“Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất; Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đùng bay đi.” Bằng sự độc đáo, sắc riêng của Xuân Diệu đã được thể hiện ngay từ bốn câu đầu với thể thơ ngũ ngôn . Thể thơ ngũ ngôn ngắn gọn, hàm súc cùng với nhịp thơ nhanh, hối hả, gấp gáp phù hợp với việc thể hiện cảm xúc vồ vập, khát vọng mãnh liệt của tác giả bởi những câu thơ ngắn giàu nhịp điệu. Điệp ngữ “tôi muốn” kết hợp với điệp cấu trúc câu “Tôi muốn ... cho ...” đưa tới cho người đọc cảm nhận về một cái tôi tự tin, kiêu hãnh của nhà thơ và cho thấy khát vọng mạnh mẽ, in đậm cái “tôi” cá nhân. Động từ mạnh “tắt, buộc” đã cho thấy khát khao của nhà thơ: “tắt nắng” giữ màu cho cuộc sống, “buộc gió” giữ hương cho đời. Đó là khát vọng chiếm đoạt quyền năng của tạo hóa để buộc hương hoa thắm tươi mãi bên đời , bên người .Ngông cuồng hơn là Xuân Diệu muốn vũ trụ ngừng quay, thời gian ngừng trôi để thi nhân không ngừng tận hưởng những phút giây tuổi trẻ của đời mình. Qua đó, ta thấy khát vọng mới lạ, táo bạo, thay đổi quy luật tự nhiên không phải là khát vọng bồng bột, vô lí mà bắt nguồn từ tâm lí sợ thời gian chảy trôi nên muốn níu giữ vẻ đẹp cuộc đời, gốc rễ của khát vọng bắt nguồn từ lòng yêu đời, yêu cuộc sống. Như vậy, bốn câu thơ đầu đã khẳng định một cái tôi trữ tình, một cái tôi đứng lên bộc bạch ước muốn của cái tôi cá nhân, dù ước muốn ấy có đôi phần phi lí và vượt tầm với của bản thân. Đây là cái mới của nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới”.
Trang 1Trong “Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh đã nhận xét về thơ Xuân Diệu: “Thơ Xuân Diệu là môt nguồn sống rào rạt chưa từng thấy ở chốn nước non lặng lẽ này Xuân Diệu say đắm tình yêu, say đắm cảnh trời, sống vội vàng cuống quýt, muốn tận hưởng cuộc đời ngắn ngủi của mình Khi vui cũng như khi buồn, người đều nồng nàn, tha thiết.” Điều này được thể hiện rõ nhất qua bài thơ “Vội vàng” – in trong tập “Thơ thơ” (1938) đã cho
thấy niềm khao khát sống mãnh liệt, sống hét mình và quan niệm về thời gian, về tuổi trẻ và hạnh phúc của Xuân Diệu Đặc biệt, 13 câu đầu của bài thơ đã cho thấy quan niệm mới về cuộc sống, tuổi trẻ và hạnh phúc của tác giả
Khi đặt tên cho bài thơ là “Vội vàng”, Xuân Diệu đã thể hiện một triết lí sống, một niềm khát khao sống mãnh liệt,tích cực Tính từ “vội vàng” là trạng thái, tư thế sống cuống quýt, gấp gáp, vội vã, bởi nhà thơ muốn hưởng trọn vẹn cuộc đời ngắn ngủi của mình Song, nhan đề cũng hé mở tâm thế, tuyên ngôn sống mạnh mẽ, hết mình về tuổi trẻ của tác giả Qua nhan đề của bài thơ mà ta thấy “Vội vàng” như một bài thơ tự bạch, tự họa của Xuân Diệu
Mở đầu bài thơ, Xuân Diệu thể hiện một khát vọng kỳ lạ đến ngông cuồng:
“Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đùng bay đi.”
Bằng sự độc đáo, sắc riêng của Xuân Diệu đã được thể hiện ngay từ bốn câu đầu với thể thơ ngũ ngôn Thể thơ ngũ ngôn ngắn gọn, hàm súc cùng với nhịp thơ nhanh, hối hả, gấp gáp phù hợp với việc thể hiện cảm xúc vồ vập, khát vọng mãnh liệt của tác giả bởi những câu thơ ngắn giàu nhịp điệu Điệp ngữ “tôi muốn” kết hợp với điệp cấu trúc câu “Tôi muốn cho ” đưa tới cho người đọc cảm nhận về một cái tôi tự tin, kiêu hãnh của nhà thơ và cho thấy khát vọng mạnh mẽ, in đậm cái “tôi” cá nhân Động từ mạnh “tắt, buộc” đã cho thấy khát khao của nhà thơ: “tắt nắng”- giữ màu cho cuộc sống, “buộc gió”- giữ hương cho đời Đó là khát vọng chiếm đoạt quyền năng của tạo hóa
để buộc hương hoa thắm tươi mãi bên đời , bên người Ngông cuồng hơn là Xuân Diệu muốn vũ trụ ngừng quay, thời gian ngừng trôi để thi nhân không ngừng tận hưởng những phút giây tuổi trẻ của đời mình Qua đó, ta thấy khát vọng mới lạ, táo bạo, thay đổi quy luật tự nhiên không phải là khát vọng bồng bột, vô lí mà bắt nguồn từ tâm lí sợ thời gian chảy trôi nên muốn níu giữ vẻ đẹp cuộc đời, gốc rễ của khát vọng bắt nguồn từ lòng yêu đời, yêu cuộc sống Như vậy, bốn câu thơ đầu đã khẳng định một cái tôi trữ tình, một cái tôi đứng lên bộc bạch ước muốn của cái tôi cá nhân, dù ước muốn ấy có đôi phần phi lí và vượt tầm với của bản thân Đây là cái mới của nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới”
Với lòng yêu đời, yêu cuộc sống, Xuân Diệu say mê trước cảnh đẹp tuyệt sắc của thiên nhiên, đất trời:
“Của ong bướm này đây tuần tháng mật;
Này đây hoa của đồng nội xanh rì;
Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình si;”
Mùa xuân – mùa của tình yêu, của sự sống đã đi vào trong thơ từ hàng ngàn năm, nhưng trước Xuân Diệu, có lẽ chưa ai có lời thơ tương tự Bức tranh thiên nhiên mùa xuân tràn đầy sức sống được thể hiện qua kết cấu cú pháp phương Tây mới lạ “của này đây”, “này đây của” tạo nên âm hưởng vui tươi, rộn ràng, náo nức như phơi bày hiện hữu trước mắt người đọc Biện pháp liệt kê các hình ảnh gợi hình, gợi cảm “ong bướm, tuần tháng mật, hoa, đồng nội xanh, lá, cành tơ phơ phất, yến anh” đã nhấn mạnh bức tranh thiên nhiên mùa xuân tràn đầy sức sống Tác giả đã sử dụng nhiều giác quan khác nhau để cảm nhận được vẻ đẹp toàn vị, cả hương vị và thanh sắc của cuộc đời:
có vị ngọt; hương thơm, màu sắc; dáng hình uyển chuyển; âm thanh tình tứ; ánh sáng Hình ảnh sóng đôi liên tiếp
“ong bướm, hoa lá, yến anh” đã tạo sự gắn bó, quấn quýt, giao hòa, hạnh phúc kết hợp sử dụng từ ngữ “tuần tháng mật cho thấy thời gian tuần nào, tháng nào cũng là thời gian mật ngọt Tính từ “xanh rì” và từ láy “phơ phất” đã khắc họa sắc xanh non tươi, mơ màng, trong trẻo, tràn đầy sức sống Âm thanh của “yến anh” ríu rít như tạo những khúc nhạc tình si mê đắm lòng người Bức tranh thiên nhiên có sự kết hợp hài hòa giữa hình ảnh, màu sắc, âm thanh Từ đó, ta thấy được bức tranh cuộc sống đẹp tựa chốn thiên đường, khác với thơ trung đại coi sống chỉ là cõi tạm thì nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới – Xuân Diệu lại khẳng định : “Thiên đường ở gần ta, ngay trong cuộc sống của chúng ta, trong thiên nhiên mùa xuân thật tươi đẹp và thiên đường trên mặt đất ấy chính là cuộc sống hiện tại thật đáng yêu, đáng sống” Qua đó, ta thấy được quan điểm mới mẻ, tiến bộ của Xuân Diệu: Cuộc sống
Trang 2xung quanh chúng ta đẹp vô cùng Xuân Diệu tìm vẻ đẹp của cuộc đời không ở đâu xa mà ở ngay cõi trần gian, ngay bên cạnh mình
Xuân Diệu còn đưa ra quan niệm mới mẻ về mùa xuân và con người:
“Và này đây ánh sáng chớp hàng mi;
Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa;
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần.”
Độc đáo nhất là Xuân Diệu so sánh “tháng giêng” với “cặp môi gần” Tháng giêng là mùa xuân, là khời đầu cho một năm, nó gợi thị thanh tân của cuộc sống Lấy “cặp môi gần” là hình ảnh hữu hình mang vẻ đẹp của người thiếu
nữ, lấy “tháng giêng” là biểu hiện của thời gian, của cái vô hình để so sánh thì quả là táo bạo và bất ngờ Xuân Diệu
đã cảm nhận thiên nhiên qua vóc dáng của người thiếu nữ Mùa xuân không chỉ đẹp mà còn quyến rũ, rạo rực xuân tình Cái nhìn ấy đã trẻ hóa thời gian cũ khí, già nua này Câu thơ được xem là câu thơ hay nhất trong thi phẩm “Vội vàng” Trong thơ trung đại, để miêu tả vẻ đẹp, các thi nhân thường lấy thiên nhiên làm thước đo như trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du:
“Làn thu thủy nét xuân sơn Hoa ghen đua thắm liễu hờn kém xanh”
Nhưng nhà thơ mới Xuân Diệu lại quan niệm con người mới là đẹp nhất, là thước đo chuẩn mực nên hàng mi cong vút của người thiếu nữa đã miêu tả vẻ đẹp của ánh sáng trong trẻo, tinh khôi và tháng giêng là tháng đẹp nhất của mùa xuân, ẩn dụ cho tuổi trẻ của con người đẹp nhất, quý giá nhất Qua đó, ta thấy được quan niệm thẩm mĩ mới
mẻ, tiến bộ của tác giả
Trước vẻ đẹp cuộc đời, niềm vui của bản thân, tác giả thốt lên nhưng rồi chợt bừng tỉnh:
“Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa:
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân”
Câu thơ miêu tả tâm trạng 2 chiều của tác giả, phân tách nhà thơ thành 2 nửa bởi dấu chấm giữa dòng: sung sướng
và vội vàng Trong đó, tâm trạng “vui sướng” là tâm trạng hạnh phúc, lạc quan, yêu đời, cười vui đón nhận cuộc sống bằng tình cảm thiết tha, trìu mến, gắn bó Còn “vội vàng” là tâm trạng tiếc nuối bởi nhà thơ sợ tuổi trẻ qua đi
Vì thế, dù đang sống trong mùa xuân nhưng thi sĩ cảm thấy tiếc nuối nó Câu thơ mang hình ảnh ẩn dụ “nắng hạ” tượng trưng cho những năm tháng sau này Hai câu thơ cuối chính là nỗi buồn, sự hụt hẫng của con người biết quý trọng thời gian, thấy sự trôi chảy của dòng đời Đây cũng chính là con người đưa ra quan niệm sống vội vàng, sống cuống quýt, chạy đua với thời gian, trân trọng và giữ gìn từng phút tường giây trong cuộc đời quý giá Tóm lại, ta thấy được khát vọng sống tận hưởng vẻ đẹp cuộc đời trần thế và tận hiến hết mình để cuộc đời tươi đẹp hơn của nhà thơ
“Vội vàng” là lời giục giã hãy sống mãnh liệt, sống hết mình, hãy quý trọng từng giây, từng phút của cuộc đời mình, nhất là những tháng năm tuổi trẻ của một hồn thơ yêu đời, ham sống đến cuồng nhiệt Bài thơ có cách liên tưởng, so sánh mới lạ với những hình ảnh thơ đọc đáo, giàu sức gợi cảm, gợi hình: “tháng giêng ngon”,
“cặp môi gần” Thủ pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác để người thi sĩ có thể cảm nhận mùa xuân, cái đẹp của thiên nhiên đất trời bằng tất cả giác quan Một loạt các hình ảnh nhân hóa, biện pháp điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc và cách động từ mạnh “tắt nắng, buộc gió” đã tạo ra nhịp điệu cuống quýt, hối há, gấp gáp Tất cả đã góp phần tạo nên niềm khao khát sống mãnh liệt của tác giả và giá trị nhân sinh và nhân văn cho tác phẩm
Tóm lại, “Vội vàng” là lời giục giã hãy sống mãnh liệt, sống hết mình, hãy quý trọng từng giây, từng phút của cuộc đời mình, nhất là những tháng năm tuổi trẻ của một hồn thơ yêu đời, ham sống đến cuồng nhiệt Đặc biệt, ta cảm nhận nđược niềm khao khát sống mãnh liệt, sống hết mình và quan niệm về thời gian, về tuổi trẻ và hạnh phúc của Xuân Diệu qua 13 câu đầu