Văn hóa gia đình người hà nội phần 2

Thôi thì đó cũng là Ịuy luật tự nhiên, đã là phô" thì không thể để con đường lát gạch nghiêng đã quá lâu đòi mòn vẹt cao thấp, không Ihể để nliững ngói nhà bé nhỏ vài ba gian lợp ngói ta

NHỮNG CÂU CHUYỆN BUỔN

Thanh lịch đang trỏ nên xa lạ với th ế hệ trẻ Tôi xin kổ vài câu chuyện "mắt thây tai nghe" về những nhận thức, cách cư xử theo một nền "văn hóa lai căng" của họ.

Chuyện thứ nhất: Trưa Văn Miếu, tôi vào đây tìm một vỊ

tiên sĩ trên văn bia Tròi nắng to, khách đến tham quan khá đông, có nhiều người nưốc ngoài Ai cũng phe phẩy trên tay chiếc quạt hoặc tờ báo gập tư ngồi nghỉ Một nữ sinh khá xinh hai tay tóm gấu áo dài, quạt thốic lên mong có một luồng gió nhẹ Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu em gái không ngồi lên đầu con rùa đá đội bia Tôi nhẹ nhàng bảo em:

- Đừng ngồi th ế cháu ạ! Rùa là một trong tứ linh được tín ngưỡng dân gian tôn thồ, lưu danh các bậc tiền bối của đất nước cho đòi con cháu về sau

Em gái đỏ bừng mặt ngượng ngùng đứng lên:

- Cháu xin lỗi, cháu không biết nên

Chuyện thứ 2: Chiều Hồ Tây lộng gió Một ông già Nam

Bộ vắt chiếc khăn rằn trên vai lững thững đi bộ trên hè đường Thanh Niên Thấy tấm ghê xi máng gần mạch nước sạch sẽ chưa ai ngồi, ông ung dung tựa người ngả lưng ngắm cảnh mây trời phóng khoáng chôn ngàn năm văn hiến, mà lần đầu tiên được mòi ra ihăm Một chị phụ nữ đon đả:

- Bác dùng gì ạ?

- Cảm dn chị, tôi vừa dùng cơm xong, ra hóng mát một chút.

- Thế thì ông già biíớc ngay, lấy rliỗ tôi còn bán hàng.

- ơ hay, đây là công viên, tôi tưởng

- Tưởng vối tơ gì! Có xéo không thì bảo!

Chị ta huớ huơ con dao róc mía ô n g đành chịu thua, đứng dậy và ra tựa vào gốc cây thở dài ô n g đang nghĩ gì về người Hà Nội? Về sự quản lý nơi công cộng của các cơ quan chức năng và chính quyền sở tại? Trở về quê hương Nam Bộ, ông sẽ ca ngợi Thủ đô thế nào đây vối bà con trong đó?

Chuyện thứ ba: Tôi đến chơi nhà một người bạn, đang

hàn huyên chợt nghe tiếng xe máy nổ Con trai anh bạn phóng xe từ trong nhà ra ngõ Anh quát:

- Long! Dừng xe bô bảo Con có thấy ai đang ngồi với bô không? Khách đến nhà cứ giương mắt lên không chào hỏi là

vô lễ Mà con ra đường sao lại mặc áo ba lỗ, quần đùi?

«

Cậu thanh niên tròn đôi mắt:

- Con đi cổ vũ cho đội bóng Bô không thấy lôgô in trên ngực áo con à? Bố không thấy khối Tây, đầm "ba lô" cũng may ô, du ngoạn đó sao? Bô chỉ bắt nạt con Sao bô" không

131

cấm các sao ca sĩ phơi ngực, hở rôVi khoe đùi trên sàn diễn, trên ti vi, trên băng karaôkê

Bạn tôi tái mặt vì ngượng, đành đê thằng bé phóng xe vèo qua đưòng Anh thở dài:

- Chúng nó bây giò thê đấy! Con với cái, có tý gì là thanh lịch Hà Nội đâu?

Tôi nghĩ đến gia phong, gia lễ, gia phép của thòi ông cha

Ai chịu trách nhiệm về sự "mất gốc" này?

Qua vài mẩu chuyện bắt gặp tự nhiên trong đòi sống hàng ngày, làm cho chúng ta không khỏi suy nghĩ Phải quan tâm đến những điều nhỏ nhất như vứt rác ra đườiig, hất nưóc xuông lầu, phơi quần áo ra mặt phô", nói tục, cử chỉ thô

lỗ, ăn uống sụp soạp, nói năng sàm sỡ để giữ lại cái thể diện thanh lịch cho Hà Nội Cho nên việc thành phô vận động xây dựng "Văn hóa người Hà Nội" nằm trong phong

trào lốn "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sông vàn hóa ở khu

dân cư" là rất cần thiết Cần phải làm ngay, làm kiên trì, với các phương thức huy động tổng lực của các cđ quan truyền thông, văn hóa - văn nghệ, các đoàn thể, nhà trưòng và gia

đình cùng vào cuộc Vai trò sô" một ở đây là gia đình Có một

"nếp nhà" lành mạnh, có phép tắc tôn ti trật tự, mới hoàn thiện nhân cách cho những người sinh ra và lớn lên ở đó Trách nhiệm này không thể đổ cho ai.

Hờn một nám tôi mới trở về làng nìà lạ lẫm làm sao Đó cũng là thòi gian từ làng lên Ị)hô^ của mảnh đất chôn nhau của tôi Thôi thì đó cũng là (Ịuy luật tự nhiên, đã là phô" thì không thể để con đường lát gạch nghiêng đã quá lâu đòi mòn vẹt cao thấp, không Ihể để nliững ngói nhà bé nhỏ vài ba gian lợp ngói ta với tường dậu ỏ rô đẩy gai; không thể để cái khu phụ lồ lộ phía bên nhà thấp lè tò kiêm nhiều chức năng

mà nay không còn cần đến Thế là Ị)há đi để xây lại nhà hàng phô', nhà Tây hai ba tầng, mái bằng bê tông, khu phụ khép kín bên trong Cũng không còn đun rạ, đun trấu hay

than, củi nữa mà phải xây nông nhà bếp Bếp giò dùng ga

sạch sẽ ở ngay trong phòng án Chang phải người làng tôi giàu có gì đâu Tiền xây nhà mới và mua sắm mọi vật dụng sinh hoạt đổi đòi ấy đều có từ đất Chỉ cần phải xén đi dăm

chục mét vuông mở đưòng rộng ra hay khu ruộng vưòn nằm

lọt vào quy hoạch là gia đình có vài Irám triệu như tự trên

tròi rơi xuông để làm cuộc đổi đòi rồi

Có điều tôi tiếc nhất là mỉít đi cái cổng làng với hai con

chó đá không biết đã tồn tại ở làng tôi bao nhiêu đời Cái

133

cổng chỉ sơ sài thôi, với ba chữ Nho đắp nổi "Phú Hạ thôn"

mà các cụ ngưòi làng cho tôi biếl do cụ bôn đời trước của tôi viết tặng thôn Hai cánh cổng bằng gỗ sung có một lỗ thủng

to như cái đấu do chỗ có cái mắt gỗ bong ra Mỗi lần, bọn trẻ con chúng tôi bấu vào cánh cổng, đu đưa đẩy tấm cánh quay

ra quay vào lại phát ra những tiếng cót két vì khò dầu Cái cổng phá đi để mở đưòng trục vào làng rộng ra Hai cánh được cổng được bể làm củi thui con chó để làm bữa khánh thành đưòng Còn hai con chó đá chả ai biết ai bứng đi làm gì

và giò ở đâu? Tôi chợt nhớ vào dịp Tết vừa qua, trên truyển hình có giới thiệu một ông họa sĩ có bộ sưu tập hàng tràm chó

đá Không biễt đôi chó đá của làng tôi có nằm trong sô" chó đá này không? Nếu đưỢc thế cũng là may cho ”ông”.,.

Tôi vừa ngỏ ý tiếc này ra với người bạn thuở quần đùi,

nay làm chức chính quyển cao nhất xã thì anh ta ráo hoảnh:

- Tiếc! Tiếc cái diếc, con rô! Muôn văn minh - hiện đại thì phải làm mới nhiều cái chứ đâu chỉ mât đi cái cổng làng, c ả cái làng nàv, những người sông chết ở đây không ai có ý kiến

gì Thế mà cái thằng bỏ làng ra sông ngoài phô" mấy chục năm nay, vừa mới về thăm quê đã gào lên: Tiếc! Tiếc! Đúng

là "ngược đòi!'*

Tôi chẳng còn gì để nói, đành ghi lại chuyện "ngưỢc đòi” này để xem có ai "ngược đời” giống tôi.

ĐỪNG NỔI MÁU "ANH HÙNG"

Thanh dang vi vu tren X(' máy Đưòng không đông lắm

Chợi chiếc diộn Ihoại di dộiìú ch] ỏ llìál lưng rung len Anỉi

một tay cầm lái, một tay móc (ỉiộn tlioại, bật nắp áp lên tai:

- Alô

Chiếc xe vẫn lao di tốc dộ như trước Có một ngã tư trước

mặt, anh vội giảm tôc độ nhưng khỏng kịp, xe lấn lên khỏi

vạch chắn dành cho ngưòi di hộ sau khi quệt nhẹ vào đuôi

một xe khác, chiếc máy điện thoại váng ra

Thanh dựng xe, đi nhặt clìiốc điộn thoại, quay lại đã thây một chàng trai cũng án diện bảnh bao túm lấy:

- Xày! Có m ắt hay không mà đảm vào đuôi xe của ông? Thanh nhẹ nhàng:

- Mình đang mải nghe điộn thoại ĩiỏn

- Nên cái con khỉ!

- A! - Thê là tay nắm lấy tay nhau, cả hai như đô vậl sắp vào đấu.

Một anh bộ đội lực lưỡng đã chứng kiến đầu đuôi, vội dắt

xe máy sang cạnh đưòng, gạt chân chông, rút chìa khóa, bước nhanh tỏi cản hai người ra hai bên.

- Thôi đi các bạn, đừng nổi cáu "anh hùng", sĩ diện hão

mà bé xé ra to! Việc va quệt nhẹ, xe không hỏng, người không đau, giá anh bạn vừa đi xe vừa nghe di động này thấy lỗi do mình, nói trước câu "xin lỗi" thì đâu sinh chuyện Còn anh bạn quá nóng nảy, to tiếng, nói sừng sộ những lời lẽ thiếu tao nhã cũng là không nên Các bạn nghe tôi, hai bên cùng xin lỗi nhau, rồi ta đi, kẻo để mọi ngưồi xúm đông lại, công an phải tối giải quyết thêm phiền.

Những người đứng xem đều tán thành cách giải quyết hỢp lý, hỢp tình Mỗi người một câu thêm vào làm cho Thanh

và anh bạn kia nhận ra mình đã nổi nóng "hơi sớm", cùng bắt tay giải hòa.

Ngã tư lại thông thoáng.

CÁI BẮT TAY

Ông Hãnh làm giám đốc một Công ty câp Ba nhưng rât hách Ông chỉ quen còng lưng giơ cả hai tay ấp lấy tay thủ trưởng cấp trên một cách kính cẩn, khúm núm, còn với cán

bộ, nhân viên trong công ty, bàn tay ông đưa ra hồ hững, cứng đơ vô hồn!

Bắt tay đi kèm với chào hỏi là cách giao tiếp thông thường của tât cả mọi ngưòi không kể chức tước, giàu nghèo Nhưng ông Hãnh lại có sự phân biệt ứng xử hẳn hoi.

Một lần, anh Tân, cán bộ công ty đi vào phòng giám đôc gặp ba ngưòi bạn và òng Hãnh đang ngồi với nhau Anh đưa tay bắt tay từng ngưòi kèm theo lòi tự giói thiệu Đến ông giám đôc, anh giơ tay ra, nhưng ông Hãnh lò đi như không thấy làm anh ngượng ngùng vội thu tay vể rồi xin phép rút lui Từ ây, không bao giò anh đưa tay ra trước với giám đốc của mình.

Năm năm sau, ông Hãnh về hưu, anh Tân đưỢc giám đốc mới đề bạt làm Trưởng phòng tổ chức Một hôm, anh có việc xuông công ty thì gặp ông Hãnh vào cổng, ô n g chạy vội tới đưa cả hai tay nắm lây tay anh, lắc lắc liên hồi:

137

- Xin mừng lực lượng trẻ, lớp kế cận chúng tôi!

Trước thái độ vồ vập niêm nở quá mức làm nọi ngưòi đế

ý anh Tân cũng phát ngượng Sau một hồi thăm hỏi, ông Hãnh ghé tai Tân nói nhỏ:

- Này eậu, thằng út nhà minh sắp tốt nghiệp dại học, mình nhờ cậu sắp xếp cho nó một chân ở công ty.

À, thì ra sự thay đổi của cái bắt tay là ở đó Cái bắt tay cũng biết nói!

Ngưòi lịch sự rất tế nhị trong sự bắt tay Chủ đưa tay trước khách, cấp trên đưa tay trước cấp dưới, nữ đưa tay

trước nam - đây là quan niệm phương Đông vì cố hà ngại bắt

tay đàn ông, mình đưa tay ra mà bà ấy không giơ tay có mà ngô" (!) chứ không như quan niệm phương Tây, nam phải "ga lăng" với nữ Bắt tay nắm vừa phải, đừng xiêt chặt, cũng đừng hò hững mắt nhìn đi chỗ khác, có thể lắc nhẹ vài cái nhưng chớ rung mạnh liên tục Qua cái bắt tay cũng hiểu biết thêm tính cách một con ngưòi.

ĐỪNG CHƠI DẠI

Qua mây lần đứng xem cố vũ các bạn cùng phỗt đua xe

trong đôm Thanh dã thấy n^ứa nự,í\v chân tay, thú mạo

hiểm đưỢc kích thích lại mâV cò bạn chọm vào:

- Công tử con một, Thanh "còm" chẳng dám lên đưòng đua đâu!

Thêm em Ngọc đánh một đòn chết đứng:

- Cậu mà tham gia, Lớ tình nguyện ỏm lưng tăng động lực cho cậu, không về nhât cũng nhì Hay là , còn sỢ sứt sơn cái

xe "trăm hai lám” ông bô m(3i sắm cho!

A, không thể để bọn nó coi thưòng mình, nhất là với Ngọc, cô bạn mà Thanh đang yêu mê mệt, thường "trồng cây si” đón em lúc tan học Thế là Thanh quyết định gia nhập nhóm đua xe phô" Khâm Thiên.

Họ hẹn nhau khởi động dúng 12 giờ đêm từ phô» Hàng Càn trong khu phô^ cổ, phóng theo đường Hàng Quạt ra Hàng

Da vào Trần Phú, Kim Mã ngoặt Nguyễn Chí Thanh lên đường Trần Duy Hưng - Láng - Hòa Lạc Ngọc mặc áo phông, váy ngắn như viên nữ tướng chỉ huy ra lệnh cho Thanh.

139

Cả toán lúc đầu đi phân tán đến Kim Mã mới hội tụ

th àn h một đoàn vừa phóng nhanh, đánh võng vừa bóp CÒI inh

ỏi, Người đi đưòng sỢ hãi dạt vào bên, có ngưòi cẩn thận dắt hẳn xe lên hè Đoàn xe đua đang hồ hởi, hí hửng vì chưa thấy cảnh sát cơ động xuíít hiộn, bỗng tiếng còi huýt lên độl ngột Chưa đến cầu Trung Hòa đã thấy mấy tấm ba-ri-e chán ngang, bóng áo rằn ri mũ sắt loang loáng.

Thanh chợt tỉnh ngộ, định rẽ ngoặt vào ngõ Ngọc siết chặt vòng tay ôm Thanh, quát:

- Không được chuồn Phóng thẳng! Mở đường vây mà đi! Thanh luống cuống chưa kịp xử lý thì chiếc xe phân khôi lớn đã váng lên dải phân cách đâm vào gốc cây to, quật cả hai ngưòi xuông vệ đưòng, bất tỉnh

ĐưỢc cấp cứu kịp thòi Thanh và Ngọc không chết, ngưòi

bị bó bột gãy tay, kẻ bị khâu mặt hơn mười mũi làm mất vẻ đẹp duyên dáng của cô gái Cái xe mới bô mẹ vừa mua cho, thưởng đưỢc vào đại học, bị ”trọng thương*’ nặng hơn người

Họ bị công an lập biên bản, xử phạt hành chính vì mới mác tội lần đầu Rồi nhà trường phê bình, bô^ mẹ mắng mỏ.

Giờ thấy ai đú đởn toan theo bạn đua xe, Thanh bảo:

- Này đừng dại mà chơi trò điên rồ ấy!

ĐỪNG GỌI LỘN XỘN THẾ

Nhà bà Phương vể quê piỗ tổ, đầv một xe tám chỗ Bà muôn cho con gái, con dâu, các cháu nhân dịp về thăm họ hàng bén nội, bên ngoại một thể Cũng đã lâu con cháu chưa được về quê, họ lại đông, không biết nhau, có khi ra đường va

xe "đánh nhau vỡ đầu mới nhận họ" thì chết!

Về đến nơi, ai ai cũng tíu tít chào hỏi Có nhiều ông bà, cô bác chưa biết gọi là gì nên các anh, các chị cứ lúng túng trong mồm chào se sẽ không rõ tiếng.

Bà Phương phải làm người giới thiệu:

- Đây là bác Vân, anh con chú con bác với bô con Đây là thím Sáu, vỢ chú Sáu em họ đằng bô" Đây là dì Thành em

mẹ, "anh" này ít tuổi nhưng lại ngang hàng với mẹ, họ ngoại, các con gọi bằng cậu ổ n g Tân đây là trưởng họ, với các con

là đời thứ tư, phải gọi là cụ mới đúng phép

Nhiều người quá, các con cháu bà Phương không sao nhớ hết và cũng chưa rõ làm th ế nào để phân biệt ai là họ bên nội, ai là họ bên ngoại.

Đến nhà bà nội, chị Liên mới đem thắc mắc hỏi:

141

- Nội ơi! ở ngoài phô', các cháu chỉ quen gọi anh chị của bô' mẹ đều là bác, còn em bố mẹ là cô chú cả, sao về đây lại có nhiều cách gọi thê hở bà?

- Đó là phong tục tập quán ông cha từ xưa, cách gọi có phân biệt nội ngoại rõ ràng Vê bên bô", anh hay chị đều gọi là bác, em trai là chú, em gái là cô Vợ của chú gọi là thím, v ề bên mẹ, chị mẹ gọi là bá, em mẹ là dì, anh em trai gọi chung

là cậu Bà thấy các cháu ngoài ấy gọi tất cả là cô, chú, bác là không đưỢc Có gọi đúng mới nhận ra quan hệ họ hàng th ế nào chứ.

Vừa lúc ấy, cháu Hiền con chị Liên, gọi cô Tám, em bô" là

"mẹ" Bà bảo:

- Cháu chỉ được phép gọi mẹ Liên thôi Còn cô Tám chưa

có chồng con, không được gọi là mẹ, phải gọi là cô Như thế, ngưòi ta mới biết cô â'y là em bô" cháu! Từ nay, các anh chị phải nghe bà, gọi lại cho đúng phép nhà, đừng gọi lộn xộn

th ế nữa.

TẾT ÔNG CÔNG

Sắp đến ngày hăm ba tháng Chạp ta, bà Giáo đã đón chị Hàng Mã đi rong mua ba cái mũ ông Công, ông Táo và Táo

bà Cu Hiền thắc mắc hỏi bà:

- Bà ơi, sao lại hai ông mà chỉ có một bà?

- Đó là một câu chuyện cố tích hđi dài, để lúc khác bà kể cho cháu nghe Còn bây giò bà nói cho cháu biết về ngày tết ông Công Thổ công hay Táo Quân cũng vậy, là các thần bếp của nhà mình, gồm có ba vị tưỢng trưng bằng ba cái mũ này Bây giờ nhà ta đun bếp ga, bếp điện nên cháu không hình dung đưỢc bếp ngày xưa đun bằng ba ông đầu rau Đó là ba hòn đất sét nện kỹ nặn thành khôi vuông, đầu múp đế loe cho vững, hơi cong, ngả vào giữa, để dưới nền nếp ở ba cạnh vừa đủ đặt nồi lên trên Đấy chính là ba vị Táo Quân, người theo dõi công việc làm ăn của nhà chủ suô"t cả năm Ai làm việc thiện, ai làm điều dữ, kẻ nào buôn gian bán lận, kẻ nào bạc ác bâ't nhân đều được các vị ấy ghi lại để đến ngày hăm

ba tháng Chạp làm sớ đem lên Thiên đình báo cáo Ngọc hoàng Thượng đê phán xử Cho nên ngưòi trong nhà phải luôn nhắc nhở nhau ăn ở cho đúng đạo lý làm ngưòi.

143

- Thê ba vỊ Táo công bay lên tròi bằng gì hả bà?

- Các vỊ ấy cưỡi cá chép bay theo làn khói hương bà cúng tiễn Đến ngày hăm ba, bà đón các bà hàng cá làng Sét, làng

Sở gánh hàng thúng cá chép con lên phô", để mua ba con cho

ba vị Cúng xong, ta đem cá thả ra ao, dầm, sông, hồ

- Hay quá bà nhỉ? Năm nay, bà để cháu thả cá xuống hồ Văn Chưđng bà nhé.

- ừ , bà để cháu thả Đấy cũng là làm lễ phóng sinh, đưa

cá con xuông nước làm sạch thêm môi trưòng, sau cá lớn lôn lại có thức ăn cho người Vừa theo tập quán cha ông, vừa mang tính khoa học bảo vệ sinh thái đấy cháu ạ.

ĐI HỘI PHẢI HIỂU Ý NGHĨA CỦA HỘI

Mồng năm Têt, thấy các cháu tiu tit rủ nhau đi hội Đông

Đa, bà bèn hỏi:

- Các cháu có biết hội Đông Đa là hội gì không?

Đức nhanh nhảu giơ tay:

- Thưa bà, đó là kỷ niệm trận chiến thắng Đông Đa ạ.

- Thê ai thắng và ai thua? - Bà hỏi lại.

Hoa tranh nói trước:

- Vua Quang Trung đánh thắng ngoại xâm ạ.

- Chưa đủ, cháu phải nói là vua Quang Trung đem quân

từ Đàng Trong ra đánh tan quân Thanh để giải phóng kinh thành Thăng Long vào mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789 Bây giờ

bà hỏi thêm: - Các đồn của quân Thanh đóng ở những đâu và

bị tiêu diệt như thê nào?

Đức ấp úng:

- Đánh đồn giặc ở Đông Đa ạ,

- Còn ở đâu nữa, các cháu chịu rồi phải không? Năm ây, vua Quang Trung đốc quân thần tốc vượt bao dặm đường dài

để đến ngoài kinh thành vào ngày đầu năm Quân Tây 5đn lần lượt hạ đồn Hà Hồi, đập tan đồn Ngọc Hồi ở mạn Thiòng Tín, Thanh Trì bây giò, đêm mồng bôVi, rạng mồng nảmTêt bao vây đồn Khương Thượng của giặc Quân ta được rnân dân vùng này hỗ trỢ bện rất nhiều bùi nhùi bằng rơm, ẩm dầu, kết lại vối nhau bao quanh đồn rồi nổi lửa tạo ra một trận rồng lửa cháy sáng rực tròi, khiến cho giặc khiẽ) sỢ không còn ý chí chiến đấu, quân ta xông vào tiêu diệt Tiớng giặc là Sầm Nghi Đông phải treo cổ tự tử Thừa thắng cuân

ta vượt qua cửa Ô Chợ Dừa vào thành Thăng Long Cuân Thanh hoảng sỢ bỏ chạy qua cầu phao sông Nhị, tức :ông Hồng Cầu phao bị gẫy, hàng nghìn Lên giặc bị bỏ ming Kinh thành được giải phóng Vua Quang Trung áo bào nàu vàng sạm đen mùi thuôc pháo cưỡi voi vào Thăng Long t-ước

sự hoan nghênh của dân chúng đô thành.

- Ôi, sao bà biết được câu chuyện hay như vậy?

- Bà lúc nhỏ tìm đọc những chuyện lịch sử, truyện t'anh

về chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa Để kỷ niệm chiến côig vĩ đại ấy, hàng năm ta mở hội Đông Đa, trong đó có tiết mục diễn lại tích trận rồng lửa bằng hình tưỢng múa rồng VI các tầng lốp dân chúng đem bùi nhùi lửa Dự hội trận xong các cháu nên đi vào Chùa Bộc gần đó, thắp nén hương cúêm ngưỡng tưỢng Đức ô n g Quang Trung, hiểu đầy đủ ý Ighĩa của lễ hội, có như vậy mới đạt tác dụng giáo dục tn y ền thông, noi gương ngưòi xưa, lớn lên làm tròn nghĩa vụ 'ông dân, giữ gìn và xây dựng đất nưốc, xây dựng Thủ đô Igày thêm giàu đẹp.

MỪNG TUỔI BÉ

Chị Yên đang chuẩn bị đi lễ Têt thì tiếng chuông cổng vang lên Chị chạy ra đón khách Bốn người bạn cùng cơ quan ào vào, tíu tít lòi chúc mừng năm mới Chị Yên mời các bạn uô"ng nước, ăn mứt và bóc chiêc bánh chưng mòi mọi người:

- Mời các bạn nếm thử bánh Tết, mẹ mình gói ở quê ra đó.

- Cháu Yến nhà cậu đâu rồi? - Người bạn hỏi chị Yên.

- Cháu ở trên gác với bà Kia rồi, cháu đang xuông.

Bé Yến năm nay 7 tuổi, đang học lớp 1, khoanh tay trước khách lễ phép:

- Cháu chào các cô, các bác ạ!

Chị Yên cười nhắc con;

- Lần sau con phải chào các bác trước các cô Năm mới con chúc Tết các bác, các cô đi.

Bé Yến thẹn thùng nói nhỏ nhẹ:

- Cháu chúc các bác, các cô một năm khỏe mạnh, gia đình hạnh phúc.

147

Mọi người cười vui và cùng mừng tuổi bé với lòi chúc cho

bé hay ăn chóng lớn, trò giỏi con ngoan Chị Yên vội nói:

- Sao các bạn cho cháu nhiều thế, mừng tuổi cháu đồng tiền đúc để cháu bỏ lợn tiết kiệm, đầu năm học tới mổ lợn mua sách vở đỡ mẹ.

Bé Yến nép vào bên mẹ:

- Mẹ ơi, sô" tiền này cho con để ngoài, con và các bạn trong lớp đã hẹn nhau sau Tết khi nhà trường tổ chức giao lưu với học sinh trưòng trẻ em khuyết tật, chúng con sẽ đem tiền mừng tuổi ủng hộ các bạn ấy Mẹ có đồng ý không ạ?

Chị Yên nhìn con cảm động khi bé biết nghĩ đến những ngưòi bạn khó khăn Những người bạn chị cũng nói "Cháu cho các bác, các cô góp vối".

Cầm những tò giấy bạc mới, bé Yến ngước mắt hỏi mẹ Chị Yên chợt nhận ra, Tết này bé Yến không còn trẻ con nữa.

LÀM ĐẸP TIẾNG HÀ THÀNH

Đang lúc thả hồn theo dòng cảm xúc của nhán vật trong chuyện, chợt ông Văn thấy có tiếng chó sủa vang rồi gầm gừ Quái, nhà mình nuôi chó bao giò th ế nhỉ? ồ n g nhỏm dậy ngó quanh, nhìn xuông cả gầm giường vẫn không thấy gì, lại

có giọng nói Ồm Ồm:

- Lạy cụ ạ! Mời cụ nghe điện thoại!

Thì ra đó là tiếng phát ra từ túi áo vét của cậu con trai Một thứ nhạc chuông điện thoai di động mà con ông mới cài đặt.

Vân từ trên gác lao xuông, vồ lấy máy;

- A lô! Tớ nghe đây! Bao giò đi picnic nhỉ? Thứ bảy hả? Được mấy "mông" rồi? Con Hằng "bồ sứt cạp", con Nga "quê một cục", thằng Hòa "ngố", thằng Khoa "híp hốp", con Thoa

"chân kiềng" Sao không rủ mụ Tám "mắt xanh, mỏ đỏ"? Ô kê! Bảo chúng nó phải "moi" ít ra là năm "băng" của bà "bô" mới đủ chi "bọ" nhất đấy! ĐưỢc rồi, cứ thế Bai!

Ong Văn vây con lại:

- Con vừa nói tiếng nước nào mà bô" cố lắng tai nghe vẫn

không hiểu gì cả?

149

- Con trót quen bắt chưóc các bạn

- Đấy, tai hại là bắt chưốc cái không hay, không phân biệt được sáng, tốì, trắng, đen mọi sự đều khởi nguồn từ vô thức ấy, tiêm nhiễm dần thành bệnh, muốn sửa chữa sẽ rất khó Phải làm đẹp tiếng Hà Thành của mình chứ!

- Con hứa từ nay sẽ

- Được, bô" ghi nhận và sẽ nghiêm khắc đấy À, còn cái tiếng chó sủa và "lạy cụ ạ " con phải xóa đi, thay nhạc chuông khác ngay

- Vâng, con xin lỗi bô, con làm ngay

SAO PHẢI CẢM ƠN?

Hôm nay chủ nhật, Loan nghỉ học, được mẹ cho đi theo

ra chợ, ra phô" mua vài thức ăn và thứ cần dùng,

Mẹ dẫn Loan vào một hàng tạp hóa mưa một chiếc kéo nhỏ cắt chỉ, một gói kim, hai cuộn chỉ đen trắng Chị bán hàng thu tiền xong vẫn để các thứ trên mặt quầy Mẹ nhỏ nhẹ:

- Chị cho bác miếng giây báo gói lại giúp.

Chị ta ngước mắt nhìn mẹ vẻ khó chịu, nhưng cũng phải làm theo, cầm gói hàng nho nhỏ, mẹ bảo:

- Bác cảm ơn chị!

Ra ngoài, mẹ chọn mua con cá chép tươi, mớ rau cải canh, vài bìa đậu mơ Mẹ hướng dẫn cho Loan cách chọn cá, chọn rau v ể đậu phụ, mẹ bảo:

- Con phải tìm mua đậu Mơ, thứ đậu làm ở làng Mai

Động thì mới ngon, c ầ m tay miếng đậu hơi nát, nhưng khi

rán sẽ nở phồng Nếu con lây bìa đậu cứng mặt là không phải dậu Mơ hoặc là đậu ế đổ qua đêm.

l õ l

Khi nào mua xong, trả tiền rồi, mẹ đều nói câu:

- Cảm ơn! - Rồi mới đi.

Loan thắc mắc:

- Mẹ mua mất tiền, họ bán được hàng có lãi, sao mẹ lại phải cám ơn? cả cái chị bán kim chỉ khó đăm đăm mẹ cũng thế?

Mẹ cười:

- Đó là phép lịch sự trong giao tiếp của người Hà Thành đấy con ạ! Ngưòi ta làm khâu cung cấp, nối chiếc cầu giữa ngưòi sản xuất đến ngưòi tiêu dùng cũng là làm việc có ích cho đòi Mình cảm ơn người ta một tiếng cũng phải nhẽ, có gì quá đáng đâu Còn nếu họ có sai để họ tự sửa, mình hãy giữ thái độ hòa nhã của mình.

LÊN XE HOA THỜI HỘI NHẬP

Bà Hạnh và bà Dư là hàng xóm cùng phô’ với nhau Hai

bà cũng có con lấy vỢ, gả chồng cùng một tháng Chỉ tiếc là

"gần thì chẳng bén duyên nhau", hai đứa con lại đi tìm đối tác ở vùng khác Thôi thì chẳng thành thông gia, ta là bạn phải trao đổi với nhau tổ chức cưới thế nào cho xứng đáng với hai nhà chổng công chức, vỢ doanh nhân, cũng vào loại tai mắt ở phô" phường này.

"Phú quý sinh lễ nghĩa" cho nên kinh nghiệm của nhà trai bên này rất có ích cho nhà gái bên kia tham khảo và ngược lại Trưóc hết là lễ ăn hỏi phải 7 mâm tráp hay 9 mâm tráp? Đi xích lô gọng vàng diễu hành một đoàn dài hay vài ba

xe ô tô 9-12 chỗ? Người bưng tráp, đõ tráp là bạn bè của con hay đi thuê? Vấn đề lại quả thê nào cho phải đạo khỏi mang tiếng keo kiệt, lại cũng không quá hào phóng? Đại diện họ nhà trai là ai, vai vê thê nào trong dòng tộc để nhà gái chọn người cho bằng vai phải lứa?

Rồi đến chuẩn bị lễ cưối, giấy mồi kiểu nào, giò nào xe đón dâu xuất phát, giờ nào đến nhà gái, giờ nào ra nhà cưới làm lễ chính thức, tổ chức ỏ đâu, khách sạn mâV sao hay nhà

153

hàng, cỗ đóng 6 hay bàn 12, giá 700-800 nghìn đồng/mâm hay tính bằng "vé" đô la, xe hoa mác gì, bao nhiêu xe to liay nhỏ cho nhà trai, nhà gái ô i bao nhiêu là thứ lo!

Còn việc chụp ảnh cưới, quay video phó mặc cho dâu rô Chúng muốn chụp ở ảnh viện nào, đi chụp cảnh ngoài Lròi những đâu, phóng ảnh to bằng 2 tấm lịch tờ bồi gỗ dán đổ treo ỏ nhà cưối, ở phòng cô dâu cũng như thuê áo cưới, trang điểm, cho chúng nó tùy ý, bô" mẹ không cần để Lâm Chỉ riêng khoản này, mỗi đám bỏ rẻ cũng chục triệu đồng.

Bà Hạnh là nhà trai muốn tiết kiệm không khoán gọn lỗ

ăn hỏi Nhà đông chị em, họ tự mua bán, chọn hàng chínli hiệu, bánh côm phải đúng Nguyên Ninh, mứt sen Ninh

Hương, trà Tân Cương, Thái Nguyên, thuôc lá 3 số 5, rưỢu ngoại xỊn nhập khẩu tem phiếu thật Hoa quả như lê, táo, nho, phải hàng Mỹ, hàng Thái, không mua hàng Tàu Cau Đông chọn buồng to nhất hàng trăm quả

Còn nhà trai bên đám ăn hỏi con gái bà Dư, lại cho biết nhà neo người, cứ khoán gọn từ đóng gói, bầy mâm tráp, người bưng bê, xe ăn hỏi chi một khoản cho tiện, nên cũng không thể đáp ứng bánh, chè, trà, rưỢu của thương hiệu nào như bên nhà hàng xóm được Thê là bà Dư thấy thua kém bạn cứ hậm hực, ấm ức mãi Anh con rể tương lai phải viện

cớ nhà ở mãi Vinh xa xôi nên mong nhà gái thông cảm.

Đến tồ chức cưới, bên bà Hạnh làm ở khách sạn DAEWOO, ăn mâm 12 ngưòi, cả 2 bên cùng làm chung, nhà trai bên phải, nhà gái bên trái, có người đón khách đưa vào cho khỏi lẫn, mỗi bên có một trái tim đỏ nhận phong bì riêng.

khách Không th ể mòi khách đi xa hơn 300km để ăn cưới,

th ế là nhà bà Dư phải tổ chức mòi khách tại khách sạn ASEAN Bà không theo đưỢc bà Hạnh không phải vì thiếu tiến, mà do không đặt từ nửa năm trưỏc nên khách sạn cao cấp này hết chỗ.

Thê là bên bà Dư phải ăn làm hai, bên nhà gái ở Hà Nội, bên nhà trai ở Vinh Đón dâu và đưa dàu chỉ có đại diện hai

họ ("ái bê thế, khoa trương là lép vế hơn bên bà Hạnh Rút cuộc là chẳng ai học hỏi đưỢc ai "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh".

Ì j O xong đám cưới lấy vỢ cho con Irai của bà Hạnh, đám

gả chồng con gái của bà Dư, hai nhà hỏi nhau "tổng kết" ra sao?

Bà Hạnh than thở cỗ bàn quá đắt, điểm cưới giá cao, mặc

dù khách toàn những ngưòi có máu mặt, nhiểu phong bì mừng tiển "đô" vậy mà cũng lỗ hàng trăm triệu, cỗ thừa cũng hơn hai chục mâm.

Còn bà Dư ca cẩm ông chồng bà dự tính bớt cỗ tối 20% số

khách mời, cho nên thiếu cỗ mấy chục mâm, chạy tóe khói, các mâm làm thêm phải thay đổi món, lại bắt khách phải chờ hơn nửa giờ, đầm ra chê trách, mang tiếng Nhà bà lại họ hàng nội ngoại phần lớn ở quê ra, mừng phong bì 100 nghìn

đã là cố gắng hết sức rồi, trong khi suâ’t ăn mỗi người lại gấp hơn 2 lần! Bù đi bù lại, bên bà Dư cũng "thủng" mấy chục triệu! Đâu còn cưối là lãi nữa!

Hai bà bảo nhau nếu làm cưới nữa sẽ đi nhà hàng, câu lạc bộ cho đỡ tô"n, tiếc rằng chẩng bà nào còn đứa con nào nữa Kinh nghiệm này đành truyền cho bà con trong xóm, phố vậy.

155

Quan niệm đòi chỉ cưới một lần (dù thực tế có anh chị cưới đến lần thứ 3 bây giò) nên nhà nào cũng cô" lo cho con Cuộc thi đua không tuyên bô" cứ gia tăng dần, bỏ qua cuộc vận động cưới giản dị, tiết kiệm, bỏ qua quy ước cưới trang trọng, văn minh, có văn hóa của ngưòi Hà Nội Kể cả cán bộ, đảng viên cũng không gương mẫu trong việc cưới cho dân theo Chả lẽ cứ để "nước chảy bèo trôi" như thế này mãi ư?

CHO THẦY MƯỢN NÓN

Ông cử Tiến Song Ngô Văn Dạng: nổi tiếng là thầy giáo rất nghiêm Học trò trường Kim (’ố (nay là chỗ sô’ nhà 12 Hàng Bông, Hà Nội), ai mắc khuyết, điểm gì đều được trưởng tràng mời ở lại sau buổi học gặp riêng thầy để nghe những lòi khuyên bảo ân cần, thân mật Thầy không đao to búa lớn làm mất thể diện của trò, vậy mà ai cũng nể sỢ, kính trọng, tuân nghe lời thầy.

Ngày ấy, có một thầy khóa người Bắc Ninh sang ở trọ theo học Nhà anh ta cũng khá giả nên đàn đúm với các bạn đua đòi ăn chơi Anh ta may sắm một bộ trang phục vào loại sang: áo dài the La cả, khản nhiễu Tam Giang, quần lụa tơ tằm, bít tất trắng, giày láng Gia Định, lại độ nón dứa chóp bạc buộc quai lụa bạch.

Chiều chiều, thầy khóa cặp kè với Nguyễn Văn Giai, người làng Hồ Khẩu, nổi tiếng nghịch ngỢm, đóng bộ vào đi lượn phô" Hàng Đào hoặc la cà trong các hàng sách phố Hàng Gai, mua bán thì ít mà trêu ghẹo các cô chủ trẻ thì nhiều.

Chuyện đến tai thầy Dạng, thầy mòi anh ỏ lại sau bài giảng Ong chỉ cười nhẹ và hóm hỉnh bảo:

157

- Này, mai kia thầy đi tê ở Giám, anh cho thầy mưỢn cái nón dứa quai lụa bạch nhé!

Anh khóa đỏ mặt, lúng búng mãi mới trả lời:

- Dạ, thưa thưa thầy, váng ạ!

Từ đó, người ta không gặp anh ta đóng bộ lượn phô nữa,

mà dốc tâm chăm chỉ học hành Khoa thi ấy, anh đậu Phó bảng, sau đi làm Đốc học.

ĐỂ LẨN SAU

Công ly X tổ chức lễ đóìi nhận Huân chương Lao động hạng Ba Đã hơn 10 năm phấn đâu gian khể, đến nay mới được nhận phần thưởng cao quý của Đang và Nhà nưốc, nên Ban Giám đôc quyết định phải tổ chức cho trang trọng, hoành tráng Đây cũng là dịp tỏ lòng cảm ơn sự lãnh đạo của câ'p trên và sự ủng hộ, hỢp tác của các sở, phòng, ban và doanh nghiệp bạn, cho nên phải có quà tặng mang ý nghĩa để

người đưỢc t ặ n g luôn nhớ đến mình

Chủ tịch công đoàn vôn là một tay tháo vát đã đảm nhận vai trưởng ban tổ chức, ô n g đề ra một chương trình mà không ai bác bỏ đưỢc khoản nào Một: Mỏ đầu là nửa giò ván nghệ, mời hẳn các ca sĩ nối danh có múa phụ họa Hai: Giới thiệu quan khách từng vị một vỗ tay rôm rả Ba: Báo cáo của Ban Giám đốc dài 10 trang A4 nói rõ quá trình phấn đấu của

Công ty Bôn: Đại diện câp t r ê n tra o H u â n chương và huấn thị Nám: Các cơ quan bạn phát biểu chúc tụng Sáu: Tiệc

đứng Còn mỗi vị đến dự đểu được tặng một túi quà, gồm: kỷ

yếu của Công ty in ôp-sét 5 màu có đủ hình ảnh các vị lãnh đạo qua các thòi kỳ, các phần thưởng, giải thưởng đã được

159

tặng, kể từ giải cầu lông công đoàn cơ sở; một tờ báo ngày hôm đó có in bài ca ngợi công ty đã đặt hàng trước và mua

500 tờ; một chiếc đĩa pha-lê (đựng hoa quả) có khắc chìm dòng chữ tên công ty kính tặng bỏ trong hộp các-tông.

Lịch trình diễn ra đúng như kế hoạch Chỉ đáng tiếc là Ban tổ chức không tính kỹ cho nên khách vào là tặng túi quà ngay, ngưòi nào cũng khư khư giữ túi Om trong lòng thĩ vướng, để xuông chân sỢ đổ võ mất đĩa Cho nên ai cũng có tâm lý chong chóng mà về Nhưng phần văn nghệ quá xôm trò kéo dài thêm 15 phút Khách không muôn nghe cũng phải nén ngồi Rồi báo cáo quá dài, ngưòi phát biểu quá nhiều không lẽ cắt ai, thôi ai sốt ruột quá lác đác đã có vị xách túi ra về, rồi thành theo nhau, cứ từng tô'p lẳng lặng xuông thang máy, mặc dù các chị tiếp tân ân cần mòi ở lại còn tiệc đứng.

Đến lúc hội nghị bê mạc, hội trường chỉ còn già nửa Kéo sang hành lang dự tiệc đứng thì cỗ bày đầy các bàn, rượu bia chật các góc Tiệc ế to, còn thừa, các anh chị em phục vụ và Ban tổ chức tha hồ đóng gói đem về cho đỡ lãng phí!

Quyết toán cuộc đón Huân chương mất gần 300 triệu đồng!

Ban Giám đôc họp rút kinh nghiệm, ai cũng thấy lãng phí, nhưng chuyện đã rồi! Để lần sau nhận Huân chương cao hơn ta sẽ làm tiết kiệm, đờn giản hơn!

NIỀM VUI TÁI HỢP

Buổi tôi ngày 29 tháng 5, cả nhà đang chăm chú theo dõi bản tin thời sự, đến khi trên màn hình Iihỏ phát hình ảnh vể phiên họp Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về mở rộng địa giới Hà Nội, bao gồm cả tỉnh Hà Tây, huyện Mê Linh (Vĩnh Phúc) và bôn xã Đông Xuân, Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung (huyện Lương Sơn, Hòa Bình), chị trưởng ban Văn hóa Thông tin xã An Khánh, huyện Hoài Đức reo lên vui mừng:

"Thê là xã mình lại thuộc Hà Nội rồi, dân mình trỏ thành dân Thủ đô, hạnh phúc bao nhiêu".

Chị nhố lại năm 1979, Quốc hội phê chuẩn mở rộng Hà Nội lần thứ hai, quê chị nhập vào ngoại thành Hà Nội Lúc

ấy, chị còn rất trẻ, chưa lập gia đình, tham gia làm phát thanh viên cho đài truyền thanh xã Buổi đầu tiên chị tiếp xúc vối cán bộ văn hóa Hà Nội là ở lớp tập huấn về công tác biên tập tin tức là chương trình cho đài truyền thanh xã Những anh chị ây đã gây ấn tượng cho chị về tác phong lịch lãm, trang phục đứng đắn, lòi nói chọn lọc, gãy gọn, trình bày

rõ ràng, khúc chiết, diễn cảm, người nghe tiếp thu dễ dàng, đầy đủ Sau đó, đến các lớp hướng dẫn làm ca dao, làm thơ,

tấu nói, khúc ca chèo phục vụ cho công tác tuyên truyến cổ

động Chị nghe thây mở ra một chân trời mới Tâm hồn dậy

sóng thơ ca Chị tập làm những bài ca dao, bài thơ đáu tiên

và m ạ n h d ạ n gửi t h ư cho s ở V ă n hóa - T h ô n g t m H à Nội

Thật bâ't ngờ, một hôm nhận đưỢc tò Thông tin sô' mói ra, chị

lật trang 2 thấy ngay bài thơ "Trên đồng rau" của mình với bút danh Khánh Dung Chị tìm ra những chữ, những đoạn

đã đưỢc cán bộ biên tập sửa chữa để qua đó rút kinh nghiệm cho những lần viết sau Chẳng bao lâu, chị trở thành cộng tác viên quen thuộc của Sở Ngày chị lâV chồng, chú TrưởnịỊ phòng Biên tập và anh cán bộ phòng Thông tin cổ động đà đạp xe về mừng cưới

Thê rồi, đến năm 1991, huyện Hoài Đức cùng với 5 huyện khác và thị xã Sơn Tây lại trả về cho tỉnh Hà Tây Mười ba năm sống trong không gian văn hóa Thủ đô, chị đã họ(' tập đưỢc khá nhiều và trưởng thành Chị nhanh nhẹn, hoạt, bát hẳn lên, nghiệp vụ ngày càng vững vàng, được nhân dâii tin yêu bầu vào Hội đồng nhân dân xã Từ khi đổi mới và nhất là lúc đường Láng - Hòa Lạc chạy qua xã, Anh Khánh đan^ hình thành một khu đô thị mới, khu công nghiệp mới Đòi sông của gia đình chị cũng như cả làng xã khấm khá hơn xưa nhiều Những ngôi nhà tầng mọc lên san sát trong làng Tiếng loa truyền thanh của chị vang lên to hơn, xa hơn Nay trở về vói Hà Nội, chị tin tưởng sẽ tiếp tục trau dồi ngl\ề nghiệp, công tác thật tôt để xứng đáng là công dân Thủ đô thanh lịch, văn minh, một cán bộ văn hóa có năng lực.

HAI VIỆC, MỘT CÁCH NHÌN

Dân làng Nga đi qua cống nhà thò họ Đặng Bá sáng nay, thấy ngưòi ra vào tâp nặp Chiòc rạp vải dứa kéo càng che kín cả chiếc sân rộng lát gạch Bát 7'ràn(Ị đỏ au Người ta hỏi nhau Có người bảo:

- Nghe đâu chủ nhật này họ Đặng Bá ăn khao!

- Nói lạ, thòi buổi này còn khao vọng cái gì?

- À, ông tiến sĩ Đặng Bá Minh vừa (iược phong Phó Giáo

sư, ba người con ông cả trai gái đều là tiến sĩ và thạc sĩ nước ngoài, nên làm lễ mừng mời cả họ đến đổ "đăng quang!".

- Nghe đâu giết cả một con bê, hai lợn, con gà vịt không

kể Họ hàng xa gần từ Sài Gòn Huê cũng ra cả Kỳ này đường xóm làng mình lại đỗ chật ô tô!

- Họ người ta thế mới là họ, ai cũng đưỢc thơm lây, chẳng

bù cho nhà mình, có mỗi đứa con vào đại học mà vỢ chồng nai lưng đấu cật ra làm, họ hàng cũng có giúp mà chẳng thấm vào đâu Ra Hà Nội cái gì cũng tôVi, chẳng biết có đủ sức nuôi

nó đưỢc bôVi năm không, hay lại

- Chuyên này, chắc nhà ấy chi đến dăm chục triệu chứ

bỡn!

163

- Thời buổi giá cả "tăng tốc" Lhế này dễ p h ả i hờn thế.

xa ủng hộ tiền đổ góp thôm với ngân sách xây lại ngôi tiưòn^ tiểu học và trung học cơ sở, mua trang thiết bị cho trạn xá

đủ điều kiện chăm sóc sức khỏe cho bà con Mình đưa:uôn

sổ vàng đóng dấu ú y ban ra để ông ấy tự ghi Nhưng ôig ấy lại chuyển cho bà vỢ Bà ta lật từng tò vừa xem vừa Igẫm nghĩ rồi cầm bút ghi nhanh con số 200.000 đồng vào sổ.

Chắc là biết sô’ tiền ấy quá nhỏ so vối khả năng của ninh nên bà ta còn trình bày thêm là độ này nhiều khoản myên góp quá, nào là giúp đồng bào lũ lụt miền Trung, nào lí quỹ tình nghĩa, nào là công đức xây chùa kia, phủ nọ chỉ tếc là ông ấy không có một lòi bàn bạc thêm với vợ

- Giá mà họ chỉ bớt một món trong mâm cỗ hôm naj gó]) cho làng món tiền có phải phúc đức hơn không.

- Một lời bình ai cũng thấy là phải, ở đòi làm gì cũn' nên nhìn trưâc, trông sau, không nên cái cần lại bo thâ"t mi cái huyênh hoang thì vung tay quá trán!

BÀI HỌC ĐƯỜNÍỈ ĐỜI

Hai nhà ở liền nhau cùĩi^ Ị)liáì g\ấ\ phóng mặt bằng để

mỏ đưòng vành dai mới cho ihanỉì phô Đang vào loại nghèo lúng của vùng nông thôn von ngoại nay bỗng dưng thành tỉ phú, họ cứ nghĩ là mìnli nằin niơ Sau khi ổn định chỗ ở mới tại khu nhà cao tầng đển bù, họ v ẫ ì i ỏ bên nhau trên tầng 8

Bắt đầu một chương trình sôn^^ khác xưa Nhà bác Tình kéo nhau đi siêu thị điện máy, một buổi sảng đưa về ti vi màn ánh tinh thể lỏng 32 inchs, tủ lạnh, bep ga, máy điều hòa, bình nóng lạnh cho nhà tắm và các dụng cụ nhà bếp loại sang nhất Buối chiểu, qua siêu thị Mẽ Linh sắm đồng bộ các

^iưòng tủ, bàn thê nội thâ"t cho các phòng; đồ dùng cũ gia

đình bác đã tặng cả cho bà con họ hàng, ai lây gì thì lây khôĩig chuyển đi Bên ông Kiộm lại không thế, hai ông bà và

hai con trai chọn lựa n h ặ t ra những th ứ còn d ù n g được to»t

dều c h u y ê n chở đi cả N hiều người chê là "hâm", cầm tiền lón

trong tay mà không biết chi tiôu cho sướng quãng đòi còn lại,

ky cóp làm gì cho khổ mãi Hai ông bà chỉ cưòi Việc đầu tiên

của họ là dầu tư cho hai con, dứa con trai, vừa học tiếp ván

hóa, vừa học nghể để mưu loan cho cuộc sông lâu dài Không

165

còn mảnh ruộng vưòn đê trồng hoa, trồng rau nữa, họ sẽ ra sao nếu không có việc làm đủ chi tiêu trong nhà Anh oon đầu đã học hết trung học thi vào đại học Mở khoa Công nghệ thông tin Anh thứ hai vào trường Cao đẳng dạy nghề học khoa Điện tử - điện lạnh Họ nghĩ đây là hai nghê mà thị trường đang cần nhiều nhán công, học xong ra trường là có nơi nhận vào làm ngay Ong có người bạn làm pháL hành báo chí giúp cho làm đại lý nhánh đưa báo đến tận nhà phục vụ cho bà con khắp khu vực ba đơn nguyên nhà cao tầng với hơii trăm hộ, hàng tháng cũng Ihu nhập ngót một triệu Còn bà lo cơm nước, giặt giũ, chăm sóc vệ sinh nhà cửa cho ba bố con Bên bác Tình khác hẳn Bác góa vỢ, nuôi ba đứa con đang tuổi học phổ thông cả Quan điểm của bác là hãy ăn tiêu thoải mái cho bõ lúc hàn vi, khi nào trong quỹ còn một phần

ba sẽ tính cũng chưa muộn Đem hai cái xe máy ga về, một cái bô đi dạo tìm bà vỢ kế, một cái cho cậu lốn rong chơi vói bạn bè cho oai Hai đứa bé đòi mua xe đạp điện vì đi học khá

xa Sáng nào bác củng phát tiền cho các con ăn sáng, ăn trưa

tự túc Chỉ buổi tốì bác mới về nâu cơm cho cả nhà Đồ ăn cứ

ra siêu thị, chẳng thiếu thứ gì, khuân về xếp chật tủ lạnh ăn hàng tuần.

Buông lỏng quản lý các con, cho nên cậu cả sau nửa năm

đã nghiện chơi games trực tuyến, rồi hát tìm bạn gái tâm giao, mới 16 tuổi đầu mà thứ gì cũng biết, rượu uống đến say mềm người, đánh đê khá thạo, tán gái cũng cừ, chơi bời trác táng hết quán bar này sang nhà hàng karaoke kia cho đến

l)è, d ẫ n Lối choi hờn học, hai năm liển chị lưu ban lại đến em

bị kỷ liiậ t vì nghỉ không phép quá ìihiều

Bác Tình thì dám đuôi với mấy bà bạn, người li thân

chồng, ngưòi q u á lứa, đư a n h a u đôn vũ trư ờ n g n h ả y tìm t h ú

vui cho quên sầu Đi VỚI,nhau tất nhiên phải bao cho nhau mới bõ mặt anh hào giàu có Của đền bù cứ thế chạy ra cửa Đến khi giật mình tỉnh giấc mê thì dã muộn Con cái hư liỏng, đời mình vẫn đơn độc, tiên sắp cạn biết chẳng làm gì

mà sông mai dây.

Hai cảnh dòi, hai cảnh xử lý cùng là bài học thực tế cho

bà con nông dân ta khi gặp trườn^L^ lìỢỊ) tương tự

167

VĂN HÓA CÔNG S ỏ

Công sở là nơi phải thường xuyên tiếp xúc với dân, vối các cộng tác viên, các cơ quan hữu quan, bạn đồng nghiệp trong ngành và cấp trên Cho nên cán bộ, công chức làm việc

ở công sở cần có những ứng xử văn minh, thanh lịch trong giao tiếp, có văn hóa ở nơi công tác.

Bộ phận đầu tiên phải gặp khi đến công sở là người thường trực Có thể nói đây là nơi đại diện cơ quan giải đáp những yêu cầu ban đầu và chỉ dẫn cho khách đến đúng nơi cần đến Người thường trực vui vẻ, nhiệt tình luôn gây ấn tượng tốt đẹp cho công sở Chỉ cần một tiếng quát khi xe khách để không đúng chỗ, hỏi trông không và trả lồi nhái gừng là đủ làm cho khách mất hết cảm tình vối cơ quan.

Với công sở hành chính thực hiện một cửa thì nơi tiếp dân, cán bộ cần có thái độ mềm mỏng, nắm vững các quy chế, nguyên tắc, thủ tục, hướng dẫn cặn kẽ cho khách để đỡ mâl công đi lại nhiều lần Việc gì đã hẹn, đã hứa phải ghi sổ công

tán gẫu vói n h a u COI n h ư khỏng có ai đ a n g đợi, k h á c h hỏi

lại sẵng giọng trả lòi; "Còn Ị)hải giao ban!” Nếu cần có thòi

gian giao ba n thì giò làm VIỘC tiỏp dân phải ghi lui lại 10-15 phút Chưa hẽt giò, không dưỢc vể dù không còn khách nào

Đó là nguyên tắc lôì thiểu mà mỗi còng chức phải tuân thủ nghiêm túc.

Có công chức đang giao dịch vỏi khach, nghe chuông điện thoại không xin lỗi khách, cứ thản nhiôn nhấc máy nghe, rồi thản nhiên chuyện với bạn kéo dài loàn việc riêng tư, chứ không phải trao đổi công tác mặc cho khách sôt ruột chò.

Lại có nơi chưa hôt giờ làm viộc đà niêm yết công khai, còn 15-20 phút, nhưng có khách đếĩi Ịiỏi, lạnh lùng trả lời:

"Hếl giờ nhận giây tò, mai ]ại" Đó là thái độ làm việc tùy tiộn, vô trách nhiệm ít nhất cũng Ị ) h a i xem qua đó là việc

gì, nôu không thể giải quyôl xong nôn giải thích cho khách

và hẹn tiêp, hoặc để giây tò lại sáng mai đêVi làm việc thêm, đừng để khách bị hụt hẫng, thấy công chức cửa quyền, hành dân.

ở nơi thưòng có đông khách dôn, cần có chỗ chò đủ rộng,

có ghế ngồi, quạt mát hoặc máy lạnh mùa nực, có quy định rõ

ràng cách xếp giấy tò theo thứ tự, tránh tình trạng lộn xộn, chen ngang Nếu có trưòng hỢp cần giải quyết trước cũng nên thông báo để mọi ngưòi thông cảm khỏng thắc mắc Các quy định vê thủ tục hành chính, giây tò cần viết to, rõ ràng, công bò^ ở 1-2 nơi để khách tiếp cận dễ dàng, xem trước, đôi chiếu

VỚI công việc của mình đế bổ sung hồ sơ, hoặc đến chỗ khác

giải quvết đúng nơi khỏi mất công chò đợi.

Phòng làm việc của công chức cần gọn ghẽ, sắp xếp bàn ghế, phương tiện hỢp lý thuận lợi cho công chức hoạt động.

169