Tiểu luận môn kinh tế chính trị (11)

Hội nhập quốc tế hiện đang được phần lớn quốc gia trên thế giới khẳng định làmột xu hướng, là quá trình tăng trưởng tất yếu trong sự phát triển của thời đại toàncầu hóa.. Trong cuộc đua

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA LUẬT

HÀ NỘI - 2021

BÀI TẬP LỚN

2

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

3

Đề tài: Thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế tại Việt Nam.

4

Họ và Tên: Phạm Chiêu Minh

5

Mã SV: 11206138

6

Lớp: LLNL1106(220)_25; Khóa: 62

7

MỤC LỤC

9

LỜI MỞ ĐẦU

10

I. HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ LÀ GÌ?

11

1. Hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa kinh tế

12

2. Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế

13

II. THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM

14

1. Bối cảnh toàn cầu

15

2. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế

16

3. Định vị và phương hướng hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam

17

4. Những khó khăn và rào cản của Việt Nam trên con đường hội nhập kinh tếquốc tế

18

III. GIẢI PHÁP

19

IV. TỔNG KẾT VÀ VAI TRÒ CỦA SINH VIÊN

20

Tài liệu tham khảo

21

LỜI MỞ ĐẦU

22

Hội nhập quốc tế hiện đang được phần lớn quốc gia trên thế giới khẳng định làmột xu hướng, là quá trình tăng trưởng tất yếu trong sự phát triển của thời đại toàncầu hóa Hội nhập là sự hợp tác giữa nhiều quốc gia, dân tộc ở nhiều lĩnh vực vàtrên nhiều mức độ, tạo ra nguồn động lực mở rộng thị trường từ quốc gia thành thịtrường quốc tế.

23

Trong cuộc đua đó, nền kinh tế thị trường chính là yếu tố cốt lõi, thúc đẩy quátrình hội nhập kinh tế quốc tế, thương mại toàn cầu hóa Bằng những chính sáchĐổi mới vào cuối những năm 80 của thế kỷ trước đến nay, nền kinh tế Việt Nam đãtăng trưởng nhanh chóng trong vài thập kỷ qua với sự chuyển dịch cơ cấu đáng kể,

từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp Với những nỗ lực cảicách thị trường đầu tư và kinh doanh, dốc sức nâng cao năng lực cạnh tranh củamình, Việt Nam đang dần khẳng định vị thế đúng đắn của mình trên trường quốc

tế Thế nhưng, chúng ta vẫn không thể bỏ qua được những thách thức còn đang lànhững rào cản khiến đất nước càng phải gồng mình hơn nữa để sánh vai với cáccường quốc

24

Nhận thức được thực tế đó, em – Phạm Chiêu Minh – đã thực hiện bài nghiêncứu về đề tài “Thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam” nhằm hiểu rõ hơn

về những cơ hội và thách thức của nước ta cũng như có thể đưa ra các đề xuất giảipháp nhằm đạt được mục tiêu hội nhập kinh tế quốc tế trong nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa

25

I. HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ LÀ GÌ?

26

1. Hội nhập kinh tế quốc tế v à toàn cầu hóa kinh tế.

27

Hội nhập kinh tế quốc tế, theo quan niệm phổ biến nhất, là sự gắn kết giữa cácnền kinh tế lại với nhau Ở đó, các quốc gia sẽ mở cửa nền kinh tế của mình, pháttriển kinh tế quốc gia với quan hệ mật thiết với nền kinh tế khu vực và thế giới.Quá trình xã hội hóa mang tính chất quốc tế này đã gắn kết các nền kinh tế thôngqua các biện pháp tự do hóa và mở cửa thị trường ở các cấp độ đơn phương, songphương và đa phương với nhiều liên minh kinh tế chính trị hay những hiệp địnhhợp tác quốc tế nổi Những hiệp định hợp tác do hai hay nhiều chính phủ ký vớinhau để tạo nên các khuôn khổ pháp lý chung cho sự phối hợp và điều chỉnh quan

hệ kinh tế giữa các nước

28

Ở đây việc hội nhập kinh tế quốc sẽ là sự liên kết giữa các nền kinh tế trongkhu vực và quốc tế nhầm đem lại những lợi ích về nguồn lực và thị trường để pháttriển kinh tế của nước thực hiện hội nhập Điều này là khác với phạm trù toàn cầuhóa kinh tế khi quá trình này sẽ làm cho các nền kinh tế quốc gia bị hòa nhập và táicấu trúc tầm vĩ mô thông qua một loạt quá trình giao lưu, trao đổi Toàn cầu hóakinh tế sẽ không chỉ là sự phụ thuộc lẫn nhau của các nền kinh tế mà còn là sự hòanhập để tạo nền một nền kinh tế toàn cầu thống nhất Do đó chúng ta cần phải phânbiệt hai phạm trù hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa kinh tế vì túy có cùngmột mục đích phát triển kinh tế và các hình thức hợp tác giữa các quốc gia và nềnkinh tế nhưng kết quả cuối cùng lại khác nhau.

29

2. Tính tất yếu khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế.

30

Có hai lý do để khiến hội nhập kinh tế quốc tế trở thành xu hướng tất yếukhách quan:

31

a. Do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế:

32

- Toàn cầu hóa diễn ra trên nhiều phương diện: kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội, trong đó toàn cầu hóa kinh tế là xu thế nổi trội nhất, nó vừa làtrung tâm vừa là cơ sở và cũng là động lực thúc đẩy toàn cầu hóa cáclĩnh vực khác

33

- Toàn cầu hóa tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong sựvận động phát triển hướng tới một nền kinh tế thế giới thống nhất.

34

- Toàn cầu hóa đi liền với khu vực hóa nhằm mục đích hợp tác, hỗ trợ lẫnnhau cùng phát triển, từng bước xóa bỏ các rào cản lưu thông vốn, lựclượng lao động, hàng hóa dịch vụ, tiến tới tự do hóa hoàn toàn giữacác nước thành viên trong khu vực

35

b. Hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay:

36

- Xu hướng hội nhập kinh tế đã giúp các nước đang và kém phát triểntiếp cận các nguồn lực như tài chính, khoa học công nghệ, kinhnghiệm của các nước nước phát triển.

37

- Hội nhập kinh tế quốc tế là các nước đang và kém phát triển khắcphục nguy cơ tụt hậu và rút ngắn khoảng cách với các nước tiên tiến.

38

- Hội nhập kinh tế quốc tế có tác động tích cực lên nền kinh tế vĩ mô.

39

- Mở cửa thị trường, thu hút vốn không chỉ thúc đẩy công nghiệp hóa

mà còn tích lũy, cải thiện thâm hụt ngân sách, tạo niềm tin cho cácchương trình hỗ trợ quốc tế trong cải cách kinh tế và mở cửa

40

- Hội nhập kinh tế quốc tế còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới và nângcao mức thu nhập tương đối của các tầng lớp dân cư.

41

- Tuy nhiên, chủ nghĩa tư bản hiện đại với ưu thế về vốn và công nghệđang lợi dụng quá trình toàn cầu hóa thành quá trình tự do hóa kinh tế

và áp đặt chính trị theo quỹ đạo tư bản chủ nghĩa Điều này gây ra chocác nước đang và kém phát triển sự phụ thuộc do nợ nước ngoài, tìnhtrạng bất bình đẳng trong trao đổi mậu dịch - thương mại giữa cácnước đang phát triển và phát triển

42

Một nhận định khá rõ ràng đó là xu thế hội nhập kinh tế quốc tế đang là xu thếtất yếu toàn cầu bởi những lợi ích to lớn mà nó mang lại Bất kỳ một quốc gia, mộtđịa phương nào muốn phát triển, muốn nâng cao đời sống của mỗi người dân đềuphải nỗ lực hết mình nhằm đạt được hiệu quả cao nhất của tiến trình hội nhập kinh

tế quốc tế Tuy nhiên, mong muốn là một chuyện, việc đạt được mong muốn đóhay không và đạt đến mức độ nào lại là một thách thức không hề dễ của mỗi địaphương, mỗi quốc gia trên thế giới

43

II. THỰC TRẠNG H ỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM.

44

1. Bối cảnh toàn cầu.

45

Quá trình quốc tế hóa tiếp tục dễ ra với quy mô và tốc độ lớn dần trên mọimặt của đời sống kinh tế, xã hội Các nước trên thế giới đã xích lại gần nhau hơn,

dễ dàng trao đổi văn hóa và thị trường, mỗi quốc giá đã trở thành một bộ phầnkhông tách rời và phụ thuộc lẫn nhau Nhưng cũng chính vì thế, sự biến động dùchỉ xảy ra ở một nước nào đó nhất định sẽ dẫn tới những ảnh hưởng đến các quốcgia khác trên thế giới Quốc tế hóa có thể diễn ra trên quy mô toàn cầu hoặc trêncác khu vực Liên kết kinh tế khu vực, trong vài thập qua, đã trở thành mô hìnhphổ biến của nền kinh tế thế giới giúp các nước giảm dần khoảng cách chênh lệch

và mở ra những đường hướng, khuôn khổ mới cho sự phát triển toàn diện

46

Hòa bình, hợp tác, liên kết và phát triển vẫn là xu thế lớn nhưng cạnh tranhchiến lược giữa các nước lớn rất phức tạp, gay gắt; cục diện đa cực ngày càng rõnét Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục tiến triển nhưng gặp nhiều trở ngại,thách thức; chủ nghĩa dân túy, bảo hộ có xu hướng tăng lên; sự điều chỉnh chínhsách, quan hệ đối ngoại của các nước lớn trong khu vực và trên thế giới diễn biếnkhó lường Tăng trưởng kinh tế thế giới và thương mại, đầu tư quốc tế có xu hướnggiảm; nợ công toàn cầu tăng, rủi ro trên thị trường tài chính, tiền tệ quốc tế giatăng Đặc biệt, đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, khó kiểm soát, gây ra suythoái trầm trọng và khủng hoảng kinh tế toàn cầu, có khả năng kéo dài sang đầuthập niên 20; làm thay đổi sâu sắc trật tự, cấu trúc kinh tế, phương thức quản trịtoàn cầu, cách thức hoạt động kinh tế và tổ chức đời sống xã hội của thể giới.

47

Năm 2020, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 tác động mạnh đến nước ta, gâynhiều thiệt hại về kinh tế - xã hội, nhưng với sự nỗ lực cố gắng vượt bậc, đất nước

đã đạt được những kết quả, thành tích đặc biệt hơn so với các năm trước Trong khikinh tế thế giới suy thoái, tăng trưởng âm gần 4%, kinh tế nước ta vẫn đạt mứctăng trưởng 2,91%, là một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao nhấtthế giới Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tính ưu việt của chế độ xãhội chủ nghĩa; sự lãnh đạo nhạy bén, đúng đắn của Đảng; sự chỉ đạo, điều hànhquyết liệt, kịp thời của Chính phủ; sự vào cuộc đồng bộ, tích cực của cả hệ thốngchính trị; sự đồng tình, hưởng ứng, ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân cả nước và đồngbào ta ở nước ngoài, chúng ta đã kịp thời khống chế, cơ bản kiểm soát, ngăn chặnđược sự lây lan của đại dịch Covid-19 trong cộng đồng; hạn chế tối đa những thiệthại, tổn thất do dịch bệnh gây ra, bảo đảm an sinh và phúc lợi xã hội cho nhân dân;từng bước khôi phục sản xuất kinh doanh, nỗ lực hoàn thành ở mức cao nhất cácnhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của năm 2020 và cả giai đoạn 2016 - 2020.Việt Nam được thế giới ghi nhận, coi là điểm sáng trong việc thực hiện thắng lợi

"mục tiêu kép" vừa khống chế, ngăn chặn đại dịch Covid-19 thành công; vừa phụchồi, phát triển kinh tế, bảo đảm đời sống và an toàn cho người dân

48

2. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế.

49

a. Nhìn chung:

50

Hiện nay, tình hình trong nước, khu vực và thế giới đã có nhiều thay đổi, đangdiễn biến phức tạp, khó lường Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc, Việt Namkhông những phát huy cơ hội, thuận lợi, phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, mà còn tạo ra khả năng bảo đảm quốc phòng, anninh, ổn định chính trị - xã hội, giữ vững môi trường hòa bình, phát triển nhanh vàbền vững Việc thực hiện có hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệmới sẽ tạo ra cơ hội mở rộng, đa dạng hóa thị trường với mức ưu đãi cao, tham giasâu hơn vào chuỗi cung ứng, mạng lưới sản xuất toàn cầu; góp phần tích cực vàoquá trình đổi mới đồng bộ và toàn diện, khơi dậy tiềm năng của đất nước và sứcsáng tạo của các tầng lớp nhân dân, cải thiện đời sống nhân dân, nâng cao trình độphát triển, giảm dần tỷ trọng gia công lắp ráp của nền kinh tế Nước ta cũng có cơhội tham gia chủ động và sâu hơn vào quá trình định hình và cải cách các định chế,

cơ chế, cấu trúc khu vực và quốc tế có lợi cho ta và có điều kiện thuận lợi để đấutranh bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, lợi ích của các tổ chức, cá nhân; bảo đảmđộc lập, tự chủ, củng cố và duy trì môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội để phát triển mạnh hơn, sángtạo hơn và có sức cạnh tranh hơn Người tiêu dùng có thêm cơ hội lựa chọn hànghóa, dịch vụ chất lượng cao, giá cả cạnh tranh; bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh, môitrường

51

b. Tích cực:

52

Quá trình hội nhập giúp cả nước mở rộng thị trường để thúc đẩy thương mại

và các quan hệ kinh tế quốc tế khác, từ đó thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh

tế - xã hội Hội nhập cũng tập động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cảithiện môi trường đầu tư kinh doanh, từ đó nâng cao hiệu quả và năng lực cạnhtranh của nền kinh tế, của các sản phẩm và doanh nghiệp; đồng thời, làm tăng khảnăng thu hút đầu tư vào nền kinh tế Từ đó các doanh nghiệp trong nước dễ dànghơn trong việc tiếp cận thị trường và các đối tác quốc tế Thị trường được mở rộng,người tiêu dùng sẽ được thụ hưởng các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ đa dạng vềchủng loại, mẫu mã và chất lượng với mức giá cạnh tranh; được tiếp cận và giaolưu nhiều hơn với thế giới bên ngoài, từ đó có cơ hội phát triển và tìm kiếm việclàm cả ở trong và ngoài nước Trình độ của nguồn nhân lực và nền khoa học côngnghệ quốc gia, nhờ hợp tác giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học với cácnước cũng như tiếp thu công nghệ mới thông qua đầu tư trực tiếp từ nước ngoài vàchuyển giao công nghệ từ các quốc gia phát triển Các mối quan hệ quốc tế sẽ tạođiều kiện để các nhà hoạch định chính sách nắm bắt tốt hơn tình hình và xu thếphát triển của thế giới, từ đó có thể đề ra chính sách phát triển phù hợp cho đấtnước mà không bị lạc hậu Thông qua đó, những giá và tiến bộ của văn hóa, bảnsắc dân tộc sẽ được cọ xát với văn minh thế giới nhằm thúc đẩy xây dựng một xãhội mở Hội nhập quốc tế tạo điều kiện để các quốc gia tăng cường vị thế quốc tế,giúp duy trì hòa bình, ổn định nhằm tập trung phát triển, đồng thời mở ra khả năngphối hợp nguồn lực để giải quyết các vấn đề chung

53

c. Tiêu cực:

54

Trái lại xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế cũng đặt ra cho Việt Nam nhiều bấtlợi Đầu tiên phải kể đến sự gia tăng cạnh tranh khiến nhiều doanh nghiệp gặp khókhăn trong việc chạy đua chất lượng sản phẩm Nguy cơ phụ thuộc vào các nềnkinh tế và thị trường bên ngoài tăng cao, dễ dẫn đến tổn thương nền kinh tế quốcnội bởi những biến động kinh tế - xã hội trên toàn thế giới Trong quá trình hộinhập, các nước đang phát triển phải đối mặt với nguy cơ chuyển dịch cơ cấu kinh

tế tự nhiên bất lợi, tạo ra một số thách thức đối với quyền lực Nhà nước và phứctạp đối với việc duy trì an ninh và ổn định ở các nước đang phát triển Hội nhập cóthể làm gia tăng nguy cơ bản sắc dân tộc và văn hóa truyền thống bị xói mòn trước

sự “xâm lăng” của văn hóa nước ngoài

55

Có thể thấy, hội nhập kinh tế quốc tế đã đóng góp quan trọng vào việc mởrộng và đưa quan hệ của nước ta với các đối tác, song phương, đa phương đi vàochiều sâu, tạo thế đan xen lợi ích, góp phần gìn giữ môi trường hòa bình, ổn định

để phát triển đất nước; giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnhthổ của Tổ quốc, bảo vệ an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội; quảng bá hìnhảnh đất nước và con người Việt Nam, nâng cao uy tín và vị thế của nước ta trêntrường quốc tế

56

3. Định vị và p hương hướng hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam.

57

Nền kinh tế thế giới ngày này đang có sự biến đổi và Việt Nam chúng ta cũngvậy Kể từ Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) lần thứ VI (1986), nước tabước vào thời kỳ đổi mới, các nghị quyết của Hội nghị Trung ương Đảng CSVN vàcủa Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đều khẳng định: Trongquá trình đổi mới nền kinh tế đất nước lĩnh vực kinh tế đối ngoại có vai trò, vị tríhết sức quan trọng Đến nay, hội nhập kinh tế quốc tế tại Việt Nam đang phát triểnsâu, rộng trên nhiều cấp độ, đa dạng về hình thức, ký kết nhiều hiệp định thươngmại song phương, đa phương thế hệ mới; xuất, nhập khẩu, thu hút vốn đầu tư nướcngoài tăng mạnh, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và sự phát triển củađất nước

58

Dựa trên bối cảnh thực tế của toàn thế giới và đất nước ta hiện nay; cộng với

sự kế thừa những thế mạnh trong từng giai đoạn phát triển trước; đồng thời nghiêncứu, tham khảo những thành công và thất bại của các nước khác, Đảng đã xác địnhcác mục tiêu cụ thể hướng tới những dấu mốc phát triển quan trọng của đất nước tatrong những thập niên sắp tới:

59

- Đến năm 2025: Là nước đang phát triển có công nghiệp theo hướng hiện đại,vượt qua mức thu nhập trung bình thấp.

60

- Đến năm 2030: Là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhậptrung bình cao.

61