Bài 2. VẺ ĐẸP CỦA THƠ CA
C. Nhà thơ góp phần đưa thơ Hai-cư thành thể thơ
3. Tìm hiểu 4 câu cuối: cảm xúc mùa thu cuộc đời
* Câu 5-6
- Hình ảnh, từ ngữ
+ Tùng cúc (khóm cúc): hoa cúc là hình ảnh ước lệ, tượng trưng cho mùa thu.
+ Lưỡng khai (hai lần nở/ nở lần thứ hai):
thể hiện ý niệm về thời gian.
động của hình ảnh thơ trong bài?
+ GV phát PHT số 4, Hs tìm hiểu cảm xúc của nhân vật trữ tình qua 2 câu thơ cuối
+ Tha nhật: ngày trước tức quá khứ, năm ngoái
+ Cô chu (con thuyền lẻ loi): hình ảnh đặc tả, không phải là một con thuyền, mà là con huyền lẻ loi, đơn độc.
+ Nhất hệ (thắt chặt mãi): nhất ở đây là
“toàn bộ”, “tất thảy", không phải chỉ số lượng.
+ Cố viên tâm (tấm lòng hướng về quê cũ):
thể hiện tâm sự nhớ quê hương da diết.
- Nhận diện nhân vật trữ tình qua từ ngữ và hình ảnh: Tác giả tự khắc hoạ chân dung của mình một cách cụ thể, tự nhiên, chân thực. Đối diện với mùa thu li biệt (cúc nở hoa), với thời gian thực tại đan xen quá khứ (thêm một lần cúc nở). Con người hướng nội (không ngắm hoa thưởng cảnh, mà hướng vào nội tâm: nước mắt, lòng nhớ quê thắt lại). Con người cô độc, tự thương (các từ ngữ biểu thị li biệt, đơn lẻ: "tha", "Cô",
“nhất”). Tâm trạng nhở quê day dứt (hoa cúc như lệ tuôn, Con thuyền bị cột mãi như lòng nhớ quê thắt lại). Cuộc sống ngưng trệ, bất lực (con thuyền bị cột chặt, hình ảnh động nhưng tình cảnh không đổi thay),...
=> Hai câu thơ thể hiện rõ hình ảnh con người bất lực trước thực tại
* Câu 7-8
- Nếu như bốn câu thơ đầu bài thơ là bức tranh thiên nhiên mùa thu u buồn, thì đến bốn câu thơ sau, ý thơ hướng vào cuộc sống con người, cụ thể là thân phận của chính nhân vật trữ tình Đỗ Phủ. Mạch thơ chuyển vận từ ngoại cảnh vào tâm cảnh, hình ảnh thơ và điểm nhìn thay đổi từ sự khái quát khung cảnh vũ trụ rộng lớn (rừng phòng, khí thu, núi non, sông nước, bầu trời – bốn câu đầu) đến cái nhìn cận cảnh cụ thể (khóm cúc, con thuyền – hai câu 5, 6) và dịch chuyển hẳn vào nội tâm ở hai câu kết với khung cảnh sinh hoạt của con người.
Khía cạnh Biểu hiện Đánh giá chung về từ ngữ, hình ảnh, hoạt động,
âm thanh
Hoàn cảnh tiếp nhận khung cảnh
sinh hoạt
Cảm xúc của nhân vật trữ
tình Từ ngữ “Xứ xứ”- khắp
mọi nơi; “cấp”
dồn dập, gấp
Hình ảnh, âm thanh, hoạt động vốn dĩ rất gần gũi,
Nhà thơ vừa chịu cảnh đời loạn lạc nay
Nỗi nhớ nhà da diết và mong muốn về
gáp; “mộ”-
chiều tối thân thuộc và thường diễn ra trong đời sống, không có gì đặc biệt
lại đối diện với thân phận tha hương
quê trở nên day dứt
Hình ảnh Khung cảnh
sinh hoạt đời thường; Thành Bạch Đế
Hoạt động Hàn y (cắt may áo rét)
Âm thanh Tiếng dao
thước; “thôi”- rộn rã thúc giục;
“châm”- tiếng chày nện vải - HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ
- GV quan sát, gợi mở - HS đọc thảo luận
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm
- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức Nhiệm vụ 4: Tổng kết
a. Mục tiêu: Khái quát lại nội dung nghệ thuật của văn bản/ Đánh giá quá trình học tập của học sinh
b. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - GV chuyển giao nhiệm vụ
+ Theo em, nội dung của văn bản là gì?
+ Nghệ thuật đặc sắc được thể hiện qua văn bản?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ
- GV quan sát, hướng dẫn - HS suy nghĩ
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận - Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 học sinh báo cáo sản phẩm
- HS báo cáo sản phẩm, nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức
III. Tổng kết 1. Nội dung
- Bức tranh cảnh thu thể hiện rõ nét và chân thực nỗi niềm thân phận cá nhân nhà thơ nhưng đồng thời qua đó thể hiện sự trăn trở, suy tư của tác giả với một hiện thực rộng lớn của cuộc sống con người, về một thời đại dữ dội với những đảo điên bất thường, về một vũ trụ bất định, vô cùng
2. Nghệ thuật
- Bút pháp đối lập, tả cảnh ngụ tình - Ngôn ngữ hàm súc
Cách tổng kết 2 PHT số …
Những điều em nhận biết và làm được Những điều em còn băn khoăn