GIÁO ÁN VĂN 10 (MỚI) BỘ KẾT NỐI

Kế hoạch bài dạy cho Ngữ văn 10, bộ kết nối. Thiết kế chi tiết, đầy đủ và các hoạt động sinh động được thiết kế theo thang tư duy Bloom. Bản thiết kế kế hoạch dạy học dễ áp dụng, phát huy được năng lực của học sinh. Giáo án Ngữ văn 10 chương trình mới bộ kết nối, đầy đủ chi tiết, bài Sức hấp dẫn của truyện kể và Vẻ đẹp của thơ ca

Trang 1

Trường: ………

Tổ: Ngữ văn

Họ và tên giáo viên:………

BÀI 1: SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN KỂ

Môn học: Ngữ văn; lớp:

Thời gian thực hiện: 11 tiết

I Mục tiêu

1 Về năng lực:

a) Năng lực chung: Năng lực tự chủ và tự học; năng lực tư duy phản biện; năng

lực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo

b) Năng lực đặc thù:

- HS biết cách đọc hiểu một văn bản truyện:

+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện nói chung và thầnthoại nói riêng như cốt truyện, không gian, thời gian, nhân vật, lời người kể chuyệnngôi thứ ba và lời nhân vật

+ Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp của văn bản; phântích được một số căn cứ để xác định chủ đề

- HS biết liên hệ để thấy được một số điểm gần gũi về nội dung giữa các tác

phẩm truyện thuộc các nền văn hóa khác nhau

- HS biết cách vận dụng các kiến thức về những yêu cầu sử dụng tiếng Việt để

giải quyết các bài tập thực hành về tiếng Việt: Sử dụng từ Hán Việt

- HS viết được văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện (chủ

đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật)

- HS biết thuyết trình (giới thiệu, đánh giá) về nội dung và nghệ thuật của

một tác phẩm truyện, có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ với các phương tiện

giao tiếp phi ngôn ngữ; biết nghe và đánh giá nội dung thuyết trình của bạn.

2 Về phẩm chất: sống có khát vọng, hoài bão, trách nhiệm với cộng đồng.

II Thiết bị dạy học và học liệu

1 Thiết bị: Máy chiếu, máy tính, Giấy A0 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm,

Phiếu học tập, Bảng kiểm tra, đánh giá thái độ làm việc nhóm, rubic chấm đoạn văn,bài trình bày của HS

2 Học liệu: SGK Ngữ văn 10, tập 1; sách bài tập; sách tham khảo về đọc hiểu mở

rộng văn bản Ngữ văn 10

III Tiến trình dạy học

1

Trang 2

A DẠY HỌC ĐỌC HIỂU Văn bản 1,2,3: Truyện kể về các vị thần sáng tạo thế giới

(Tiết 1,2)

I TRƯỚC GIỜ HỌC

- HS: Đọc, soạn, tìm kiếm tài liệu

- GV: Chuẩn bị kế hoạch bài dạy

II TRÊN LỚP

1 Hoạt động 1: Khởi động

a) Mục tiêu:

- Tạo tâm thế cho HS tiếp cận bài mới

- Huy động, kích hoạt kiến thức đã học và trải nghiệm của HS có liên quan đếnnội dung sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tạo tình huống có vấn đề để kết nối vào bài học

b) Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM- Y/C CẦN ĐẠT

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

+ Kể tên một số truyện hoặc bộ phim có

nhân vật chính là các vị thần Điều gì làm

nên sức hấp dẫn trong các câu truyện hoặc

bộ phim ấy?

+ Kể tên các thần thoại lí giải về hiện

tượng tự nhiên mà em biết

- Hs trả lời câu hỏi

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

vụ

- GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào bài

- Truyện: thần thoại Hy Lạp, SơnTinh Thuỷ Tinh, Con Rồng cháuTiên, Thần Kim Quy, Thần trụ trời,thần núi Tản Viên, Nữ Oa vátrời,

- Phim: Cuộc chiến của các vịthần (thần thoại Ấn Độ), Đôngphương thần Oa (Trung Quốc),truyền thuyết Thánh Gióng (ViệtNam),

- Điều làm nên sức hấp dẫncủa tác phẩm là những yếu tố kì ảo

vô cùng đặc biệt, con người thường

có siêu năng lực làm những điềuphi thường, nội dung tác phẩm kìthú, lôi cuốn bạn đọc

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

GV yêu cầu HS đọc phần Tri

- Cốt truyện trong tác phẩm tự sự (thần thoại, sử thi,

cổ tích, truyện ngắn, tiểu thuyết, ) và kịch đượctạo nên bởi sự kiện (hoặc chuỗi sự kiện) Sự kiện là

sự việc, biến cố dẫn đến những thay đổi mang tínhbước ngoặt trong thế giới nghệ thuật hoặc bộc lộnhững ý nghĩa nhất định với nhân vật hay người

2

Trang 3

câu trả lời của bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực

3 Người kể chuyện

- Truyện kể chỉ tồn tại khi có người kể chuyện.Trong nhiều loại hình tự sự dân gian, người kểchuyện có thể là người trực tiếp diễn xướng để kểlại câu chuyện cho công chúng

- Nhờ người kể chuyện, người đọc được dẫn dắtvào thế giới nghệ thuật của truyện

- Căn cứ vào chủ đề, có thể chia thần thoại thànhhai nhóm: thần thoại kể về nguồn gốc vũ trụ vàmuôn loài (thần thoại suy nguyên); thần thoại kể vềcuộc chinh phục thiên nhiên và sáng tạo văn hoá(thần thoại sáng tạo)

- Thần thoại thường có cốt truyện đơn giản: có thể

là cốt truyện đơn tuyến, tập trung vào một nhân vậthoặc là một tổ hợp nhiều cốt truyện đơn (tạo thànhmột “hệ thần thoại”)

- Nhân vật chính của thần thoại là các vị thần, hoặcnhững con người có nguồn gốc thần linh, có nănglực siêu nhiên

NV 2: Hướng dẫn học sinh đọc văn bản

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Hướng dẫn cách đọc văn bản, chú ý các hộp

chỉ dẫn

+ GV hướng dẫn HS chú ý về các câu hỏi hình

dung, theo dõi

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

II Đọc và tóm tắt văn bản

1 Đọc

- HS biết cách đọc thầm, trả lờiđược các câu hỏi trong hộp chỉdẫn

- Theo dõi và nắm bắt các chi tiết

mở đầu câu chuyện, cách miêu tảhình dáng, cử chỉ, hành động của3

Trang 4

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

thần Trụ Trời, thần Sét và thầnGió

2 Tóm tắt

Văn bản “Truyện về các vị thầnsáng tạo thế giới” đã lý giải về sựhình thành của thế giới tự nhiênthông qua các vị thần Mỗi vịthần có một quyền năng đặc biệt,đảm bảo sự sống cho trái đất.Truyện về các vị thần đã phảnánh quan niệm nhận thức củacon người thời cổ về thế giớixung quanh và thể hiện khaokhát chinh phục tự nhiên

NV3: Hướng dẫn học sinh Nhận diện

nhóm thần thoại

- GV chuyển giao nhiệm vụ: Gv phát vấn

Dấu hiệu nào giúp nhận biết 3 văn bản là

truyện thần thoại suy nguyên?

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực

hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở (thế nào là thần

thoại suy nguyên)

- HS suy nghĩ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và

thảo luận

- GV tổ chức để hs báo cáo sản phẩm

- HS trả lời và nhận xét câu trả lời của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu thời gian,

không gian, nhân vật và sự kiện

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

Trang 5

từ bao lâu, từđó…

Không

gian

Trời và đất hỗnđộn, tăm tối vàlạnh lẽo Đấttrời phân làmhai Đất phẳngnhư cái mâmvuông, trời ởtrên như cái bát

úp, chỗ giápgiới giữa trời vàđất gọi là chântrời

Trên trời và trầngian

Không gian chungchung, không cụthể, các không giancùng tồn tại, tácđộng đến nhau

Giới thiệu vềcông việc vàtính khí củaThần Sét

Công việc củaThần Gió và sựtích cây ngải gió

Sự kiện đơn giản

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng

nghe, bổ sung, phản biện

nhiệm vụ

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu hiểu đặc

điểm nhân vật

- Thần Sét có danh hiệu là Thiên Lôi, cũng

có khi gọi là ông Sấm Thần có mặt mũinanh ác, tiếng quát tháo rất dữ dội

5

Trang 6

- Thần Gió: thân hình kì quặc, không có đầu

b Tính khí

- Thần Sét đều tính khí nóng nảy

- Thần Gió: có đứa con rất nghịch ngợm,sau bị Ngọc Hoàng phạt đày xuống trầngian làm cây ngải gió

c Công việc PHT số 3/ Gợi ý

án kẻ nào dù làngười, là vật, là cây

cỏ thì thần tự mìnhnhảy xuống tận nơitrỏ ngọn cờ vào đầutội nhân rồi dùnglưỡi búa bổ xuốngđầu

Làm gió nhỏ hay bão lớn, lâuhay mau tuỳ theo lệnh NgọcHoàng Thần Gió phối hợp vớithần Mưa, có khi cả thần Sét

là những lúc đáng sợ nhất.Những lúc thần xuống hạ giới

đi chơi vào những buổi tối trời

là lúc giữa đồng bằng tự nhiênnổi lên trận gió xoay, dân gianthường gọi là thần Cụt Đầu

nhiệm vụ

NV4: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cơ sở

hình thành và giá trị văn hóa của thần

thoại

Từ việc phân tích ở trên, em hãy đánh giá

khái quát về đặc điểm của các vị thần

( ngoại hình, công việc…)?

4 Đánh giá khái quát về nhân vật

a Nhận xét về đặc điểm các vị thần

- Ngoại hình: Kì vĩ, kì lạ, mang tầm vóc vàdáng dấp của vũ trụ

- Công việc: Mỗi vị thần có một chức năngriêng, đảm trách một công việc cụ thể vàđều hướng tới mục đích nhận thức, lí giảicác hiện tượng tự nhiên Vì vậy công việc6

Trang 7

nhiệm vụ

của họ lớn lao, kì vĩ, thần bí, đáng sợ (tạolập vũ trụ, trừng trị kẻ ác, dùng chiếc quạtmàu nhiệm làm ra gió, bão) nhưng họ cũngđược miêu tả như những người lao độngbình thường: vất vả, cần mẫn, cũng phảidùng sức lao động(thần Trụ Trời) và cũng

có lúc chểnh mảng, sai sót (thần Sét, thầnGió)

- Tính khi tương đồng với công việc của cácthần

b Cơ sở hình thành tưởng tượng của các

vị thần

- Thế giới quan vạn vật hữu linh

- Từ cuộc sống lao động, sinh hoạt của conngười nguyên thủy Họ đã quan sát và nắmbắt những đặc điểm nổi bật của các hiệntượng tự nhiên; hình dung chúng nhưnhững, trao cho chúng hình dạng tượng ứng

Ví dụ:

+ Bầu trời rộng lớn => Thần Trụ Trời cóthân hình khổng lồ, sức vóc phi thường+ Mỗi khi có sét sẽ có mây đen, âm thanh

dữ dội, tia lửa tóe lên => thần Sét có mặtmũi rất nanh ác, tiếng quát tháo rất dữ dội+ Gió không có hình thù rõ ràng => thầnGió có hình dạng kì quặc, không có đầu

c Đặc điểm nổi bật trong cách xây dựng nhân vật

- Nhân vật được miêu tả với vóc dáng kì vĩhoặc hình dạng dị thường; có sức mạnh phithường; tính cách đơn giản, luôn gắn liềnvới một hành động, công việc cụ thể

- Được xây dựng bằng thủ pháp cường điệu,phóng đại, ẩn dụ

- Kết hợp các chi tiết tả thực và tưởngtượng, hư cấu

=> Thái độ, tình cảm của con người cổ đạivới thiên nhiên: Thiên nhiên vừa xa lạ, đáng

sợ vừa gần gũi, thân thuộc Họ mang nhiềunỗi sợ trước thiên nhiên, sùng bái thiênnhiên kì vĩ, bí ẩn nhưng cũng ý thức đượcsức mạnh của con người và khao khát khámphá, chinh phục tự nhiên

NV5: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cơ sở

hình thành và giá trị văn hóa của thần

thoại

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực

5 Tìm hiểu cơ sở hình thành và giá trị văn hóa của thần thoại

- Thần thoại ra đời từ nhu cầu nhận thức, lígiải và khát vọng chinh phục tự nhiên; phảnchiếu cuộc sống lao động và sinh hoạt; thểhiện thế giới quan, kiểu tư duy…của người

cổ đại7

Trang 8

nhiệm vụ

- Quan niệm vạn vật đều có linh hồn nên họ

đã nhân hóa tự nhiên thành các vị thần (thầnSét, thần Gió, thần nước, thần Đất, thầnNúi…) và “trao cho” các thần công việckiến tạo thế giới

- Họ gửi vào các hình tượng thần khát vọngnhận thức, lí giải và chinh phục, sáng tạothế giới

NV5: Hướng dẫn học sinh kết nối với

cuộc sống

Gv sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn:

+ Theo em, các yếu tố nào làm nên sức

hấp dẫn của thần thoại?

+ Trong những điều làm nên vẻ đẹp “Một

đi không trở lại” của thần thoại, có niềm

tin linh thiêng về một thế giới mà ở đó vạn

vật đều có linh hồn Theo bạn, niềm tin ấy

có còn sức hấp dẫn với con người hiện đại

có thể giao tiếp với cỏ cây, muông thú; cóthể dễ dàng gặp, kết bạn hoặc tranh đấu vớicác vị thần…

- Sức hấp dẫn của thần thoại còn nằm ởnghệ thuật: Nhận thức, tái hiện thế giới bằnglối tưởng tượng hồn nhiên, bay bổng, lãngmạn; cách kể chuyện đơn giản nhưng tựnhiên; tính nguyên hợp (chứa đựng các yếu

tố nghệ thuật, tôn giáo, triết học, lịch sử…)

- Liên hệ: HS có thể đưa ra nhiều cách lígiải, sau đây là một gợi ý

- Trong cuộc sống hiện đại, mọi hiện tượng

tự nhiên đều có thể lí giải bằng kiến thứckhoa học Tuy nhiên, cuộc sống vô cùngrộng lớn và còn những điều bí ẩn mà conngười không thể khám phá hết, vì vậy, niềmtin thiêng liêng về một thế giới mà ở đó vạnvật đều có linh hồn vẫn còn sức hấp dẫn chođến hiện tại Việc con người có niềm tin tínngưỡng, tin vào những vị Thần Phật chính

là điển hình cho thấy ngày nay, chúng ta vẫnluôn có niềm tin vào thế giới linh thiêng

Hướng dẫn học sinh tổng kết bài học

a) Mục tiêu: Khái quát lại nội dung nghệ thuật của văn bản/ Đánh giá quá trình học

tập của học sinh

+ Theo em, nội dung của văn bản là gì?

+ Nghệ thuật đặc sắc được thể hiện qua văn

8

Trang 9

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 học sinh báo cáo

sản phẩm

- HS báo cáo sản phẩm, nhận xét, bổ sung câu

trả lời của bạn

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến

thức

- Đưa đến cho người đọc những

lí giải về các hiện tượng tự nhiênhiện nay

2 Nghệ thuật

- Cốt truyện đơn giản, ngắn gọn,tập trung vào hành động của cácthần nhằm lí giải những hiệntượng thiên nhiên tương ứng

- Các yếu tố kì ảo được thể hiệnlinh hoạt, sáng tạo

Cách tổng kết 2 PHT số … Những điều em nhận biết và làm

- Gv chuyển giao nhiệm vụ:

Gv tổ chức trò chơi “Vòng quay văn học” để

hướng dẫn học sinh củng cố lại kiến thức đã học.

Câu 1: Thần Trụ Trời thuộc

A Thần thoại Hi Lạp

B Thần thoại cổ đại

C Thần thoại Việt Nam

C Thần thoại thiên nhiên

Câu 2: Thần thoại là

A Một trong những thể loại thơ dân gian ra đời

sớm nhất kể về thế giới thần linh, thể hiện quan

niệm về vũ trụ và nhân sinh của người xưa

B Một trong những thể loại thơ dân gian ra đời

sớm nhất kể về sự tích các vị anh hùng có công

trong lịch sử

C Một trong những thể loại truyện kể ra đời sớm

nhất kể về thế giới thần linh, thể hiện quan niệm về

vũ trụ và nhân sinh của người xưa

D Cả A, B,C đều đúng

Câu 3: Không gian trong thần thoại là

A Không gian vũ trụ với nhiều cõi khác nhau

B Không gian kì bí

Gợi ý:

Câu 1: CCâu 2: CCâu 3: ACâu 4: DCâu 5: DCâu 6: ACâu 7: BCâu 8: BCâu 9: A

9

Trang 10

C Không gian hiện thực

D Không gian cụ thể

Câu 4: Thời gian trong thần thoại là

A Thời gian tuyến tính

B Thời gian tâm lí

C Thời gian cụ thể

D Thời gian phiếm chỉ mang tính ước lệ

Câu 5: Truyện thần thoại thể hiện

A Nhận thức và lí giải thế giới còn thô sơ của con

A Trời phẳng như cái mâm vuông

B Trời trùm lên như cái bát úp

C Trời là một vùng hỗn độn, tối tăm

D Cả A,B,C đều đúng

Câu 8: Thần Sét trong truyện cùng tên có nhiệm vụ

làm gì?

A Thi hành luật pháp ở Thiên đình

B Thi hành luật pháp ở trần gian

C Trông coi Thiên đình

D Trỗng coi trần gian

Câu 9: Trong truyện thần Gió, vị thần này có bảo

bối gì?

A Một thứ quạt màu nhiệm

B Một chiếc gương màu nhiệm

C Một chiếc lược màu nhiệm

D Một đôi cánh màu nhiệm

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm

- Hs tham gia trò chơi, trả lời câu hỏi

thức

4 Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.

10

Trang 11

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS SẢN PHẨM- Y/C CẦN ĐẠT Bước1: Chuyển giao nhiệm vụ

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân

tích một chi tiết kì ảo trong một truyện

thần thoại đã học hoặc tự đọc thêm

câu trả lời của bạn

đá thành keo rồi lần lượt vá hết các vết thủng trên vòm trời Từ đó, con người sống dưới vòm trời trong xanh, điểm mây ngũ sắc, không còn lo trời sập, không sợ nước lũ và các loài ác thú, chăm lo làm

ăn, bốn mùa no đủ, vui tươi.

III SAU GIỜ HỌC

Xem lại bài và tìm hiểu thêm các văn bản có cùng thể loại.

PHỤ LỤC:

Phiếu học tập số 1

11

Trang 13

II TRÊN LỚP

a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học

tập của mình HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học

Chia sẻ trải nghiệm cá nhân về một

sự việc ngang trái, bất công từng

hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào

bài

- Hs chia sẻ+ Bé Vân An bị cha ruột và dì ghẻ bạo hành+ Anh shipper bị bom hàng

+ Ông cụ bị phá đám dưa hấu sắp đến ngàythu hoạch

+ Nhóm người ở Tịnh thất Bồng Lai vukhống chính quyền…

=> Từ xưa đến nay trong cuộc sống vẫnthường xảy ra những sự việc bất công,ngang trái Có lẽ vì thế đây cũng là một chủ

đề hay được đề cập đến trong các tác phẩmvăn chương Chuyện chức phán sự đền TảnViên của Nguyễn Dữ là một trong số tácphẩm như thế

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

a) Mục tiêu:

- HS nhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện truyền kì: cốt truyện,nhân vật, lời người kể chuyện, chi tiết; qua đó hiểu được vai trò của yếu tố này trongviệc tạo nên sức hấp dẫn của truyện kể

- HS phân tích, đánh giá được chủ đề của truyện, hiểu được tư tưởng và nhữngthông điệp mà tác giả Nguyễn Dữ gửi gắm vào tác phẩm

- Hình thành, bồi đắp cho Hs lòng can đảm, tinh thần đấu tranh bảo vệ lẽ phải

NV1: Hướng dẫn học sinh đọc

văn bản

I Đọc, tóm tắt văn bản và tìm hiểu chung

1 Đọc, tóm tắt văn bản

- Đọc: HS biết cách đọc thầm, trả lời được cáccâu hỏi trong hộp chỉ dẫn

13

Trang 14

+ Hướng dẫn cách đọc văn bản

trước ở nhà và tóm tắt văn bản

+ GV hướng dẫn HS chú ý về các

câu hỏi hình dung, theo dõi

+ Em hãy giới thiệu vài thông tin

âm phủ Đứng trước Diêm Vương, chàng đãkhông hề run sợ mà dũng cảm vạch trần mọitội ác của tên hung thần Có bằng chứng củathổ thần, mọi lời nói của Tử Văn được minhxác là sự thật Cuối cùng công lý được thựcthi: tên tướng giặc và bọn phán sự vô tráchnhiệm bị trừng trị, thổ thần được phục chức,

Tử Văn được sống lại Tiếp sau đó, nhờ thổthần tiến cử Tử Văn được nhận chức phán sựđền Tản Viên chuyên trông coi việc xử án

2 Tìm hiểu chung

a Tác giả

- Nguyễn Dữ sống ở thế kỉ XVI, thời ông sống,triều đình nhà Lê đã bắt đầu khủng hoảng suythoái, các tập đoàn phong kiến tranh giànhquyền lực gây ra liên tiếp các cuộc nội chiếnkéo dài

ad

- Quê: Hải Dương

- Ông để lại tác phẩm nổi tiếng là Truyền kì mạn lục thể hiện rõ quan điểm sống và tấm

lòng của ông với cuộc đời

NV2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

không gian, thời gian, sự kiện chính

Trang 15

Gv phát PHT số 1 để hướng dẫn hs

tìm hiểu không gian, thời gian, sự

kiện chính Hs làm việc cá nhân

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại

lắng nghe, bổ sung, phản biện

+ Cuộc xử kiện dưới âm phủ+ Ngô Tử Văn nhận chức Phán sự đền Tản Viên

NV3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

người kể chuyện

2 Tìm hiểu người kể chuyện

- Người kể chuyện là tác giả Nguyễn Dữ

- Ngôi kể: Ngôi thứ 3

- Những lời kể giúp hình dung tính cách của nhânvật Tử Văn một cách khách quan: Chàng vốnkhảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì khôngthể chịu được, vùng Bắc vẫn khen là một ngườicương trực

=> Lời kể tạo ra ấn tượng nhân vật có thật, lí lịch

rõ ràng

=> Lời kể ấn định kiểu tính cách nhân vật từđầu, ổn định, thống nhất trong toàn truyện

15

Trang 16

nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến

thức

NV4: Tìm hiểu sự kiện

+ Sáng tạo chi tiết người đi đường

gặp Tử văn ngồi trên “xe quan Phán

xự” và việc người đời say truyền

nhau về “nhà quan Phán sự”, tác giả

muốn nhấn mạnh điều gì? Nêu ý

nghĩa của việc Tử Văn nhận chức

nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến

thức

3 Tìm hiểu Sự kiện

a Sự kiện Ngô Tử Văn đốt đền thờ Thổ thần

* Lý do đốt đền: Trong làng trước có một ngôiđến linh ứng lắm Cuối đời nhà Hồ, quân Ngôsang lấn cướp, vùng ấy thành một nơi chiếntrường Bộ tướng của Mộc Thạnh có viên Bách

hộ họ Thôi, tử trận ở gần đền, từ đấy làm yêu làmquái trong dân gian

Tử Văn tức giận, không chịu được cảnh yêu tàtác oai, tác quái hại dân Thể hiện tính cươngtrực, dũng cảm

* Cách đốt đền: Trước khi đốt đền, Tử Văn tắmgội sạch sẽ, khấn trời, châm lửa đốt đền…

 Hành động cân nhắc một cách cẩn trọng, côngkhai; chấp nhận cái chết khi hành động

* Thái độ của mọi người: Mọi người đều lắc đầu,

lè lưỡi, lo sợ thay cho Tử Văn, nhưng chàng vẫnvung tay không cần gì cả

 Đối với người Việt, đền, miếu là nơi linhthiêng, cho nên họ cho rằng hành động của TửVăn là mạo phạm

=> Thể hiện sự khảng khái, cương trực, yêuchính nghĩa muốn vì dân trừ hại của Tử Văn

b Sự kiện Ngô Tử Văn gặp gỡ hồn ma tên tướng giặc

* Hồn ma tên tướng giặc

- Dáng vẻ: giống người phương Bắc

- Hành động, lời nói, thái độ+ Đến gặp Tử Văn đòi trả lại đền

+ Buông lời mắng Tử Văn (theo nghiệp nho, saokhinh nhờn quỷ thần, huỷ tượng, đốt đền?)

+ Đe doạ Tử Văn

+ Quyết kiện Tử Văn ở Phong đô

- Bản chất hồn ma tên tướng giặc họ Thôi:

+ Lúc sống: theo chân Mộc Thạnh xâm lượcnước ta

+ Khi chết: chiếm đền Thổ thần, tác quái kiếmăn

 Xảo trá, tham lam, hung ác

=> Việc Ngô Tử Văn diệt trừ hồn ma tướng giặcbại trận thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ,quyết tiêu diệt giặc xâm lược trong mọi hoàncảnh

16

Trang 17

* Ngô Tử Văn

- Mặc kệ, ngồi ngất ngưởng tự nhiên

 Điềm nhiên, cứng cỏi, tự tin vào việc làmchính nghĩa của mình

c Sự kiện Ngô Tử Văn gặp gỡ Thổ thần

* Đoạn đối thoại

- Thổ thần: Ô, đấy là viên tướng…

 Bộc lộ sự bức xúc, uất ức, căm hận trước hành

vi ngạo ngược, chà đạp lên công lí của kẻ cướpđền; đồng thời cho thấy sự yếu thế, dễ bị hãm hạicủa người lương thiện

 Hiện thực xã hội: xã hội rối loại, kỉ cươngphép nước không được tuân thủ; tình trạng thamnhũng, hối lộ tràn lan

=> Thái độ phẫn uất, bức bối của nhà văn

- Tử Văn: Việc xảy ra đến như thế, sao ngàikhông đi kiện…

 Trách móc, phê phán Thổ thần bất lực và thiếutrách nhiệm

=> Khảng khái, thẳng tính, thể hiện tính cách củangười không khoan nhượng trước bất công, tội ác

d Cuộc xử án ở âm phủ

* Khi Ngô Tử Văn mới xuống: TV bị kết tội “Tộisâu, ác nặng, không được dự vào hàng khoangiảm”

 Tử Văn không được xét xử mà bị kết tội ngay.Như vậy, ngay cả chốn công đường cõi âm vẫntồn tại những chuyện oan sai

* Không khí, cảnh tượng xử án

- Cõi âm: mịt mù, ghê rợn

- Diêm Vương: quyền uy ngất trời, làm khiếp víatội nhân

- Lời mắng của DV là lời kết tội nặng nề

 Không khí uy nghiêm

* Diễn biến cuộc xử án

17

Trang 18

- Diêm Vương mắng Tử Văn

- Người đội mũ trụ nói:

 NTV bất lợi do hồn ma tướng giặc đã tố cáotrước với Diêm Vương Hiện tượng bên ngoàiđúng như lời tố cáo Chủ toạn phiên tòa nghiêng

về họ Thôi

 Tình tiết đẩy mâu thuẫn lên đỉnh điểm, truyệntrở nên kịch tính cao độ

- Hai bên cãi cọ mãi không phân phải trái

- Tử Văn đề nghị xin tư giấy đến đền Tản Viên

- Sai nhân về tâu đúng như lời Tử Văn

 Chỉ tiết quan trọng làm thay đổi tình thế củaNTV, thay đổi kết quả cuộc xử án

 Cách kể chuyện hấp dẫn, kịch tính

* Thái độ, hành động của NTV

+ Lời lẽ cứng cỏi, không chịu nhún nhường+ Tố cáo hồn ma tên tướng giặc một cách đanhthép, sắc sảo, chứng cứ va lập luận đầy đủ, chặtchẽ

 Quyết không khoan nhượng mà đấu tranh đếncùng để chống lại cái xấu, cái ác

- Kết quả

Tử Văn giành chiến thắng nhờ có thông tin chínhxac, sự lắng nghe của Diêm Vương và bản lĩnhcứng cỏi, tinh thần quyết tâm đấu tranh vì công lítrong đó bản lĩnh là yếu tố quyết định làm nênchiến thắng của Ngô Tử Văn

e Ngô Tử Văn nhậm chức Phán sự đền Tản Viên

- Sự kiện người đi đường gặp Tử Văn ngồi trên

xe quan Phán sự và việc người đời sau truyềnnhau về nhà quan Phán sự và yếu tố thực trongtruyện truyền kì

 Sáng tạo những “bằng chứng” tác giả khiếnngười đọc có cảm giác câu chuyện là thật, đồngthời thể hiện thái độ trân trọng, ngưỡng mộ nhânvật Ngô Tử Văn- biểu tượng cho nhân cách caođẹp của kẻ sĩ

- Ý nghĩa của sự kiện

+ Sự kiện thể hiện niềm tin của dân gian về công

lí, đạo đức, nhân cách và khí phách của người tríthức Việt

+ Ngô Tử Văn là người bản lĩnh, có trí tuệ, dámhành động vì công lí, vì nhân dân, xứng đángđược nhân dân tin cậy để cầm cân nảy mực, giữu18

Trang 19

gìn kỉ cương phép nước, đảm bảo công lí cho dânlành

- Việc NTN trở thành Phán sự là chi tiết kì ảo,khẳng định nhân cách trong sáng sẽ được tônvinh mãi mãi trong kí ức cộng đồng

NV4: Hướng dẫn học sinh Khái

quát về nhân vật

- GV chuyển giao nhiệm vụ: Gv phát

vấn

+ Qua các sự kiện chính, nhận xét về

vẻ đẹp của nhân vật Ngô Tử Văn

+ Nêu quan niệm về kẻ sĩ trong lời

4 Khái quát về nhân vật

- Ngô Tử Văn là nhân vật có tình tình nóng nảynhưng ngay thẳng, cương trực Tử Văn đại diệncho chính nghĩa, thể hiện thái độ quyết liệt củatác giả trong cuộc đấu tranh giành công lí

- Quan niệm về kẻ sĩ: Kẻ sĩ không nên khuấtphục trước cường quyền mà phải cứng cỏi, cươngtrực, sẵn sàng xả thân vì chính nghĩa

=> Quan niệm đúng đắn vì kẻ sĩ là những ngườitri thức, có hiểu biết, vì vậy không nên vì bất cứkhó khăn gì mà nản lòng, bỏ cuộc Câu nói đềcao phẩm chất kiên quyết hành động, con ngườicần phải bản lĩnh, dám nghĩ dám làm, dám đươngđầu với khó khăn thử thách

NV5: Hướng dẫn HS tổng kết bài học

sản phẩm

thức

III Tổng kết

1 Nội dung

Chuyện chức phán sự đền TảnViên đề cao tinh thần khảngkhái, cương trực, dám đấu tranhchống lại cái ác, trừ hại cho dâncủa Ngô Tử Văn, một người tríthức nước Việt; đồng thời, thểhiện niềm tin công lí, chínhnghĩa nhất định sẽ thắng gian tàcủa tác giả

2.Nghệ thuật

- Yếu tố kì ảo dày đặc, xenchuyện người, chuyện thần, ma,trần gian, địa ngục…

- Cốt truyện giàu kịch tính, kếtcấu chặt chẽ, lo-gic

- Cách kể truyện khéo léo, biến19

Trang 20

hóa, có cao trào, có thắt mở nút.

- Nhân vật được xây dựng sắcnét

Cách tổng kết 2

PHT số … Những điều em nhận biết và làm

Gv tổ chức trò chơi “Vòng quay văn học” để hướng dẫn học sinh củng cố lại kiến thức đã học.

Câu 1: Tên tác phẩm Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ có nghĩa là gì?

A Tập sách ghi chép những chuyện kì lạ và được lưu truyền

B Tập sách ghi chép những điều hoang đường

C Tập sách ghi chép tản mạn những điều kì lạ và được lưu truyền.

D Tập sách ghi chép những điều kì lạ

Câu 2: Trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên của Nguyễn Dữ, chi tiết nào đóngvai trò làm nền cho việc triển khai hàng loạt các chi tiết hoang đường kì ảo?

A Chi tiết Bách hộ đòi Tử Văn dựng trả ngôi đền

B Chi tiết Tử Văn thấy khó chịu, rồi nổi lên một cơn sốt nóng, sốt rét sau khi đốt đền.

C Chi tiết lũ quỷ Dạ Xoa đến dẫn Tử Văn xuống âm phủ

D Chi tiết viên Thổ công đến nói với Tử Văn sự thực

Câu 3 Thế giới nghệ thuật trong truyện truyền kỳ có đặc điểm gì nổi bật?

A Thế giới nghệ thuật trong đó các nhân vật đều có những khả năng phi thường, kì

lạ không thể có được trong cuộc sống thường nhật

B Thế giới con người và thế giới cõi âm với những thần thánh, ma quỷ có sự tương giao, tương cảm.

C Thế giới con người có nhiều phép lạ, biến hóa khôn lường nhưng vẫn mang tínhhiện thực nhiều hơn mộng ảo

D Thế giới có nhiều nhân vật lạ, mang tính mộng ảo hơn là hiện thực

Câu 4 : Nét tính cách nổi bật nhất của nhân vật Tử Văn được tác giả tô đậm, nhấtquán từ đầu đế cuối tác phẩm là gì?

A Cương trực, khẳng khái

B Ngất ngưởng, kinh bạc

C Điềm tĩnh, tự tin

D Tài hoa, hào hiệp

Câu 5 Trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên của Nguyễn Dữ, Ngô Tử Văn đốtđền vì lí do gì?

A Vì không tin vào điều mê tín, dị đoan

20

Trang 21

B Vì muốn diệt trừ kẻ giả danh là thần mà lại tác yêu tác quái trong dân gian.

C Vì muốn giúp đỡ viên Thổ công

D Vì muốn thể hiện thái độ cao ngạo của mình

Câu 6 Đặc điểm nào dưới đây được coi là đặc trưng tiêu biểu của thể loại truyệntruyền kì?

A Truyện phản ánh hiện thực qua những yếu tố kì ảo, hoang đường.

B Là thể văn xuôi có nguồn gốc từ Trung Quốc

C Là một thể văn xuôi tự sự thời trung đại

D Truyện miêu tả thế giới cõi âm với nhiều nhân vật thánh thần, ma quỷ

Câu 7 Nhận xét nào không thể hiện đúng đặc điểm cốt truyện, kết cấu của tác phẩmChuyện chức phán sự đền Tản Viên?

A Mạch truyện phát triển theo nhiều hướng song cùng gặp nhau ở một điểm là tập trung thể hiện tư tưởng cốt lõi của tác phẩm: chính nghĩa chiến thắng gian tà.

B Kết cấu của truyện rất giàu kịch tính với những tình tiết lôi cuốn

C Truyện được kết thúc có hậu theo truyền thống chuyện kể thời trung đại

D Truyện được mở đầu bằng một sự kiện gây ấn tượng mạnh đối với người đọc.Câu 8 : Định nghĩa nào đúng với chức Phán sự trong Chuyện chức phán sự đền TảnViên của Nguyễn Dữ?

A Quan đứng đầu một tổng

B Quan xem xét cho vụ kiện tụng, giúp việc cho người xử án.

C Quan xét xử các vụ tranh, chấp kiện tụng thời xưa

D Quan cai quản một địa phương

Câu 9 : Trong truyện, Nguyễn Dữ đã nhiều lần sử dụng các câu văn trực tiếp miêu

tả, thể hiện bản lĩnh cứng cỏi của Tử Văn Trong những câu đó, câu văn nào là câutrích dẫn từ lời nói trực tiếp của Tử Văn?

A Mọi người đều lắc đầu lè lưỡi, lo sợ thay cho Tử Văn, nhưng chàng vẫn vung taykhông cần vì cả

B Tử Văn mặc kệ, vẫn cứ ngồi ngất ngưởng tự nhiên

C Ngô soạn này là một kẽ ngay thẳng ở trần gian, […] không nên bắt phải chết một cách oan uổng.

D Tử Văn bèn tâu trình đầu đuôi như lời Thổ công đã nói, lời rất cứng cỏi, khôngchịu nhún nhường chút nào

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- Gv quan sát, lắng nghe gợi mở

- HS thực hiện nhiệm vụ;

- Gv tổ chức hoạt động

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức

4 Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS SẢN PHẨM- Y/C CẦN ĐẠT

Bước1: Chuyển giao nhiệm vụ

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ)

phân tích một chi tiết kì ảo trong

Trang 22

một truyện thần thoại đã học hoặc

biện câu trả lời của bạn

sự, cầm lệnh chí công, làm phép chí công, thưởng thì xứng đáng mà không thiên tư, phạt thì đích xác mà không nghiệt ngã, vậy mà còn

sự dối trá càn bậy như thế, huống chi về đời nhà Hán, nhà Đường buôn quan bán ngục thì những mối tệ còn nói sao hết được!” Câu nói

đã cho thấy việc những kẻ có cường quyền trong xã hội chia bè kéo phái làm hại dân lành, phản ánh cuộc sống bất công, cực khổ của nhân dân và bộ mặt dối trá của những kẻ làm quan, làm tướng Đó chính là giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm

III Sau giờ học: Xem lại bài và tìm hiểu thêm các văn bản có cùng thể loại.

PHỤ LỤC PHT số 3 Tìm hiểu sự kiện Ngô Tử Văn đốt đền

Chi tiết biểu hiện Nhận xét Nhận xét về tính cách NTV

Lí do đốt đền

Cách đốt đền

Thái độ của mọi người

PHT số 4 Tìm hiểu cuộc gặp gỡ hồn ma tên tướng giặc và Ngô Tử Văn

22

PHT số

Cuộc gặp gỡ

Hồn

ma tướng giặc bại trận

Ngô

Tử Văn

Tử Văn diệt trừ hồn ma

Trang 23

PHT số 5 Tìm hiểu cuộc gặp gỡ giữa Thổ thần và Ngô Tử Văn

PHT số 6

23

PHT số

Ý nghĩa của việc

Tử Văn diệt trừ hồn ma

Trang 24

DẠY THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU Văn bản 3: CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ – NGUYỄN TUÂN

(Tiết 5,6,7)

I TRƯỚC GIỜ HỌC

Có một hình ảnh liên quan đến chủ đề bài học, để

mở được hình ảnh phải lần lượt lật mở được 6

miếng ghép bằng cách trả lời đúng câu hỏi

Câu 1: Luyến tiếc, tưởng nhớ cái thuộc về thời

xưa cũ là nghĩa của từ nào?

Câu 2: Điền từ còn thiếu vào dòng thơ sau:

Mỗi năm hoa đào nở

Lại thấy ông đồ già

Bày … …

Bên phố đông người qua

Câu 3: Nhìn vào từng nét chữ thanh, đậm mà ta

có thể hình dung ra được tính cách và tâm

hồn của người viết ra dòng chữ là nội dung của

câu tục ngữ nào?

Câu 4: Đây là một thể loại văn học của Việt Nam

gồm hai vế đối nhau biểu thị ý nghĩa ngang nhau,

hợp nhau thành một đôi.

Câu 5: Tấm biển gỗ có hình chữ Nhật được trưng

bày ngang và treo trên cao, bên ngoài các gian

thờ tại đình chùa, gia tiên từ đường

Câu 6: Điền từ còn thiếu vào dòng thơ sau:

Năm nay đào lại nở

Không thấy…xưa

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ?

- Gợi ý+ Hoài cổ+ Mực tàu, giấy đỏ+ Nét chữ nết người+ Câu đối

+ Hoành phi+ Ông đồ

=> Hình ảnh bí mật

24

Trang 25

- GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào bài

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Nhiệm vụ 1: Đọc, tóm tắt văn bản và tìm hiểu chung

a) Mục tiêu:

NV: Hướng dẫn học sinh đọc, tóm

tắt văn bản và tìm hiểu chung

+ Hướng dẫn cách đọc văn bản

trước ở nhà và tóm tắt văn bản

+ GV hướng dẫn HS chú ý về các

câu hỏi hình dung, theo dõi

+ Giới báo cáo dự án về tác giả, tác

- Ông sinh gia trong một gia đình nhà Nhokhi Hán học đã tàn

- Các tác phẩm tiêu biểu của ông gồm: Vang bóng một thời, Cảnh sắc và hương vị đất nước, Tùy bút Sông Đà, Ngọn đèn dầu lạc,

- Nguyễn Tuân có một phong cách nghệthuật rất độc đáo và sâu sắc:

+ Trước Cách mạng tháng Tám, phong cáchnghệ thuật Nguyễn Tuân có thể thâu tómtrong một chữ "ngông": mỗi trang viết củaông đều muốn chứng tỏ tài hoa, uyên bác Vàmọi sự vật được miêu tả ở phương diện thẩm

mỹ Ông đi tìm cái đẹp của thời xưa còn

vương xót lại gọi là vang bóng một thời.

+ Sau Cách mạng tháng Tám, cái đẹp có ở cảquá khứ, hiện tại và tương lai; tài hoa có ở cánhân đại chúng

+ Nguyễn Tuân theo chủ nghĩa xê dịch Vì

thế ông là nhà văn của những tính cách phithường, của những tình cảm, cảm giác mãnhliệt, và những phong cảnh tuyệt mĩ

b Tác phẩm

a Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác

- Tác phẩm lúc đầu có tên là Dòng chữ cuối cùng in năm 1939 trên tạp chí Tao đàn sau được tuyển in trong tập Vang bóng một thời.

b Thể loại: Truyện ngắn

c Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểucảm

25

Trang 26

NV1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu người

kể chuyện

thuậtHuấn Cao

Nhân vật

Trên bìnhdiện xã hội

Trên bìnhdiện nghệthuật

Huấn Cao Là tên từ tù,

nổi loạnchống lạitriều đình

Một thưpháp gianổi danhthiên hạ

Viên quảnngục

Là quảnngục - đạidiện chotriều đìnhphong kiến

Viên quảnngục là mộtngười yêucái đẹp, coichữ là “vậtbáu ở trênđời”

Nhận xét Đối đầu

nhau

Tri âm-trikỉ

Tình huống kịch tính, éole

NV2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu người

kể chuyện

Gv phát PHT số 2, Hs làm việc nhóm đôi

Tìm những câu văn Lời kể về Lời kể

2 Lời kể chuyện

Tìm những câu văn kể về ngoại hình, suy nghĩ lời nói, sở thích, môi trường sống của

Lời kể về viên quản ngục là lời của ai

Lời kể

ấy có tác động đến

26

Trang 27

ấy có tác động đến cách nhìn của bạn

về nhân vật này như thế nào?

nhiệm vụ

nhìn của bạn

về nhân vật này như thế nào? Đầu đã điểm hoa

râm, râu đã ngả màu; tính cách dịu dàng và lòng biết giá người, biết trọng người ngay của viên quản ngục này là một âm thanh trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ; ông trời nhiều khi chơi ác đem đầy ải những cái thuần khiết vào giữa một đống cặn bã Những người có tâm điền tốt và thẳng thắn lại phải ăn đời ở kiếp với lũ quay quắt

Lời của người kể chuyện ( tác giả Nguyễn Tuân)

Nhân vật hiện lên khách quan, chân thực Tạo ra ấn tượng tốt đẹp, thiện cảm

NV3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu sự

kiện

Gv phát PHT số 3, Hs thảo luận nhóm 4-6

em

c Tìm hiểu sự kiện

27

Trang 28

nhiệm vụ

NV4: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu hiểu

nhân vật Huấn Cao

4 Nhân vật Huấn Cao

a Một người nghệ sĩ tài hoa

- Người khắp vùng tỉnh Sơn khen Huấn

Cao là người có tài viết chữ “rất nhanh và rất đẹp”

- Lời ngợi ca và mong ước cháy bỏng của

quản ngục: “Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm”; “Có được chữ ông Huấn mà treo là có một báu vật ở trên đời”.

- Sự nhẫn nại, quyết tâm và lòng dũng cảmcủa ngục quan: bất chấp sự an nguy củabản thân để biệt đãi Huấn Cao

- Nét chữ nết người: “nét chữ vuông tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người”.

b Một con người có khí phách hiên

28

Trang 29

- Ngay khi đặt chân vào nhà ngục:

+ Trước câu nói của tên lính áp giải: khôngthèm để ý, không thèm chấp

+ Thản nhiên “rỗ gông” diệt rệp

- Khi được viên quản ngục biệt đãi: “Thản nhiên nhận rượu thịt” như “việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình”.

- Trả lời quản ngục bằng thái độ khinh bạc

đến điều: “Ngươi hỏi ta muốn gì .vào đây”.

c Một nhân cách, một tâm hồn trong sáng, cao đẹp:

- Là người có tâm hồn trong sáng, cao đẹp:

“Không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ” và chỉ mới cho chữ “ba người bạn thân”

- Khi chưa hiểu tấm lòng của quản ngục,Huấn Cao xem y là kẻ tiểu nhân nên coithường, miệt thị, khinh bỉ Nhưng khi hiểu

tấm lòng của quản ngục, cảm được “tấm lòng biệt nhỡn liên tài” và hiểu ra “sở thích cao quý” của quản ngục, Huấn Cao đã

=> Huấn Cao là người vừa có tài vừa cótâm; hiên ngang, bất khuất trước cái ác, cáixấu, trân trọng, yêu quý cái thiện, cái đẹp

NV5: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu vai

trò của bối cảnh trong truyện kể

+ Trong sinh hoạt văn hóa thời trung đại,

nghệ thuật thư pháp thường gắn liền với

những không gian, thời gian nào?

+ Huấn Cao cho chữ viên quản ngục ở

đâu?

+ Mối quan hệ giữa người cho chữ và

người xin chữ có gì đặc biệt?

+ Cách ứng xử của họ bình thường hay kì

+ Thời gian: Đêm khuya - ngày cuối cùngtrước khi Huấn Cao bị tử hình

+ Không gian: Buồng giam chật hẹp, bẩnthỉu, ẩm ướt

Mùi thơm của nghiên mực >< mùi hôihám, ấm mốc của căn buồng giam

→ Cái đẹp được sáng tạo giữa chốn hôihám, nhơ bẩn; thiên lương cao cả lại toảsáng ở chính cái nơi mà bóng tối và cái ác29

Trang 30

NV6: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu thông

điệp

Theo bạn, tác giả đã gửi gắm những thông

điệp gì qua câu chuyện xin chữ và cho chữ?

NV7: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu điểm

chung của nhân vật Tử Văn và Huấn Cao

Nhận xét về một điểm chung mà bạn nhận

thấy giữa hai nhân vật Tử Văn (Chuyện

chức phán sự đền Tản Viên, Nguyễn Dữ) và

Huấn Cao (Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân)

“Cổ đeo gông…nét chữ”

 Có sự đảo lộn vị thế, cái đẹp, cái thiện lênngôi ngay chính “vương quốc” của cái xấu,cái ác

=> Làm nổi bật hình tượng Huấn Cao, tôđậm sự vươn lên, thắng thế của ánh sángđối với bóng tối, của cái đẹp đối với cáixấu xa, nhơ bẩn, của cái thiện đối với cáiác

6 Thông điệp

- Người sáng tạo và cả người thưởng thứccái đẹp không chỉ cần tài hoa mà cần có cảthiên lương và khí phách

- Cái đẹp không bao giờ song hành với thói

vụ lợi, sự hèn nhát, không chấp nhận môitrường xấu xa, hỗn độn

- Cái đẹp chân chính có sức mạnh gìn giữthiên lương, thanh lọc tâm hồn, cải hóa conngười, chiến thắng cái xấu, cái ác…và cósức sống mãnh liệt

7 Điểm chung của nhân vật Tử Văn và Huấn Cao

- Tử Văn dám châm lửa đốt đền của têntướng giặc trừ hại cho dân

- Huấn Cao khởi nghĩa chống lại triều đìnhthối nát, suy tàn

=> Họ đều là những người anh hùng dũngcảm, có thiên lương trong sáng, hiện thâncho nhân cách cao quý của kẻ sĩ – ungdung, bất khuất trước cường quyền; đấutranh quyết liệt với cái xấu, cái ác, hàohiệp, trọng nghĩa khí,…

30

Trang 31

sản phẩm

và bộc lộ thầm kín tấm lòng yêunước

2 Nghệ thuật

Tình huống truyện độc đáo; nghệthuật dựng cảnh, khắc họa tínhcách nhân vật, tạo không khí cổkính, trang trọng; trong việc sửdụng thủ pháp đối lập và ngônngữ giàu tính tạo hình

Cách tổng kết 2 PHT số … Những điều em nhận biết và làm

Trang 32

Cách 1: Gv tổ chức trò chơi Ô chữ bí mật

Dòng 1: Ông là một nhà văn lớn, một nghệ sĩ lớnsuốt đời đi tìm cái đẹp?

Dòng 2: Viết chữ nhanh và đẹp là biểu hiện của vẻđẹp …?

Dòng 3: Điều gì luôn là nguồn cảm hứng sáng tạobất tận của Nguyễn Tuân?

Dòng 4: Huấn Cao là một anh hùng mang khíphách … ?

Dòng 5: Nhân vật nào sóng đôi cùng vẻ đẹp, khíchất của nhân vật Huấn Cao?

Dòng 6: Sự phi thường trong vẻ đẹp của nhân vậtHuấn Cao được xây dựng bằng bút pháp gì?

Dòng 7: Nghệ thuật chơi chữ nho còn được gọi lànghệ thuật gì?

Dòng 8: Là nhân vật phụ, có vai trò cầu nối giữaHuấn Cao và Quản ngục?

Dòng 9: Nguyễn Tuân đã xây dựng được … độcđáo, làm nổi bật tính cách nhân vật?

Dòng 10: “Chữ người tử tù” được in trong tuyểntập truyện ngắn mang tên gì?

Cách 2:

Trắc nghiệm

Câu 1: Trong truyện ngắn Chữ người tử tù của

Nguyễn Tuân, sự kiện nào sau đây trực tiếp dẫn tới

sự thay đổi thái độ của Huấn Cao với quản ngục?

A Quản ngục kể rõ tâm sự của mình với thầy thơlại

B Quản ngục nhận được công văn bắt giải HuấnCao về kinh chịu án tử hình

C Thầy thơ lại kể cho tử tù nghe nỗi lòng của quản ngục.

D Quản ngục biệt đãi Huấn Cao và các bạn tù

Câu 2: Truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn

Tuân không thể hiện nội dung nào sau đây?

A Khẳng định sự bất tử của cái đẹp

B Bộc lộ thầm kín lòng yêu nước

C Trân trọng tài hoa, khí phách, thiên lương

D Suy tư về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời.

Câu 3: Điền từ còn thiếu vào chỗ trống “Kẻ mê

muội này xin…”

A Lĩnh ý

B Bái lĩnh.

C Đồng ý

D Đồng tình

Câu 4: Xác định hai biện pháp tu từ được sử dụng

trong câu văn sau: Trong hoàn cảnh đề lao, người

ta sống bằng tàn nhẫn, bằng lừa lọc, tính cách dịu

32

Trang 33

dàng và lòng biết giá người, biết trọng người ngay

của viên quan coi ngục này là một thanh âm trong

trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều

Câu 5: Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

“ Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng,

đang dặm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng

trên mảnh ván Người tù viết xong một chữ, viên

quản ngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền

kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa óng Và cái

thầy thơ lại gầy gò, thì run run bưng chậu mực…”

Biện pháp nghệ thuật nổi bật nhất trong đoạn trích

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân

tích một yếu tố nghệ thuật đặc sắc trong

Cảnh cho chữ trong truyện ngắn

“Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân được coi là một “cảnh tượng xưa nay chưa từng có” Trước hết bởi hoàn cảnh diễn ra nó vô cùng đặc biệt: vào buổi đêm – trước khi Huấn Cao ra pháp trường đối mặt với cái chết Huấn Cao

đã viết chữ tặng viên quản ngục ngay trong ngục tù hôi hám, bẩn thỉu Cái đẹp lại được sáng tạo giữa chốn hôi hám, nhơ bẩn; thiên lương cao cả lại toả sáng

ở chính cái nơi mà bóng tối và cái ác đang ngự trị Huấn cao – một người tù

33

Trang 34

câu trả lời của bạn.

III SAU GIỜ HỌC

Xem lại bài và tìm hiểu thêm các văn bản có cùng thể loại

34

Trang 37

B DẠY THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

SỬ DỤNG TỪ HÁN VIỆT

(Tiết 8)

I TRƯỚC GIỜ HỌC:

II TRÊN LỚP:

a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập

của mình HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM- Y/C CẦN ĐẠT Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ: Gv tổ chức trò

chơi Vòng quay văn học (hoặc tương ứng

Trang 38

B Tiếng Việt cần sự vay mượn để đổi mới

C Do tiếng Việt chưa có từ để biểu thị, hoặc

có từ nhưng biểu thị chưa chính xác

D Làm tăng sự phong phú của vốn từ tiếng Việt

Câu 2 Bộ phận từ mượn quan trọng nhất trong tiếng Việt là gì?

A Tiếng Pháp

B Tiếng Anh

C Tiếng Nga

D Tiếng Hán

Câu 3 Gia nhân, gia tài, địa chủ là những

từ mượn tiếng Hán, đúng hay sai

A Đúng

B Sai

Câu 4 Yếu tố “kì” trong các từ kì diệu, kì quan, kì tài, kì tích có nghĩa là lạ đúng hay sai?

C Hiểu rõ nghĩa của từ ngữ trước khi dùng

Trang 39

2 Hoạt động 2: Củng cố kiến thức về từ Hán Việt

+ Gv yêu cầu học sinh nhắc lại kiến thức về

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của

- Ví dụ

+ Mười ba đồng chí bộ đội đã hi sinh

ở thủy điện Rào Trăng

+ Quyển sách này được tái bản lần

thứ sáu

3 Hoạt động 3: Luyện tập

a) Mục tiêu:

- Hs biết cách giải nghĩa từ Hán Việt, tránh được lỗi dùng từ sai nghĩa

- Hs nhận biết được hiệu quả sử dụng từ Hán Việt

NV1: Hướng dẫn học sinh làm

bài 1,2,4

- GV chuyển giao nhiệm vụ: GV

c nghĩa khí: chí khí của người nghĩa hiệp

d hoài bão: ấp ủ trong lòng ý muốn làm nhữngđiều lớn lao và tốt đẹp

tung hoành: hoạt động một cách mạnh mẽ,ngang dọc theo ý muốn, không điều gì có thểngăn cản

Bài 2

39

Trang 40

- GV gọi các nhóm báo cáo sản

phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn

lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

b Giả sử thay từ “tứ bình” thành “bộ tranh gồm

4 bức treo liền với nhau”

Đời ta cũng mới viết có hai bộ tranh gồm 4 bứctreo liền với nhau và một bức trung đường cho

ba người bạn thân của ta thôi

=> Sự thay thế khiến câu văn trở nên dài dòng,làm giảm đi tính trang trọng của tranh tứ bình

c Ý nghĩa của việc sử dụng từ Hán Việt

- Tạo ra một không khí cổ kính của một thờivang bóng

- Khiến lời nói của nhân vật thêm phần tônnghiêm, trang trọng

Bài 4:

a Lỗi dùng từ: trí thức (người chuyên làm việclao động trí óc và có tri thức chuyên môn cầnthiết cho hoạt động nghề nghiệp của mình).Không thể nói tích luỹ nhiều “người làm việclao động trí óc”

=> sửa: tri thức (những hiểu biết về vạn vậtxung quanh do con người tích luỹ được)

Việc chăm chỉ đọc sách giúp ta tích luỹ đượcnhiều tri thức bổ ích

b Lỗi dùng từ: hàn sĩ (người học trò nghèo)không phù hợp nghĩa với “sự cứng cỏi, ngangtàng”,

Tại phiên toà nơi cõi âm, nhân vật Tử Văn đãthể hiện được sự cứng cỏi, ngang tàng của một

Định dạng
Số trang	105
Dung lượng	2,81 MB
File đính kèm	GIÁO ÁN 10- BỘ KẾT NỐI.rar (3 MB)

GIÁO ÁN VĂN 10 (MỚI) BỘ KẾT NỐI

Trình tự của bài viết

Chuẩn bị nói và nghe