VĂN 7 TUẦN 5 kntt ( QN)

Tổ chức thực hiện: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - GV chuyển giao nhiệm vụ + Hướng dẫn cách đọc thầm, đọc to, đọc diễn cảm + GV hướng dẫn HS chú ý về các câu hỏi theo dõi, hình dung + Trì

Trường: THCS

Tổ: Văn -

Họ và tên giáo viên:

Bài 2 KHÚC NHẠC TÂM HỒN Môn: Ngữ văn 7 - Lớp: 7B5

Số tiết: 13 tiết Tiết PPCT: 17

b Năng lực riêng biệt:

- Nhận biết được đặc điểm thể thơ 5 chữ, nhịp, cách gieo vần

- Phân tích, suy luận, cảm nhận được tình cảm sâu sắc của tác giả dành cho quêhương và cho người mẹ kính yêu của mình thông qua hình ảnh nồi xôi mới

3 Phẩm chất:

- Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: Nhân ái, yêu

gia đình, hiểu và trân trọng tình mẫu tử, tình yêu quê hương đất nước

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- KHBD, SGK, SGV, SBT

- PHT số 1,2,3

- Tranh ảnh

- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ,

- Dự án giới thiệu về tác giả, tác phẩm (tranh vẽ,video, Inforgraphic, ppt )

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học

tập của mình HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học

b) Nội dung: HS chia sẻ

c) Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

Cách 1: Ta thường bất chợt nhìn thấy

hình ảnh, ngửi thấy mùi vị, nghe thấy

âm thanh thân thuộc mà nghĩ ngay đến

mẹ Với em, đó là hình ảnh, mùi vị hay

âm thanh nào? Hãy chia sẻ cùng các

bạn

Cách 2: Tổ chức trò chơi Mảnh ghép bí

Gợi ý:

Câu 1: Chùm khế ngọtCâu 2: canh rau muốngCâu 3: mưa phùn

Câu 4: Tiếng vịtCâu 5: Câu hò Nghệ Tĩnh

=>Bức ảnh bí mật: Cây lá nếp (lá dứa)

Nhà thơ Đỗ Trung Quân từng viết:

“Quê hương mỗi người chỉ một/ Như là

mật Mảnh ghép bí mật là chủ đề của

bài học, bị che bởi 5 mảnh ghép nhỏ, để

lật mở được các mảnh ghép phải trả lời

đúng các câu hỏi

Câu 1: Quê hương là…

Cho con trèo hái mỗi ngày

Câu 2: Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ canh…, nhớ cà dầm tương

Câu 3: Bầm ơi có rét không bầm

Heo heo gió núi, lâm thâm…

Mưa phùn

Câu 4: Chiều chiều …kêu chiều

Bâng khuâng nhớ mẹ chín chiều ruột

đau

Câu 5: Giữa Mạc Tư Khoa tôi nghe…

Ôi câu hò xứ sở sao thắm đượm tình

+ HS trình bày sản phẩm thảo luận

+ GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung

a Mục tiêu: HS nắm được nội dung của bài học

b Nội dung: Hs sử dụng sgk, đọc văn bản theo sự hướng dẫn của GV

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Hướng dẫn cách đọc thầm, đọc

to, đọc diễn cảm

+ GV hướng dẫn HS chú ý về các

câu hỏi theo dõi, hình dung

+ Trình bày vài thông tin về tác

- HS biết cách đọc to, trôi chảy, phù hợp

về tốc độ đọc, phân biệt được lời người

kể chuyện và lời nhân vật

b Tác phẩm

- Xuất xứ: Trích Dấu chân qua tràng cỏ

- Bố cục:

- Thể loại: thơ năm chữ

- Phương thức biểu đạt: biểu cảm

Hoạt động 2: Khám phá văn bản

a Mục tiêu:

- Đặc điểm thể thơ bốn, năm chữ

- Nhận biết và nhận xét được nét độc đáo của bài thơ bốn chữ và năm chữ thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh, vần, nhịp, biện pháp tu từ.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

nếp

Đồng dao mùa xuân

Số tiếng 5 tiếng/dòng 4 tiếng/dòngCách gieo

vần

Vần chân Vần chân

Nhịp thơ Linh hoạt,

biến tấu trênnền nhịp 2/2

Linh hoạt,biến tấu trênnền nhịp 2/3Chia khổ 9 khổ, trong

đó 2 khổ đặcbiệt

4 khổ, trong

đó có 1 khổđặc biệt

NV2: Hướng dẫn học sinh tìm

hiểu hình ảnh người mẹ trong kí

ức của người con

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ: Gv đặt

câu hỏi gợi mở:

có hương thơm lạ lùng, từ đó nhớ đến hìnhảnh thân thương của người mẹ bên bếp lửađang nấu xôi

=> Đây là một hoàn cảnh đặc biệt mà ngườilính trải qua trong những năm chiến tranh

Qua đó thấy được ở anh sự tinh tế trong cảmnhận thiên nhiên, thế giới tình cảm phongphú và ý thức trách nhiệm lớn lao với giađình, quê hương, đất nước

- Mẹ là người tần tảo, chăm lo cuộcsống gia đình

- Mẹ rất yêu thương các con

- Mẹ rất giản dị, mộc mạc, chất phác, Anh rất yêu thương mẹ, thấu hiểu nỗi vất vả

và tình cảm mà mẹ dành cho mình Trong nỗinhớ người con dành cho mẹ của mình, ngườiđọc cảm nhận được cả nỗi xót xa vì anh đi

xa, không thể đỡ đần, sẻ chia nỗi vất vả,nhọc nhằn cùng mẹ

3 Hình ảnh người con

Ôi mùi vị quê hương

NV3: Hướng dẫn học sinh tìm

hiểu hình ảnh người con

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ:

Gv sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn

+ Trong khổ thơ thứ 3, người con

thể hiện những tình cảm, cảm xúc

gì? Vì sao những tình cảm, cảm xúc

ấy lại cùng trào dâng trong tâm hồn

người con khi “gặp lá cơm nếp”?

hiểu vai trò của thể thơ 5 chữ

trong việc thể hiện cảm xúc của

nhà thơ

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ:

Theo em, thể thơ 5 chữ có tác dụng

gì trong việc thể hiện cảm xúc của

nhà thơ?

Con quên làm sao được

Mẹ già và đất nước Chia đều nỗi nhớ thương

- Tình cảm, cảm xúc của người con: dành nỗinhớ thương cho cả người mẹ và đất nước

- Tình thương nỗi nhớ ấy cùng trào dângtrong tâm hồn người con khi gặp lá cơm nếpbởi vì anh đang trên đường hành quân, xaquê hương, gia đình, hương vị lá cơm nếpkhiến người con nhớ đến món cơm nếp màngười mẹ đã nấu Hương vị của món ăn dân

dã, bình dị đó được anh xem như là biểu

tượng của quê hương - mùi vị quê hương.

=> Người mẹ và quê hương, đất nước gắn bótrong một mối quan hệ mật thiết Tình yêugia đình hòa với tình yêu quê hương, đấtnước Trong trái tim người lính, hình ảnh quêhương, đất nước hiện lên chân thật, gần gũi,gần với hình bóng lam lũ, tần tảo mà tha thiếtyêu thương của mẹ Khổ thơ đã chạm đếnchiều sâu cảm xúc, thể hiện cái nhìn đầythương cảm với đất nước mình

=> Người lính có tâm hồn nhạy cảm, yêu giađình, yêu quê hương đất nước

4 Đánh giá về vai trò của thể thơ 5 chữ

Bài thơ ngắn, toàn bài chỉ có bốn khổ, tổngcộng mười bốn dòng, trong đó ba khổ đầumỗi khổ bốn dòng, khổ cuối chỉ có hai dòng.Mỗi dòng năm tiếng được ngắt nhịp linh hoạtvới vần chân biến hóa Những đặc điểm hìnhthức đó đã góp phần thể hiện một cách hàmsúc tình cảm, tấm lòng của người con đối vớiquê hương, đất nước và mẹ của mình Những

Hoạt động 3: Tổng kết

a Mục tiêu: Khái quát lại nội dung nghệ thuật của văn bản/ Đánh giá quá trình

học tập của học sinh

b Nội dung: Giáo viên phát PHT, học sinh làm việc cá nhân

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS bằng ngôn ngữ nói, PHT

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Theo em, chủ đề của văn bản là gì?

+ Nghệ thuật đặc sắc được thể hiện qua văn

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 học sinh báo

III Tổng kết

1 Nội dung

Thông qua hình ảnh nồi xôimới, bài thơ thể hiện tình cảmsâu sắc của tác giả dành choquê hương và cho người mẹkính yêu của mình

2 Nghệ thuật

- Thể thơ 5 chữ, giàu vần điệu

- Sử dụng cách chia khổ thơ

cáo sản phẩm

- HS báo cáo sản phẩm, nhận xét, bổ sung

câu trả lời của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.

b Nội dung: Gv tổ chức trò chơi “ ” để hướng dẫn học sinh củng cố kiến thức đã

học

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS, thái độ khi tham gia trò chơi

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ:

Gv tổ chức trò chơi “Khám phá phương Nam”

để hướng dẫn học sinh củng cố lại kiến thức đã

học.

Câu 1: Bài thơ Gặp lá cơm nếp của ai?

Câu 2: Bài thơ Gặp lá cơm nếp được viết theo

Câu 3: Điền từ còn thiếu vào dòng thơ

“Phải mẹ thổi…

Mà thơm suốt đường con”

Câu 4: Bài thơ chủ yếu được viết theo nhịp thơ

nào?

Câu 5: Bài thơ được gieo theo vần gì?

Câu 6: Nêu nội dung chính của văn bản Gặp lá

- Hs tham gia trò chơi, trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.

b Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để viết đoạn văn

c Sản phẩm học tập: đoạn văn của HS

- GV chuyển giao nhiệm vụ

Viết đoạn văn (5-7 câu) nêu

cảm nghĩ về tình cảm của

Gợi ý

Đi hết cuộc đời dài rộng này, chúng ta

cũng không thể hiểu được hết công lao của

mẹ cha Bởi vậy, đã có biết bao sáng tác ra đời để ca ngợi công ơn trời bể ấy Tác giả

người con đối với mẹ trong bài

Gặp lá nếp thơm

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo

luận, thực hiện nhiệm vụ

- Gv quan sát, lắng nghe gợi

phản biện câu trả lời của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả

thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, bổ

sung, chốt lại kiến thức

Thanh Thảo cũng viết về đề tài ấy, ngắn gọn nhưng đầy cảm xúc trong bài thơ Gặp lá cơm nếp Bài thơ đã ghi lại cảm xúc của người con tình cờ nghĩ đến hương vị của mùi xôi và nhớ về mẹ Tác giả đã xa nhà nhiều năm, thèm một bát xôi nếp mùa gặt và nhớ về mẹ cùng những hương vị yêu dấu của làng quê Trong tâm hồn các anh, người mẹ là hình ảnh lớn lao nhất, đẹp đẽ nhất của quê hương Với người lính, mẹ là suối nguồn của yêu thương, là ánh sáng diệu kì dõi theo con suốt cuộc đời Câu thơ "Mẹ già và đất nước/ Chia đều nỗi nhớ thương" như cảm xúc òa khóc trong lòng nhân vật khi nghĩ về người

mẹ tảo tần và đất nước bình dị Mẹ đã chịu một đời lam lũ, hi sinh để dành cho con những điều đẹp đẽ nhất Bài thơ "Gặp lá cơm nếp" được viết lên từ nỗi nhớ, tình yêu mà nhà thơ dành cho mẹ Bài thơ đã để lại nhiều cảm xúc trong lòng độc giả

IV Phụ lục

Tiết PPCT: 18,19

VĂN BẢN 3 TRỞ GIÓ Nguyễn Ngọc Tư

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ văn bản cụ thể: lời văn giàu hình ảnh, nhạc điệu, cách sử dụng các biện pháp tu từ như điệp ngữ, so sánh, nhân hoá…

- Từ tình cảm của người viết đối với gió chướng, cảm nhận được tình yêu, sự gắn

bó của tác giả với quê hương

b Năng lực riêng biệt:

- Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ văn bản

cụ thể: lời văn giàu hình ảnh, nhạc điệu, cách sử dụng các biện pháp tu từ như điệp ngữ, so sánh, nhân hoá…

- Qua việc phân tích tình cảm của người viết đối với gió chướng, cảm nhận được tình yêu, sự gắn bó của tác giả với quê hương

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- KHBD, SGK, SGV, SBT

- PHT số 1,2

- Tranh ảnh, giấy, màu, băng keo, keo, kéo

- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ, Bút dạ, Giấy A0

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học

tập của mình HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học

b) Nội dung: HS chia sẻ kinh nghiệm, cảm xúc của bản thân

c) Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

Gv tổ chức trò chơi Ô chữ bí mật

Câu 1:

Việt Nam sáu ba tỉnh thành

Tỉnh nào đất mũi tận cùng quê hương?

Câu 2: Một trong hai mùa ở Nam Bộ, bắt

đầu từ tháng 9 năm trước đến tháng 4 năm

sau?

Câu 3: Loại đất chủ yếu ở Nam Bộ?

Câu 4: Tên đồng bằng lớn nhất nước ta?

Câu 5:

Nơi nào xứ muối, cá đầy

Có Hắc công tử vung tay đốt tiền

Câu 6: Ai về nơi ấy mà chơi

Nhìn xem cảnh vật Chùa Dơi lạ lùng

Nơi ấy là tỉnh nào ở nước ta?

Câu 7: Món canh gắn liền với Nam Bộ?

Câu 8: Tỉnh nào nổi tiếng với món bánh tét

Trà Cuôn và dừa sáp Cầu Kè?

- HS tham gia trò chơi

Tứ khóa: MÙA GIÓ CHƯỚNG

Mùa gió chướng, nghe có vẻ hơi

lạ, nhưng đây lại là loại gió gắn liền với đời sống cũng như là một phần trong kí ức của người dân vùng đồng bằng Sông Cửu Long, đặc biệt là ở các tỉnh ven biển như Cà Mau, Sóc Trăng, Trà Vinh, Bạc Liêu, Bến Tre Hàng năm cứ đến mùa khô, khoảng tháng 10 đến tháng 4 năm sau, gió chướng – tên gọi khác của gió mùa Đông Bắc sẽ về Đi qua những mùa gió chướng ở đất mũi

Cà Mau, Nhà văn Nguyễn Ngọc

Tư gửi gắm những kí ức ấy trong trích đoạn Trở gió, trích trong tạp văn cùng tên bà

Câu 9: Nghề chủ yếu của nông dân vùng Tây

Nam Bộ?

Câu 10: Việt Nam nằm trong đới khí hậu

nào?

Câu 11:

Trên trời có ông sao tua

Ở đâu lại có nhiều dừa bạn ơi

Câu 12: Đây là loại gió xuất hiện từ tháng 11

đến tháng 4 năm sau với thời tiết lạnh khô

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung

a Mục tiêu: HS nắm được nội dung của bài học

b Nội dung: Hs sử dụng sgk, đọc văn bản theo sự hướng dẫn của GV

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ GV hướng dẫn cách đọc

I Đọc và tìm hiểu chung

1 Đọc

- HS biết cách đọc diễn cảm

+ GV đọc mẫu và gọi 1-2 HS đọc lại.

+ Gv yêu cầu hs tìm hiểu ý nghĩa của một

- Nguyễn Ngọc Tư (1976), sinh

ra trong một gia đình nông dântại xã Tân Duyệt, huyện ĐầmDơi, tỉnh Cà Mau

- Phong cách sáng tác: viết vềtình bạn ở đồng quê…

- Các tác phẩm tiêu biểu: Ngọnđèn không tắt (2000), Cánhđồng bất tận (2005), Truyệnngắn Nguyễn Ngọc Tư (2005)

b Tác phẩm

- Xuất xứ: Trích từ Tạp vănNguyễn Ngọc Tư (2005)

- Thể loại: tạp bút

- Phương thức biểu đạt: tự sự

Hoạt động 2: Khám phá văn bản

a Mục tiêu: Nắm được nội dung và nghệ thuật văn bản

b Nội dung: Hs sử dụng sgk, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS

d Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1: Hướng dẫn hs tìm

hiểu hình ảnh gió chướng

Bước 1: Chuyển giao nhiệm

vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ GV phát PHT số 1 để Hs

tìm các chi tiết, hình ảnh miêu

tả gió chướng, hs làm việc

Cảm nhận của em về gió chướng

+ Vì sao tác giả khẳng định

mùa gió chướng cũng là mùa

thu hoạch

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo

luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS nghe và đặt câu hỏi liên

quan đến bài học

- GV quan sát, gợi mở

Bước 3: Báo cáo kết quả

hoạt động và thảo luận

- HS quan sát, theo dõi, suy

ngẫm

- GV quan sát, hỗ trợ

II Khám phá văn bản

1 Hình ảnh gió chướng

a Chi tiết, hình ảnh miêu tả gió chướng

- Hơi thở gió rất gần; âm thanh ấy sẽ càng từng giọt tinh tang, thoảng và e dè, như ai đó đứng đằng xa ngoắc tay nhẹ một cái, như đang ngại ngần không biết người xưa có còn nhớ ta không; mừng húm; hừng hực; dạt dào; cồn cào; nồng nhiệt; dịu dàng…

=> Nhà văn đã sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa để miêu tả gió chương, làm chogió chướng hiện lên sống động, giống như con người

b Mùa gió chướng- mùa thu hoạch

- Tác giả khẳng định “mùa gió chướng cũng là mùa thu hoạch” bởi vì khi gió chướng về cũng là lúc những nông sản bước vào vụ thu hoạch Lúa thì chín tới, mía cũng kịp già, vú sữa đến độ chín rộ, dưa hấu cũng đủ già để thu hoạch

2 Tình cảm, cảm xúc của nhân vật tôi

a Biểu hiện của tâm trạng “lộn xộn, ngổn ngang” ở nhân vật “tôi”

- Vừa mừng vừa bực: "mừng rồi đó, bực rồi đó"

- Vương vấn những nỗi buồn khó tả

- Lo sợ khi nghĩ về sự chảy trôi của thời gian: "sắp già thêm một tuổi, mỗi lần gió

về lại cảm giác mình mất một cái gì đó không rõ ràng, không giải thích được"

- Khẩn trương trong tất cả những hành

Bước 4: Đánh giá kết quả

Tình cảm, cảm xúc của nhân vật tôi

Biểu hiện của tâm

+ Câu văn cuối cùng của văn

bản gợi cho em suy nghĩ gì?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo

luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS nghe và đặt câu hỏi liên

quan đến bài học

- GV quan sát, gợi mở

Bước 3: Báo cáo kết quả

hoạt động và thảo luận

- HS quan sát, theo dõi, suy

- Gió chướng về đồng nghĩa với gió Tết

- Gợi nhắc đến quê hương, gắn liền với quê hương

c Câu văn cuối bài

- Gợi ra suy nghĩ về tình yêu quê hương của tác giả Có thể hiểu, dù đi đâu về đâu, sống giữa những hiện đại hay cuộc sống muôn màu thì tác giả vẫn chỉ luôn hướng về quê hương, hướng về nơi có những cơn gió chướng của mình Mặc dùSài Gòn phồn hoa đô hội nhưng trong lòng của tác giả cũng vẫn luôn nhớ về quê hương bình dị của mình

3 Chia sẻ cảm nhậnTình cảm với gió chướng cũng chính là tình cảm của tác giả với quê hương Đó

là tình yêu, sự gắn bó tha thiết với con người, cảnh sắc quê hương và tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, có khả năng cảm nhận được những thay đổi rất nhỏ, rất khẽ khàng của tạo vật cũng như của tâm trạng con người mỗi khi gió chướng về