D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
I. Củng cố kiến thức đã học
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc, hiện tượng này với sự vật, sự việc, hiện tượng khác có nét tương đồng để tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
- Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối, … trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- Điệp ngữ là biện pháp tu từ chỉ việc lặp đi, lặp lại một từ hoặc cụm từ nhiều lần trong một câu nói, đoạn văn, đoạn thơ. Mục đích là để gây sự chú ý, liệt kê, nhấn mạnh, khẳng định… một vấn đề nào đó.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
b. Nội dung: Sử dụng sgk, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM NV: Bài tập 1,2,3,4,5,6
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - GV chia lớp thành 7 nhóm + Nhóm 1: Câu 1
Gv gợi mở và PHT số 1 để hướng dẫn học sinh làm bài
Thấy Gặp
=> Nhận xét + Nhóm 2: câu 2
Nghĩa phổ biến của từ thơm
Nghĩa trong câu thơ “Mà thơm suốt đường con.”
+ Nhóm 3: câu 3
Mùi vị trong mùi vị thức ăn, mùi vị
Mùi vị trong từ mùi vị quê hương
Câu 1. Nhận xét gì về cách dùng từ gặp trong nhan đề bài thơ Gặp lá cơm nếp:
Thấy
Nhận biết bằng mắt Giáp mặt, tiếp xúc với nhau
=> Lá cơm nếp không đơn thuần là vật vô tri vô giác mà được coi như một con người- người bạn cũ. Vì thế chứa đựng cả cảm xúc vui mừng, trìu mến Câu 2. Cách hiểu của em về cụm từ “thơm
suốt đường con” trong khổ thơ sau:
Mẹ ở đâu, chiều nay Nhặt lá về đun bếp Phải mẹ thổi cơm nếp Mà thơm suốt đường con.
Nghĩa phổ biến của từ thơm Nghĩa trong câu thơ “Mà thơm suốt đường con.”
Có mùi như hương của hoa, dễ chịu, làm cho thích ngửi
Không chỉ đơn thuần là mùi hương dễ chịu – được cảm nhận bằng khứu giác mà còn trở thành một biểu tượng cho hương vị quê nhà, tình cảm gia đình trìu mến, thân thương theo mỗi bước chân của người lính
Câu 3.
Mùi vị trong mùi vị thức ăn, mùi vị trái chín, mùi vị của nước giải khát
Mùi vị trong từ mùi vị quê hương Danh từ chỉ hơi tỏa từ sự vật, có
thể nhận biết bằng lưỡi
Mùi vị vừa mang nghĩa chỉ hương vị cụ thể của quê nhà, vừa mang nghĩa trừu tượng, chỉ một sắc thái đặc trưng của quê hương, vùng miền
Câu 4.
- Chia đều: chia đều bánh kẹo, chia đều thức
trái chín, mùi vị của nước giải khát
+ Nhóm 4: câu 4
Em hãy tìm những từ có thể ghép với từ chia đều để tạo thành một cụm từ có nghĩa?
Nhận xét về cụm từ vừa tạo được?
Từ đó nhận xét về cách kết hợp từ của Thanh Thảo và nêu hiệu quả nghệ thuật?
+ Nhóm 5: câu 5a
Tên biện pháp
Nhận diện biện pháp
tu từ
Tác dụng
ăn, chia đều thành viên…
→ Bổ ngữ trong cụm động từ đều là những danh từ chỉ các sự vật cụ thể
- Nhà thơ Thanh Thảo lại kết hợp từ chia đều với cụm từ chỉ khái niệm trừ tượng là nỗi nhớ thương
=> Người đọc cảm nhận được nỗi nhớ thương một cách cụ thể, không còn là khái niệm trừu tượng, vô hình, không thể nắm bắt bằng giác quan, không thể đong đếm được.
Đồng thời cho thấy tình cảm của người con dành cho mẹ và đất nước đều sâu sắc, mãnh liệt và quan trọng như nhau.
Câu 5.
a.
Tên biện pháp
Nhận diện biện
pháp tu từ
Tác dụng
Điệp ngữ
Điệp từ không
Nhấn mạnh cảm xúc buồn, nuối tiếc vì mất mát một cái gì đó – một thứ rất mơ hồ, khó gọi thành tên
Điệp từ gấp rãi
Nhấn mạnh hành động khẩn trương, gấp gáp của nhân vật tôi khi phải chứng kiến bước đi vội vã của thời gian
b.
Tên biện pháp
Nhận diện biện pháp tu từ So sánh Âm thanh ấy sẽ sàng từng
giọt tình tang, thoảng và e dè với ai đó đứng đằng xa ngoắc tay nhẹ một cái, như đang ngại ngần không biết
Giúp cho sự vật hiện lên sinh động, cụ thể, gợi hình, gợi cảm, làm nổi bật tính chất nhẹ nhàng, dịu êm, trong trẻo của âm thanh
Nhân hóa Dùng các từ vốn để chỉ con người: e dè, ngại ngần để miêu tả gió chướng
Biến gió chướng thành một con người có tâm lí, tính cách có phần nhút nhát, rụt rè. Qua đó người đọc cảm nhận được tình yêu của nhà văn đối với gió chướng
+ Nhóm 6: câu 5b
Tên biện pháp
Nhận diện biện pháp
tu từ
Tác dụng
+ Nhóm 7: câu 6
Câu văn Nhận
diện biện pháp nhân hóa
Tác dụng
Trời lúc nào cũng mát liu riu, nắng thức rất trễ, tầm tám giờ sáng mới thấy mặt trời ngai ngái lơi lươi, nắng không ra vàng không ra trắng, mây cụm lại rồi rã ra từng chùm trên đầu
Để rồi một sớm mai, bỗng nghe hơi thở gió rất gần
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: HS trao đổi thảo luận,
Câu 6:
Câu văn Nhận diện biện pháp nhân hóa
Trời lúc nào cũng mát liu riu, nắng thức rất trễ, tầm tám giờ sáng mới thấy mặt trời ngai ngái lơi lươi, nắng không ra vàng không ra trắng, mây cụm lại rồi rã ra từng chùm trên đầu
Sử dụng các từ chỉ trạng thái con người như thức, ngai ngái lơi lơi để miêu tả nắng, mặt trời
Để rồi một sớm mai, bỗng nghe hơi thở gió rất gần
Hơi thở là thuộc trường nghĩa chỉ con người, tác giả dùng để miêu tả gió
thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe và đặt câu hỏi liên quan đến bài học.
- GV quan sát, gợi mở
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS quan sát, theo dõi, suy ngẫm
- GV quan sát, hỗ trợ
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG (Có thể giao về nhà)
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.
b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để viết đoạn văn c. Sản phẩm học tập: đoạn văn của HS
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV chuyển giao nhiệm vụ: Viết một đoạn văn khoảng 5-7 câu kể lại một cảnh đẹp của quê hương, trong đó có sử dụng một trong 3 biện pháp so sánh, nhân hóa hoặc điệp ngữ
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ
- Gv quan sát, lắng nghe gợi mở - HS thực hiện nhiệm vụ;
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 hs
Gợi ý:
Mỗi dịp nghỉ hè, em lại được bố mẹ cho về quê chơi. Em thích nhất là được thức dậy sớm và đón bình minh trên cánh đồng cùng ông nội. Ông mặt trời từ từ vươn mình qua những dãy núi phía xa. Những ánh nắng tinh nghịch chiếu xuống mọi sự vật như đang tô điểm thêm vẻ đẹp cho thiên nhiên. Cánh đồng lúa bát ngát với những bông lúa xanh mơm mởn lắc lư trong gió. Em hít một hơi thật sâu và cảm nhận sự thanh bình, êm ả của buổi bình minh trên quê hương.