Mở đầu đoạn trích, tác giả đã khắc họa niềm khao khát lí tưởng của người anh hùng: “Nửa năm hương lửa đương nồng, Trượng phu thoắt đã động lòng bốn phương. Trông vời trời bể mênh mang, Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong.” Trước hết, ta có thể thấy hoàn cảnh sống của Kiều và Từ Hải được gợi tả quan thời gian “nửa năm” kể từ khi Từ Hải cứu Kiều ra khỏi lầu xanh lần thứ 2, Kiều và Từ Hải đã chung sống hạnh phúc với nhau. Tình cảm thì ở độ “hương lửa đương nồng”, đó là tình cảm lứa đôi nồng nàn, say đắm. Qua dòng thơ đầu, ta thấy được Kiều đang sống trong một mái âm gia đình đầy hạnh phúc, vẹn tròn, viên mãn. Mặc dù đang sống với Kiều rất hạnh phúc, êm đềm nhưng cái không gian của tổ ấm gia đình vẫn không thể níu giữ chân Từ Hải. Từ Hải là một bậc trượng phu, là người nam nhi quân tử có hoài bão, có chí lớn. Cách sử dụng từ Hán Việt “trượng phu” với sắc thái trang trọng, ngôn ngữ tôn xưng đã thể hiện thái độ, tình cảm của Nguyễn Du với nhân vật. Từ “thoắt” thể hiện những biến đối nhanh chóng, mạnh mẽ, dứt khoát đúng với tính cách của người anh hùng, cũng giống như cách xuất hiện đột ngột của Từ Hải. “Động lòng” là một từ thể hiện sự thôi thúc, giục giã. Ở đây, “động lòng bốn phương” là bừng lên cái chí 4 phương của người nam nhi quân tử. Vì thế nhân vật được đặt trong không gian của 4 phương, của “trời bể mênh mang” rộng lớn, kì vĩ, tráng lệ. Không gian mở rộng đến vô tận đã làm tôn lên tầm vóc của con người. Điểm nhìn “trông vời” là trông ra xa, hơn hết nó còn chứa hoài bão, khát khao của người anh hùng. Vì thế hình ảnh “thanh gươm yên ngựa” – 1 mình với một thanh gươm, 1 con ngựa ra đi đã làm nổi bật nhân vật với tư thế ngạo nghễ, tự tin. Hình ảnh này cũng đã xuất hiện trong tác phẩm “Chinh phụ ngâm” của Đoàn Thị Điểm:
Trang 1Chí khí anh hùng Nguyễn Du được biết đến là một đại thi hào dân tộc, 1 danh nhân văn hóa thế giới qua rất
nhiều tác phẩm nổi tiếng Nổi bật là đoạn trích "Chí khí anh hùng" trích trong tuyệt tác "Truyện Kiều" đã khắc họa thành công vẻ đẹp chí khí, lí tưởng của người anh hùng Từ Hải, đồng thời thể
hiện sâu sắc khát vọng tự do, công lý
“Truyện Kiều” được Nguyễn Du viết dựa trên tác phẩm văn xuôi Trung Quốc là: “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân nhưng Nguyễn Du đã có sự sáng tạo rất lớn để đưa 1 tác
phẩm văn xuôi trở thành kiệt tác của văn học dân tộc với 3254 câu thơ lục bát Truyện viết về cuộc đời và số phận đau thương, bất hạnh của người con gái và ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của người con
gái “tài hoa bạc mệnh” Đoạn trích “Chí khí anh hùng” thuộc phần II: Gia biến và lưu lạc, trích
trong tác phẩm từ câu 2213 đến câu 2230 bao gồm ngôn ngữ tác giả và ngôn ngữ đối thoại cho thấy chí khí của Từ Hải Cuộc đời Kiều tưởng như bế tắc hoàn toàn khi lần thứ 2 rơi vào lầu xanh thì Từ Hải bỗng xuất hiện và đưa Kiều thoát khỏi cảnh ô nhục Hai người sống hạnh phúc “Trai anh hùng gái thuyền quyên – Phỉ nguyền sánh phượng đẹp duyên cưỡi rồng” Nhưng Từ Hải không bằng lòng với cuộc sống êm đềm bên cạnh nàng Kiều tài sắc, chàng muốn có sự nghiệp lớn nên sau nửa năm đã từ biệt Kiều ra đi
Mở đầu đoạn trích, tác giả đã khắc họa niềm khao khát lí tưởng của người anh hùng:
“Nửa năm hương lửa đương nồng, Trượng phu thoắt đã động lòng bốn phương.
Trông vời trời bể mênh mang, Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong.”
Trước hết, ta có thể thấy hoàn cảnh sống của Kiều và Từ Hải được gợi tả quan thời gian “nửa năm”
- kể từ khi Từ Hải cứu Kiều ra khỏi lầu xanh lần thứ 2, Kiều và Từ Hải đã chung sống hạnh phúc với nhau Tình cảm thì ở độ “hương lửa đương nồng”, đó là tình cảm lứa đôi nồng nàn, say đắm Qua dòng thơ đầu, ta thấy được Kiều đang sống trong một mái âm gia đình đầy hạnh phúc, vẹn tròn, viên mãn Mặc dù đang sống với Kiều rất hạnh phúc, êm đềm nhưng cái không gian của tổ ấm gia đình vẫn không thể níu giữ chân Từ Hải Từ Hải là một bậc trượng phu, là người nam nhi quân
tử có hoài bão, có chí lớn Cách sử dụng từ Hán Việt “trượng phu” với sắc thái trang trọng, ngôn ngữ tôn xưng đã thể hiện thái độ, tình cảm của Nguyễn Du với nhân vật Từ “thoắt” thể hiện những biến đối nhanh chóng, mạnh mẽ, dứt khoát đúng với tính cách của người anh hùng, cũng giống như cách xuất hiện đột ngột của Từ Hải “Động lòng” là một từ thể hiện sự thôi thúc, giục giã Ở đây,
“động lòng bốn phương” là bừng lên cái chí 4 phương của người nam nhi quân tử Vì thế nhân vật được đặt trong không gian của 4 phương, của “trời bể mênh mang” rộng lớn, kì vĩ, tráng lệ Không gian mở rộng đến vô tận đã làm tôn lên tầm vóc của con người Điểm nhìn “trông vời” là trông ra
xa, hơn hết nó còn chứa hoài bão, khát khao của người anh hùng Vì thế hình ảnh “thanh gươm yên ngựa” – 1 mình với một thanh gươm, 1 con ngựa ra đi đã làm nổi bật nhân vật với tư thế ngạo
nghễ, tự tin Hình ảnh này cũng đã xuất hiện trong tác phẩm “Chinh phụ ngâm” của Đoàn Thị
Điểm:
“Áo chàng đỏ tựa ráng pha, Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in”
Qua đó, ta thấy được ở cả 2 nhân vật đều hiện lên vẻ oai phong, lẫm liệt Nhưng điểm khá là người chinh phu hiện lên đầy kiêu hãnh trong cái nhìn lãng mạn của người chinh phụ khi tiễn chồng ra
Trang 2trận Còn với Từ Hải, nhân vật ra trận với dáng vẻ tự tin, ngạo nghễ trong không gian kì vĩ của 4 phương Vì thế, tư thế “lên đường thẳng rong” là tư thế quả quyết, đấy khí phách Với 4 câu thơ này, ta thấy được niềm khát khao lên đường thực hiện chí lớn và từ thế anh hùng, mang hùng tâm tráng chí của Từ Hải
Thấu hiểu khát vọng và quyết tâm của Từ Hải, Kiều không ngăn cản mà bày tỏ nguyện vọng muốn đi theo để tiện bề chăm sóc, nâng khăn sửa túi cho chồng:
“Nàng rằng: “Phận gái chữ tòng, Chàng đi thiếp cũng một lòng xin đi”.
Từ rằng: “Tâm phúc tương tri, Sao chưa thoát khỏi nữ nhi thường tình?”
Thúy Kiều đề cao quan niệm “xuất giá tòng phu” của đạo đức Nho giáo xưa, nàng muốn được đi theo để tiện bề chăm sóc cũng như giúp đỡ cho Từ Hải Nếu như Thúy Kiều nới với Từ Hải xuất phát từ tình phu thê thì Từ Hải đáp lại Kiều bằng tình tri kỷ Từ coi Kiều là người tri kỷ, tâm phúc tương tri, tức là 2 người đã hiểu biết lòng dạ nhau, hiểu nhau sâu sắc Qua cách nói đầy trân trọng, thấu hiểu ta có thể thấy Kiều không chỉ là một người vợ mà còn là một tri âm, tri kỷ đối với Từ Hải Ngoài ra, tác giả đã sử dụng hết sức khéo léo câu hỏi tu từ để thể hiện trong lời nói của chàng
có một chút oán trách nhưng lại là sự thấu hiểu, suy nghĩ về cái nét nữ nhi thường tình của người phụ nữ Nếu như Kiều ứng xử theo lẽ thường thì Từ Hải lại ứng xử theo lối phi thường, mang tầm vóc lớn lao Qua ngôn ngữ đối thoại, tác giả đã làm toát lên vẻ đẹp của nhân vật Thúy Kiều là một người vợ thủy chung, giàu lòng vị tha, đức hi sinh, luôn suy nghĩ vì người khác Từ Hải là người chồng thấu hiểu và rất mực yêu thương Kiều
Thương Kiều, Từ Hải lập tức cho nàng một lời hẹn đầy kiên quyết làm yên lòng nàng ở lại cũng như vững tâm để ra đi:
“Bao giờ mười vạn tinh binh, Tiếng chiêng dậy đất bóng tinh rợp đường.
Làm cho rõ mặt phi thường, Bấy giờ ta sẽ rước nàng nghi gia.
“Bằng nay bốn bể không nhà, Theo càng thêm bận biết là đi đâu?
Đành lòng chờ đó ít lâu, Chầy chăng là một năm sau vội gì?”
Trang 3Hình ảnh, âm thanh: 10 vạn tinh binh, bóng tinh , tiếng chiêng là những hình ảnh kì vĩ, hùng tráng, vang dội Bằng bút pháp lãng mạng và biện pháp phóng đại “Bao giờ mười vạn tinh binh”, Từ Hải
đã thể hiện khát khao xây dựng sự nghiệp uy danh, lẫy lừng Cùng với âm điệu của những câu thơ hào sảng, mạnh mẽ, âm vang đã thể hiện rõ nét chân dung người anh hùng kì tài, xuất chúng
Dường như có một sức mạnh bên trong đang thôi thúc Từ Hải, mong muốn khao khát để được thực hiện hoài bão, khát vọng lớn lao của người anh hùng Đồng thời, khát vọng của Từ Hải cũng là để cho Kiều một danh phận, 1 vị trí xứng đáng với phẩm chất cao đẹp của Kiều Qua đó, ta thấy được
sự trân trọng, yêu thương Thúy Kiều của Từ Hải Trong lời nói của Hải, cũng trần tình nỗi khổ tâm của người anh hùng Ta có thể thấy ngôn ngữ là đối thoại nhưng lời trần tình như lời độc thoại Nỗi khổ tâm của người anh hùng khi chưa hoàn thành sự nghiệp, khi chưa tạo được hạnh phúc xứng đáng với người tri âm, tri kỷ Khép lại lời đáp của Từ Hải đối với Kiều là lời hẹn ước Một lời hẹn ước tự tin, đinh ninh, chắc nịch thể hiện sự chủ động, niềm tin của nhân vật vào chí hướng, tài năng của bản thân Qua đó, ta thấy được lí tưởng anh hùng gắn với tư tưởng nhân văn cao đẹp của Từ Hải
Kết thúc đoạn trích, tác giả đã thể hiện khát vọng lên đường của người anh hùng:
“Quyết lời dứt áo ra đi, Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi.”
Hình ảnh Từ Hải “quyết lời dứt áo ra đi” đã cho thấy hành động mạnh mẽ, quyết đoán, không chút
do dự Tác giả đã sử dụng điển tích để ví Từ Hải như chim bằng sải cánh tung bay để nói đến
những khát vọng, hoài bão lớn lao của người anh hùng Tác giả đã kì vĩ hóa vẻ đẹp của người anh hùng, Từ Hải xuất hiện lồng lộng giữa chiều kích vô tận của tự nhiên, của trời đất, của sông núi Qua đó, ta thấy được vẻ đẹp của một con người phi phàm trong không gian mang khát vọng lớn lao mang tầm vóc vũ trụ