Tiết 106 hanh dong noi

Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít.. Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích chính là gì?. + Có, vì nghe Lí Thông nói, Thạch Sanh vội vàng từ g

Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Nêu đặc điểm hình thức, chức năng của câu phủ định? Cho ví dụ?

- Câu phủ định là câu có những từ phủ định:

không, chẳng, chả, chưa, không phải (là),

chẳng phải (là) đâu có phải (là), đâu có,

- Câu phủ định dùng để:

+ Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự

việc, tính chất, quan hệ nào đó (câu phủ định miêu tả).

VD : Hôm nay tôi không đi học.

+ Phản bác một ý kiến, một nhận định (câu phủ định bác bỏ).

VD : Không phải ! Hôm đó tôi đi học.

TIẾT 106 HÀNH ĐỘNG NÓI

I Hành động nói là gì?

1.Xét ví dụ SGK trang/62

•Đọc đoạn trích sau:

Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn Nhưng Lý Thông bỗng nảy ra kế khác Hắn nói :

Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó, tất không khỏi bị

tội chết Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.

Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con Lý Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân.

(Thạch Sanh)

1.Xét ví dụ SGK trang/62

? Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích chính là gì ?

+ Mục đích: Đẩy TS đi, để lại con chằn tinh cho mình hưởng lợi.

? Câu nào thể hiện rõ nhất mục đích ấy ?

+ Câu thể hiện rõ nhất mục đích: ''Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi''.

? Lí Thông có đạt được mục đích của mình không ?? Chi tiết nào nói lên điều đó ? + Có, vì nghe Lí Thông nói, Thạch Sanh vội vàng từ giã mẹ con Lí Thông ra đi.

  ? Lí Thông đã thực hiện mục đích của mình bằng phương tiện gì ?

+ Phương tiện Lời nói:''Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi''

Lời nói của Lí Thông là một hành động vì nó có tính mục đích Vậy hành động thực hiện có tính mục đích được thể hiện bằng lời nói người ta gọi là hành động nói

2- Ghi nhớ: SGK T 62

Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời

nói nhằm mục đích nhất định.

II.Một số kiểu hành động nói thường gặp:

1- Tìm hiểu ví dụ:

a- Ví dụ 1:

Mẹ con Lý Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn Nhưng Lý Thông bỗng nảy ra kế khác Hắn nói :

-Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay

đi Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.

Thạch Sanh lại thật thà tin ngay Chàng vội vã từ giã mẹ con Lý Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm củi nuôi thân.

Câu 1: Con trăn….lâu.

Trình bày Câu 2: Nay em… chết Đe dọa

Câu 4: Có chuyện…liệu Hứa hẹn

Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống:

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị Thôn Đoài

Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc

[…] Chừng như lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó con, cái Tí vẫn

tưởng những con vật ấy sẽ đi thế mạng cho mình, cho nên nó đã vững

dạ ngồi im Bây giờ nghe mẹ nó giục phải đi, nó lại nhếch nhác, mếu khóc:

-U nhất định bán con đấy ư ? U không cho con ở nhà nữa ư ? Khốn

nạn thân con thế này ! Trời ơi !

( Ngô Tất Tố, tắt đèn)

b- Ví dụ 2 -T63: Chỉ ra hành động nói, cho biết mục đích của mỗi hành động

Cảm thán(bộc lộ cảm xúc

• Khốn nạn thân con thế này ! Trời ơi !

Hỏi, bộc lộ cảm xúc

• U không cho con ở nhà nữa ư ?

Hỏ i , bộc lộ cảm xúc

• U nhất định bán con đấy ư ?

Thông báo ( báo tin )

• Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài

Hỏi , bộc lộ cảm xúc

• Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

MỤC ĐÍCH NÓI LỜI NÓI

• 2- Kết luận:

• Hành động nói thường gặp gồm có:

• + Hành động hỏi

• + Hành động trình bày

• + Hành động điều khiển

• + Hành động hứa hẹn.

• + Hành động bộc lộ cảm xúc.

• * Ghi nhớ 2: SGK-Tr 63.

2 Ghi nhớ 2 SGK/ Trang 63

động nói mà đặt tên cho nó Những kiểu hành động nói thƯ ờng gặp là hỏi, trình bày (báo tin, kể, tả, nêu ý kiến , dự

đoán, ), điều khiển (cầu khiến, đe dọa, thách thức, ), hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc.

? Với mỗi kiểu hành động nói, hãy đặt một ví dụ ?

- Một đêm nọ Thận thả lưới ở suối vắng như thường lệ -> h/đ kể

- Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều-> h/đ giới thiệu

-Con nhà người ta 7,8 tuổi đã đi ở chăn bò Còn mày chẳng được tích sự gì?-> h/đ Than phiền

- Đứa nào lấy được bưởi lên tao sẽ thưởng -> h/đ thách đố

- Hãy vẽ ngay cho ta một chiếc thuyền- > h/đ y/cầu, ra lệnh

-Thế thì phải giục anh ấy ăn mau đi k nữa người ta sắp vào rồi đấy -> h/đ khuyên bảo

- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ -> h/đ mắng mỏ

- Cháu cảm ơn ông! Cảm ơn ông! -> h/đ cảm ơn

=> Các h/đ nói trg thực tế vô cùng đa dạng và phong phú.

III- LUYỆN TẬP

- Viết bài “ Hịch tướng sĩ” nhằm mục đích khích lệ tướng sĩ học tập

“Binh thư yếu lược và lòng yêu nước của tướng sĩ”.

- “ Nay ta bảo thật các ngươi…làm rữa thịt Vân Nam Vương ở Cảo Nhai”.

1 Bài tập1

- Khích lệ lòng yêu nước của tướng sĩ trong việc bảo vệ đất nước.

Trần Quốc Tuấn viết Hịch tướng Sĩ nhằm mục đích gì?Hãy xác định mục đích

của hành động nói thể hiện ở một câu trong bài hịch và vai trò của câu ấy đối với việc thực hiện mục đích chung.

LÀM BÀI

Bài tập 2- T 63: Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói.

a. Tiếng chó sủa vang các xóm.

Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:

- Bác trai đã khá rồi chứ ?

- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường Nhưng xem ý hãy còn lề

bề lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.

- Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như

thế nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.

- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì.

- Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi, kẻo nữa người ta sắp sửa kéo vào rồi đấy !

Rồi bà lão lật đật trở về với vẻ mặt băn khoăn.

Ngô Tất Tố - Tắt đèn )

(1) Bác trai đã khá rồi chứ ?

(2) Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường Nhưng

xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm

(3) Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn

=> Hỏi

=> Cảm ơn, trình bày

=> Cầu khiến ( khuyên bảo )

(4) Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.

=> Trình bày ( dự đoán tình hình )

(5) Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì.

=> Trình bày.

(6) Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi, kẻo nữa người ta sắp sửa kéo vào rồi đấy !

=> Điều khiển ( thúc giục, khuyên bảo )

b. “Lê Thận nâng gươm lên ngang

đầu nói với Lê Lợi:

- Đây là trời phó thác cho minh công làm việc lớn Chúng tôi nguyện đem

xương thịt của mình theo minh công,

cùng với thanh gươm thần này để báo

đền Tổ quốc!”

(Sự tích Hồ Gươm)

§©y lµ trêi cã ý lµm

viÖc lín.

Chóng t«i nguyÖn tæ

quèc!

Trình bày Hứa hẹn

Hôm sau lão Hạc sang nhà Vừa thấy tôi, lão báo ngay:

- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!

- Cụ bán rồi ?

- Bán rồi ! Họ vừa bắt xong ( )

- Thế nó cho bắt à ?

Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho n ớc mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu nh con nít Lão hu hu khóc …

- Khốn nạn Ông giáo ơi ! Nó có biết gì đâu !

Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về, vẫy đuôi mừng Tôi cho nó ăn cơm Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau nó, tóm lấy hai cẳng sau nó dốc ng ợc nó lên.

(Nam Cao – Lão Hạc)

Trình bày (Báo tin)

- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ !

- Cụ bán rồi ?

- Bán rồi !

Họ vừa bắt xong.

- Thế nó cho bắt à ?

- Khốn nạn

Ông giáo ơi !

Nó có biết gì đâu!

Nó thấy tôi,… mừng.

Tôi cho nó ăn cơm

Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà,

…, dốc ngược nó lên

Hỏi Trình bày (Xác nhận)

Bộc lộ cảm xúc(than thở)

Trình bày (Tả)

Trình bày (Nhận định)

Trình bày (Báo tin)

Hỏi

Bộc Lộ Cảm Xúc

Trình bày (Kể)

Trình bày (Kể, tả)

C HƯỚNG DẪN Về nhà

- Học bài, học thuộc ghi nhớ

- Làm bài tập còn lại

-Soạn bài: “ Hành động nói ” Tiếp theo

- Soạn bài: ước Đại Việt ta.