bài giảng kinh tế lao động chương 1,2,3

GV: Th c s Nguy n Duy tBM: Kinh t qu c t :[E]: duydatvcu@gmail.com

BM Kinh t qu c t - i h c Th ng M i

Tài li u tham kh o

BM Kinh t qu c t - i h c Th ng M i

3

 c ng bài gi ng Kinh t Lao đ ng – BM KTQT

Kinh t h c phát tri n, Dwight H.Perkins, Ph m

Th Tu , Nguy n Duy t, NXB TH ng Kê 2010

Kinh t h c – David Begg – NXB Th ng Kê 2008

Giáo trình Kinh t công c ng - Tr ng H Kinh t

 c ng bài gi ng Kinh t Lao đ ng – BM KTQT

Kinh t h c – David Begg – NXB Th ng Kê 2008

N u MRL= MCL, không nên thay đ i s lao đ ng vì l i

nhu n đang đ t t i đa

V y m t hãng nên tuy n lao đ ng t i m c doanh thu

biên có đ c t đ n v lao đ ng đ c thuê cu i cùng

b ng chi phí biên c a vi c tuy n ng i lao đ ng này

gi m nhu c u c a t t c các y u t đ u vào (c v n và lao

đ ng) (hi u ng quy mô)

t ng l ng làm gi m c u lao đ ng, t ng c u đ i v i v n do

s thay th các y u t (hi u ng thay th )

Trong dài h n, t ng l ng c ng làm gi m c u lao đ ng

• đ i m t v i tình tr ng thi u h t này, các ông ch bu c ph i t ng

l ng và m c lao đ ng th p h n (G cho th y w 1 <w o và E 1 <E o )

•Ph n còn l i ai ph i ch u?

•Có khi nào các ông ch không ph i

ch u gánh n ng c a thu xã h i không?

•N u câu tr l i là có thì gánh n ng này ai ph i tr ?

E 0

S E E

CÁC D NG C BI T C A NG C U LAO NG:

AI PH I CH U GÁNH N NG THU XÃ H I?

16

Ch khi m c l ng th p h nkhông nh h ng t i cung lao

đ ng thì toàn b kho n thu

m i nh h ng t i công nhân

d i d ng làm gi m l ng m tkho n X nh th hi n trên

đ ng cung SO th ng đ ng(b ng đo n Wo-X)

http://www.tinthethao365.com.vn/photo/15/311 575/Top-10-cau-thu-huong-luong-sau-thue- cao-nhat-the-gioi

E 0 S E D W

t ng

t ng s n

ph m c n biên và giá tr s n

ph m c n biên

doanh nghi p s thuê thêm lao đ ng, làm cho

đ c huy

đ ng và

ph i h p

h p lý khi n đ u

t phát tri n

nhà đ u t

m i, doanh nghi p m i tham gia vào th

tr ng lao

đ ng

t ng

c u lao

giá c a v n gi m, chi phí s n xu t

gi m theo làm

t ng s l ng hàng hóa bán ra

T ng c u lao đ ng

lao đ ng và v n là các nhân t thay

th hoàn toàn

giá c a v n gi m, các hãng có xu

h ng dùng nhi u

v n h n đ thay th cho lao đ ng

gi m lao đ ng (đã tr đi chi phí đi u

ch nh), doanh nghi p s quy t đ nh duy trì quy mô lao đ ng nh tr c Khi chi phí

đi u ch nh lao đ ng là không đáng k thì thông th ng c u lao đ ng c a doanh nghi p có xu h ng t ng lên

b o hi m y t

ch đ quy đ nh ngày gi làm vi c

 M t l ng l n công nhân E 2 s n sàng tham gia th tr ng v i

 Chính ph mu n gi m th t nghi p b ng cách n i l ng c chính sách tài khóa và ti n t

 L m phát x y ra.

 N u chính ph ti p t c theo

đu i chính sách n i l ng tài khóa và ti n t thì giá s t ng

t i m c W 1 /P 1 = W 0 /P 0

 Giá tr th c s c a l ng t i thi u l i gi m xu ng m c ban

đ u c a th tr ng và tình

tr ng s d ng lao đ ng l i quay tr v m c ban đ u.

28

E S E

E 0

E D

Trong dài h n, chu k này di n ra liên t c theo ti n trình phát

tri n kinh t c a m i qu c gia

M t s tr ng h p đ c thù: l ng t i thi u t ng sau l m phát

(do s ch m ch c a các quy t đ nh hành chính và s y u kém trong qu n lý)

 Cung lao đ ng t ng trong khu v c này làm gi m m c l ng t W 0

BM Kinh t qu c t - i h c Th ng M i

L ng t i thi u có làm t ng th t nghi p?

 i u này đã đ c minh ch ng b ng mô hình lý

thuy t trong kinh t h c và các nghiên c u th c

M c l ng t i thi u các qu c gia có ch u s

nh h ng c a th ng m i qu c t ?37

t p trung 6 y u t : đ khó khi thuê ng i, tính kh t

khe c a gi làm vi c, đ khó khi sa th i lao đ ng, đ

kh t khe trong ch đ thuê lao đ ng, chi phí tuy n

d ng (t l so v i ti n l ng) và chi phí sa th i (s tu n

l ng ph i b i hoàn)

So sánh v i các n c trong khu v c, tuy n d ng lao

đ ng Vi t Nam d dàng Tuy nhiên, vi c sa th i lao

Tài li u tham kh o (ch ng 2)

BM Kinh t qu c t - i h c Th ng M i

40

 c ng bài gi ng Kinh t Lao đ ng – BM KTQT

Kinh t h c – David Begg – NXB Th ng Kê 2008

Cung lao đ ng ph n ánh l ng lao đ ng mà ng i

lao đ ng s n sàng và có kh n ng cung ng t i các

m c ti n công khác nhau trong m t giai đo n nh t

đ nh (gi đ nh t t c các y u t khác không đ i)

Có th coi quy t đ nh lao đ ng c a m t cá nhân là

PHÂN TÍCH L A CH N LAO

NG/NGH NG I

ng i lao đ ng s quy t đ nh cung ng lao đ ng

trên nguyên t c t i đa hóa l i ích thu đ c t lao

a S thích

 m t ng i công nhân h nh phúc th nào n u có thu

gi a lao đ ng và ngh ng i sao cho cùng đ t đ c m c

gi đ ngh ng i, thu nh p

s b ng 0 (đi m D)

 N u giành 5 gi /ngày đ làm vi c, t ng thu nh p là 40$/ngày (đi m M)

 N u ng i đó s d ng c

16 gi /ngày đ làm vi c thì

t ng thu nh p là 128$/ngày (đi m E)

E

L

N

S 0

0 D

 l a ch n t t nh t th a mãn s thích và s gi i h n ngân sách: làm vi c 9 gi /ngày, s

E

L

N

M A

S 0

S 0 D

c Quy t đ nh không làm vi c

khi m t đ ng bàngquan c a cá nhân d c

E

B

S 0

d nh h ng thu nh p

đ ng ngân sách m i

ph n nh thu nh pkhông ph i t lao đ ng

S 0

2.2 CÁC NHÂN T NH H NG N CUNG LAO

Thay th hoàn toàn thu nh p b m t có th d n t i

vi c bù đ p quá m c do đã t o ra m c th a d ng cao h n tr c khi b m t thu nh p và s khi n

ng i đ c tr c p quy t đ nh trì hoãn vi c đi làm l i c a h càng lâu càng t t

D

B

S 0

 ng i lao đ ng đ c CP chi tr m t kho n ti n đúng b ng s ti n h m t

đi sau khi b tai n n so v i

D

B

S 0

Sau khi b tai n n, ng i này

Ng i lao đ ng s t i đa hóa

Ph n l n ng i lao

đ ng s t i đa hóa l i ích t i đi m B (ko lao

đ ng và nh n tr c p)

M t s ít ng i có

đ ng bàng quan đ tho i (r t thích lao

D

B

S 0

F

a Tr c p theo kho n thu nh p b m t

 Kho n tr c p này khi n

S 0

S 0

nhân viên công tác xã h i s xác đ nh thu nh p “c n

thi t” c a m t ng i hay m t gia đình thu c đ i t ng

c a ch ng trình, d a vào quy mô h gia đình, chi phí sinh ho t trong khu v c và các quy đ nh v phúc l i

đ a ph ng

Thu nh p th c t th ng đ c tr đi t m c thu nh p

“c n thi t” này, và ng i th h ng s đ c nh n kho n còn thi u hàng tháng

D

B

H L 0

CÁC CH NG TRÌNH DUY TRÌ THU NH P

Vi c này đã gây ra m t

hi u ng thay th

kh ng l có th khi n cho ng i th h ng không mu n lao đ ng

và l a ch n đi m B

V n có m t s ít lao

đ ng có đ ng bàng quan r t tho i s l a

ch n đi m E (l a ch n lao đ ng)

D

B

H L 0

H th ng phúc l i s a đ i

h th ng phúc l i xã h i c b n k trên đã đ c

s a đ i theo h ng yêu c u ng i th h ng ph i lao đ ng m t kho ng th i gian nh t đ nh m i tu n

N u lao đ ng ít h n 3 gi

m i ngày, ng i lao đ ng

s ph i t ph thu c vào

ti n l ng ki m đ c đ sinh s ng

 ng gi i h n ngân sách m i là đ ng nào?

D

B

H L 0

 i u này t ng ng v i đo n CD

 n u thu nh p c a anh ta v t quá

Yn, anh ta s không còn đ c

nh n tr c p và đ i di n v i gi i

h n ngân sách DE.

 Ng i lao đ ng s t i đa hóa l i ích đi m nào?

D

B

H L 0

 nh ng ng i tham gia h

th ng phúc l i xã h i s lao

đ ng 3h/ngày nh ng không lao đ ng nhi u h n (đi m

C là đi m t i đa hóa l i ích

c a ph n l n ng i lao

đ ng)

 n u đ ng bàng quan là đ tho i đ ti p xúc v i đ ng

D

B

H L 0

ti n công là giá c c a s c lao đ ng, đ c hình

thành thông qua th a thu n gi a ch lao đ ng

và ng i lao đ ng (th hi n trong h p đ ng lao

đ ng)

Ti n công ch u tác đ ng c a quan h cung c u

v s c lao đ ng trên th tr ng lao đ ng và phù

•Thông th ng nh ng mong mu n c a ng i lao đ ng là:

•Hãng có quy mô và l i nhu n l n

•Công lao và thành tích c a h đ c đánh giá và tr

công x ng đáng

• c đ i x công b ng

•Có nhi u c h i kh ng đ nh b n thân và th ng ti n

• c đào t o, đ c chia s thông tin và đ c tham gia

vào các quy t đ nh chung

CÁC NGUYÊN T C TR CÔNG

74

Cân nh c c a ch lao đ ng:

M c tiêu c a hãng là t i đa hóa l i nhu n

Ti n công tr cho ng i lao đ ng đ c coi là chi phí trong quá trình s n xu t nên hãng luôn có

m c tiêu đi u ch nh chi phí sao cho m c th p

trên th tr ng lao đ ng (nh m thu hút lao

đ ng ch t l ng cao ho c có cam k t lâu dài)

H th ng ti n công ph i tuân th các quy đ nh

Trên th c t , thông tin b t cân x ngs làm cho

nh ng cân nh c này tr nên thi u chính xác

ho c không tìm đ c đi m l i ích chung, t o racác xung đ t lao đ ng có th đ c gi i quy t

ch lao đ ng khi tuy n d ng?

THÔNG TIN B T CÂN X NG KHI ÀM PHÁN

C U TRÚC TI N CÔNG

79

Ti n công ph thu c vào:

Th i gian làm vi c (tr công theo th i gian làm vi c:

Mô t công

vi cánh giá

ch ng nh n

Thâm niên/kinh nghi m Thành tích Công lao Nhóm

D toán ngân sách, phân b ti n

l ng, thay

đ i chính sách l ng

Tr công theo th i gian làm vi c hay tr công theo

s n ph m?

Tr công theo th i gian làm vi c là mô hình tr công

theo s gi làm vi c c a ng i lao đ ng mà không

quan tâm đ n s l ng s n ph m làm ra trong m t

gi lao đ ng

Tr công theo s n ph m là mô hình tr công theo s

s n ph m ng i lao đ ng làm ra mà ko quan tâm đ n

vi c h làm ra s s n ph m đó trong bao lâu

Ng i lao đ ng và ch lao đ ng cân nh c nh ng đi u gì tr c khi quy t

đ nh s d ng hình th c tr l ng nào trong hai hình th c này?

84

s n l ng không ch ph thu c vào n ng l ng ng i công

nhân b ra hay cam k t c a anh ta, mà còn ph thu c vàonhi u y u t khác

thu nh p b t n không h p d n đ i v i ng i lao đ ng

ng i lao đ ng có ngh a v tài chính hàng thàng nh ti n

thuê nhà, th c ph m, b o hi m, ti n đi n n c v.v

giai đo n b tr l ng th p di n ra d n d p s gây khó cho

công nhân tr các ngh a v tài chính k c sau đó là giai

đo n h đ c tr thu nh p cao h n

Nhi u ng i lao đ ng mong mu n tr l ng theo th i

CÂN NH C C A CH LAO NG

85

 u đi m c a mô hình tr công theo s n ph m:

ch lao đ ng t n ít th i gian đ giám sát công nhân

Ng i lao đ ng có đ ng l c làm vi c r t nhanh và nh ng

ng i đ c tr theo t l hoa h ng đ c khuy n khích đ

đánh giá r t k nhu c u c a khách hàng

Ch lao đ ng có nhi u tài s n, nên cho dù có nh ng th i

k khó kh n hay không, h v n s ng tho i mái h n ng i

lao đ ng

H c ng có nhi u công nhân nên không ph i t t c các

công nhân đ u gi m n ng su t cùng m t lúc

86

Nh c đi m c a mô hình tr công theo s n ph m:

Ng i lao đ ng th ng ít quan tâm t i ch t l ng

s n ph m, th ng b cám d b i vi c đ t l i ích cá nhân theo l ng s n ph m, đây là đ ng l c có th

Khi khó đo l ng s n l ng c a cá nhân (ví d :

trong m t dây chuy n s n xu t, l p ráp)

nh c đi m c a khuy n khích theo nhóm là gây ra

nh m t o đ ng l c cho công nhân, ch lao đ ng d a

vào c ch tr l ng theo th i gian làm vi c v i m c

th ng t ng d n m i n m n u ng i lao đ ng có n ng

su t cao

nh ng công nhân t o ra nhi u s n ph m nh t so v i

đ ng nghi p s nh n đ c s đánh giá cao nh t và m c

Là lo i tr công ban đ u th p sau đó cao d n lên

Có hai lý do cho th y chu i l ng này có th t ng n ng

su t lao đ ng:

h p d n h u h t nh ng công nhân có ý đ nh g n bó

lâu dài v i ông ch và làm vi c ch m ch đ đ không

b đu i vi c tr c khi h nh n đ c thành qu c a h

ông ch không c n b ra quá nhi u ngu n l c cho

vi c giám sát do hãng có nhi u n m đ đánh giá s thi u ch m ch và c t ph n th ng c a nh ng ng i này

Mô hình tr công theo chu i th i gian

c ch này ph i tho mãn hai đi u ki n:

giá tr hi n t i c a dòng thu nh p mà ông ch

đ xu t cho công nhân ít nh t ph i b ng dòng thu th p thay th mà h có th ki m đ c trên

th tr ng lao đ ng

c ch này ph i th a mãn các đi u ki n cân

b ng mà hãng có th t i đa hoá l i nhu n

Mô hình tr công theo chu i th i gian

gi s r ng MRP c a hãng t ng nh trong quá trình ph n đ u s nghi p c a m t

ng i, nh ng

nh ng n m đ u t* thì

ti n công v n d i MRP

ng i lao đ ng có kh

n ng ngh vi c tr c

n m t*

ông ch phá s n tr c khi ng i lao đ ng

nh n đ c ph n đ n

bù trong nh ng n m sau t*

Ch lao đ ng đ i m t

v i kh n ng B>A

94

A B

Quan h n ng su t và ti n công trong doanh nghi p:

 N ng su t c a ng i lao đ ng ph thu c vào:

 m b o công b ng

quan sát ng i khác trong nhóm đ c đ i x nh th nào

mu n có m c l ng công b ng và s công b ng trong

công b ng trong doanh nghi p?

PHÂN TÍCH T PHÍA NG I LAO NG

ng i giám sát c ng là ng i đ c thuê nên c ng

ph i có nh ng hình th c khuy n khích h n l c làm vi c N u thi u đ ng l c làm vi c, h có th buông th b ng cách thông đ ng v i đ i t ng b giám sát đ ch ng l i l i ích c a ông ch

PHÂN TÍC T PHÍA NG I S D NG LAO NG

99

ban đ u, bi n pháp t ng ti n công có th s d ng đ

làm t ng n ng su t và do đó làm t ng l i nhu n c ahãng

ti n công là m t lo i chi phí, nên t ng l ng quá m c

làm cho chi phí c a ch lao đ ng v t quá l i ích