MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Gia đình là tế bào của xã hội, là một xã hội thu nhỏ, trong đó hiện diện đầy đủ các quan hệ xã hội như quan hệ kinh tế, quan hệ giáo dục, quan hệ văn hóa, quan hệ tổ chức... Gia đình chính là cơ sở kiến tạo nên một xã hội rộng lớn. Do đó, sự trường tồn của mỗi quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại và trình độ phát triển của mỗi gia đình. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “... Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình”. Hiện nay, Việt Nam đang xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa với mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Để đạt được mục tiêu trên, Đảng, Nhà nước yêu cầu các cấp, ngành, cộng đồng và nhân dân phải thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, trong đó chú trọng xây dựng “Gia đình văn hóa” là nhiệm vụ hết sức cơ bản. Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ: “Xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, thật sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách...con người và nền văn hóa Việt Nam”. Quán triệt quan điểm của Đảng, ngày 04 tháng 5 năm 2001, Thủ tướng Chỉnh phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Quyết định số 722001QĐTTg lấy ngày 28 tháng 6 hằng năm là Ngày gia đình Việt Nam. Ngày 29 tháng 5 năm 2012, Thủ tướng Chỉnh phủ đã ký Quyết định số 629QĐTTg “phê duyệt Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030”, trong đó đã chỉ ra việc xây dựng gia đình văn hóa ở Việt Nam hiện nay không thể không kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống đã được hình thành, chắt lọc, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Bởi vì, văn hóa của một dân tộc nói chung, văn hóa gia đình nói riêng là một dòng chảy lịch sử, xuyên suốt từ truyền thống đến hiện đại. Trước tác động của bối cảnh mới hiện nay, các giá trị gia đình Việt Nam đang có những biến đổi nhất định cần được nhận biết, đánh giá, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách phù hợp nhằm xây dựng gia đình tiến bộ, hạnh phúc, góp phần vào thành công của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta. Xuất phát từ lý do trên em lựa chọn đề tài “Thực trạng và xu hướng phát triển của văn hóa gia đình người Việt Nam hiện nay” để làm tiểu luận của mình. 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở lý luận và thực trạng văn hóa gia đình người Việt hiện nay, tiểu luận nhận định về xu hướng phát triển cả văn hóa gia đình và đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng văn hóa gia đình Việt Nam đáp ứng yêu cầu đổi mới hiện nay.
Trang 1TIỂU LUẬNMÔN: VĂN HÓA GIA ĐÌNH
Đề tài:
THỰC TRẠNG VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HÓA GIA ĐÌNH NGƯỜI
VIỆT NAM HIỆN NAY
Trang 2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
5 Phương pháp nghiên cứu 2
6 Kết cấu của đề tài 3
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA GIA ĐÌNH NGƯỜI VIỆT HIỆN NAY 4
1.1 Khái niệm 4
1.2 Quan niệm và đặc trưng của văn hóa gia đình 4
1.3 Chức năng của văn hóa gia đình 5
1.4 Vai trò của văn hóa gia đình đối với xã hội 6
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HÓA GIA ĐÌNH NGƯỜI VIỆT HIỆN NAY 7
2.1 Thực trạng văn hóa gia đình người Việt hiện nay 7
2.2 Xu hướng phát triển của văn hóa gia đình người việt hiện nay 15
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ VỀ CHÍNH SÁCH VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VĂN HÓA GIA ĐÌNH NGƯỜI VIỆT HIỆN NAY 18
3.1 Một số khuyến nghị về chính sách trong bối cảnh mới 18
3.2 Một số giải pháp cụ thể 20
KẾT LUẬN 24
TÀI LIỆU THAM KHẢO 25
1
Trang 4MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Gia đình là tế bào của xã hội, là một xã hội thu nhỏ, trong đó hiện diện đầy
đủ các quan hệ xã hội như quan hệ kinh tế, quan hệ giáo dục, quan hệ vănhóa, quan hệ tổ chức Gia đình chính là cơ sở kiến tạo nên một xã hội rộnglớn Do đó, sự trường tồn của mỗi quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào
sự tồn tại và trình độ phát triển của mỗi gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh đãnói: “ Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mớitốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình” Hiệnnay, Việt Nam đang xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa vớimục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Để đạt đượcmục tiêu trên, Đảng, Nhà nước yêu cầu các cấp, ngành, cộng đồng và nhândân phải thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, trong đó chú trọng xây dựng
“Gia đình văn hóa” là nhiệm vụ hết sức cơ bản Trong Cương lĩnh xây dựngđất nước trong thời kỳ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011)Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ: “Xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnhphúc, thật sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trựctiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách con người và nền văn hóaViệt Nam” Quán triệt quan điểm của Đảng, ngày 04 tháng 5 năm 2001, Thủtướng Chỉnh phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hànhQuyết định số 72/2001/QĐ-TTg lấy ngày 28 tháng 6 hằng năm là Ngày giađình Việt Nam Ngày 29 tháng 5 năm 2012, Thủ tướng Chỉnh phủ đã kýQuyết định số 629/QĐ-TTg “phê duyệt Chiến lược phát triển gia đình ViệtNam đến năm 2020, tầm nhìn 2030”, trong đó đã chỉ ra việc xây dựng giađình văn hóa ở Việt Nam hiện nay không thể không kế thừa, phát huy nhữnggiá trị văn hóa truyền thống đã được hình thành, chắt lọc, lưu truyền từ thế hệnày sang thế hệ khác Bởi vì, văn hóa của một dân tộc nói chung, văn hóa giađình nói riêng là một dòng chảy lịch sử, xuyên suốt từ truyền thống đến hiệnđại
3
Trang 5Trước tác động của bối cảnh mới hiện nay, các giá trị gia đình Việt Namđang có những biến đổi nhất định cần được nhận biết, đánh giá, từ đó đưa ranhững khuyến nghị chính sách phù hợp nhằm xây dựng gia đình tiến bộ, hạnhphúc, góp phần vào thành công của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa,
hiện đại hóa ở nước ta Xuất phát từ lý do trên em lựa chọn đề tài “Thực
trạng và xu hướng phát triển của văn hóa gia đình người Việt Nam hiện nay” để làm tiểu luận của mình.
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận và thực trạng văn hóa gia đình người Việt hiện nay, tiểuluận nhận định về xu hướng phát triển cả văn hóa gia đình và đưa ra một sốgiải pháp chủ yếu nhằm xây dựng văn hóa gia đình Việt Nam đáp ứng yêucầu đổi mới hiện nay
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Khái quát cơ sở lý luận phát triển văn hóa gia đình người Việt hiện nay
- Làm rõ thực trạng và xu hướng phát triển của văn hóa gia đình ngàynay
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng văn hóa gia đìnhngười Việt hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng và xu hướng phát triển của văn hóagia đình người Việt ngày nay
- Phạm vi nghiên cứu: tiểu luận tập trung nghiên cứu thực trạng và xuhướng phát triển của văn hóa gia đình người Việt Nam trong giai đoạnngày nay
Trang 65 Phương pháp nghiên cứu
- Tiểu luận sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin là chủnghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử kết hợp với cácphương pháp cụ thể để giải quyết nhiệm vụ, mục tiêu nghiên cứu đã đề ra
- Phương pháp cụ thể: tiểu luận sử dụng nhiều phương pháp trong nghiêncứu chuyên ngành triết học - chính trị xã hội như: lôgic - lịch sử, phân tích,thống kê, so sánh, tổng hợp… Ngoài ra cũng sử dụng phương pháp thuthập thông tin
6 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nộidung tiểu luận được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển văn hóa gia đình người
Việt hiện nay
Chương 2: Thực trạng và xu hướng phát triển của văn hóa gia
đình người Việt hiện nay
Chương 3: Giải pháp xây dựng văn hóa gia đình người Việt
hiện nay
5
Trang 7NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA GIA
ĐÌNH NGƯỜI VIỆT HIỆN NAY
1.1 Khái niệm
1.1.1 Khái niệm “Gia đình”
Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do quan hệ hôn nhân,huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng làm phát sinh các nghĩa vụ và quyềngiữa họ với nhau theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình
Gia đình Việt Nam thường bao gồm nhiều thế hệ cùng chung sống như:ông bà, cha mẹ, con, cháu Họ cùng quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau
về vật chất và tinh thần, sinh đẻ và nuôi dạy thế hệ trẻ dưới sự giúp đỡ củaNhà nước và xã hội Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện để các thế hệtrong gia đình chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau nhằm giữ gìn và phát huy truyềnthống tốt đẹp của gia đình Việt Nam Gia đình có các chức năng cơ bản: Chứcnăng sinh đẻ; Chức năng giáo dục; Chức năng kinh tế Bên cạnh các chứcnăng cơ bản đó, gia đình còn phải thực hiện chức năng quan tâm và chăm sócngười cao tuổi
1.1.2 Khái niệm “Văn hóa gia đình”
Văn hóa gia đình là hệ thống những giá trị, chuẩn mực khu biệt đặc thùđiều tiết mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình và mối quan hệ giữagia đình với xã hội, phản ánh bản chất của các hình thái gia đình đặc trưngcho các cộng đồng, các tộc người, các dân tộc và các khu vực khác nhau đượchình thành và phát triển qua lịch sử lâu dài của đời sống gia đình, gắn liền vớinhững điều kiện phát triển kinh tế, môi trường tự nhiên và xã hội
1.2 Quan niệm và đặc trưng của văn hóa gia đình
Qua nghiên cứu, kế thừa các công trình đi trước, chúng ta hiểu: gi đìnhvăn hóa là một kiểu gia đình mới được hình thành trên cơ sở giữ gìn, kế thừa,phát huy những giá trị tốt đẹp của gia đình truyền thống, của văn hóa dân tộc,
Trang 8đồng thời tiếp thu có chọn lọc những giá trị tiến bộ, nhân văn của nhân loạitrong thời đại mới Gia đình đó phải tạo ra được môi trường tốt để các thànhviên trong gia đình có điều kiện phát triển toàn diện, hài hòa cả vật chất lẫntinh thần và để gia đình thực sự là tế bào mạnh khỏe, thúc đẩy phát triển xãhội Từ quan niệm và các tiêu chí công nhận về gia đình văn hóa, gia đình vănhóa bao gồm 05 đặc trưng cơ bản sau: là sản phẩm của xã hội mới khi nướcViệt Nam giành được độc lập và lựa chọn phát triển đất nước theo con đườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa; thường là gia đình có quy mô nhỏ (gia đình hạtnhân, gia đình hai thế hệ), ít con và kết hôn theo quy định của pháp luật;gương mẫu chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luậtcủa Nhà nước, quy định của địa phương, nơi cư trú và tích cực tham gia cácphong trào thi đua; là sự kết hợp giữa những giá trị tốt đẹp của gia đình truyềnthống với những yếu tố tiến bộ, nhân văn của thời đại; là gia đình no ấm, dânchủ, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc, bền vững.
1.3 Chức năng của văn hóa gia đình
Chức năng sinh sản: Văn hoá gia đình có vai trò hết sức to lớn, nó
quyết định đến thể chất, trí tuệ, tinh thần cuả các thành viên mới được sinh ra.Văn hoá gia đình còn tạo nên ý nghĩa tinh thần cho hoạt động sản sinh conngười, niềm vui, hạnh phúc và ý nghĩa đạo đức nhân sinh tái tạo ra con người
Chức năng nuôi dưỡng và giáo dục con cái: Sự hình thành nhân cách
của con người bắt đầu từ sự giáo dục gia đình Trẻ em thường bắt chước người cha hoặc người mẹ mà tập dượt những vai trò của người lớn trong giađình và ngoài xã hội để sau này lớn lên chúng sẽ đảm nhận.Văn hoá gia đìnhcũng giữ vai trò môi trường văn hoá để các thành viên gia đình tự hoàn thiện
về nhân cách của mình Nó sẽ quy định trách nhiêm cách hành xử của mỗingười trên cơ sở vị thế tự nhiên của họ trong gia đình
Chức năng thoả mãn nhu cầu tình cảm cho các thành viên gia đình:
Một gia đình hoà thuận, êm ấm “ vui cha, vui mẹ, vui anh em nhà”, “ biết
7
Trang 9kính trên nhường dưới”, “ phụng dưỡng cha mẹ”, “ thờ cúng tổ tiên, là mộtniềm hạnh phúc, là “ cái nôi thân yêu”” che chở cho mỗi người Trong xã hộihiện đại, con người thường bị dồn nén dễ dẫn đến sự căng thẳng thì gia đình
là nơi giải toả và văn hoá gia đình là biện pháp tốt nhất đem lại sự thanh thảncho họ
Chức năng kinh tế: Chức năng này đảm bảo sự tồn tại và phát triển của
gia đình và toàn xã hội, chức năng này mhằm thoả mãn các nhu cầu vật chất
và tinh thần của gia đình văn hoá gia đình giữ chức năng định hướng tiêudùng, có tác dụng kìm hãm nhu cầu tiêu dùng không chính đáng và kích thíchnhu cầu tiêu dùng tích cực, qua đó thúc đẩy hoạt động kinh tế của gia đình, xãhội và sự giao lưu hàng hoá xã hội
1.4 Vai trò của văn hóa gia đình đối với xã hội
Văn hoá gia đình góp phần duy trì và phát triển văn hoá các nhóm cộngđồng xã hội (dòng họ, làng xã, dân tộc, giai cấp ) Nó lưu giữ, bảo tồn các giátrị, chuẩn mực văn hoá truyền thống của các cộng đồng trong đời sống giađình Gia đình với tư cách là một nhóm xã hội- một “xã hội vi mô” và chịu sựtác động của xã hội, vừa tác động lại xã hội Mỗi cá nhân đều bắt đầu từ giađình, văn hoá gia đình Văn hoá cá nhân, văn hoá gia đình và văn hoá xã hội
có mối quan hệ biện chứng khắng khít chặt chẽ
Văn hóa gia đình góp phần cung cấp cho xã hội những công nhân cóích, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực cho xã hội.Văn hóa gia đình cũng tạo môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếpsống, hình thành nhân cách con người, giúp mỗi cá nhân hình thành và bồidưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tính cộng đồng, lòng nhân ái,tinh thần tự lực tự cường… Do đó, văn hóa gia đình có vai trò vô cùng quantrọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đấtnước
Trang 11CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA
VĂN HÓA GIA ĐÌNH NGƯỜI VIỆT HIỆN NAY
2.1 Thực trạng văn hóa gia đình người Việt hiện nay
2.1.1 Mặt tích cực và những thành tựu đạt được
2.1.1.1 Mặt tích cực
Nhiều giá trị văn hóa vật chất truyền thống của gia đình vẫn được duytrì, nối tiếp và không ngừng sáng tạo, phát triển trong nhiều gia đình hiện đại.Bối cảnh xã hội hiện đại làm đời sống kinh tế của các gia đình ngày càngđược nâng cao, sự tiếp nhận, cải biến sáng tạo và trao truyền giữa các giá trịvăn hóa cật chất truyền thống của gia đình có nhiều thuận lợi và phát triển đadang Trong văn hóa ẩm thực của gia đình, bên cạnh các món ăn, cách chếbiến truyền thống đã có những tiếp thu văn hóa ẩm thực mới Trong mâmcơm của người Việt bên cạnh nhũng món ăn truyền thống nhu rau luộc, thịtrang, thịt luộc,… thì nay có các món Á, món Âu với nhiều cách chế biến cầu
kỳ khác nhau Truyền thống văn hóa “ăn trông nồi, ngồi trông hướng”, concháu lễ phép mời ông bà, cha mẹ khi ăn cơm vẫn còn duy trì trong nhiều giađình Sự nhường nhin, chia sẻ, ý thức tạo không khí ấm cúng giữa các thànhviên trong gia đình Trong văn hóa trang phục, trang phục của các thnahf viêntrong gia đình ngày càng phong phú, nhiều kiểu dáng, mẫu mã va cách ănmặc, phối đồ, phù hợp với điều kiện kinh tế Nhìn chugn các thành viên tronggia đình vẫn giữ nét ăn mặc kín đáo, lịch sự, gọn gàng Đặc biệt áo dài truyềnthống vẫn được người phụ nữ trong gia đình duy trì mặc trong các dịp quantrọng như cưới hỏi, lễ Tết,… như để góp phần khẳng định cá tính và tự tônbản sắc văn hóa trang phục của mình và của gia đình, rộng ra là của cả dântộc Trong văn hóa kiến trúc nhà ở, bên cạnh kiểu nhà hiện đại, nhiều gia đìnhngười Việt tìm về, trở về với văn hóa kiến trúc nhà ở truyền thống, xây dựngnhà theo hướng đẹp, bố trí đồ đạc theo phong thủy,… kiến trúc hiện đại vàtruyền thống kết hợp làm nên nét riêng biệt trong kiến trúc nhà ở Việt Nam
Trang 12Nhiều giá trị văn hóa tinh thần truyền thống của gia đình vẫn được duytrì, tiếp nối, tiếp nối và không ngừng đực sáng tạo, phát triển trong nhiều giađình hiện đại Cùng với ý thức chấp hành pháp luật, hiện nay không ít giađình vẫn duy trì, tự nguyện thực hiện và tuân theo gia phá, gia phong, cùngvới đó là gia lễ, gia quy, gia quy… Trong nhiều gia đình, mối quan hệ ông bà,cha mẹ, con cháu vẫn được xây dựng, duy trì tôn ty trật tự, từ đó tạo nề nếp,
ấm êm hoa thuận gia đình Đó là tình nghĩa thủy chung vợ chồng, tình yêuthương đùm bọc, hiếu nghĩa,… nhiều gia đình cũng phát triển thêm nề nếp,thói quen, truyền thống văn hóa gia đình Trước kia người phụ nữ trong giađình là phận nữ nhi, yếu đuối, không đucợ thm gia các công việc quan trọngtrong gia đình, hiện nay, quan hệ nam nữ bình đẳng hơn, dân chủ hơn Điểnhình như trong quan hệ vợ - chồng, quan niệm “tam tòng, tứ đức” dần thayvào bằng sự đồng thuận, chia sẻ công việc ia đình giữa vợ và chồng Trongmối quan hệ con cháu, ông bà, bố mẹ cũng thay đổi tích cực, người lớn lắngnghe, tôn trọng quyền tự do của con trẻ Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên vẫnđược duy trì , gìn giữ và lưu truyền Các gia đình dù ở hoàn cảnh nào cũng có
ý thức thờ cúng tổ tiên vào các dịp lễ Tết,… đồ cunnxg lẽ cũng đa dạngphong phú hơn nhiều, con cháu thể hiện tình cảm, lòng thành kính với ông bà
tổ tiên Dưới ảnh hưởng của cuộc sống hiện đại thì người đàn ông cũng có thểtham gia chuẩn bị các khâu sắp xếp đồ lễ, người phụ nữ cũng có thể đứngngang hàng với người đàn ông để cùng khấn tổ tiên,… Sự gắn bó gia đình –dòng họ và tính cộng đồng trong gia đình Việt vẫn được duy trì, lan tỏa Tâmthức “một giọt máu đào hơn ao nước lã”, “ anh em như thể tay chân”,… vẫnđược thể hiện, ý thức kết nối nguồn cội, chia sẻ, đoàn kết, tương trọ lẫn nhaugiữa các thành viên trong gia đình vẫn được duy trì Ngày nay, tinh thần cộngđồng đucợ thể hiện khá rõ ràng, điển hình như những hoạt động hiến máunhân đạo, thiện nguyện, từ thiện của cá nhân, tổ chức Mới ngay đây, khimiền Trung ruột thịt bị ngập lụt, các cá nhân, tổ chức đã cùng Đảng và Nhànước hướng về giúp đỡ miền Trung cả về vật chất và tinh thần, Điều đó thể
11
Trang 13hiện tinh thần đoàn kết cực cao và lòng tương thân tương ái trong những lúchoạn nạn của người Việt.
2.1.1.2 Những thành tựu đạt được
Về cơ bản, gia đình Việt hiện nay vẫn là mô hình gia đình truyền thống
đa chức năng như chức năng kinh tế, chức năng tái sản xuất con người, chứcnăng giáo dục – xã hội hóa,… được phục hồi, có điều kiện thực hiện tốt hơn
và có vai trò quan trọng không chỉ với các thành viên gia đình mà còn tácđộng mạnh đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước giai đoạn hiện nay
Trong bối cảnh đổi mới và toàn cầu hóa hiện nay, gia đình người Việt
đã biến đổi một cách toàn diện và ngày càng trở thành một thực thể hoànthiện – năng động phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội có nhiều biến động.thay đổi đầu tiên có thể dễ thấy là quy mô gia đình của người Việt đang ngàycàng thu nhỏ Những mô hình gia đình nhiều thế hệ theo khiểu “tứ đại đồngđường” có khi tới hơn chục người cùng chung sống trong một ngôi nhà đượcthay thế bằng mô hình gia đình ít người, thường chỉ có hai thế hệ cha mẹ -con cái hay có thể đến thế hệ thứ ba, ít hiếm thấy có gia đình nào 4 – 5 thế hệcùng chung sống với nhau mặc dù tuổi thọ trung bình ngày nay tăng lênnhiều Việc thu nhỏ quy mô gia đình sẽ giúp thực hiện bình đẳng giới tốt hơn,đời sống riêng tư của con người được tôn trọng hơn, giảm bớt những mẫuthuẫn, xung đột trong một gia đình nhiều thế hệ Việc có ít con trở nên phổbiến, giúp phụ nữ bình đẳng hơn với nữ giới, điều kiện giáo dục nâng cao,…
Kinh tế gia đình đang rất phát triển Ngân sách hộ gia đình là một trong
ba bộ phận quan trọng nhất của đất nước Theo kết quả điều tra khảo sát mứcsống của Tổng cục Thống kê, cùng với sự phát triển không ngừng của xã hội,chi tiêu đời sống của dân cư có xu hướng tăng nhanh Năm 2004 chi tiêu đờisống bình quân 1 hộ 1 tháng chỉ vào khoảng 1,5 triệu đồng, đến năm 2010 làkhoảng 4,5 triệu đồng và 2016 lên tới 7,6 triệu đồng Qua 12 năm, chi tiêu
Trang 14tăng thêm 6,1 triệu đồng, tăng xấp xỉ 386%, cùng với sự gia tăng khoảng cáchgiữa thành thị và nông thôn
Năm 2004, chi bình quân hộ một tháng ở nông thôn là 1,2 triệu đồng vàthành thị là 2,5 triệu đồng; năm 2010, mức chi tiêu này tăng lên lần lượt là 3,5triệu đồng và 6,7 triệu đồng (chênh lệch giữa hai khu vực là 3,2 triệu đồng),năm 2016 là 6,1 triệu đồng và 10,8 triệu đồng (mức chênh lệch tăng lên thành4,7 triệu đồng) Mức độ tăng trưởng kinh tế hộ gia đình là một trong nhữngnguyên nhân góp phần làm kinh tế tăng trưởng cao trongn vài năm qua
Nhờ tăng thu nhập và chi tiêu nên tỷ lệ họ nghèo cũng giảm đáng kể.Đến cuối năm 2019, tỷ lệ nghèo cả nước bình quân khoảng dưới 4% (giảm1,3% so với cuối năm 2018) Bình quân tỷ lệ hộ nghèo ở các xã đặc biệt khókhăn giảm khoảng 3-4% so với cuối năm 2018
Có thể nói, sau 30 năm đổi mới đất nước, chúng ta đã đạt nhiều thànhtựu quan trọng trong việc thực hiện phát triển kinh tế - xã hộ, góp phần nângcao đời sống, vật chất tinh thần cho mọi gia đình Hiện nay gia đình Việt Namđang được xây dựng với những giá trị nhân văn tiến bộ, tiêu biểu là bình đẳnggiới, quyền trẻ em Vai trò người phụ nữ trong gia đình và ngoài xã hội đượcnâng cao Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 quy định nguyên tắc hônnhân bình đẳng và tiến bộ Quá trình đổi mới càng củng cố niềm tin và tráchnhiệm của xã hội và mỗi cá nhân đối vói gia đình Việc thành lập cơ quanquản lý nhà nước về gia đình năm 2000 đã đánh dấu một bước chuyển mớitrong nhận thức về gia đình và công tác gia đình Từ năm 2001, ngày 28/6 trởthành Ngày gia đình Việt Nam càng khẳng định vai trò của gia đình đối với
xã hội và xã hội đối với gia đình