Bai giảng môn ngữ văn 8 câu ghép

Đặc điểm của câu ghép: 1.Ví dụ: SGK/111 Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đ ờng rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi

Nhiệt liệt Chào mừng

các thầy giáo, cô giáo

đến dự giờ ngữ văn lớp 8a1

Kiểm tra bài cũ:

1 Thế nào là phép tu từ nói giảm

nói tránh?

2 Nêu tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh trong câu sau :

Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!

Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời.

( Tố Hữu)

Kiểm tra bài cũ:

1 Phép tu từ nói giảm nói tránh:

Là một biên pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề, tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Kiểm tra bài cũ:

1 Phép tu từ nói giảm nói tránh:

Là một biên pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục , thiếu lịch sự.

2 Tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh trong câu :

Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!

Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời ( Tố Hữu)

=> Giảm nhẹ nỗi đau xót, tiếc th ơng khi

Bác Hồ không còn nữa.

TiÕt: 43 c©u ghÐp

TiÕng ViÖt

I Đặc điểm của câu ghép:

1.Ví dụ: SGK/111

Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đ ờng rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức

những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr ờng

Tôi quên thế nào đ ợc những cảm giác trong sáng ấy

nảy nở trong lòng tôi nh mấy cành hoa t ơi mỉm c ời giữa bầu trời quang đãng.

Những ý t ởng ấy tôi ch a lần nào ghi trên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết Nh ng mỗi lần

thấy mấy em nhỏ rụt rè núp d ới nón mẹ lần đầu tiên đi đến tr ờng, lòng tôi lại t ng bừng rộn rã Buổi mai hôm ấy, một buổi

mai đầy s ơng thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đ ờng dài và hẹp Con đ ờng này tôi đã quen đi lại lắm lần, nh ng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật

chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính lòng tôi đang

có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

a Tôi quên thế nào đ ợc những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi nh mấy cành hoa t ơi mỉm c

ời giữa bầu trời quang đãng.

b Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy s ơng thu và gió lạnh,

mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đ ờng làng dài

và hẹp.

c Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay

đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

(Câu có một cụm chủ vị làm nòng cốt câu)

Kiểu cấu tạo câu Câu cụ

thể

Câu có một cụm C - V

Câu có hai hoặc nhiều cụm C-V

Cụm C - V

nhỏ nằm trong cụm C - V lớn

Các cụm C –V không bao chứa nhau

Ví dụ

a Tôi // quên thế nào

đ ợc những cảm giác

trong sáng ấy/ nảy nở

trong lòng tôi nh mấy

cành hoa t ơi / mỉm c ời

giữa bầu trời quang

đãng.

b Buổi mai hôm ấy,

một buổi mai đầy s

ơng thu và gió lạnh, mẹ

tôi / âu yếm nắm tay

tôi dẫn đi trên con đ

ờng làng dài và hẹp.

c Cảnh vật xung

quanh tôi / đều thay

đổi, vì chính lòng

tôi / đang có sự thay

đổi lớn: hôm nay tôi /

đi học.

Câu b

Câu a

Câu c

KiÓu cÊu t¹o c©u cô thÓ C©u

lín

C¸c côm C

–V kh«ng bao chøa nhau

C©u b

C©u a

C©u c

Ghi nhí 1: C©u ghÐp lµ những c©u do 2 hoÆc

nhiÒu côm C - V kh«ng bao chøa nhau t¹o thµnh Mçi côm C - V này ® îc gäi lµ mét vÕ c©u.

Câu đơn

Câu ghép Câu đơn mở rộng thành phần

Câu hỏi thảo luận :

So sánh câu đơn mở rộng thành phần với câu ghép.

Câu đơn mở rộng thành phần

Câu ghép

Giống

nhau

Khác nhau

Câu hỏi thảo luận :

So sánh câu đơn mở rộng thành phần với câu ghép.

Câu đơn mở rộng thành phần

- Các cụm C-V không bao chứa nhau.

- Mỗi cụm C-V làm thành một vế câu.

Bài tập nhanh: Tỡm câu ghép trong đoạn trích sau:

a.Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đ

a nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

b Một hôm, tôi phàn nàn việc ấy với Binh T Binh T là một ng ời láng giềng khác của tôi Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không a lão Hạc bởi

vì lão l ơng thiện quá Hắn bĩu môi và bảo:

- Lão làm bộ đấy !

(Nam Cao, Lão Hạc )

II Cách nối các vế câu:

những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr ờng(1)

Tôi quên thế nào đ ợc những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi nh mấy cành hoa t ơi mỉm c ời giữa bầu trời

quang đãng(2)

Những ý t ởng ấy tôi ch a lần nào ghi trên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết(3) Nh ng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp d ới nón mẹ lần đầu tiên đi đến tr ờng, lòng tôi lại t ng bừng rộn rã(4) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy s ơng thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi

dẫn đi trên con đ ờng dài và hẹp(5) Con đ ờng này tôi đã

quen đi lại lắm lần, nh ng lần này tự nhiên thấy lạ(6) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học(7)

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

II Cách nối các vế câu:

những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr ờng(1)

Tôi quên thế nào đ ợc những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi nh mấy cành hoa t ơi mỉm c ời giữa bầu trời

quang đãng(2)

Những ý t ởng ấy tôi ch a lần nào ghi trên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết(3) Nh ng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp d ới nón mẹ lần đầu tiên đi đến tr ờng, lòng tôi lại t ng bừng rộn rã(4) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy s ơng thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi

dẫn đi trên con đ ờng dài và hẹp(5) Con đ ờng này tôi đã

quen đi lại lắm lần, nh ng lần này tự nhiên thấy lạ(6) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học(7)

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

II Cách nối các vế câu:

những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr ờng (1)

Tôi quên thế nào đ ợc những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi nh mấy cành hoa t ơi mỉm c ời giữa bầu trời

quang đãng(2)

Những ý t ởng ấy tôi ch a lần nào ghi trên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết (3) Nh ng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp d ới nón mẹ lần đầu tiên đi đến tr ờng, lòng tôi lại t ng bừng rộn rã(4) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy s ơng thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi

dẫn đi trên con đ ờng dài và hẹp(5) Con đ ờng này tôi đã

quen đi lại lắm lần, nh ng lần này tự nhiên thấy lạ(6) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học(7)

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

VÝ dô :

Ph©n tÝch cÊu t¹o cña các câu ghép trong đoạn trích

- Hằng năm cứ vào cuối thu , lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc , lòng tôi lại nao nức những

kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

- Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy , vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết

- Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính lòng tôi đang

( ) ( )

( )

( )

Hãy xác định các vế trong những câu ghép sau

được nối với nhau bằng phương tiện nào ?

Cặp quan hệ từ : vì …nên

2 : Trời vừa hửng sáng, Gi ô n-xi đã ra lệnh kéo mành lên

Cặp ph ó từ : vừa … đã

3 : Nước sông dâng lên bao nhiêu , đồi núi dâng cao bấy nhiêu

Cặp đại từ : bao nhiêu … bấy nhiêu

1 Vì cô bé muốn níu giữ bà ở lại nên em đã quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao

3 : Nước sông dâng lên bao nhiêu , đồi núi dâng cao bấy nhiêu

Cách nối các vế trong câu ghép

Vì ( do , bởi , tại ) …nên ( cho nên )

Nếu ( giá , giá như , hễ …) … thì

Ghi nhớ 2: Có hai cách nối các vế câu

- Dùng những từ có tác dụng nối Cụ thể:

+ Nối bằng một quan hệ từ + Nối bằng một cặp quan hệ từ

+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ th ờng đi đôi với nhau ( cặp từ hô ứng).

- Không dùng từ nối: Trong tr ờng hợp này, giữa các vế câu cần có dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.

III Luyện tập:

đoạn trích d ới đây Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu đ ợc nối với nhau bằng những cách nào?

a  Dần buông chị ra, đi con!  Dần ngoan lắm nhỉ! U van Dần, u lạy Dần!  Dần hãy để cho chị

đi với u, đừng giữ chị nữa  Chị con có đi, u mới có tiền nộp s u, thầy Dần mới đ ợc về với Dần chứ!  Sáng ngày ng ời ta đánh trói thầy Dần nh thế, Dần có th ơng không  Nếu Dần không buông chị ra, chốc nữa ông lý vào đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt cả Dần nữa

(Nguyên Hồng, Những ngày

thơ ấu)

, ,

, ,

,

Giá

, ,

,

Bài tập 5 :SGK trang 114

Viết một ®o¹n văn kho¶ng 3-5 c©u về một trong các đề tài sau

( trong đoạn văn có sử dụng ít nhất là một câu ghép ) :

- Thay đổi thói quen sử dụng bao bì ni lông

- M¸i tr êng, thÇy c«

Bước 1: Lựa chọn đề tài

Bước 2 : xác định cấu trúc đoạn văn ( Quy nạp , diễn dịch, song hành… )

Bước 3 : Viết các câu văn

Bước 4 : Kiểm tra tính liên kết của đoạn văn

Bước 5 : gạch chân câu ghép đã sử dụng trong đoạn văn