Bài giảng Kinh tế hải quan - Chương 1: Tổng quan về quản lý hoạt động hải quan

Bài giảng Kinh tế hải quan - Chương 1: Tổng quan về quản lý hoạt động hải quan. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức về: hoạt động hải quan; hoạt động của Hải quan Việt Nam; Luật Hải quan Việt Nam; quản lý nhà nước về Hải quan;... Mời các bạn cùng tham khảo!

KINH TẾ HẢI QUAN

BM Quản trị tác nghiệp TMQT

Tài liệu tham khảo

1 Bộ môn QTTNTMQT – Bài giảng Nghiệp vụ hải quan

2 Chủ biên: GS TS Hoàng Đức Thân, Giáo Trình Kinh Tế Hải Quan (Phần 1+2)

3 TS Nguyễn Thị Thương Huyền - Kỹ thuật nghiệp vụ Hải quan và xuất nhập khẩu: Lý thuyết và tình

huống ứng dụng - Nxb Tài chính - 2008.

4 Phạm Mạnh Hiền, Nghiệp vụ giao nhận, vận tải và bảo hiểm trong ngoại thương - Nxb Thống kê - TP

Hồ Chí Minh 2005.

5 Nguyễn Thừa Lộc Luật Hải quan Việt Nam và Quốc tế ĐH KTQD 2008

6 Công ước quốc tế về Hài hòa và đơn giản hóa thủ tục Hải quan, Tổng cục Hải quan, Hà Nội 1.2000

7 Cộng đồng doanh nghiệp, cơ quan hải quan và Hiệp định trị giá Hải quan GATT/WTO, Tổng cục Hải

Quan, Hà Nội 5.2001

8 Nguyên Thị Liên, Giáo trình nghiệp vụ Thuế, Nxb Tài chính 2008

9 Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn thi hành về thủ tục Hải quan, Tổng cục Hải quan,

2002,2003, 2005, 2014

http://www.customs.gov.vn/Lists/BieuThue/TraCuu.aspx

1

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

HẢI QUAN

Chương 2 :QUẢN LÝ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA

XNK, PHƯƠNG TIỆN VẬN TẢI XUẤT CẢNH, NHÂP

CẢNH, QUÁ CẢNH

Chương 3 : QUẢN LÝ HẢI QUAN VÈ THUẾ

Chương 4 :GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRONG LĨNH VỰC

HẢI QUAN VÀ QUẢN LÝ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG

HẢI QUAN

Chương 5 : HỢP TÁC QUỐC TẾ TRONG LĨNH VỰC

HẢI QUAN

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HẢI QUAN

3

1.1 Hoạt động hải quan

Khái niệm

“Hải quan là một trong những công cụ đối ngoại quan trọng của Chính phủ , có nhiệm vụ

thay mặt Nhà nước để tiến hành các biện pháp kiểm tra nhà nước về Hải quan tại các cửa

khẩu, thu thuế XNK, thuế gián thu và các lệ phí khác có liên quan tới hoạt động đối ngoại,

chống buôn lậu qua biên giới , thực hiện Thống kê hàng hoá thực xuất và thực nhập

Các hoạt động hải quan bao gồm:

Các hoạt động quản lý nhà nước về hải quan như: xây dựng và trình chính phủ, BTC các văn bản quy phạm pháp luật về hải quan; Kiểm tra, giám sát về thực thi pháp luật hải quan.

Các hoạt động nghiệp vụ hải quan: thông quan, kiểm tra, giám sát hải quan, thu thuế XNK hàng hóa

Hoạt động phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, bảo vệ SX trong nước và giữ gìn an ninh quốc gia.

Hoạt động hợp tác quốc tế song phương và đa phương.

5

1.2 Hoạt động của Hải quan Việt Nam

◦ Lịch sử phát triển của Hải quan Việt nam

◦ Chức năng, nhiệm vụ của Hải quan Việt Nam

◦ Hệ thống tổ chức, địa bàn hoạt động của Hải quan Việt Nam

- Giai đoạn 1945 - 1954

- Giai đoạn 1954 - 1975

- Giai đoạn 1975 - 1986

- Giai đoạn 1986 - 2000

- Giai đoạn 2000 - 2012

Sự ra đời và phát triển của Hải quan Việt nam

7

Chức năng, nhiệm vụ của Hải quan Việt Nam

Hải quan Việt Nam có nhiệm vụ thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hoá, phương tiện vận tải;

Phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới;

Tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu;

Thống kê hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu;

Kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu

Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến

lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển Hải

quan Việt Nam;

Ban hành và tổ chức thực hiện các văn

bản quy phạm pháp luật về hải quan;

Hướng dẫn, thực hiện và tuyên truyền

pháp luật hải quan;

Quy định về tổ chức và hoạt động của

Hải quan;

9

Đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ công chức hải quan;

Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ,

phương pháp quản lý hải quan hiện đại;

Thống kê nhà nước về hải quan;

Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi

phạm pháp luật về hải quan;

Hợp tác quốc tế về hải quan

TỔ CHỨC BỘ MÁY CỦA HẢI QUAN

TỔNG CỤC HẢI QUAN

CỤC HẢI QUAN TỈNH, LIÊN TỈNH, TP TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

CHI CỤC HẢI QUAN CỬA KHẨU, ĐỘI KiỂM SOÁT HẢI QUAN VÀ

CÁC ĐƠN VỊ

Trực thuộc Bộ Tài Chính

11

Hải quan địa phương

KonTum Đăk Lăk Khánh Hoà Bình Phước Tây Ninh Bà Rịa – Vũng Tàu Bình Dương Tp Hồ Chí Minh Đồng Tháp An Giang Kiên Giang Cà Ma

13

Luật Hải quan Việt Nam

 Khái niệm pháp luật về hải quan:

- Pháp luật về Hải quan chính là tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh các nhóm quan hệ xã hội trong lĩnh vực Hải quan.

- Pháp luật về Hải quan bao gồm: Tổng thể các văn bản quy phạm pháp luật về Hải quan và Hệ thống các văn bản liên quan đến lĩnh vực Hải quan.

Luật Hải quan Việt Nam

Trước năm 2001: Pháp lệnh hải quan là cơ sở pháp lý quan trọng trong công

tác QLNN về hải quan

2001: Luật hải quan 2001 ra đời

◦ Hàng hóa được XNK, quá cảnh, phương tiện vận tải XN cảnh, quá cảnh của

tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước

◦ Tổng cục hải quan là cơ quan trực thuộc chính phủ

2005: Luật hải quan 2005

◦ Hàng hóa được XNK, quá cảnh, phương tiện vận tải XN cảnh, quá cảnh của

tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước trong lãnh thổ hải quan

Luật Hải quan 2014

15

1.3 Quản lý nhà nước về Hải

quan

Khái niệm và sự cần thiết của quản lý nhà nước về hải quan

Nội dung quản lý nhà nước về hải quan

Bộ máy quản lý nhà nước về hải quan

Các phương pháp quản lý nhà nước trong lĩnh vực hải quan

Khái niệm và sự cần thiết của quản lý

nhà nước về hải quan

Quản lí nhà nước về hải quan (State administration of customs) là sự quản

lí nhà nước đối với tổ chức, hoạt động của cơ quan hải quan và các hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh của các tổ chức và cá nhân nhằm hướng các hoạt động đó phát triển theo những mục tiêu định hướng nhất định

17

về hải quan

- Hải quan bản chất là hoạt động của nhà nước, do nhà nước tổ chức Mọi hoạt động của hải

quan đều do nhà nước quy định và thực hiện trong khuôn khổ những quy định của Nhà

nước.

- Hải quan là lĩnh vực hoạt động kinh tế của nền kinh tế quốc dân Tổ chức hải quan theo

ngành tập trung, thống nhất trên phạm vi cả nước Nguyên tắc của QLNN nền kinh tế quốc

dân là quản lý theo ngành, theo địa phương và theo vùng lãnh thổ.

sự cần thiết của quản lý nhà nước

về hải quan

- Hải quan là lĩnh vưc chứa đựng những mâu thuẫn của KTXH Các mâu thuẫn

này không thể nội bộ cơ quan hải quan và các chủ thể tham gia tự giải quyết

được mà cần có sự tham gia điều tiết của nhà nước

- HQ là hoạt động mang tính liên ngành, hoạt động có tính xã hội hóa cao

Phải có lực lượng thay mặt XH để quản lý, đó chính là nhà nước

19

Nội dung quản lý nhà nước về hải

quan

- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, qui hoạch, kế hoạch phát triển Hải quan Việt

Nam;

- Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản qui phạm pháp luật về hải quan;

- Hướng dẫn, thực hiện và tuyên truyền pháp luật về hải quan;

- Qui định về tổ chức và hoạt động của Hải quan;

- Đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ công chức hải quan;

- Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ, phương pháp

quản lí hải quan hiện đại;

- Thống kê nhà nước về hải quan;

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lí vi phạm pháp

luật về hải quan;

- Hợp tác quốc tế về hải quan

(Điều 99 Luật Hải quan 2014)

Nội dung quản lý nhà nước về hải

quan

21

Giám sát hải quan

Khái niệm, nguyên tắc GSHQ

Khái niệm: GSHQ là biện pháp nghiệp vụ do CQHQ

áp dụng để đảm bảo sự nguyên trạng của hàng hóa,

PTVT đang thuộc đối tượng quản lý hải quan

Đối tượng GSHQ bao gồm: HH đã làm xong TTHQ

chưa thông quan, HH chưa làm TTHQ đang lưu kho

lưu bãi tại CQHQ, HH và PTVT XN cảnh quá cảnh,

HH và PTVT chuyển cửa khẩu, chuyển cảng

Kiểm tra hải quan

Khái niệm: KTHQ được hiểu là các biện pháp do HQ áp dụng nhằm đảm bảo sự tuân thủ pháp luật

HQ ( Công ước Kyoto).

Luật HQVN: Kiểm tra hải quan là việc kiểm tra hồ sơ hải quan, các chứng từ liên quan và kiểm tra

thực tế hàng hóa, phương tiện vận tải do cơ quan hải quan thực hiện Gồm:

23

Nội dung kiểm tra hải quan

1 Kiểm tra hồ sơ HQ

2 Ki ểm tra thực tế HH

3 Ki ểm tra sau thông quan

Bộ máy quản lý nhà nước về hải

quan

- Chính phủ thống nhất quản lí nhà nước về hải quan

- Bộ Tài chính chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện thống nhất quản lí nhà nước về hải quan

- Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tài chính trong việc quản lí nhà nước về hải quan

- Ủy ban nhân dân các cấp trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm tổ chức thực hiện pháp luật

về hải quan tại địa phương.

(Điều 100 Luật Hải quan 2014)

25

nước trong lĩnh vực hải quan

Phương pháp quản lý hành chính

Ph ương pháp kinh tế

Ph ương pháp tuyên truyền giáo dục

QUẢN LÝ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG

HÓA XNK, PHƯƠNG TIỆN VẬN TẢI XUẤT CẢNH, NHÂP CẢNH, QUÁ

CẢNH

27