa" Và học thuyết của Karl Marx đã đánh giá được tầm quan trọng của nhà nước trong điều tiết nền kinh tế vĩ mô Vì vậy đối với nước ta, vai trò của nhà nước là hết sức quan trọng nhằm đảm bảo cho nền kinh tế vận hành đúng theo cơ chế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa Trên cơ sở vận dụng học thuyết kinh tế của Karl Marx, Nhà nước ta cần phải chủ động, tích cực khuyến khích nền kinh tế phát triển, ổn định lại kinh tế vĩ

mô, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển Đặc biệt là nước

ta đang đi lên trong cuộc khủng hoảng từ đại dịch

Covid-19 Chính vì vậy, khi nước ta đã kiểm soát được dịch

bệnh, thì Nhà nước cần phải thúc đẩy sản xuất để phục hồi những tổn thất về kinh tế

- Giải quyết vấn đề việc làm: Trong đại dịch Covid-19, rất

nhiều công ty, doanh nghiệp không đảm bảo được sản xuất và chi phí nhân công nên rất nhiều công ty, doanh nghiệp đã sa thải bớt nhân viên để làm giảm gánh nặng về chi phí Vì vậy, có rất nhiều người mất việc và đang trong tình trạng thất nghiệp Vì vậy Chính phủ, nhà nước cần: + Hỗ trợ những người mất việc, thất nghiệp một khoản chi phí

+ Tập trung phát triển mạnh thị trường trong nước, khi thị trường phát triển mạnh, nền kinh tế ổn định thì việc làm

sẽ được tạo ra Nên tỉ lệ thất nghiệp sẽ giảm

+ Khuyến khích các hoạt động chuyển đổi nghề nghiệp, đào tạo nghề, tạo việc làm mới Nguồn lao động chất lượng sẽ thu hút FDI, đặc biệt trong thời kỳ Covid-19

- Kích cầu tiêu dùng: Để kích cầu tiêu dùng thì Chính phủ,

nhà nước phải quan tâm đến vấn đề bình ổn giá Bởi trong thời kỳ dịch bệnh, nhiều mặt hàng giá tăng cao Đồng thời, cần giãn các khoản nợ cá nhân, giảm thuế thu nhập

cá nhân Thực hiện các giải pháp kích thích tiêu dùng nội địa, khuyến khích tiêu dùng cá nhân, chính phủ để kích cầu tiêu dùng

- Kích cầu đầu tư: Khuyến khích đầu tư cũng là một cách

để làm tăng tổng cầu Chính phủ cần thực hiện các biện pháp về chính sách tiền tệ như: giảm thuế đối với doanh