“Thơ ca là hiện thân cho những gì thầm kín nhất của con tim và thiêng liêng nhất của tâm hồn con người”. Phải chăng vì thế, Tố Hữu đã chọn viết những vần thơ để thể hiện trọn vẹn niềm vui sướng, say mê khi bắt gặp lí tưởng cách mạng: “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim” Thời gian “từ ấy” được viết bằng bút pháp tự sự đã đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ trong thế giới nội tâm của tác giả. Năm 1938, Tố Hữu cũng giống như rất nhiều trí thức tiểu tư sản khác, sống trong cảnh nước mất nhà tan, lầm than nô lệ đói khổ, Tố Hữu đứng trước sự lựa chọn: hoặc tiếp tục cuộc sống bình yên giả tạo, ngột ngạt, chán nản của trí thức tiểu tư sản; hoặc dũng cảm đứng lên đi theo con đường đấu tranh cách mạng đầy khó khăn, gian khổ. Vì vậy, ở cái tuổi 18, Tố Hữu đã được giác ngộ lí tưởng, vinh dự được đứng vào hàng ngũ những người cùng phấn đấu vì một lí tưởng cao đẹp là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời Tố Hữu. Vì vậy, “từ ấy” là một mốc son quan trọng trong cuộc đời nhà thơ chiến sĩ nên cảm xúc ấy thật thiêng liêng và vinh dự. Hình ảnh “nắng hạ” là nguồn sáng rự rỡ, đầy sức sống, tràn trề năng lượng ẩn dụ cho niềm hạnh phúc, sung sướng trong tâm hồn nhà thơ. Nếu mặt trời của thiên nhiên đem lại ánh sáng, sự sống cho muôn loài thì hình ảnh ẩn dụ “mặt trời chân lí” tỏa ra ánh sáng của Đảng, của cách mạng, của chủ nghĩa Mác – Lê nin rự rỡ, chói lọi. Thứ ánh sáng ấy đem đến lẽ sống, soi đường chỉ lối cho nhà thơ. Việc sử dụng các động từ mạnh “bừng” nguồn ánh sáng mạnh, diễn ra đột ngột và “chói” sự lan tỏa xuyên thấu của nguồn sáng ấy cho thấy ánh sáng của Đảng không chỉ tác động đến thị giác mà còn tác động đến cả trái tim. Ánh sáng của Đảng, của cách mạng đã xua tan hoàn toàn màn sương mù của ý thức hệ tiểu tư sản, mang đến một chân trời mới về nhận thức và tình cảm.
Trang 1Tố Hữu được mệnh danh là “cánh chim đầu đàn của thơ ca của cách mạng Việt Nam” , là “nhà thơ của nhân dân”, là ngọn cờ chiến đấu của thơ ca cách mạng Việt Nam” Bởi
các tác phẩm của ông luôn gắn bó và phản ánh chân thật những chặng đường cách mạng đầy gian khổ, hi sinh nhưng cũng nhiều thắng lợi vẻ vang của dân tộc Đã tạo nên phong cách trữ tình chính trị và đậm tính sử thi trong thơ Tố Hữu Trong đó tập thơ đầu tay “Từ ấy” là tập thơ tiêu biểu cho phong cách thơ của Tố Hữu, thể hiện lời tâm nguyện của người thanh niên yêu nước giác ngộ lí tưởng cách mạng, thấy rõ niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lí tưởng cộng sản
“Từ ấy” được viết năm 1938 để ghi nhận kỉ niệm đáng nhớ: ngày được đứng vào hàng ngũ những người cùng phấn đấu vì một lí tưởng cao đẹp là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời
Tố Hữu Bài thơ nằm trong phần “Máu lửa” của tập “Từ ấy” Nhan đề “Từ ấy” được đặt làm nhan đề tập thơ để đánh dấu thời điểm tác giả bắt đầu giác ngộ lí tưởng cách mạng và là thời điểm khơi nguồn cảm hứng sự nghiệp thơ ca của tác giả Qua đó, bài thơ “Từ ấy” chính là tuyên ngôn về lẽ sống của người chiến sĩ cách mạng, cũng là tuyên ngôn nghệ thuật của nhà thơ
“Thơ ca là hiện thân cho những gì thầm kín nhất của con tim và thiêng liêng nhất của tâm hồn con người” Phải chăng vì thế, Tố Hữu đã chọn viết những vần thơ để thể hiện trọn vẹn
niềm vui sướng, say mê khi bắt gặp lí tưởng cách mạng:
“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim”
Thời gian “từ ấy” được viết bằng bút pháp tự sự đã đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ trong thế giới nội tâm của tác giả Năm 1938, Tố Hữu cũng giống như rất nhiều trí thức tiểu tư sản khác, sống trong cảnh nước mất nhà tan, lầm than nô lệ đói khổ, Tố Hữu đứng trước sự lựa chọn: hoặc tiếp tục cuộc sống bình yên giả tạo, ngột ngạt, chán nản của trí thức tiểu tư sản; hoặc dũng cảm đứng lên đi theo con đường đấu tranh cách mạng đầy khó khăn, gian khổ Vì vậy, ở cái tuổi 18,
Tố Hữu đã được giác ngộ lí tưởng, vinh dự được đứng vào hàng ngũ những người cùng phấn đấu
vì một lí tưởng cao đẹp là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời Tố Hữu Vì vậy, “từ ấy” là một mốc son quan trọng trong cuộc đời nhà thơ chiến sĩ nên cảm xúc ấy thật thiêng liêng và vinh dự Hình ảnh “nắng hạ” là nguồn sáng rự rỡ, đầy sức sống, tràn trề năng lượng ẩn dụ cho niềm hạnh phúc, sung sướng trong tâm hồn nhà thơ Nếu mặt trời của thiên nhiên đem lại ánh sáng, sự sống cho muôn loài thì hình ảnh ẩn dụ “mặt trời chân lí” tỏa ra ánh sáng của Đảng, của cách mạng, của chủ nghĩa Mác – Lê nin rự rỡ, chói lọi Thứ ánh sáng ấy đem đến lẽ sống, soi đường chỉ lối cho nhà thơ Việc sử dụng các động từ mạnh “bừng” - nguồn ánh sáng mạnh, diễn ra đột ngột và
“chói” - sự lan tỏa xuyên thấu của nguồn sáng ấy cho thấy ánh sáng của Đảng không chỉ tác động đến thị giác mà còn tác động đến cả trái tim Ánh sáng của Đảng, của cách mạng đã xua tan hoàn toàn màn sương mù của ý thức hệ tiểu tư sản, mang đến một chân trời mới về nhận thức và tình cảm
“Hồn tôi là một vườn hoa lá
Trang 2Rất đậm hương và rộn tiếng chim ”
Niềm vui, lí tưởng được bổ sung bằng hình ảnh so sánh theo lối vắt dòng “hồn tôi – 1 vườn hoa lá” nhưng niềm vui ngân vang, trải dài nên dòng thơ không chứa hết cảm xúc Vì vậy, nó bật lên, tuôn ra, tràn xuống dòng dưới với hình ảnh so sánh mở rộng “vườn hoa lá rất đậm hương và rộn tiếng chim” gợi liên tưởng tới 1 khu vườn rộng lớn, tràn ngập sức sống của muôn hoa, ngàn lá được đón nhận bằng nhiều giác quan Thị giác để phát triển hình ảnh hoa lá, khứu giác để đón nhận hương thơm và thính giác để thu lại âm thanh Những từ chỉ mức độ: “đậm, rộn” kết hợp với dấu 3 chấm lửng như diễn tả niềm vui, say mê, náo nức đang reo ca trong tâm hồn người thanh niên Tố Hữu qua bút pháp trữ tình lãng mạn Qua đó, ta thấy bức tranh thiên nhiên có sự kết hợp hài hòa giữa âm thanh, hình ảnh, hương vị Giọng thơ vui tươi, bút pháp tự sự kết hợp bút pháp trữ tình lãng mạn đã khắc họa thế giới tâm hồn phong phú, đầy hương sắc của nhà thơ Khổ thơ đầu đã cho thấy niềm vui sướng, say mê của người thanh niên khi tìm thấy lí tưởng sống
và những chuyển biến mạnh mẽ trong tâm hồn nhà thơ
Giọng thơ từ náo nức, mê say, vui sướng chuyển sang suy tư, sâu sắc, đưa ra những nhận thức mới về lẽ sống khi được ánh sáng của lí tưởng soi rọi:
“Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời”.
Đại từ xưng hô “tôi” bắt đầu dòng thơ và được điệp lại 3 lần đã nhấn mạnh ý thức cái tôi tiểu tư sản với lẽ sống cá nhân đã chuyển biến sang cái tôi của một người được giác ngộ lí tưởng
Cấu trúc tương đồng, có sự phân tách rất rõ rệt: một bên là “lòng tôi, hồn tôi, tình” là những gi thuộc về cá nhân, phía bên kia câu thơ là những gì thuộc về quần chúng nhân dân rộng lớn: “mọi người, muôn nơi, bao hồn khổ” Cá nhân không tách biệt với quần chúng nhân dân mà hòa nhập, xích lại gần quần chúng nhân dân, được diễn tả qua các từ “buộc, trang trải, gần gũi” “Buộc”
-sự kết nối, thắt chặt, không thể riêng rẽ, đó là tinh thần tự nguyện của Đảng viên trẻ tuổi chủ động gắn bó chặt chẽ cuộc đời mình với “mọi người” xung quanh Từ láy “trang trải ” gợi sự vươn xa, phủ khắp theo chiều rộng kết hợp vơi sử dụng từ “gần gũi” đã diễn tả sự trao gửi, sẻ chia, lan tỏa những tình cảm yêu thương, nồng thắm của tác giả đến với “trăm nơi” Những hình ảnh hoán dụ “trăm nơi, hồn khổ” là quấn chúng nhân dân lao khổ ở khắp mọi nơi kết hợp điệp từ
“để” đứng ở đầu câu nhấn mạnh sự hài hòa giữa cá tôi với cái ta, giữa cá nhân với tập thể Qua
đó, tác giả đã từ bỏ quan niệm đề cao cái tôi cá nhân đối với cuộc đời của giai cấp tư sản – tiểu
tư sản Từ đó, nhà thơ đã khảng định quan niệm mới mẻ về lẽ sống: gắn bó mật thiết bằng tất cả tình yêu thương, tâm hồn của mình với quần chúng nhân dân lao khổ “Khối đời” một hình ảnh trừu tượng, ẩn dụ về tình đoàn kết, sự gắn bó chặt chẽ của mọi người dân đất Việt Nam Tác giả
đã hòa cái tôi cá nhân của mình với tập thể quấn chúng nhân dân để làm nên một khối vững chắc, một tập thể đoàn kết, làm nên sức mạnh, làm nên thành công Hình ảnh ẩn dụ “khối đời” đã nhấn mạnh sức mạnh của sự đoàn kết trong đấu tranh cách mạng: mỗi cá nhân sẽ làm cho khối
Trang 3đời chung trở nên mạnh hơn, ngược lại, khối đời chung ấy sẽ giúp cho mỗi cá nhân tăng thêm sức mạnh cho mình, vững tâm hơn, tin tưởng hơn Với giọng thơ mạnh mẽ, hình ảnh hoán dụ, ẩn
dụ giàu sức biểu cảm, khổ thơ đã thể hiện những chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức về lẽ sống, vượt qua giới hạn của cái tôi cá nhân để tìm đến lẽ sống vì nhân dân, vì cộng đồng Tím lại, đoạn thơ là những chuyển biến về nhận thức của người trí thức tiểu tư sản, nguyện hiến cuộc đời mình cho lí tưởng, cho tình yêu thương con người, niềm tin vào sức mạnh của khối đại đoàn kết sẽ giúp cách mạng và nhân dân giành độc lâp, tự do
“Từ ấy” in đậm dạng vân chữ làm nên dấu ấn, phong cách thơ Tố Hữu, là chất trữ tình chính trị, là những cảm xúc rung động khi viết về lí tưởng của thời đại với cái tôi của một người chiến sĩ tiêu biểu yêu lí tưởng, yêu cách mạng đã làm nên vẻ đẹp của một nhà thơ với tư cách là một chiến sĩ Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn luôn phản ánh những sự kiện trọng đại của lịch sử dân tộc với tinh thần lạc quan, tin tưởng vào tương lai của cách mạng Lời thơ của Tố Hữu luôn phản ánh những chặng đường cách mạng gian khổ, hào hùng của dân tộc Bởi thế, Chế Lan Viên đã nhận xét: “Tất cả Tố Hữu, thi pháp, tuyên ngôn, những yếu tố làm ra anh có thể tìm thấy trong tế bào này, anh là nhà thơ của vạn nhà, buộc lòng mình cùng nhân loại ”
Bài thơ “Từ ấy” là lời tâm nguyện của người thanh niên yêu nước, giác ngộ lí tưởng cách mạng Bài thơ thể hiện rõ niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đầu gặp
gỡ lí tưởng cộng sản và tác dụng kì diệu của lí tưởng với cuộc đời nhà thơ Thể thơ thất ngôn ngắn gọn, hàm súc cùng giọng thơ lúc vui tươi, náo nức, mê say, lúc suy tư, sâu lắng Sự vận động của tâm trạng nhà thơ được thể hiện sinh động bằng những hình ảnh tươi sáng, ngôn ngữ giàu nhạc điệu cùng với phong cách thơ trữ tình chính trị giàu tính sử thi, giàu tính dân tộc Các biện pháp nghệ thuật: ẩn dụ “khối đời”, điệp từ “vạn, để”, bút pháp tự sự, trữ tình lãng mạn, Tất cả đã góp phần tạo nên giá trị yêu nước, yêu lí tưởng cách mạng của tác giả, tác phẩm
Bài thơ “Từ ấy” là lời tâm nguyện của người thanh niên yêu nước, giác ngộ lí tưởng cách mạng Bài thơ thể hiện rõ niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đầu gặp
gỡ lí tưởng cộng sản và tác dụng kì diệu của lí tưởng với cuộc đời nhà thơ