ĐIỀU TRỊ UNG THƯ vú NGUYÊN PHÁT

ĐIỀU TRỊ UNG THƯ VÚ NGUYÊN PHÁT Quyển sách này mô tả các điều trị bạn có thể nhận được nếu bạn được chuẩn đoán ung thư vú nguyên phát (giai đoạn sớm) Người dịch Hoàng Thu Hà Hiệu đính Giới thiệu Quyển.

ĐIỀU TRỊ UNG THƯ VÚ NGUYÊN PHÁT

Quyển sách này mô tả các điều trị bạn có thể nhận được nếu bạn được chuẩn đoán ung thư vú nguyên phát (giai đoạn sớm)

Người dịch: Hoàng Thu Hà

Hiệu đính:

Giới thiệu

Quyển sách này mô tả các điều trị bạn có thể nhận được nếu bạn được chuẩn đoán ung thư vú nguyên phát (giai đoạn sớm).

Bác sĩ sẽ cân nhắc nhiều yếu tố khác nhau khi quyết định điều trị tốt nhất cho bạn Cácyếu tố này gồm các đặc tính cụ thể của ung thư của bạn cũng như tuổi và sức khỏe chungcủa bạn

Có vài loại ung thư vú khác nhau Được chuẩn đoán chính xác là quan trọng để bác sĩ cóthể lên kế hoạch điều trị thích hợp nhất cho bạn.

Ung thư vú có thể được chuẩn đoạn tại nhiều giai đoạn khác nhau, tăng trưởng với nhiềutốc độ khác nhau và có nhiều đặc tính khác nhau Điều đó có nghĩa là nhiều người có thểđược điều trị khác nhau phụ thuộc vào điều trị nào tốt nhất cho bạn

Ung thư vú nguyên phát là ung thư vú chưa lan tỏa vượt quá vú hoặc hạch bạch huyếtdưới cánh tay

Ung thư vú có thể là xâm lấn hoặc không xâm lấn (còn được gọi là tại chỗ)

Ung thư vú không xâm lấn

Ung thư vú không xâm lấn chưa phát triển khả năng lan tỏa bên trong vú hoặc tới các bộphận khác của cơ thể

Carcinoma ống dẫn sữa tại chỗ (DCIS)

Carcinoma ống dẫn sữa tại chỗ (DCIS) là dạng sớm của ung thư vú, đôi khi được gọi làung thư nội ống, không xâm lấn hoặc ung thư tiền xâm lấn Các tế bào ung thư ở bêntrong ống dẫn sữa (được gọi là ‘tại chỗ’) và chưa phát triển khả năng lan tỏa thông quacác ống dẫn sữa vào mô vú xung quanh hoặc tới các bộ phận khác của cơ thể

DCIS thường không có bất kỳ triệu chứng nào, mặc dầu đôi khi có thể cảm thấy có cụccứng Bệnh được chuẩn đoán phổ biến nhất sau khi chụp X quang vú thường quy như làmột phần của chương trình sàng lọc vú quốc gia

DCIS có ba độ mô học khác nhau Nếu không được điều trị, DCIS có thể phát triển khảnăng lan tỏa và trở thành ung thư xâm lấn

DCIS độ mô học thấp ít khả năng trở thành ung thư vú xâm lấn hơn là DCIS độ mô họccao

Điều trị cho DCIS

Điều trị cho DCIS nhắm tới loại bỏ ung thư trước khi nó phát triển khả năng lan tỏa Hiệngiờ không có phương thức đơn lẻ nào điều trị DCIS, và điều trị bạn nhận được sẽ phụthuộc vào nhiều yếu tố như là mức độ của DCIS, độ mô học và ung thư ở đâu trong vú.Điều trị thường sẽ gồm phẫu thuật (hoặc phẫu thuật bảo tồn hoặc phẫu thuật cắt bỏ vú cóhoặc không tái tạo vú) để loại bỏ khu vực bị ảnh hưởng Sau phẫu thuật bảo tồn vú có thể

là xạ trị

Đôi khi, một khi mô vú đã được loại bỏ và xem xét kỹ thì lại phát hiện ung thư xâm lấn

và ung thư không xâm lấn Nếu gặp phải trường hợp này thì điều trị cho bạn có thể thay

Để có thêm thông tin đề nghị đọc quyển sách Carcinoma ống dẫn sữa tại chỗ (DCIS).

Ung thư vú xâm lấn

Hầu hết ung thư vú là xâm lấn Ung thư vú xâm lấn có tiềm năng lan tới các khu vực kháccủa cơ thể Điều này không có nghĩa là ung thư đã hoặc sẽ lan tới một bộ phận khác của

cơ thể, mà chỉ là khả năng Điều trị hướng tới làm giảm nguy cơ xảy ra điều này

Ung thư vú thể ống xâm lấn (loại không đặc biệt)

Hầu hết ung thư vú là ung thư vú thể ống xâm lấn Các tế bào ung thư bắt đầu trong ốngdẫn sữa và lan tới mô vú xung quanh

Nó cũng được gọi là ung thư vú loại không đặc biệt (NST) hoặc loại không đặc hiệu(NOS), do là khi các tế bào ung thư được xem xét dưới kính hiển vi chúng không có cácđặc điểm phân biệt rõ để phân loại chúng vào loại cụ thể

Để có thêm thông tin, đề nghị xem quyển sách Ung thư vú thể ống xâm lấn.

Các loại ung thư vú khác

Các loại ung thư vú khác được gọi là loại đặc biệt Khi các tế bào ung thư này được xemxét dưới kính hiển vi, chúng có các đặc điểm riêng biệt để nhận diện chúng như là loại cụthể và làm cho chúng khác với nhau, gồm:

• Ung thư vú tiểu thùy xâm lấn

• Ung thư vú thể viêm

Điều trị ung thư vú xâm lấn

Điều trị ung thư vú xâm lấn nhắm tới loại bỏ ung thư trong vú và bất kỳ hạch bị ảnhhưởng nào dưới cánh tay và được gọi là kiểm soát tại chỗ Phẫu thuật và xạ trị là điều trịcho kiểm soát tại chỗ

Điều trị cũng nhắm tới phá hủy bất kỳ tế bào ung thư nào có thể đã lan từ vú vào cơ thểthông qua dòng máu hoặc hệ thống bạch huyết, và để giảm nguy cơ ung thư ảnh hưởngtới các bộ phận khác của cơ thể trong tương lai, và được gọi là điều trị toàn thân Hóa trị,liệu pháp nội tiết và liệu pháp đích, tất cả là các loại điều trị toàn thân

Bạn sẽ được khuyến nghị các kế hợp các điều trị này phụ thuộc vào các đặc tính của ungthư của bạn và sức khỏe chung của bạn

Độ mô học, kích thước và giai đoạn ung thư

Để giúp quyết định điều trị thích hợp nhất cho bạn, bác sĩ sẽ nhìn vào độ mô học,

Một số người thấy sự khác nhau giữa độ mô học và giai đoạn làm họ bối rối Nếu bạnkhông chắc chắn về điều bác sĩ đang nói với bạn, đề nghị bác sĩ giải thích lại.

Độ mô học

Các tế bào ung thư được phân theo độ mô học tùy theo chúng nhìn khác với tế vào vúbình thường như thế nào và chúng phát triển nhanh ra sao

Với ung thư vú xâm lấn có ba độ mô học:

• Độ 1: nhìn hầu như giống với tế bào vú bình thường và thường phát triển chậm

• Độ2: nhìn ít giống tế bào vú bình thường và phát triển nhanh hơn

• Độ 3: nhìn khác với tế bào vú bình thường và phát triển nhanh

Với carcinoma ống dẫn sữa tại chỗ (DCIS) cũng có ba cấp độ mô học là:

Đây là hệ thống tính điểm được dùng để mô tả kích thước của ung thư (T có nghĩa là khốiu); số lượng hạch bạch huyết bị ảnh hưởng (N có nghĩa là hạch bạch huyết); và liệu ungthư vú đã lan tới các bộ phận khác của cơ thể hay chưa (M có nghĩa là di căn)

Từng điểm riêng biệt sau đó được nhóm lại với nhau để có được giai đoạn tổng thể

Mục đích của điều trị ung thư vú nguyên phát là loại bỏ ung thư và giảm nguy cơ bệnhquay trở lại ở vú hoặc lan tới các bộ phận khác của cơ hể Nói chung nếu ung thư có độ

mô học cao, kích thước lớn hoặc nếu đã ảnh hưởng tới các hạch bạch huyết dưới cánh taythì có nguy cơ cao ung thư vú lan tới các bộ phận khác của cơ thể

Ung thư vú có thể lan tỏa khi các tế bào ung thư được mang ra khỏi vú thông qua hệ bạchhuyết Các tế bào ung thư này có thể hình thành ung thư thứ cấp (cũng được gọi là di căn)trong các bộ phận khác của cơ thể Bạn có thể nghe gọi bệnh như thế này là tái phát xahay tái phát thứ cấp, di căn hoặc ung thư vú tiến triển

Đôi khi bác sĩ sẽ khuyến nghị các xét nghiệm chụp chiếu khác nếu họ cần thêm thông tin

về giai đoạn ung thư để có thể giúp bác sĩ quyết định điều trị tốt nhất cho bạn

Bác sĩ hoặc điều dưỡng ung thư vú sẽ giải thích các xét nghiệm này dùng làm gì, gồmnhững gì và khi nào bạn có kết quả Các xét nghiệm có thể gồm:

• Đo quét xương

Các xét nghiệm khác để giúp đưa ra quyết định điều trị

Các xét nghiệm bổ sung sẽ được làm để hiểu thêm về ung thư của bạn nên bạn sẽ được điều trị thích hợp và có hiệu quả nhất.

Xét nghiệm thụ thể nội tiết

Nội tiết oestrogen có thể có vai trò trong thúc đẩy một số ung thư vú phát triển Nếu ungthư vú của bạn có thụ thể bên trong tế bào gắn với nội tiết oestrogen thì được gọi là ung thư

vú dương tính nội tiết hoặc ung thư vú ER+ Đôi khi nó được gọi là ung thư vú nhạy cảmvới nội tiết Khi oestrogen đính với các thụ thể này, nó có thể thúc đẩy ung thư phát triển.Tất cả các tế bào ung thư vú được xét nghiệm tìm thụ thể oestrogen bằng cách sử dụng môlấy ra từ sinh thiết hoặc sau phẫu thuật

Có nhiều liệu pháp nội tiết làm việc theo cách khác nhau để chặn ảnh hưởng của oestrogenlên các tế bào ung thư Nếu ung thư của bạn là dương tính với thụ thể oestrogen thì bác sĩ

sẽ thảo luận với bạn liệu pháp nội tiết nào là tốt nhất cho bạn

Khi không tìm thấy thụ thể oestrogen (oesrtogen âm tính hoặc ER-) thì có thể làm xétnghiệm tìm thụ thể progesteron Lợi ích của liệu pháp nội tiết kém rõ ràng cho nhữngngười mà ung thư vú chỉ dương tính với thụ thể progesteron (PR và ER-) Rất ít ung thư vúrơi vào chủng loại này Tuy nhiên nếu gặp phải trường hợp này, bác sĩ sẽ thảo luận liệu liệupháp nội tiết là thích hợp hay không

Nếu ung thư là âm tính với thụ thể nội tiết thì liệu pháp nội tiết sẽ không có bất kỳ lợi íchnào cho bạn nên sẽ không được khuyến nghị

Xét nghiệm Her2

Chừng một trong năm bệnh nhân ung thư vú có mức độ protein gọi là Her2 trên bề mặt tếbào cao hơn bình thường, kích thích tế bào ung thư phát triển Ung thư này được gọi làdương tính với Her2 hay là Her2 +

Xét nghiệm Her2 được thực hiện khi dùng mô lấy ra trong khi sinh thiết hoặc phẫu thuật.Xét nghiệm Her2 thông thường được thực hiện trên ung thư vú xâm lấn, nên thường khôngđược đề cập nếu bạn bị carcinoma ống dẫn sữa tại chỗ (DICS)

Nếu ung thư vú của bạn là dương tính với Her2 thường bạn sẽ được tư vấn cần hóa trị vàdùng thuốc từ một nhóm được gọi là liệu pháp đích (hoặc sinh học) Thuốc được dùng phổbiến nhất là trastuzumab (Herceptin)

Nếu ung thư của bạn âm tính với Her2 thì liệu pháp đích sẽ không có bất kỳ lợi ích nào chobạn nên không được khuyến nghị

Ung thư vú bộ ba âm tính

Khi xét nghiệm ung thư vú ra oestrogen, progesteron và Her2 âm tính thì được gọi là ungthư vú bộ ba âm tính, có nghĩa là liệu pháp nội tiết và liệu pháp đích sẽ không được khuyếnnghị Nhưng ung thư vú bộ ba âm tính có thể được điều trị bằng phẫu thuật, xạ trị và hóatrị Nhiều nghiên cứu đang được tiến hành để hiểu thêm về ung thư vú bộ ba âm tính và

điều trị nào làm việc tốt nhất Chừng 15% số người mắc ung thư vú xâm lấn là bị bộ ba âmtính.

Nếu bạn bị chuẩn đoán ung thư vú bộ ba âm tính dưới tuổi 50, bác sĩ sẽ nói chuyện để bạn

đi xét nghiệm tại trung tâm di truyền, đó là do có chứng cứ cho thấy rằng có số ít người cóung thư vú bộ ba âm tính cũng có gen BRCA1 và BRCA2 bị đột biến Những người đượcthừa hưởng gen BRCA1 và BRCA2 bị đột biến có nguy cơ cao hơn phát triển ung thư vú

và một số ung thư khác

Để có thêm thông tin về xét nghiệm oestrogen và Her2 đề nghị xem quyển sách Tìm hiểu báo cáo giải phẫu bệnh.

Bác sĩ điều trị và thảo luận các lựa chọn điều trị

Những người mắc ung thư vú được chăm sóc bởi một nhóm nhân viên chăm sóc sức khỏechuyên nghiệp, mỗi người có kinh nghiệm riêng, và được gọi là nhóm đa ngành (MDT).Dưới đây là một số người sẽ tham dự vào việc chăm sóc bạn:

• Điều dưỡng ung thư vú

• Bác sĩ nội khoa (bác sĩ chuyên về thuốc ung thư)

• Bác sĩ nội lâm sàng (bác sĩ chuyện trong điều trị ung thư bằng xạ trị và/hoặc thuốcung thư)

• Điều dưỡng hóa trị (được đào tạo để tiêm/truyền thuốc hóa trị)

• Điều dưỡng nghiên cứu (người có thể thảo luận lựa chọn tham dự vào các thửnghiệm lâm sàng)

Bạn cũng có thể có được điều trị hoặc chăm sóc từ:

• Bác sĩ phẫu thuật tạo hình ung thư (bác sĩ phẫu thuật ung thư vú được đào tạotrong lĩnh vực phẫu thuật thẩm mỹ)

• Bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ

• Nhân viên vật lý trị liệu

• Nhân viên đo chọn ngả độn ngực

• Dược sĩ

• Bác sĩ phụ sản

• Nhân viên chăm sóc tóc giả

Thảo luận các lựa chọn điều trị

Khi bác sĩ có tất cả các thông tin từ các xét nghiệm chụp chiếu thì họ sẽ thảo luận các lựachọn điều trị với bạn và chuẩn bị kế hoạch điều trị Kế hoạch điều trị của bạn có thể thayđổi do có thêm thông tin về ung thư vú của bạn (như là các kết quả của các xét ngiệmthực hiện trên mô vú lấy ra từ phẫu thuật)

Bạn có thể quyết định bạn nên tham gia đến mức nào vào quyết định điều trị

Một số người muốn biết mọi thứ họ có thể về bệnh tật của họ để tham dự đầy đủ trongviệc đưa ra lựa chọn về điều trị của mình Những người khác có thể muốn được thông báotốt về điều gì đang xảy ra, nhưng thích được để bác sĩ ra quyết định điều trị hơn Một sốngười muốn biết càng ít càng tốt Bạn có thể thay đổi ý định về bạn muốn tham gia nhiềuđến mức nào vào bất kỳ giai đoạn điều trị nào

Cho dù bạn tham dự ở mức độ nào, bạn không phải vội vàng điều trị Bạn có thể để ra vài

ngày nghĩ về bất kỳ lựa chọn điều trị nào bạn được đề nghị trước khi bạn quyết định bạnmuốn điều gì.

Để ra ít thời gian để nghĩ về điều trị của bạn là rất ít khả năng đưa ra sự khác biệt về kếtquả Nhưng bạn có thể cảm thấy kiểm soát được hơn điều gì đang xảy ra nếu bạn có cơhội nghĩ kỹ mọi điều

Các câu hỏi bạn có thể muốn hỏi

Chắc bạn sẽ có một số câu hỏi và bạn sẽ cảm thấy muốn hỏi càng nhiều thông tin bạn cầncàng tốt Bác sĩ sẽ có thể giải thích bất kỳ điều trị bạn không hiểu Các câu hỏi có thểgồm:

• Tại sao đây là điều trị tốt nhất cho tôi?

• Có bất kỳ lựa chọn khác không?

• Khi nào bắt đầu điều trị?

• Điều trị mất bao lâu?

• Các tác dụng phụ có thể là gì?

• Có biến chứng dài hạn không?

• Điều trị ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của tôi thế nào?

• Điều trị có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của tôi không?

Hỏi ý kiến người thứ hai

Một số người cân nhắc việc hỏi ý kiến người thứ hai, có thể thực hiện qua bác sĩ đa khoa,hoặc đôi là là bác sĩ có thể giới thiệu bạn tới một bác sĩ khác trong cùng bệnh viện hoặc ởnơi khác Ý kiến người thứ hai có thể không khác với ý kiến mà bạn đã nghe Thời gian

để có được ý kiến người thứ hai có thể trì hoãn điều trị trong vài tuần, nhưng không cóchứng cứ rằng nó sẽ tạo nên sự khác biệt với kết quả điều trị

Không điều trị

Thi thoảng vài người quyết định không thực hiện một số hoặc tất cả các điều trị đượckhuyến nghị Có thể có nhiều lý do Một số người có thể có niềm tin cá nhân hoặc tôngiáo rất mạnh dẫn đến từ chối điều trị y học Những người khác có thể bị ảnh hưởng bởitrải nghiệm của thành viên trong gia đình hoặc bạn bè Tuy nhiên trải nghiệm của nhữngngười mắc ung thư và điều trị sẽ thay đổi nhiều và cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi ung thư ởđâu trong cơ thể họ và họ được điều trị bao lâu rồi

Nhiều người có thể sợ điều trị hoặc nghi ngờ rằng điều trị nhất định sẽ có lợi Một số cảmthấy rằng các điều trị nào đó sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sống của họ hoặc không sẵn

sàng chấp nhận các đổ vỡ tiềm năng tới cuộc sống của riêng họ hoặc của những ngườitrong gia đình họ.

Chọn không điều trị là rất mang tính cá nhân và đôi khi khó quyết định Những ngườixung quanh bạn cũng nhiều khả năng có ý kiến về quyết định của bạn Thậm chí nếu bạnnghĩ bạn không muốn chấp nhận một hoặc nhiều điều trị được đưa ra, hãy cân nhắc điềunày cẩn thận và thu thập càng nhiều thông tin càng tốt trước khi đưa ra quyết định cuốicùng

Đưa ra quyết định

Bạn có thể có nhiều lựa chọn điều trị khác nhau và bác sĩ có thể hỏi bạn để quyết địnhđiều trị cho bạn, một số người thấy điều này là thẳng thắn, trong khi những người khác cóthể là rất khó khăn hoặc gây lo lắng Nếu bạn được yêu cầu đưa ra quyết định điều trị chomình thì quan trọng là hiểu tại sao bạn đang được yêu cầu quyết định và có cơ hội hỏinhững câu hỏi về lựa chọn của bạn

Bác sĩ và bạn có thể dùng một số công cụ sau để giúp đưa ra quyết định

Adjuvant! Online adjuvantonline.com

Adjuvant online là một công cụ đưa ra quyết định online Nó ước tính lợi ích bạn có thểtrông đợi nhận được từ những điều trị như là hóa trị và liệu pháp nội tiết sau phẫu thuật

Nó chỉ có thể được đánh giá bởi bác sĩ nhưng họ có thể in ra một bản kết quả và thảo luậnvới bạn

PREDICT predict.nhs.uk

PREDICT là công cụ ra quyết đinh online Nó ước tính lợi ích của hóa trị, liệu pháp nộitiết và liệu pháp đích sau phẫu thuật dựa trên thông tin về bạn và ung thư vú của bạn

Nottingham Prognosis Index (NPI)

Nottingham Prognosis Index là hệ thống cho điểm được sử dụng với hệ thống phân giaiđoạn ung thư TNM và độ mô học của ung thư Bạn được cho điểm để tính toán tiên lượngtốt, trung bình hoặc xấu Sau đó ước tính khả năng sống còn 5 năm phụ thuộc vào tiênlượng tính toán của bạn

Xét nghiệm Oncotype DX oncotypedex.com

Bạn có thể nghe về xét nghiệm có thể giúp nhận diện những người hầu như nhiều khảnăng có lợi từ hóa trị Những xét nghiệm này được gọi là xét nghiệm khảo nghiệm gen,xét nghiệm phân tích khảo nghiệm gen hoặc gen assay Chúng chỉ phù hợp với một số phụ

nữ Xét nghiệm được dùng rộng rãi nhất là Oncotype DX